diff --git a/.github/instructions/ai.instructions.md b/.github/instructions/ai.instructions.md
index 83465758..832b02ae 100644
--- a/.github/instructions/ai.instructions.md
+++ b/.github/instructions/ai.instructions.md
@@ -19,6 +19,7 @@ Companion documents (this file wins on conflict):
 | Document | Scope |
 | --- | --- |
 | `lowcode.instructions.md` | **Authoring reference**: exact schemas, enum values and worked examples for producing wizard screens, editor scripts, custom components, SQL objects and endpoints. Read it before writing any artifact. |
+| `lowcode-reference.instructions.md` | **Capability inventory**: field-by-field contract of every ListForm/ListFormField JSON column, chart and pivot options, SQL command hooks, Visual Designer toolbox, the scheduled-mail module and (§12) every ready-made screen under the Saas and Administration menus. Sweep its §0 checklist before producing a screen or component; a request whose answer already exists as a platform screen (§12.5) is configured there, not rebuilt. |
 | `dotnet.instructions.md` | Binding code standard for everything under `api/` |
 | `list.instructions.md` | Step-by-step procedure for adding a module / list through seeders |
 | `../../README.md` | Technical map: what exists, where it lives, how it is wired |
@@ -51,11 +52,25 @@ System nature:
 3. Every proposal must include tenant and permission design.
 4. Never bypass platform authorization patterns.
 5. Never hardcode secrets, tenant ids, or connection strings.
+6. **Stay inside the framework; ask before stepping out.** The platform may extend itself through
+   its own mechanisms (seed artifacts; adding a missing event, prop, or small backward-compatible
+   capability to an existing UI component — when Developer Kit tooling builds ~70% of the
+   requested component, the rest is completed with such small additions, never with a new
+   component; backward-compatible additions to script recipes / editor options / tokens).
+   Anything beyond that — a new React component or page, a new toolbox family, core engine changes (ListForm
+   runtime, seeders, code generator, auth, DataSourceManager, dispatcher/compiler), new ABP
+   entity/module/migration, platform table schema changes, new NuGet/npm dependencies, `Routes`
+   in `MenusData.json`, new external integrations — is **out of frame**: finish everything that
+   fits inside the frame first, then ask the user with a single question (why configuration is
+   insufficient, the smallest change that works, files touched, rollback) and proceed **only with
+   explicit approval**. Approval is per request and does not carry over. Full lists:
+   `lowcode.instructions.md` §0.8.
 
 Exception policy:
 
 - Code-level React or backend development can be considered only if user explicitly requests code implementation and configuration path is insufficient.
 - If exception is required, AI must explain why configuration-based options are not enough.
+- Never say "cannot be done": the answer is either an in-frame build or an approval question.
 
 ---
 
@@ -293,6 +308,13 @@ canonical shape drops the dialog to raw SQL mode, so hand-editing a designed vie
 designer. Aggregations available in the Group By column: `GroupBy`, `Where`, `SUM`, `COUNT`,
 `COUNT_DISTINCT`, `AVG`, `MIN`, `MAX`.
 
+Persistence: only the **table designer's** deploy writes a seed file automatically
+(`{sql|postgres}/object/{TableName}.sql`, full CREATE script, via `save-table-script`). View
+Designer deploys and any DDL run from the SQL editor (views, procedures, functions) reach the
+database only — their seed files under `{sql|postgres}/object/` must be written explicitly.
+Full mechanics and the SP/function production patterns: `lowcode.instructions.md` §8.1–§8.2.1
+and §9.5.
+
 ---
 
 ## 11. Integrations
@@ -423,7 +445,8 @@ When configuration cannot satisfy requirement:
 1. Try SQL-based design
 2. Try Custom Endpoint
 3. Try Dynamic Service
-4. Propose minimal code change with explicit justification
+4. Propose minimal code change with explicit justification — this step is out of frame:
+   **ask and wait for approval before touching code** (rule 3.6).
 
 ---
 
@@ -759,26 +782,38 @@ When user asks for a screen/module, AI must answer in this order:
 
 AI should produce practical, copy-adaptable artifact definitions and avoid abstract-only explanations.
 
-### 31.9 Screen brief and image-based requests
+### 31.9 Screen brief, discovery questions and image-based requests
 
 A request arrives either as prose or as a **screenshot / mockup / photo** of the desired screen.
-Both enter the same pipeline:
+Both enter the same pipeline — and for a **new screen/component the pipeline starts with
+questions, not files**:
 
-1. Turn it into a single screen brief — purpose, data source, columns and editors, layouts,
-   actions, sub-screens, widgets, approval flow, menu, permissions, tenancy, language texts.
-   For an image, read it first: page regions → main region type → toolbar → columns → filters →
-   form controls → row actions.
-2. Pick the tool: grid-shaped work → SQL Query Manager + Wizard; free layout / dashboard /
-   single-record custom form → Custom Component. **When in doubt, pick the Wizard.**
-3. Produce the seed files in dependency order.
+1. **Run the discovery round** (`lowcode.instructions.md` §0.6). Ask in batches (max 4 questions
+   per round, each with 2–4 options and a recommended default), max three rounds. Round 1 always
+   covers: screen kind (List/Wizard vs Custom Component vs single-record form), data source,
+   owning module, and tenancy scope. Round 2 uses the path-specific question set (§0.6.3 for
+   List, §0.6.4 for Custom). Never ask what the repo already answers — search first, confirm
+   findings instead of re-asking. If the user says "you decide / don't ask", skip the round and
+   build on defaults.
+2. Turn the answers into a single screen brief — purpose, data source, columns and editors,
+   layouts, actions, sub-screens, widgets, approval flow, menu, permissions, tenancy, language
+   texts. For an image, read it first (page regions → main region type → toolbar → columns →
+   filters → form controls → row actions); the image answers most of round 2, so ask only what
+   an image cannot show (§0.7.4).
+3. **Get the brief confirmed before writing any seed file.** Mark defaulted lines `(varsayılan)`
+   so the user sees what they are approving.
+4. Pick the tool: grid-shaped work → SQL Query Manager + Wizard; free layout / dashboard /
+   single-record custom form → Custom Component. **When in doubt, recommend the Wizard.**
+5. Produce the seed files in dependency order, then list them and restate the defaulted choices.
 
 An image is a reference, not a pixel contract: build the closest thing the platform's own
-components give, and state at the end what had no equivalent. Never block on missing detail —
-state the assumption and continue; ask only where a wrong guess loses data or picks the wrong
-approver.
+components give, and state at the end what had no equivalent. Three things are never assumed,
+always asked: which table is written to, who approves (when there is an approval flow), and the
+formula of any calculation/business rule. This question-first rule applies only to producing a
+**new** screen/component; fixes, field additions, debugging and explanations proceed directly.
 
-The concrete brief template, the image-element → artifact mapping and the visual-control →
-`EditorType` mapping are in `lowcode.instructions.md` §0.6–§0.7.
+The concrete question sets, brief template, the image-element → artifact mapping and the
+visual-control → `EditorType` mapping are in `lowcode.instructions.md` §0.6–§0.7.
 
 ---
 
diff --git a/.github/instructions/lowcode-reference.instructions.md b/.github/instructions/lowcode-reference.instructions.md
new file mode 100644
index 00000000..423d0a39
--- /dev/null
+++ b/.github/instructions/lowcode-reference.instructions.md
@@ -0,0 +1,1373 @@
+# Low-Code Genişletilmiş Referans (JSON Kolon ve Modül Sözleşmeleri)
+
+`lowcode.instructions.md` **nasıl üretileceğini** anlatır; bu dosya **neyin ayarlanabildiğini**
+tek tek listeler. Orada "bunun bir JSON kolonu var" denen her şeyin alan alan karşılığı burada
+durur: ListForm/ListFormField'ın tüm JSON kolonları, grafik sözleşmesi, Visual Designer envanteri
+ve zamanlanmış e-posta modülü. Son bölüm (§12) Saas ve Administration menülerindeki **hazır
+gelen bütün ekranları** ve bunların yeni bir komponentte nasıl kullanılacağını listeler.
+
+**Kullanım sırası:** `ai.instructions.md` → `lowcode.instructions.md` → **bu dosya** → `README.md`.
+Bir istek geldiğinde önce ana dosyadaki karar sırasını işlet; "hangi anahtarı yazacağım?"
+sorusunda buraya bak.
+
+**Kaynak:** Buradaki her tablo `api/src/Sozsoft.Platform.Application.Contracts/ListForms/**` ve
+`api/src/Sozsoft.Platform.Domain/Entities/Tenant/ListForm/ListForm.cs` dosyalarından çıkarılmıştır.
+Çelişki hâlinde **kod esastır**; bu dosya güncellenir.
+
+**Ortak kurallar**
+
+- Bütün `*Json` kolonları veritabanında **tek satır JSON string** olarak durur; wizard seed
+  dosyasına yazarken kaçışlanır.
+- Varsayılan değeri olan bir alanı tekrar yazmak zorunda değilsin; yalnızca farklı olanı yaz.
+- `Accepted Values` yazan yerlerde değer birebir eşleşmelidir (büyük/küçük harf dahil).
+- **Bilinmeyen anahtar sessizce düşer — tarayıcıya hiç ulaşmaz.** `GridOptionsDto` bu 47
+  kolonun ham metnini `[JsonIgnore]` ile gizler ve istemciye yalnızca tipli DTO'ya
+  (`SchedulerOptionJson` → `SchedulerOptionDto`) çözülmüş hâlini yollar. Dolayısıyla:
+  - DTO'da olmayan bir DevExtreme seçeneğini `*Json`'a yazmak **işe yaramaz**; kalıcı olarak
+    gerekiyorsa önce ilgili DTO'ya alan eklenir (ve bu dosya güncellenir).
+  - Yanlış **tipte** yazılan değer (`"3"` yerine `3`, dizi yerine metin) `JsonSerializer`
+    tarafında `JsonException` fırlatır ve ekranın metadata isteği tamamen düşer — sessiz
+    değil, gürültülü bir hatadır. Tipleri tablodaki gibi yaz.
+  - Bu kural yalnızca alan seviyesindeki `ListFormField.EditorOptions` için geçmez: orası
+    ham metin olarak taşınır, tanımadığı anahtarı doğrudan editöre geçirir (§9.8).
+
+---
+
+## 0. Üretim yetenek envanteri — bir komponent üretirken tara
+
+Bir ekran/komponent üretirken **her katmanı sırayla geç**. Cevabı "gerekmiyor" olan katmanı atla,
+ama hiçbirini görmeden bırakma; kullanıcı "şunu da yapabilir miydik?" dediğinde cevap
+"kod yazmamız gerekir" olmasın.
+
+| # | Katman | Sorulacak soru | Nerede |
+| --- | --- | --- | --- |
+| 0 | **Hazır yetenek** | Bu talebin karşılığı Saas/Administration menüsünde zaten var mı? | §12.5 |
+| 1 | **Veri** | Tablo/view var mı, join gerekiyor mu, anahtar ve tipi ne? | `lowcode` §8 · §9.6 |
+| 2 | **Ekran türü** | Liste mi, tek kayıt formu mu, serbest yerleşim mi? Kaç görünüm açılacak? | `lowcode` §0.6.1 · §9.8 · §5.4 |
+| 3 | **Sütunlar** | Editör tipi, biçim, hizalama, genişlik, band, gizli/aktif | `lowcode` §4.3 · §9.7 |
+| 4 | **Lookup** | Sabit liste mi, sorgu mu, servis mi? Cascade var mı? | `lowcode` §4.3.4 |
+| 5 | **Varsayılanlar** | Kullanıcı/tarih/tenant/sequence/sorgu ile otomatik dolacak alanlar | `lowcode` §4.3.5 · §9.9 |
+| 6 | **Alan davranışı** | Hesap, kopyalama, temizleme, koşullu kilit, uyarı, servis çağrısı | `lowcode` §5 |
+| 7 | **Editör görünümü** | Maske, ondalık, tarih biçimi, arama, çoklu seçim, görsel yükleme | `lowcode` §6 |
+| 8 | **Doğrulama** | Zorunluluk, aralık, desen, karşılaştırma + sunucu tarafı kontrol | `lowcode` §4.3.6 · §4 |
+| 9 | **Filtre/arama** | Filtre satırı, başlık filtresi, arama paneli, ek filtre çubuğu, grup paneli | §2.6 · `lowcode` §4.3.8 |
+| 10 | **Özet** | Toplam/adet satırı, grup özetleri, pivot | §9.5 · §6 |
+| 11 | **Biçimlendirme** | Koşullu satır/hücre rengi, CSS sınıfı | `lowcode` §4.3.7 |
+| 12 | **Düzenleme deneyimi** | Popup/satır/hücre/batch, form grupları, kopyalama, toplu silme | §3 |
+| 13 | **Aksiyonlar** | Toolbar ve satır butonları: adres, diyalog, script, yetki, koşullu görünürlük | `lowcode` §4.9 |
+| 14 | **Yazma mantığı** | Özel SQL, before/after kancaları, farklı servis adresi | §4 |
+| 15 | **Ana-detay** | Alt form sekmeleri ve ilişki alanları | §5.2 |
+| 16 | **Gösterge** | Üstte KPI kartları, grafik | §5.3 · §8 |
+| 17 | **Süreç** | Onay akışı, bilgilendirme, durum alanları | `lowcode` §4.7 |
+| 18 | **Otomasyon** | Zamanlanmış iş, zamanlanmış e-posta, bildirim kuralı | `lowcode` §9.10–§9.11 · §11 |
+| 19 | **Çıktı** | Hazır grid raporu ya da rapor şablonu | `lowcode` §9.12 |
+| 20 | **Yetki** | Ekran, alan, komut ve buton yetkileri; menü görünürlüğü | §5.1 · `lowcode` §4.2 |
+| 21 | **Tenant/şube** | `IsTenant`, `IsBranch`, `IsOrganizationUnit`, sorgularda kırılım | `lowcode` §4.2 |
+| 22 | **Dil** | Menü, başlık, alan, buton, mesaj metinleri EN + TR | `lowcode` §4.2 |
+| 23 | **Kullanıcı tercihi** | Grid durumunun saklanması, kullanıcı/rol/dil varyantı | §2.5 · §5.7 |
+| 24 | **Seed** | Üretilen her artefaktın dosyası + yalnızca DB'de yaşayan kayıtların geri getirici script'i | `lowcode` §0.2 · §9.14 |
+
+Serbest yerleşimli bir komponent (Visual Designer) üretiyorsan 0–2 ve 13–24 aynen geçerlidir;
+3–12 yerine tasarımcı envanteri (§10.1), `Form` sözleşmesi (§10.2), veri kaynağı/filtre
+sözleşmesi (§10.4), bileşen prop sözleşmeleri (§10.5–§10.9), olay yükleri (§10.10) ve event
+script'leri (`lowcode` §7.8) kullanılır. 20. katman (yetki) orada
+iki yerdedir: düğüm başına `designerPermission` ve `Form`'un dört komut yetkisi.
+
+Katmanların çoğunda cevap yeni bir artefakt değil, platformun **hazır bir ekranıdır**: numaratör,
+bildirim, zamanlanmış iş, rapor, ayar, dil, yetki, şube, kısıt, dosya. Hepsinin envanteri §12'de —
+"kod yazmamız gerekir" demeden önce §12.5'e bak.
+
+---
+
+## 1. ListForm JSON kolon haritası
+
+Bir List ekranının bütün davranışı bu kolonlardadır. "Şunu yapabilir miyiz?" sorusunun cevabı
+önce bu tabloda aranır.
+
+Aşağıdaki tablo `*Json` bloklarını listeler. Bunların **öncesinde** ekranın düz kolonları gelir
+ve çoğu isteğin cevabı aslında oradadır:
+
+| Kolon | Varsayılan | Ne yapar |
+| --- | --- | --- |
+| `ListFormCode` | — | Ekranın kimliği; route, metadata ve varyantlar bu koda bağlanır |
+| `DataSourceCode` | `"Default"` | Hangi bağlantıdan okunacağı (`Sas_H_DataSource`) |
+| `SelectCommandType` | `1` Table | `1` Table · `2` View · `3` TableValuedFunction · `4` Query · `5` StoredProcedure |
+| `SelectCommand` | — | Tablo/view adı, fonksiyon çağrısı ya da sorgu metni |
+| `TableName` | `SelectCommand` | Üretilen `SELECT`'te kolonların ve join'lerin önüne yazılan **alias**. Boşsa `SelectCommand` kullanılır; `SelectCommand` bir sorgu metni ya da fonksiyon çağrısıysa buraya kısa bir ad yaz |
+| `KeyFieldName` · `KeyFieldDbSourceType` | — · `16` String | Anahtar kolon ve `System.Data.DbType` karşılığı |
+| `SelectFieldsDefaultValueJson` | — | **Okuma** sorgusuna parametre olarak katılan değerler (`FieldsDefaultValueDto[]`) — `@USERID`, `@TENANTID` gibi |
+| `DefaultFilter` | — | Her sorgunun sonuna `AND` ile eklenen sabit `WHERE` koşulu. `DefaultValueHelper` üzerinden geçer, yani `@USERID`/`@TENANTID`/`@NOW` gibi token'lar çözülür. Soft delete'li tabloda (`IsDeletedField: true`) wizard buraya `"IsDeleted" = 'false'` yazar |
+| `SortMode` | — | `UiGridSortModeEnum`: `1` Single · `2` Multiple · `3` None |
+| `PageSize` | — | Sayfa başına kayıt; `0` = tümü |
+| `Name` · `Title` · `Description` | — | Ekran adı, başlığı, açıklaması — **dil anahtarı** yazılır |
+| `IsTenant` · `IsBranch` · `IsOrganizationUnit` | `IsMultiTenant` · `false` · `false` | Otomatik kırılım filtresi |
+
+| Kolon | Ne yapılandırır | Bölüm |
+| --- | --- | --- |
+| `ColumnOptionJson` | Grid genel görünümü (kenarlık, satır rengi, kolon seçici, sabitleme) | §2.1 |
+| `CommandColumnJson` | Toolbar ve satır butonları | `lowcode` §4.9 |
+| `RowJson` | Satır yüksekliği ve metin kaydırma | §2.2 |
+| `PagerOptionJson` | Sayfalama şeridi | §2.3 |
+| `SelectionJson` | Seçim modu ve checkbox davranışı | §2.4 |
+| `StateStoringJson` | Kullanıcının grid tercihlerinin saklanması | §2.5 |
+| `FilterRowJson` · `HeaderFilterJson` · `FilterPanelJson` · `SearchPanelJson` · `GroupPanelJson` | Filtre/arama/gruplama panelleri | §2.6 |
+| `ExtraFilterJson` | Ekran üstü ek filtre çubuğu | `lowcode` §4.3.8 |
+| `EditingOptionJson` | Düzenleme modu, izinler, popup ayarları | §3.1 |
+| `EditingFormJson` | Düzenleme formunun grup/sekme yerleşimi | §3.2 |
+| `InsertCommand` · `UpdateCommand` · `DeleteCommand` (+ `*Before`/`*After`) | Özel SQL komutları ve kancalar | §4 |
+| `*FieldsDefaultValueJson` | Otomatik doldurulan alanlar | `lowcode` §4.3.5 |
+| `*ServiceAddress` | Yazma işlemini karşılayan uç | §4.3 |
+| `PermissionJson` | Ekran yetkileri | §5.1 |
+| `SubFormsJson` | Alt form sekmeleri | §5.2 |
+| `WidgetsJson` | KPI kartları | §5.3 |
+| `WorkflowJson` | Onay akışı | `lowcode` §4.7 |
+| `LayoutJson` | Açık görünümler ve varsayılan | §5.4 |
+| `PivotOptionJson` | Pivot görünümü | §6 |
+| `TreeOptionJson` · `GanttOptionJson` · `SchedulerOptionJson` · `TodoOptionJson` | Ağaç/Gantt/Takvim/Kanban eşlemeleri | §7 |
+| `SeriesJson` ve diğer 21 grafik kolonu | Chart görünümü | §8 |
+| `CustomJsSourcesJson` · `CustomStyleSourcesJson` | Sayfaya enjekte edilen JS/CSS | §5.5 |
+| `AdaptiveLayoutJson` | Dar ekranda öğe gizleme (grafik) | §8.4 |
+| `CommonJson` · `DataSourceJson` | Grafik geneli ve grafik sorgusu | §8.2 · §8.3 |
+| `Width` · `Height` · `FullHeight` | Ekran boyutu | — |
+| `ListFormType` · `IsSubForm` · `SubFormsListFormType` · `ShowNote` | Ekranın türü ve alt form davranışı | §5.6 |
+| `CultureName` · `UserId` · `RoleId` | Aynı ekranın dil/kullanıcı/rol varyantı | §5.7 |
+
+---
+
+## 2. Grid görünümü
+
+### 2.1 `ColumnOptionJson` (`GridColumnOptionDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `ShowBorders` | `true` | Dış kenarlık |
+| `ShowRowLines` | `true` | Satır çizgileri |
+| `ShowColumnLines` | `false` | Kolon çizgileri |
+| `RowAlternationEnabled` | `true` | Tek/çift satır renklendirme |
+| `AllowColumnReordering` | `true` | Kullanıcı kolon sırasını değiştirebilir |
+| `AllowColumnResizing` | `true` | Kolon genişliği değiştirilebilir |
+| `ColumnResizingMode` | `"widget"` | `nextColumn` \| `widget` |
+| `ColumnAutoWidth` | `false` | İçeriğe göre genişlik |
+| `ColumnFixingEnabled` | `false` | Kolon sabitleme menüsü |
+| `ColumnChooserEnabled` | `false` | Kolon seçici düğmesi |
+| `ColumnChooserMode` | `"dragAndDrop"` | `dragAndDrop` \| `select` |
+| `ColumnHidingEnabled` | `true` | Dar ekranda kolon gizleme |
+| `HoverStateEnabled` | `false` | Satır üzerine gelince vurgulama |
+| `FocusedRowEnabled` | `true` | Odaklı satır |
+| `ShowColumnHeaders` | `true` | Başlık satırı |
+| `RtlEnabled` | `false` | Sağdan sola |
+
+### 2.2 `RowJson` (`GridRowDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `RowHeight` | `"auto"` | Satır yüksekliği (CSS) |
+| `WhiteSpace` | `"normal"` | Uzun metnin kaydırılması |
+| `OverflowWrap` | `"break-word"` | Kelime kırma |
+
+### 2.3 `PagerOptionJson` (`GridPagerOptionDto`)
+
+Adı yalnızca sayfalamayı çağrıştırsa da bu blok **kaydırma ve yükleniyor panelini** de taşır.
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Visible` | `true` | Sayfalama şeridi |
+| `ShowPageSizeSelector` | `false` | Sayfa boyu seçici |
+| `ShowInfo` | `false` | "Page 1 of 4 (37 items)" bilgisi |
+| `ShowNavigationButtons` | `true` | İleri/geri düğmeleri |
+| `AllowedPageSizes` | `"10,20,50,100"` | **Virgüllü metin**, dizi değil |
+| `InfoText` | `"Page {0} of {1} ({2} items)"` | `{0}` sayfa · `{1}` toplam sayfa · `{2}` kayıt |
+| `DisplayMode` | `"adaptive"` | `adaptive` \| `compact` \| `full` |
+| `ScrollingMode` | `"standard"` | `standard` \| `virtual` \| `infinite` — uzun listelerde `virtual` |
+| `LoadPanelEnabled` | `"auto"` | **Metin** alanıdır: `"auto"` \| `"true"` \| `"false"` |
+| `LoadPanelText` | `"Loading..."` | Yükleniyor metni |
+
+Sayfa başına kayıt sayısı ekranın `PageSize` alanındadır; `0` = tümü. `ScrollingMode` ile
+`PageSize` birlikte düşünülür: `virtual`/`infinite` seçilip `PageSize: 0` yazılırsa sayfalama
+devre dışı kalır ve tüm küme tek istekte çekilir.
+
+### 2.4 `SelectionJson` (`SelectionDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Değerler |
+| --- | --- | --- |
+| `Mode` | `"none"` | `single` \| `multiple` \| `none` |
+| `AllowSelectAll` | `false` | |
+| `SelectAllMode` | `"allPages"` | `allPages` \| `page` |
+| `ShowCheckBoxesMode` | `"always"` | `always` \| `none` \| `onClick` \| `onLongTap` |
+
+Toolbar butonları seçili satırlarla çalışır (`lowcode` §4.9); onay akışı varsa wizard `single` yazar.
+
+### 2.5 `StateStoringJson` (`StateStoringDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Enabled` | `true` | Kullanıcının kolon/filtre/sıralama tercihleri saklansın mı |
+| `Type` | `"custom"` | `custom` (sunucuda kullanıcı bazlı) \| `localStorage` \| `sessionStorage` |
+| `StorageKey` | — | Anahtar; boşsa ekran kodundan türer |
+| `SavingTimeout` | `5000` | Değişiklikten kaç ms sonra yazılacağı — **`[Range(1500, 5000)]`**, dışına çıkan değer doğrulamada reddedilir |
+
+`Type: "custom"` tercih edilir: tercih sunucuda `ListFormCustomization` kaydı olarak
+(`ListFormCustomizationTypeEnum.GridState = 2`) kullanıcı bazlı saklanır, bu yüzden başka
+tarayıcıdan girildiğinde de korunur. `localStorage`/`sessionStorage` yalnızca o tarayıcıdadır.
+
+### 2.6 Filtre, arama ve gruplama panelleri
+
+**`FilterRowJson`** (`GridFilterRowDto`): `Visible` (`false`), `ApplyFilter` (`auto` \| `onClick`),
+`AllowUserUiFilterSave` (varsayılan `true` — kullanıcı kendi filtresini kaydedebilir;
+kayıt `ListFormCustomizationTypeEnum.UserUiFilter = 1` olarak tutulur).
+
+**`HeaderFilterJson`** (`GridHeaderFilterDto`): `Visible` (`false`), `AllowSearch` (`false`),
+`Height` (`325`), `Width` (`252`), `SearchTimeout` (`500`).
+
+**`FilterPanelJson`** (`FilterPanelDto`): `Visible` (`false`), `FilterEnabled` (`false`),
+`Texts.ClearFilter` (`"Clear"`) / `Texts.CreateFilter` (`"Create Filter"`) /
+`Texts.FilterEnabledHint` (`"Enable the filter"`), `CustomizeText` (serbest JSON; filtre
+metnini biçimlendirmek için — sözlükte tipi yoktur, olduğu gibi bileşene geçer).
+
+**`SearchPanelJson`** (`SearchPanelDto`): `Visible` (`false`), `Width` (`160`).
+
+**`GroupPanelJson`** (`GroupPanelDto`): `Visible` (`false`), `AutoExpandAll` (`false`).
+`AutoExpandAll: true` **fazladan bir sorgu daha** çalıştırır.
+
+---
+
+## 3. Düzenleme
+
+### 3.1 `EditingOptionJson` (`GridEditingDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Mode` | `"popup"` | `batch` \| `cell` \| `row` \| `form` \| `popup` |
+| `RefreshMode` | `"full"` | `full` \| `reshape` \| `repaint` |
+| `AllowAdding` / `AllowUpdating` / `AllowDeleting` | `false` | Aksiyon izinleri (yetki ayrıca `PermissionJson`) |
+| `AllowAllDeleting` | `false` | Toplu silme düğmesi |
+| `AllowDuplicate` | `false` | Kaydı kopyalayarak yeni kayıt |
+| `AllowDetail` | `false` | Satırda Detay düğmesi |
+| `ConfirmDelete` | `true` | Silme onayı |
+| `UseIcons` | `false` | Aksiyonlar ikon olarak |
+| `NewRowPosition` | `"viewportTop"` | `first` \| `last` \| `pageTop` \| `pageBottom` \| `viewportTop` \| `viewportBottom` |
+| `StartEditAction` | `"click"` | `click` \| `dblClick` |
+| `SelectTextOnEditStart` | `false` | Düzenlemeye girince metni seç |
+| `EditColumnName` | — | Aksiyon sütununun başlığı |
+| `SendOnlyChangedFormValuesUpdate` | `false` | Update'te yalnızca değişen alanları gönder |
+| `AddPageUrl` | — | Yeni kayıt popup yerine bu adreste açılır |
+| `Popup` | — | Aşağıdaki alt nesne |
+
+`Popup` (`GridEditingPopupDto`): `Title`, `ShowTitle` (`true`), `Width` (`700`), `Height` (`500`),
+`FullScreen` (`false`), `HideOnOutsideClick` (`true`), `ResizeEnabled` (`true`),
+`DragEnabled` (`true`), `RestorePosition` (`true`),
+`Position` (`center` \| `top` \| `bottom` \| `left` \| `right`).
+
+### 3.2 `EditingFormJson` (`EditingFormDto[]`)
+
+Düzenleme formundaki grupların listesi. Alanların hangi gruba düştüğü `ListFormField` üzerindeki
+`EditGroupOrderNo` / `EditOrderNo` ile belirlenir.
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Order` | `1` | Grubun sırası (`EditGroupOrderNo` ile eşleşir) |
+| `ItemType` | `"group"` | `group` (kullanılan) \| `tabbed` \| `simple` \| `empty` \| `button` |
+| `Caption` | — | Grup başlığı (dil anahtarı) |
+| `ColCount` | `2` | Grup içi kolon sayısı |
+| `ColSpan` | `2` | Grubun formda kapladığı kolon |
+
+Wizard bu listeyi `Groups` bloğundan üretir; anahtar alan ve `IncludeInEditingForm: false`
+olanlar dışarıda kalır.
+
+---
+
+## 4. Yazma komutları ve kancalar
+
+### 4.1 Komutlar
+
+| Kolon | Ne zaman |
+| --- | --- |
+| `InsertCommand` / `UpdateCommand` / `DeleteCommand` | Boşsa platform komutu kendi üretir; doluysa **bu SQL** çalışır |
+| `InsertBeforeCommand` / `InsertAfterCommand` | Insert'ten önce/sonra |
+| `UpdateBeforeCommand` / `UpdateAfterCommand` | Update'ten önce/sonra |
+| `DeleteBeforeCommand` / `DeleteAfterCommand` | Delete'ten önce/sonra |
+
+**Kancalar, kod yazmadan iş mantığı çalıştırmanın yeridir**: stok düşme, hareket kaydı, durum
+güncelleme, log, bildirim kuyruğuna satır ekleme. Karmaşıklaşınca gövdeyi bir stored procedure'e
+taşı ve kancadan onu çağır (`EXEC Wms_S_AfterOrderInsert @Id, @USERID`).
+
+### 4.2 Komut içinde kullanılabilen anahtarlar
+
+| Token | Değer |
+| --- | --- |
+| `@ID` | Kaydın anahtarı (Delete'te seçili anahtar kümesi) |
+| `@USERID` · `@USERNAME` · `@ROLES` | Oturumdaki kullanıcı |
+| `@FieldName` | Ekrandan gelen o alanın değeri — tablodaki her kolon için geçerlidir (`@OrderNo`, `@Amount`) |
+
+`*FieldsDefaultValueJson` ile üretilen değerler (`@NOW`, `@NEWID`, `@TENANTID`, Sequence…)
+komuta parametre olarak katılır (`lowcode` §4.3.5). **String birleştirme ile sorgu kurma.**
+
+### 4.3 `*ServiceAddress`
+
+`InsertServiceAddress` / `UpdateServiceAddress` / `DeleteServiceAddress` varsayılan olarak
+`list-form-data/insert|update|delete` uçlarıdır. Yazma işini bir Custom Endpoint ya da Dynamic
+Service'e devretmek istiyorsan bu alanı o ucun adresiyle değiştirirsin — ekranın geri kalanı
+(form, doğrulama, yetki) aynı kalır.
+
+---
+
+## 5. Ekran seviyesindeki diğer bloklar
+
+### 5.1 `PermissionJson` (`PermissionCrudDto`)
+
+Tek harfli anahtarlar: `R` (read), `C` (create), `U` (update), `D` (delete), `E` (export),
+`I` (import), `N` (note). Değerler **yetki adıdır**, boolean değil:
+
+```json
+{ "R": "App.Mrp.Orders", "C": "App.Mrp.Orders.Create", "U": "App.Mrp.Orders.Update",
+  "D": "App.Mrp.Orders.Delete", "E": "App.Mrp.Orders.Export", "I": "App.Mrp.Orders.Import",
+  "N": "App.Mrp.Orders.Note" }
+```
+
+Alan seviyesindeki karşılığı `ListFormField.PermissionJson`'dır ve **şeması farklıdır**
+(`ListFormFieldPermissionDto`) — ekran seviyesindeki yedi harfli sözleşmeyi buraya kopyalama:
+
+| Anahtar | Tip | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Deny` | bool | `true` ise alan **hiç dönmez**; diğer anahtarlara bakılmaz |
+| `C` · `R` · `U` | string | Yaratma / okuma / güncelleme yetkisinin **adı**. Boşsa ekranın kendi Create/Read/Update yetkisi kullanılır |
+| `E` | bool | Alan dışa aktarımda yer alsın mı |
+| `I` | bool | Alan içe aktarımda kabul edilsin mi |
+
+```json
+{ "C": "App.Mrp.Orders.Create", "R": "App.Mrp.Orders", "U": "App.Mrp.Orders.Update",
+  "E": true, "I": true, "Deny": false }
+```
+
+`ListFormField` üzerindeki `CanRead` / `CanCreate` / `CanUpdate` / `CanExport` kolonları
+**veritabanında yoktur** (`[NotMapped]`); `ListFormFieldManager.SetPermissionsAsync` bu
+JSON'u oturumdaki yetkilerle karşılaştırarak istek başına hesaplar. Üçü de `false` çıkan alan
+metadata'dan tamamen düşer — yani okuma yetkisi olmayan bir kolon sorguya bile girmez.
+Wizard varsayılan olarak `DefaultFieldPermissionJson(permissionName)` üretir.
+
+### 5.2 `SubFormsJson` (`SubFormDto[]`)
+
+| Anahtar | Anlam |
+| --- | --- |
+| `TabType` | Sekmenin görünümü — `ListFormTabTypeEnum`: `List` \| `Card` \| `Tree` \| `Gantt` \| `Scheduler` \| `Todo` \| `Form` \| `Chart` \| `Pivot` |
+| `TabTitle` | Dil anahtarı |
+| `Code` | Hedef `ListFormCode` |
+| `IsRefresh` | Ana kayıt değişince yenilensin |
+| `Relation[]` | `ParentFieldName` → `ChildFieldName` + `DbType` (`System.Data.DbType`, **sayı**; bileşik anahtarda birden çok satır) |
+
+Alt formun kendisi de bir ListForm'dur: `IsSubForm = true` olmalı ve genellikle `CreateMenu:
+false` ile menüsüz üretilir (`lowcode` §4.2). `TabType`, hedef ekranın `LayoutJson`'ında açık
+olan bir görünüm olmalıdır; kapalı bir görünüm sekmede boş çizilir.
+
+### 5.3 `WidgetsJson` (`WidgetEditDto[]`)
+
+Ekranın üstündeki KPI şeridi. **Sözleşmesi sezgisel değildir, dikkatle oku:**
+
+| Anahtar | Ne yazılır |
+| --- | --- |
+| `SqlQuery` | Kartları besleyen sorgu. **Zorunludur** — boş olan widget hiç çizilmez |
+| `Title` · `SubTitle` · `Value` · `Color` · `Icon` · `OnClick` | **Sorgu sonucundaki kolon adları** — sabit metin değil. Sunucu her satırda bu adlı kolonu okur; kolon yoksa boş string döner |
+| `ColSpan` · `ColGap` · `ClassName` | Şeritteki yerleşim (widget başına, karta değil) |
+| `ValueClassName` | Değerin CSS sınıfı, varsayılan `text-3xl` |
+| `IsActive` | `false` ise sorgu hiç çalıştırılmaz |
+
+**Bir widget, sorgunun döndürdüğü her satır için bir kart çizer.** Yani tek bir widget kaydıyla
+"Bekleyen / Onaylı / Reddedilen" üçlüsü tek sorgudan üretilebilir:
+
+```sql
+SELECT 'Bekleyen' AS Baslik, COUNT(*) AS Deger, 'amber' AS Renk, 'FaClock' AS Ikon
+FROM Mrp_T_Order WHERE Status = 1
+UNION ALL
+SELECT 'Onaylı', COUNT(*), 'green', 'FaCheck' FROM Mrp_T_Order WHERE Status = 2
+```
+
+```json
+{ "Title": "Baslik", "Value": "Deger", "Color": "Renk", "Icon": "Ikon", "ColSpan": 4, "IsActive": true }
+```
+
+Sorgu ekranın `DataSourceCode` bağlantısında, **olduğu gibi** çalıştırılır:
+
+- Ekranın otomatik tenant/şube/OU filtresi **uygulanmaz**.
+- `@USERID` / `@TENANTID` gibi token'lar **çözülmez** — bunlar `*FieldsDefaultValueJson` ve
+  `DefaultFilter` yolunun sözleşmesidir. Widget sorgusuna yazılırsa bağlanmamış parametre
+  hatası verir. Kiracı kırılımı gerekiyorsa ya kiracıya özel bir `DataSource` kullan, ya da
+  kırılımı sorgunun okuduğu view'ın içine göm.
+
+### 5.4 `LayoutJson` (`LayoutDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan |
+| --- | --- |
+| `Grid` · `Card` · `Pivot` · `Chart` · `Tree` · `Gantt` · `Scheduler` | `true` |
+| `Todo` | `false` |
+| `DefaultLayout` | `"grid"` |
+
+Wizard'daki görünüm bayraklarının karşılığıdır. **DTO varsayılanları yanıltıcıdır:** blok
+yazılmazsa yedi görünüm birden açık gelir; ekranın üstünde çalışmayan görünüm düğmeleri
+çıkmasın diye wizard bu bloğu her zaman açıkça yazar. `DefaultLayout`, `true` olan bir görünümü
+göstermelidir (§7'deki zorunlu `*Expr` alanları boşsa o görünümün JSON'u hiç yazılmaz).
+
+### 5.5 `CustomJsSourcesJson` / `CustomStyleSourcesJson`
+
+Her ikisi de **string dizisidir**. Bir eleman `http` ya da `/` ile başlıyorsa dosya olarak
+sayfaya eklenir (`<script src>` / `<link rel=stylesheet>`); aksi hâlde içerik olarak çalıştırılır
+(JS'te `eval`, CSS'te inline `<style>`).
+
+```json
+["/assets/custom/orders.js", "console.log('orders ekranı yüklendi')"]
+```
+
+**Son çaredir.** Önce `EditorScript`, `EditorOptions`, `ColumnStylingJson` ve `CommandColumnJson`
+denenir. Buraya yazılan kod ekran her açıldığında çalışır ve hiçbir yerde denetlenmez.
+
+### 5.6 Ekranın türü
+
+| Kolon | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `ListFormType` | `"List"` | `ListFormTypeEnum`: `List` (ızgara) \| `Form` (tek kayıt) \| `Chart` (yalnız grafik). Route karşılıkları: `/admin/list/{kod}` · `/admin/form/{kod}[/{id}[/edit]]` · `/admin/chart/{kod}` |
+| `IsSubForm` | `false` | Ekran alt form olarak da kullanılıyor mu |
+| `SubFormsListFormType` | `"Form"` | Alt form olarak açıldığında hangi görünümle geleceği |
+| `ShowNote` | `true` | Not paneli (alt form ya da iş akışı varsa wizard açar) |
+
+`ListFormType = "Form"` listesiz, tek kayıtlık kart ekrandır; canlı örneği Administration ›
+Licence'tır (§12.6). `Pivot` bir `ListFormType` **değildir** — pivot, `LayoutJson.Pivot`
+bayrağıyla açılan bir görünümdür ve `/admin/pivot/...` diye bir route yoktur.
+
+### 5.7 Varyantlar
+
+Aynı `ListFormCode` ile ikinci bir `ListForm` kaydı açılıp `CultureName`, `UserId` ya da `RoleId`
+doldurulursa o dil/kullanıcı/rol için **farklı sütun düzeni ve ayarlar** verilebilir. Aynı şey
+`ListFormField` ve `Menu` kayıtları için de geçerlidir. Wizard bunu üretmez; ihtiyaç varsa
+ListForm editöründen açılır ve seed karşılığı elle yazılır.
+
+---
+
+## 6. Pivot
+
+### 6.1 `PivotOptionJson` (`GridPivotOptionDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan |
+| --- | --- |
+| `ShowFieldPanel` | `true` |
+| `AllowFieldDragging` | `true` |
+| `ShowDataFields` / `ShowColumnFields` / `ShowRowFields` / `ShowFilterFields` | `true` |
+| `ColumnChooserEnabled` | `false` |
+| `ShowChart` | `false` |
+| `ChartHeight` | `320` |
+| `ChartCommonSeriesType` | `"bar"` |
+
+### 6.2 Alan başına `PivotSettingsJson` (`ListFormFieldPivotSettingsDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Değerler |
+| --- | --- | --- |
+| `IsPivot` | `true` | Alan pivotta kullanılsın mı |
+| `Area` | `filter` | `row` \| `column` \| `data` \| `filter` |
+| `SummaryType` | — | `sum` \| `avg` \| `count` \| `min` \| `max` |
+| `GroupInterval` | `none` | `day` \| `dayOfWeek` \| `month` \| `quarter` \| `year` |
+| `SortOrder` | `asc` | `asc` \| `desc` |
+| `Format` | — | DevExtreme format adı |
+| `Expanded` | `false` | Başlangıçta açık |
+| `WordWrapEnabled` | `false` | |
+
+Pivot ekranı ayrı bir sorgu istemez; ızgarayla aynı `SelectCommand` üzerinden çalışır.
+
+---
+
+## 7. Ağaç, Gantt, Takvim, Kanban
+
+### 7.1 `TreeOptionJson` (`TreeOptionDto`)
+
+`KeyExpr`*, `ParentIdExpr`*, `HasItemsExpr`, `RootValue` (varsayılan `null`),
+`ExpandedRowKeys[]`, `AutoExpandAll` (`false`), `RecursiveSelection` (`false`),
+`TitleExpr`, `StartExpr`, `EndExpr`, `ProgressExpr`.
+
+### 7.2 `GanttOptionJson` (`GanttOptionDto`)
+
+Ağaç alanlarının tamamı + `TitleExpr`*, `StartExpr`*, `EndExpr`*, `ProgressExpr`,
+`ScaleType` (varsayılan `weeks`; tam küme `GanttScaleTypeEnum`: `auto` \| `minutes` \| `hours` \|
+`sixHours` \| `days` \| `weeks` \| `months` \| `quarters` \| `years`) ve izin bayrakları:
+`AllowEditing`, `AllowTaskAdding`, `AllowTaskUpdating`, `AllowTaskResourceUpdating`,
+`AllowTaskDeleting`, `AllowDependencyAdding`, `AllowDependencyDeleting`, `AllowResourceAdding`,
+`AllowResourceUpdating`, `AllowResourceDeleting` (hepsi `false`).
+
+### 7.3 `SchedulerOptionJson` (`SchedulerOptionDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `TextExpr`* · `StartDateExpr`* · `EndDateExpr`* | — | Başlık ve zaman kolonları |
+| `UserNameExpr` · `DescriptionExpr` | — | Kaynak/kişi ve açıklama |
+| `AllDayExpr` | — | Tüm gün bayrağı kolonu |
+| `RecurrenceRuleExpr` · `RecurrenceExceptionExpr` | — | Tekrar kuralı kolonları |
+| `StartDayHour` / `EndDayHour` | `8` / `20` | Görünen saat aralığı |
+| `DefaultView` | `"week"` | Ekranın çizdiği sekiz görünüm: `day` \| `week` \| `workWeek` \| `month` \| `timelineDay` \| `timelineWeek` \| `timelineMonth` \| `agenda` |
+| `ShowAllDayPanel` | `true` | |
+| `CellDuration` | `30` | Hücre dakikası |
+| `FirstDayOfWeek` | `1` | 0 = Pazar |
+| `CrossScrollingEnabled` | `false` | Kaynak (resource) görünümünde yatay+dikey kaydırma |
+| `AllowAdding` / `AllowEditing` / `AllowDeleting` / `AllowDragging` / `AllowResizing` | `false` | |
+| `Resources[]` | — | Randevuları renklendiren kaynak eşlemesi (`FieldExpr`, `DataSource[]`, `Label`, `UseColorAsDefault`) |
+
+`Resources` C# `SchedulerOptionDto`'da **tanımlı değildir**; yalnızca UI modelinde (`proxy/form/
+models.ts`) vardır. Yani seed'den yazılabilir (bilinmeyen anahtar korunur ve bileşene geçer) ama
+ListForm editöründeki tipli formdan düzenlenemez; kalıcı kullanılacaksa C# DTO'suna eklenmelidir.
+
+### 7.4 `TodoOptionJson` (`TodoOptionDto`) — Kanban
+
+`TitleExpr`*, `StatusExpr`*, `DescriptionExpr`, `DueDateExpr`, `TagExpr`, `AssigneeExpr`,
+`PriorityExpr`, `CompletedExpr`, `OrderExpr`, `TimesheetExpr`, `SubTaskExpr`,
+`StatusOrder` (kolon sırası, virgüllü), `AllowDragging` (varsayılan `true`).
+
+> `*` işaretli alan boşsa seeder o görünümün JSON'unu **yazmaz**; bayrağı açmak yetmez.
+
+---
+
+## 8. Chart (grafik) sözleşmesi
+
+Grafik, ListForm üzerindeki **22 ayrı JSON kolonuyla** yapılandırılır. Hepsi DevExtreme
+`dxChart` yapılandırmasının karşılık gelen bölümüne geçer — ama tipli DTO'dan süzülerek
+(girişteki "bilinmeyen anahtar düşer" kuralı grafik kolonları için de geçerlidir).
+
+Grafik iki yoldan açılır: ekranın `LayoutJson.Chart` bayrağıyla bir görünüm olarak, ya da
+`ListFormType = "Chart"` ile yalnız grafikten oluşan bir ekran (`/admin/chart/{kod}`) olarak.
+
+| Kolon | Karşılığı |
+| --- | --- |
+| `SeriesJson` | `series[]` — **zorunlu**, §8.1 |
+| `DataSourceJson` | Grafiğin kendi sorgusu, §8.2 |
+| `CommonJson` | Grafik geneli (palet, tema), §8.3 |
+| `CommonSeriesSettingsJson` | Tüm serilere ortak ayarlar |
+| `ArgumentAxisJson` · `ValueAxisJson` · `CommonAxisSettingsJson` | Eksenler, §8.5 |
+| `LegendJson` | Açıklama kutusu, §8.6 |
+| `TooltipJson` | İpucu balonu, §8.7 |
+| `PanesJson` · `CommonPaneSettingsJson` | Bölmeler (çok panelli grafik) |
+| `AnnotationsJson` · `CommonAnnotationsSettingsJson` | Ek açıklamalar |
+| `CrosshairJson` | Artı imleç çizgileri |
+| `ScrollBarJson` | Kaydırma çubuğu |
+| `ZoomAndPanJson` | Yakınlaştırma/kaydırma |
+| `SizeJson` · `MarginJson` · `AdaptiveLayoutJson` | Boyut, kenar boşluğu, dar ekran davranışı |
+| `TitleJson` | Başlık/alt başlık |
+| `AnimationJson` | Animasyon |
+| `ExportJson` | Dışa aktarma/yazdırma |
+
+Ayrıca grafiğe **kullanıcı/rol kısıtı**: ListForm kaydındaki `UserId` / `RoleId` alanları boşsa
+grafik herkese açıktır.
+
+### 8.1 `SeriesJson` (`ChartSeriesDto[]`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Name` | — | Açıklamada görünen seri adı |
+| `Type` | `line` | `line` \| `bar` \| `spline` \| `area` \| `scatter` \| `bubble` \| `stackedbar` \| `fullstackedbar` \| `stackedline` \| `stackedarea` \| `steparea` \| `stepline` \| `rangebar` \| `rangearea` \| `candlestick` \| `stock` ve stacked/fullstacked varyantları |
+| `ArgumentField` | `"arg"` | X ekseni kolonu |
+| `ValueField` | — | Y ekseni kolonu |
+| `SummaryType` | `"sum"` | `sum` \| `avg` \| `count` \| `min` \| `max` \| `custom` |
+| `Color` | — | Seri rengi |
+| `Axis` · `Pane` | — | Hangi eksen/bölme |
+| `Visible` | `true` | |
+| `ShowInLegend` | `true` | |
+| `Width` | `2` | Çizgi kalınlığı |
+| `DashStyle` | `"solid"` | `solid` \| `dash` \| `dot` \| `longDash` |
+| `BarWidth` · `BarPadding` · `BarOverlapGroup` · `CornerRadius` | — | Çubuk serileri |
+| `IgnoreEmptyPoints` | `false` | |
+| `SelectionMode` | `"none"` | `onlyPoint` \| `allSeriesPoints` \| `allArgumentPoints` \| `includePoints` \| `excludePoints` \| `none` |
+| `RangeValue1Field` / `RangeValue2Field` | `val1` / `val2` | Aralık serileri |
+| `Label` | — | `ChartLabelDto`: `Visible`, `Format`, `Font`, `BackgroundColor`, `CustomizeText` |
+| `UserId` | — | Seriyi yalnızca bu kullanıcıya göster |
+
+### 8.2 `DataSourceJson` (`ChartDataSourceDto`)
+
+```json
+{ "Query": "SELECT Status AS arg, SUM(Amount) AS val FROM Mrp_T_Order GROUP BY Status" }
+```
+
+Grafik, ızgaranın `SelectCommand`'ından **ayrı** bir sorgu kullanabilir. Sorgu kolonları
+`ArgumentField` / `ValueField` adlarıyla eşleşmelidir. Ekranın filtresi grafik isteğine
+`Filter` parametresi olarak taşınır.
+
+### 8.3 `CommonJson` (`ChartCommonDto`)
+
+| Anahtar | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `Palette` | `"Material"` | `Bright` \| `Harmony Light` \| `Ocean` \| `Pastel` \| `Soft` \| `Soft Pastel` \| `Vintage` \| `Violet` \| `Carmine` \| `Dark Moon` \| `Dark Violet` \| `Green Mist` \| `Soft Blue` \| `Material` \| `Office` |
+| `PaletteExtensionMode` | `"blend"` | `alternate` \| `blend` \| `extrapolate` |
+| `Theme` | `"generic.light"` | `generic.*` ve `material.*.light` varyantları |
+| `ContainerBackgroundColor` | `"#FFFFFF"` | |
+| `AdjustOnZoom` | `true` | |
+| `DefaultPane` | — | |
+| `Disabled` | `false` | |
+
+### 8.4 Boyut ve yerleşim
+
+- `SizeJson` (`ChartSizeDto`): `UseSize` (`false`), `Width` (`400`), `Height` (`200`).
+  `UseSize: false` iken grafik kapsayıcıya yayılır.
+- `MarginJson` (`ChartMarginDto`): `Top`, `Bottom`, `Left`, `Right`.
+- `AdaptiveLayoutJson` (`ChartAdaptivelayoutDto`): `Width`/`Height` eşiği (`80`/`80`),
+  `KeepLabels` (`true`).
+- `TitleJson` (`ChartTitleDto`): `Text`, `Subtitle`, `HorizontalAlignment` (`center`),
+  `VerticalAlignment` (`top`), `TextOverflow` (`ellipsis`), `WordWrap`.
+- `AnimationJson` (`ChartAnimationDto`): `Enabled` (`true`), `Duration` (`1000`),
+  `Easing` (`easeOutCubic` \| `linear`), `MaxPointCountSupported` (`300`).
+- `ExportJson` (`ChartExportDto`): `Enabled`, `PrintingEnabled` (`true`),
+  `AllowExportSelectedData`, `BackgroundColor` (`#ffffff`), `Margin` (`10`).
+
+### 8.5 Eksenler
+
+`ArgumentAxisJson` (`ChartArgumentAxisDto`): `ArgumentType` (`datetime` \| `numeric` \| `string`),
+`AggregationInterval` (`day` \| `hour` \| `minute` \| `month` \| `quarter` \| `second` \| `week` \| `year`),
+`Position` (`bottom` \| `left` \| `right` \| `top`), `HoverMode` (`none` \| `allArgumentPoints`),
+`Grid`, `Label` → `DisplayMode` (`standard` \| `rotate` \| `stagger`), `RotationAngle` (`90`),
+`OverlappingBehavior` (`hide` \| `rotate` \| `stagger` \| `none`).
+
+`ValueAxisJson` (`ChartValueAxisDto`): `Name`, `Title`, `ValueType` (`numeric`),
+`Position` (`left`), `Type` (`continuous` \| `discrete` \| `logarithmic`), `Visible` (`true`),
+`Width` (`1`), `Grid`, `Breaks[]`, `BreakStyle`, `AutoBreaksEnabled` (`true`),
+`MaxAutoBreakCount` (`2`).
+
+`CommonAxisSettingsJson` iki eksene birden uygulanır; **eksene özel ayar varsa yok sayılır.**
+
+### 8.6 `LegendJson` (`ChartLegendDto`)
+
+`Visible` (`true`), `Position` (`outside` \| `inside`), `Orientation` (`vertical` \| `horizontal`),
+`ColumnCount`, `RowCount`, `Title`, `BackgroundColor`, `Border`.
+
+### 8.7 `TooltipJson` (`ChartTooltipDto`)
+
+`Enabled`, `Shared`, `Format` / `ArgumentFormat` (DevExtreme format adları),
+`Color` (`#ffffff`), `ArrowLength` (`10`), `Location` (`center` \| `edge`),
+`PaddingLeftRight` (`18`), `PaddingTopBottom` (`15`), `Border`, `Font`.
+
+### 8.8 Diğerleri
+
+- `PanesJson` (`ChartPanesDto[]`): `Name`, `Height` (`250`), `BackgroundColor`.
+  Seriler `Pane` alanıyla bir bölmeye bağlanır.
+- `CrosshairJson` (`ChartCrosshairDto`): `Enabled`, `Color` (`#f05b41`), `Width` (`1`),
+  `DashStyle` (`dot`), `HorizontalLine`, `VerticalLine`, `Label`.
+- `ScrollBarJson` (`ChartScrollBarDto`): `Visible`, `Position` (`top`), `Color` (`gray`),
+  `Width` (`10`), `Offset` (`5`).
+- `ZoomAndPanJson` (`ChartZoomAndPanDto`): `ArgumentAxis` / `ValueAxis`
+  (`none` \| `pan` \| `zoom` \| `both`), `AllowMouseWheel` (`true`), `AllowTouchGestures` (`true`),
+  `DragToZoom` (`false`), `PanKey` (`shift`), `DragBoxStyle`.
+- `AnnotationsJson` (`ChartAnnotationDto[]`): `Name`, `Text`, `Image`, `Series`, `Argument`,
+  `OffsetX`/`OffsetY`, `Color`, `Font`, `Border`, `TooltipEnabled`, `Description`.
+
+---
+
+## 9. Alan (`ListFormField`) JSON kolonları
+
+`lowcode` §4.3.4–4.3.7'de anlatılan `LookupJson`, `ValidationRuleJson`, `ColumnStylingJson`
+dışında kalanlar:
+
+### 9.1 `ColumnFilterJson` (`ColumnFilterDto`)
+
+| Anahtar | Anlam |
+| --- | --- |
+| `AllowFiltering` | Bu sütun filtrelenebilsin mi (`true`) |
+| `FilterOperations[]` | İzin verilen operatörler; boş bırakılırsa tipe göre otomatik. Değerler: `=`, `<>`, `<`, `<=`, `>`, `>=`, `contains`, `notcontains`, `startswith`, `endswith`, `isblank`, `isnotblank`, `between`, `anyof`, `noneof` |
+| `SelectedFilterOperation` | Varsayılan seçili operatör |
+| `FilterValue` | Ekran açılırken uygulanan filtre değeri |
+
+### 9.2 `ColumnHeaderJson` (`ColumnHeaderDto`)
+
+`AllowHeaderFiltering` (`true`), `AllowSearch` (`false`) ve **özel başlık filtresi listesi**:
+
+```json
+{ "AllowHeaderFiltering": true,
+  "DataSource": [ { "text": "3000 altı", "value": ["Amount", "<", 3000] },
+                  { "text": "3000 üstü", "value": ["Amount", ">=", 3000] } ] }
+```
+
+### 9.3 `GroupingJson` (`ColumnGroupingDto`)
+
+`AllowGrouping` (`true`), `GroupIndex` (kaçıncı seviyeden gruplanacağı), `AutoExpandGroup` (`false`).
+`GroupIndex` verilen sütun ekran açılışında gruplanmış gelir.
+
+### 9.4 `ColumnCustomizationJson` (`ColumnCustomizationDto`)
+
+`Fixed` (`false`), `FixedPosition` (`left` \| `right`), `AllowReordering` (`false`).
+Sol/sağa sabitlenmiş kolon yatay kaydırmada sabit kalır.
+
+### 9.5 `TotalSummaryJson` / `GroupSummaryJson` (`ColumnTotalSummaryDto`)
+
+| Anahtar | Anlam |
+| --- | --- |
+| `SummaryType` | `sum` \| `avg` \| `count` \| `min` \| `max` \| `custom` |
+| `ValueFormat` | DevExtreme format adı (`fixedPoint`, `currency`, `percent`, `shortDate`…) |
+| `DisplayFormat` | Metin şablonu: `{0}` biçimlenmiş değer, `{1}` `ShowInColumn`'daki sütunun başlığı |
+| `ShowInColumn` | Özetin hangi sütunun altında görüneceği (kolon adı). `DisplayFormat`'taki `{1}` bunun başlığıdır |
+| `ShowInGroupFooter` | `false` — grup alt bilgisinde göster (yalnızca `GroupSummaryJson`) |
+| `AlignByColumn` | `false` — grup satırında ilgili sütunun altına hizala; `false` iken özet grup başlığının yanında parantez içinde çıkar |
+
+`TotalSummaryJson` listenin altındaki toplam satırını, `GroupSummaryJson` grup kırılımındaki
+özeti üretir; ikisi de **aynı DTO'yu** kullanır, fark yazıldıkları kolondur.
+
+"Listenin altında toplam görünsün" isteği budur; ayrı sorgu ya da widget gerekmez.
+
+### 9.6 `JoinTableJson` (`JoinTableDto`)
+
+Bir kolonu **başka bir tablodan** çekmek için; view yazmadan tek alanlık join kurar.
+
+| Anahtar | Anlam |
+| --- | --- |
+| `JoinType` | `INNER JOIN` \| `LEFT JOIN` \| `RIGHT JOIN` |
+| `TableName` | Join kurulacak tablo |
+| `BaseTableJoinFieldName` | Ana tablonun join alanı |
+| `JoinFieldName` | Join kurulan tablonun ilişkili alanı |
+| `SelectFieldName` | Ekranda gösterilecek alan |
+| `FieldNameAlias` | Alanın takma adı |
+| `JoinCondition2` | İkinci koşulun bağlacı (`AND` \| `OR`) |
+| `JoinFieldName2` | İkinci koşulun alanı — **tablo adıyla birlikte** (`Def_T_City.CultureName`) |
+| `BaseTableJoinFieldName2_OrValue` | İkinci koşulun karşı tarafı: tablo adlı bir alan ya da `'en'` gibi sabit |
+
+Üç-dört join'i geçen ihtiyaçta view tasarımcısı tercih edilir (`lowcode` §8.2).
+
+### 9.7 Diğer alan kolonları
+
+| Kolon | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `FieldName` | — | Kaynaktaki sütun adı; SQL'deki adıyla birebir |
+| `CaptionName` | — | Sütun başlığı — **dil anahtarı** |
+| `PlaceHolder` | — | Editörün placeholder metni |
+| `Alignment` | `"left"` | `left` \| `center` \| `right` |
+| `Format` | — | Hücre biçimi (DevExtreme format adı ya da desen) |
+| `BandName` | — | Sütunu bir başlık bandının altına toplar |
+| `Width` · `ListOrderNo` | — | Genişlik ve grid'deki sıra |
+| `Visible` | — | Sütun grid'de görünür mü; `false` ise kolon seçicide durur ama **sorguya girer** |
+| `IsActive` | `true` | `false` olan alan **sorguya bile girmez** |
+| `SortIndex` · `SortDirection` | — | Açılıştaki sıralama (`asc` \| `desc`); çok sütunlu sıralamada `SortIndex` sırası belirler |
+| `AllowSearch` · `AllowEditing` · `AllowAdding` | `true` | Arama paneline dâhil olma, güncellemede ve yeni kayıtta düzenlenebilirlik |
+| `ColumnCssClass` · `ColumnCssValue` | — | Koşulsuz stil (sınıf adı + sınıfın içeriği); koşullu olan `ColumnStylingJson` |
+| `SourceDbType` | `16` String | Kolonun `System.Data.DbType` karşılığı |
+| `EditorType2` · `EditorOptions` · `EditorScript` | — | Editör tipi ve davranışı (`lowcode` §5, §6) |
+| `ColSpan` · `EditOrderNo` · `EditGroupOrderNo` | — | Düzenleme formundaki yeri; `EditGroupOrderNo` `EditingFormJson`'daki `Order` ile eşleşir |
+| `PermissionJson` | — | Alan yetkileri (§5.1) |
+| `CultureName` · `UserId` · `RoleId` | — | Alan varyantı (§5.7) |
+
+> **`DefaultValue` / `DefaultValueType` / `ReadOnly` diye bir alan kolonu yoktur.**
+> Varsayılan değerler ekran seviyesindeki `Insert/Update/Delete/Form/SelectFieldsDefaultValueJson`
+> bloklarında, alan adıyla eşleşen `FieldsDefaultValueDto` satırları olarak durur
+> (`lowcode` §4.3.5); salt okunurluk ise `EditorOptions.readOnly` ya da `EditorScript`'in
+> `readOnly` tarifidir (`lowcode` §6.6).
+
+### 9.8 Tipli editör seçenekleri
+
+`EditorOptions` JSON'unun bazı anahtarları backend'de **tipli DTO'ya** çözülür; yanlış tip
+sessizce yok sayılır:
+
+| DTO | Hangi `EditorType2` | Anahtarlar (varsayılan) |
+| --- | --- | --- |
+| `GridBoxOptionsDto` | `dxGridBox` | `Columns[]` (ilk kolon `Key` ile aynı adda olmalı), `SelectionMode` (`"single"`), `FilterRowVisible` (`false`), `AcceptCustomValue` (`false`), `ShowClearButton` (`true`), `Height` (`250`), `Width` (`500`) |
+| `TagBoxOptionsDto` | `dxTagBox` | `ShowSelectionControls` (`true`), `MaxDisplayedTags` (`3`), `ShowMultiTagOnly` (`false`), `ApplyValueMode` (`"useButtons"`), `SearchEnabled` (`true`), `AcceptCustomValue` (`false`), `ShowClearButton` (`true`) |
+| `ImageUploadOptionsDto` | `dxImageUpload` · `dxImageViewer` | `UploadUrl`, `Accept`, `Multiple`, `MaxFileSize` (bayt), `Width`, `Height` — hepsi nullable, varsayılanı yok |
+
+Çözüm **yalnızca alanın `EditorType2` değeri eşleşiyorsa** yapılır: `dxTextBox` bir alana
+`columns` yazmak `GridBoxOptions`'ı doldurmaz. Ayrıca `ListFormField.EditorOptions`'ın ham
+metni istemciye **her hâlükârda** gider; tipli DTO'lar onun yanında ek bir kolaylıktır ve
+`JsonException` durumunda sessizce `null` döner — yani bozuk JSON burada ekranı düşürmez, ama
+tipli okumaya bağlı davranış (GridBox kolonları, TagBox etiket sayısı) çalışmaz.
+
+---
+
+## 10. Visual Designer envanteri
+
+`lowcode` §7 tasarımcı dokümanının şemasını anlatır; burada **kutuda ne olduğu** listelenir.
+
+### 10.1 Toolbox aileleri
+
+Kutunun içeriği tek bir yerden, `getDesignerCatalog()` (`components/visualDesigner/catalog.ts`)
+tarafından üretilir: elle yazılmış tanımlar + `components/ui` altındaki bileşenlerden
+otomatik çıkarılan metadata (`generated/componentProps.json`).
+
+| Aile | Bileşenler |
+| --- | --- |
+| `layout` | `PageContainer` (maxWidth, padding, gap, className), `FlexRow` (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align, className), `Table` |
+| `data` | `Form` (§10.2) ve veri bağlanabilen UI bileşenleri: `Select`, `AutoComplete`, `Dropdown`, `Menu`, `Pagination`, `Radio.Group`, `Tabs`, `Grid` |
+| `platform` | `ListView`, `DataGridView`, `TreeView`, `GanttView`, `TodoBoard`, `CardView`, `SchedulerView`, `PivotView`, `ChartView` — hepsi aynı üç prop'u alır: `listFormCode` (**zorunlu**), `height` (varsayılan `520px`, `ChartView`'da `420px`), `className` |
+| `html` | `div`, `p`, `span`, `h1`, `h2`, `h3`, `h4`, `h5`, `img` — **yalnız bu dokuz etiket** |
+| `ui` | `Avatar`, `Badge`, `Button`, `Calendar`, `Card`, `Checkbox`, `Chips`, `ColorPicker`, `DatePicker`, `ImageViewer`, `Input`, `Knob`, `Marquee`, `Notification`, `Progress`, `Radio`, `RangeCalendar`, `Rate`, `ScrollBar`, `Skeleton`, `Slider`, `Spacer`, `Spinner`, `Switcher`, `Tag`, `TimeInput`, `Tooltip`, `Upload` |
+| `custom` | Kayıtlı diğer custom component'ler (`Dependencies`'e eklenir) |
+
+**`input`, `button`, `textarea`, `select`, `checkbox` HTML etiketleri kutuda yoktur**
+(`HTML_UI_DUPLICATES`): karşılıkları `ui` ailesindeki `Input`, `Button`, `Select`, `Checkbox`
+bileşenleridir; ham etiket bırakmaya çalışma, tema ve doğrulama onlardan gelir.
+
+Kutu dışında tutulanlar (`EXCLUDED_COMPONENTS`): `Alert`, `Breadcrumb`, `Dialog`, `Drawer`,
+`FormContainer`, `FormItem`, `InputGroup`, `MenuItem`, `Segment`, `Steps`. Bunlara ihtiyaç
+duyan bir yerleşim, tasarımcı yerine **Code modunda** yazılır (`lowcode` §7.1.1) — orada
+`components/ui`'nin tamamı kapsamdadır.
+
+Çocuk düğüm kabul edenler: `PageContainer`, `FlexRow`, `Form`, `div`, `Card`, `Table`, `Tabs`
+ve **her custom component**. Diğer düğümlerin içine bırakma; kanvas kabul etse de üretilen kod
+çocukları çizmez.
+
+Düğüm başına iki ortak prop, hangi ailede olursa olsun geçerlidir:
+
+| Prop | Anlam |
+| --- | --- |
+| `designerPermission` | Boş değilse düğüm yalnızca bu yetki verilmişse **çizilir**; verisini göremeyeceği bir grid hiç oluşturulmaz |
+| `className` | Tailwind sınıfları |
+
+> **Önce yeniden kullan:** İstenen şey bir ListForm ekranının verdiği liste/ağaç/pano/grafikse
+> primitiflerden kurma; `platform` düğümünü `listFormCode` ile bırak.
+>
+> **Eksik olan = var olan bileşene ekle, yeni bileşen yazma:** İstenen komponent bu
+> envanterle büyük ölçüde kuruluyor ama bir bileşende **olay, prop ya da küçük bir yetenek**
+> eksikse komponent yine üretilir: eksik parça `components/ui/{Name}`'e geriye dönük uyumlu
+> eklenir, `componentProps.json` elle güncellenir, olaysa `catalog.ts` `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS`,
+> değer kümesiyse `NAMED_UNION_OPTIONS`/`PROPERTY_OVERRIDES`, sonra §10.9/§10.10 tabloları
+> tamamlanır (`lowcode` §7.3 notu). Yeni `ui` bileşeni, yeni toolbox ailesi, Developer Kit
+> menüsüne yeni komponent ya da var olan bileşenin davranışını değiştiren ekleme **yapılmaz** —
+> bunlar çerçeve dışıdır ve onay ister (`lowcode` §0.8).
+
+### 10.2 `Form` düğümü
+
+Dört CRUD ucunu sahiplenen kapsayıcı. İçine bırakılan her bileşen kaydın bir kolonuna bağlanır.
+
+| Prop | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `title` | `""` | Kart başlığı; boşsa Card başlığı hiç çizilmez (`::` önekli değer dil anahtarıdır) |
+| `selectEndpoint` / `insertEndpoint` / `updateEndpoint` / `deleteEndpoint` | — | GET / POST / PUT / DELETE uçları |
+| `selectPermission` / `insertPermission` / `updatePermission` / `deletePermission` | — | Komut yetkileri; boşsa dokümanın `permissionCode` değeri + `""`/`.Create`/`.Update`/`.Delete` **otomatik** çözülür (`FORM_AUTO_SUFFIXES`), o da yoksa komut açıktır |
+| `keyFieldName` | `"id"` | Anahtar kolon |
+| `collectionPath` | `""` | Select yanıtındaki liste yolu; boşsa yanıtın kendisi |
+| `keySource` | `"query"` | `query` \| `route` — anahtarın URL'de nereden okunacağı |
+| `keyParamName` | `""` | Parametre/segment adı; boşsa `route`'ta son segment kullanılır |
+| `previewKeyValue` | `""` | Yalnızca tasarımcı önizlemesi; üretilen koda girmez |
+| `autoLoad` | `true` | Açılışta veriyi çek |
+| `showToolbar` | `true` | Kaydet/Sil/Gezinme çubuğu |
+| `columnCount` | `1` | Form içindeki alanların kaç kolona diziliceği |
+| `gap` | `16` | Alanlar arası boşluk (px) |
+| `className` | `""` | Ek sınıflar |
+
+Olayları ve script API'si `lowcode` §7.8'dedir. Bir sayfada birden fazla `Form` olabilir;
+ana-detay için detay tarafının veri kaynağına `source: "record"` filtresi verilir ve değeri
+`<anaFormRef>.<kolon>` biçiminde yazılır (§10.4).
+
+### 10.3 Veri bileşenleri
+
+`DESIGNER_DATA_COMPONENTS` iki tür tanır:
+
+| Tür | Bileşenler | Koleksiyon prop'u |
+| --- | --- | --- |
+| `option` (etiket/değer) | `Select`, `AutoComplete`, `Dropdown`, `Menu`, `Pagination`, `Radio.Group`, `Tabs` | `options` (Select/AutoComplete) ya da `items` |
+| `tabular` (satır) | `Grid` | `items` |
+
+`option` bileşenlerinde binding'e `columns` eklenirse, ekranda görünmeyen kolonlar script'ten
+`refs.<ad>.getColumn('kolon')` ile okunabilir. Bu, "müşteri seçilince vergi numarası da gelsin"
+isteğinin tasarımcı tarafındaki karşılığıdır — ikinci bir istek atılmaz.
+
+### 10.4 Veri kaynakları ve filtreler
+
+Doküman seviyesindeki `dataSources` listesi, düğümlerin `bindings.sourceId` ile bağlandığı
+uçlardır. Şeması `lowcode` §7.2'de; burada **filtre sözleşmesi** açılır.
+
+| `source` | `value` ne demek | Ne zaman |
+| --- | --- | --- |
+| `static` | Değerin kendisi | Sabit kırılım (`IsActive = true`) |
+| `query` | Sayfa adresindeki query parametresinin **adı** (`?id=…`) | Adresle taşınan bağlam |
+| `route` | Yol segmentinin adı; boşsa **son segment** | `/admin/order/123` gibi rotalar |
+| `record` | `<formRef>.<kolon>` — başka bir `Form` düğümünün aktif kaydının kolonu | Ana-detay; tek satır kod yazmadan |
+
+| `operator` | Query string'e nasıl çıkar |
+| --- | --- |
+| `eq` | Çıplak parametre: `?RoleId=5` |
+| `ne` `contains` `startswith` `endswith` `gt` `gte` `lt` `lte` `in` `isnull` `notnull` | Adını son ek olarak taşır: `?Name.contains=abc` |
+
+`isnull` / `notnull` değer almaz (`DESIGNER_VALUELESS_FILTER_OPERATORS`); değer kutuları gizlenir.
+
+`required` **varsayılan olarak `true`'dur ve bilinçlidir**: değeri henüz gelmemiş bir filtre
+isteği tutar. Aksi hâlde filtresiz koleksiyon yüklenir ve bu, kullanıcıya "filtre çalışmıyor"
+diye görünür. `previewValue` yalnızca tasarımcı kanvasında kullanılır, üretilen koda girmez.
+
+Bu sözleşme CRUD Endpoint `GetList` ucunun okuduğu sözleşmenin aynısıdır (`lowcode` §9.1) —
+yani tasarımcıdan kurulan filtre, sunucu tarafında ek bir şey yazmadan çalışır.
+
+### 10.5 Property Panel — nasıl çalışır
+
+Kanvasta seçili düğümün sağ paneli üç sekmedir ve her prop bir **kategoriye** aittir:
+
+| Kategori | Nerede görünür | Ne taşır |
+| --- | --- | --- |
+| `properties` | Properties sekmesi | Davranış ve içerik prop'ları |
+| `styling` | Properties sekmesi (stil grubu) | `className`, boyut, boşluk, hizalama |
+| `events` | **JavaScript sekmesi** | `function` tipli prop'lar — değer değil **script** olarak düzenlenir (§7.8 · `lowcode`) |
+
+Panelin kuralları:
+
+- **Değer kümesi bilinen prop yazılmaz, seçilir.** `options` taşıyan (ya da tsType'ı bilinen bir
+  union olan) her string prop panelde açılır listeye döner (`withPickableOptions`); listede
+  olmayan mevcut değer korunur.
+- **Olay listesi süzülür:** `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS`'te kaydı olan bileşende yalnızca o olaylar
+  JavaScript sekmesinde görünür (aşağıda §10.10); kaydı olmayan bileşende bütün `function`
+  prop'ları listelenir.
+- `field` ve `form` prop'ları panelde **hiç görünmez** (Formik'in runtime nesneleridir).
+- Her düğümün panel-üstü iki ortak alanı vardır: **`ref`** (script adresi — `refs.<ad>`) ve
+  **`designerPermission`** (boş değilse düğüm yalnızca o yetkiyle çizilir).
+- Seed dosyasına yalnızca **varsayılandan farklı** prop'ları yaz; panel dokunulmayan prop'u
+  dokümana koymaz.
+
+### 10.6 `layout` bileşenleri — prop sözleşmesi
+
+**`PageContainer`** — sayfanın dış kabı; çocuk kabul eder:
+
+| Prop | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `maxWidth` | `"1280px"` | İçerik genişliği (CSS değeri) |
+| `padding` | `24` | İç boşluk (px) |
+| `gap` | `16` | Çocuklar arası dikey boşluk (px) |
+| `className` | `""` | |
+
+**`FlexRow`** — yatay bölme; çocuk kabul eder:
+
+| Prop | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `columns` | `1` | `1` = serbest akan flex satırı; `2+` = o kadar **eşit grid kolonu** |
+| `firstColumnWidth` | `""` | Yalnız kolon modunda: ilk kolonu sabitler → kenar çubuğu düzeni (`"320px"`) |
+| `gap` | `16` | Kolonlar arası boşluk |
+| `wrap` | `true` | Taşan çocuk alta insin mi (yalnız flex modunda) |
+| `align` | `"stretch"` | `stretch` \| `start` \| `center` \| `end` |
+| `className` | `""` | |
+
+**`Table`** (`ui` kitinden, `layout` grubunda; çocuk kabul eder) — statik tablo:
+`borderlessRow` (—), `compact` (`false`), `hoverable` (`true`), `overflow` (`true`),
+`rowCount` (`2`), `columnCount` (`3`), `className`. `columns`/`data` prop'ları panelden
+kaldırılmıştır — hücreler kanvasta çocuk düğüm olarak doldurulur. Veri bağlanabilir tablo
+istiyorsan `Grid` (data) ya da `DataGridView` (platform) kullan.
+
+**`Spacer`** (`ui` grubunda listelenir) — dikey boşluk: `height` (`24`).
+
+### 10.7 `platform` bileşenleri — prop sözleşmesi
+
+Dokuzu da aynı üç prop'u alır; başka prop'ları **yoktur** (görünümün tüm davranışı gömülen
+ListForm ekranının kendi tanımından gelir):
+
+| Prop | Varsayılan | Anlam |
+| --- | --- | --- |
+| `listFormCode` | `""` | **Zorunlu.** Gömülecek ekranın kodu |
+| `height` | `"520px"` (`ChartView`: `"420px"`) | Kapsayıcı yüksekliği |
+| `className` | `""` | |
+
+`ListView` · `DataGridView` · `TreeView` · `GanttView` · `TodoBoard` · `CardView` ·
+`SchedulerView` · `PivotView` · `ChartView`. Bileşen, kullanıcının o ekranda yetkisi yoksa
+ekranın kendi yetki hatasını gösterir; ayrıca gizlemek istiyorsan `designerPermission` yaz.
+Gömülen görünüm, hedef ekranın `LayoutJson`'ında açık olmalıdır.
+
+### 10.8 `html` elemanları — prop sözleşmesi
+
+| Eleman | Prop'lar | Olaylar |
+| --- | --- | --- |
+| `div` (çocuk kabul eder) | `children`, `className`, `style` | `onClick`, `onMouseEnter`, `onMouseLeave` |
+| `p` · `span` | `children`, `className` | `onClick` |
+| `h1`–`h5` | `children`, `className` — başlıklar hazır Tailwind sınıfıyla düşer (`h1`: `text-4xl font-bold` … `h5`: `text-lg font-semibold`); Tailwind reset'i yüzünden sınıfı silersen başlık paragraf boyutuna iner | `onClick` |
+| `img` | `src` (yeni düşen eleman gömülü SVG yer tutucusuyla gelir; herhangi bir URL/data-URI yazılabilir), `alt`, `width`, `height`, `className` (`max-w-full rounded-md`) | `onClick`, `onLoad` |
+
+`input`/`button`/`textarea`/`select`/`checkbox` etiketleri kutuda yoktur — `ui` karşılıklarını
+kullan (§10.1).
+
+### 10.9 `data` ve `ui` bileşenleri — Property Panel sözleşmeleri
+
+Kaynak: `generated/componentProps.json` + `catalog.ts` düzeltmeleri. Her tabloda yalnızca
+karar gerektiren prop'lar listelenir; `className`, `children`, `style` her bileşende vardır ve
+tekrarlanmaz. `(z)` = zorunlu.
+
+**Veri bileşenleri** (koleksiyon prop'u §10.3'e göre statik değer ya da data source binding'i
+alır):
+
+| Bileşen | Koleksiyon | Diğer prop'lar (varsayılan) |
+| --- | --- | --- |
+| `Select` | `options[]` (`{label, value}`) | `size` (`sm/md/lg`), `componentAs` (`''` \| `ReactSelect` \| `CreatableSelect` \| `AsyncSelect`), `value`, `isDisabled` (`false`), `isMulti` (`false`), `isClearable` (`false`), `isSearchable` (`true`) — tasarımcı `disabled/multiple/clearable/searchable` adlarını react-select karşılıklarına çevirir |
+| `AutoComplete` | `options[]` | `value`, `defaultValue`, `placeholder`, `disabled` (`false`), `invalid` (`false`), `size`, `debounce`, `minChars` (`1`), `clearable` (`true`), `noOptionsText`, `loadingText`, `name` |
+| `Dropdown` | `items[]` (`{eventKey, children, to}`) | `title` (`'Dropdown'`), `trigger` (`click` \| `hover` \| `context`), `placement` (`bottom-start`; 10 değerli liste), `disabled`, `activeKey`, `menuClass`, `menuStyle` |
+| `Menu` | `items[]` (`{eventKey, icon, children/label}`) | `menuItemHeight` (`30`), `sideCollapsed` (`false`), `variant` (`light` \| `dark` \| `themed` \| `transparent`), `defaultActiveKeys[]`, `defaultExpandedKeys[]` |
+| `Pagination` | `items[]` | `currentPage` (`1`), `pageSize` (`1`), `total` (`5`), `displayTotal` (`false`) |
+| `Radio.Group` | `items[]` (`{value, label, disabled}`) | `name` (`'radioGroup'`), `value`, `vertical` (`false`), `disabled`, `readOnly`, `color` |
+| `Tabs` | `items[]` (`{label, value}`) — **her sekme değeri bir çocuk yuvasıdır** (`slot: "tab:<value>"`), içine bileşen bırakılır | `defaultValue`, `value`, `variant` (`underline` \| `pill`) |
+| `Grid` | `items[]` (satır nesneleri; kolonlar binding'den seçilir) | `cols` (`3`), `rows` (`2`), `gap`/`colGap`/`rowGap` (`4`), `responsive` (`true`), `smCols`/`mdCols`/`lgCols`/`xlCols` (`1/2/3/4`), `autoFit` (`false`), `minColWidth` (`'200px'`), `height` (`'auto'`) |
+
+**Form/giriş bileşenleri:**
+
+| Bileşen | Prop'lar (varsayılan) |
+| --- | --- |
+| `Input` | `type` (`text`; `HTMLInputTypeAttribute` listesi: `text/password/email/number/tel/url/search/date/time/…`), `value`, `placeholder` (`'Metin girin...'`), `textArea` (`false`) + `rows` (`3`), `prefix`/`suffix`, `size`, `disabled`, `invalid`, `readOnly`, `required`, `maxLength`/`minLength`, `pattern`, `autoComplete` (`off`), `autoFocus`, `name`, `unstyle` |
+| `Checkbox` | `checked`, `defaultChecked`, `value`, `name`, `color`, `disabled`, `readOnly` |
+| `Switcher` | `checked`, `defaultChecked`, `checkedContent`/`unCheckedContent`, `color`, `disabled`, `readOnly`, `isLoading` (`false`), `name` |
+| `Radio` | `checked`, `defaultChecked`, `value`, `name`, `color`, `vertical`, `disabled`, `readOnly` — tekil düğme; seçenek grubu için `Radio.Group` |
+| `DatePicker` | `value`/`defaultValue` (ISO string olarak saklanır, render'da `Date`'e çevrilir), `inputFormat`, `closePickerOnChange` (`true`), `defaultOpen` (`false`), `openPickerOnClear` (`false`), `inputtableBlurClose` |
+| `TimeInput` | `value`/`defaultValue`, `format` (`24` \| `12`), `showSeconds` (`false`), `clearable` (`true`), `amLabel`/`pmLabel`, `timeFieldPlaceholder` (`'--'`), `prefix`/`suffix`, `size` (`md`), `disabled`, `invalid`, `name` |
+| `Calendar` · `RangeCalendar` | `value` (`Date` \| `Date[]`), `multipleSelection` · `value` (`[Date, Date]`), `singleDate` (`false`) |
+| `ColorPicker` | `value`/`defaultValue` (`'#6366f1'`), `presets[]`, `showAlpha`, `showInput` (`true`), `showRgb` (`false`), `size` (`md`), `disabled`, `name` |
+| `Chips` | `value`/`defaultValue` (string dizisi; örnek `['Deneme','Deneme2']`), `max` (`0` = sınırsız), `allowDuplicate` (`false`), `separator`, `placeholder`, `size`, `disabled`, `invalid`, `name` |
+| `Slider` | `value`/`defaultValue`, `min` (`0`), `max` (`100`), `step` (`1`), `range` (`false`), `orientation` (`horizontal` \| `vertical`), `marks`, `tooltip` (`false`), `trackSize` (`4`), `handleSize` (`18`), `disabled`, `readOnly`, `name` |
+| `Knob` | `value`/`defaultValue` (`0`), `min`/`max` (`0/100`), `step` (`1`), `size` (`100`), `strokeWidth` (`14`), `valueColor`/`rangeColor`/`textColor`, `valueTemplate` (`'{value}'`), `showValue` (`true`), `readOnly`, `disabled`, `name` |
+| `Rate` | `count` (`5`), `value`/`defaultValue`, `allowHalf` (`false`), `allowClear` (`true`), `color` (`amber`), `size` (`20`), `gap` (`4`), `tooltips[]`, `disabled`, `readOnly` |
+| `Upload` | `accept`, `multiple`, `draggable` (`false`), `uploadLimit`, `showList` (`true`), `tip`, `fileList[]`, `disabled` — dosyanın **gerçek** yüklenmesi `beforeUpload`/`onChange` script'inde `api.post` ile yapılır |
+
+**Gösterim/geri bildirim bileşenleri:**
+
+| Bileşen | Prop'lar (varsayılan) |
+| --- | --- |
+| `Button` | `variant` (`default` \| `solid` \| `twoTone` \| `plain`), `color`, `size` (`sm`), `shape` (`round` \| `circle` \| `none`), `icon`, `block` (`false`), `active` (`false`), `loading` (`false`), `disabled` |
+| `Card` (çocuk kabul eder) | `header`/`headerExtra`/`footer`, `headerBorder`/`footerBorder` (`true`), `bordered`, `clickable` (`false`), `bodyClass`/`headerClass`/`footerClass` |
+| `Avatar` | `src`/`srcSet`, `icon`, `alt`, `size` (`md`), `shape` (`circle`; `round` \| `circle` \| `square`) |
+| `Badge` | `content`, `maxCount` (`99`), `innerClass`, `badgeStyle` |
+| `Tag` | `children`, `prefix`/`suffix` (+ `prefixClass`/`suffixClass`), `title` |
+| `Progress` | `variant` (`line` \| `circle`), `percent` (`0`), `color`, `showInfo` (`true`), `customInfo`, `strokeWidth` (`6`), `strokeLinecap` (`round` \| `square`), `width` (`120`; circle), `gapDegree`/`gapPosition` (circle) |
+| `Skeleton` | `variant` (`block` \| `circle`), `animation` (`true`), `width`/`height`, `asElement` |
+| `Spinner` | `size` (`20`), `color`, `isSpining` (`true`), `enableTheme` (`true`), `indicator` |
+| `Notification` | `title`, `type` (`success` \| `warning` \| `danger` \| `info`), `closable` (`false`), `duration` (`3000`), `customIcon`, `width` (`350`) — sayfada sabit kutu olarak durur; olaya bağlı geçici bildirim için script'te `notify()` kullan |
+| `Tooltip` | `title`, `placement` (`top`; 12 değerli `ArrowPlacement` listesi), `isOpen`, `wrapperClass` |
+| `ImageViewer` | `images[]` (`{src, alt, caption}` — yeni düşen bileşen iki örnek görselle gelir), `children` (`'Galeri'` tetikleyici), `defaultIndex` (`0`), `loop` (`true`), `showToolbar`/`showThumbnails` (`true`), `zoomStep` (`0.25`), `minZoom`/`maxZoom` (`0.5/4`), `keyboard` |
+| `Marquee` | `speed` (`100`), `direction` (`left` \| `right` \| `up` \| `down`), `pauseOnHover`/`pauseOnClick` (`false`), `loop` (`0` = sonsuz), `gradient` (`false`), `gradientColor`/`gradientWidth`, `delay` (`0`), `play` (`true`), `autoFill` (`false`) |
+| `ScrollBar` | `direction` (`ltr` \| `rtl`) |
+
+### 10.10 Olaylar — bileşen başına `event` yükü
+
+JavaScript sekmesinde görünen olaylar ve handler'a gelen tek argümanın (`event`) içeriği.
+Script kapsamındaki her şey (`refs`, `api`, `notify`, `translate`, `checkPermission`) ve
+`Form` yaşam döngüsü olayları `lowcode` §7.8'dedir; buradaki tablo bileşen olaylarının yüküdür.
+
+| Bileşen | Olay(lar) | `event` |
+| --- | --- | --- |
+| `Button` | `onClick` | DOM tıklama olayı |
+| `Input` | `onChange` | DOM olayı → değer `event.target.value` |
+| `Checkbox` | `onChange` | `event.checked` |
+| `Select` | `onChange` | Seçilen `{label, value}` nesnesi; temizlenince `null` → `event?.value ?? null` |
+| `AutoComplete` | `onInputChange` · `onSelect` | Yazılan metin · seçilen option nesnesi |
+| `Dropdown` | `onSelect` | Seçilen öğenin `eventKey` değeri |
+| `Menu` | `onSelect` | Seçilen öğenin `eventKey` değeri |
+| `Pagination` | `onChange` | Seçilen sayfa numarası |
+| `Radio.Group` | `onChange` | Seçilen öğenin `value` değeri |
+| `Tabs` | `onChange` | Aktif sekmenin `value` değeri |
+
+Bu on bileşen `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` kaydıdır — panel yalnızca bu olayları gösterir.
+Kayıtta olmayan bileşenlerde bütün `function` prop'ları listelenir; işe yarayanlar:
+
+| Bileşen | Olaylar |
+| --- | --- |
+| `Switcher` · `ColorPicker` · `Knob` · `Slider` (+`onAfterChange`) · `Rate` (+`onHoverChange`) · `TimeInput` · `DatePicker` · `RangeCalendar` | `onChange` — yeni değer |
+| `Chips` | `onChange`, `onAdd`, `onRemove` |
+| `Upload` | `beforeUpload` (false → dosya reddedilir), `onChange` (dosya listesi), `onFileRemove` |
+| `Card` · `Avatar` · `p` · `span` · `h1`–`h5` | `onClick` |
+| `div` | `onClick`, `onMouseEnter`, `onMouseLeave` |
+| `img` | `onClick`, `onLoad` |
+| `Notification` · `ImageViewer` | `onClose` (`ImageViewer` ayrıca `onIndexChange`) |
+| `Marquee` | `onFinish`, `onCycleComplete` |
+
+Sayfa düzeyinde tek yaşam döngüsü kancası vardır: **`lifecycle.onMount`** — sayfa açıldığında
+bir kez çalışır; açılış verisi çekme ve `refs` üzerinden ilk durumu kurma buraya yazılır.
+
+> Olay davranışı kurarken önce Script Builder tarifleri (`lowcode` §7.8 tablosu) denenir;
+> serbest kod `custom` tarifiyle eklenir ki sihirbaz açık kalsın.
+
+---
+
+## 11. Zamanlanmış e-posta (MailQueue modülü)
+
+`BackgroundWorker` kaydı `WorkerType: 1` (MailQueueWorker) ise gövde bu modüldür
+(`api/modules/Sozsoft.MailQueue`).
+
+### 11.1 Worker `Options` (`MailQueueWorkerOptions`)
+
+| Anahtar | Anlam |
+| --- | --- |
+| `MailType` | Şablon tipi etiketi |
+| `MailSubject` | Mail konusu |
+| `MailTemplate` | Razor ile render edilen HTML gövde (`EmailLayout` düzeni içinde) |
+| `TableName` | Maildeki tabloların tarifi (§11.2) |
+
+### 11.2 `TableName` biçimi
+
+Her tablo `{index:TabloAdi:DosyaTipi:MailEkAdi:Korumalimi:DosyaAciklama}` altılısıdır;
+birden fazlası `};{` ile birleştirilir:
+
+```
+{0:MT3_GECIKEN_SIPARIS:IN:Order Delay Notification:0:};{1:MT7_SIPARIS_DURUM:PDF:Durum.pdf:0:BRU,3,1}
+```
+
+- `TabloAdi` bir **tablo/view adıdır**; `SELECT * FROM {TabloAdi} WHERE ...` olarak parametreli
+  çalıştırılır (parametreler kuyruk satırındaki `TableParameter` alanından gelir).
+- `DosyaTipi` = `IN` ise tablo mail gövdesine gömülür; `PDF` / `XLS` / `TXT` ise ek dosya olur.
+- Sütun başlıkları, sırası, CSS'i ve alt toplamları `BackgroundWorker_MailQueueTableFormat`
+  kayıtlarından okunur: `TableName`, `Order`, `ColumnName`, `Caption`, `HeaderCss`, `Css`,
+  `FooterCss`, `DataType`, `DataFormat`, `IsHidden`, `IsProtected`, `SubTotal`, `Width`.
+
+### 11.3 Kuyruk satırı (`BackgroundWorker_MailQueue`)
+
+`TemplateId` (worker), `From`, `To`, `MailParameter`, `TableName`, `TableParameter`,
+`Attachment`, `AttachmentParameter`, `RelatedRecordId`, `SendStatus`, `SendTime`, `AwsMessageId`.
+Gönderim sonuçları `BackgroundWorker_MailQueueEvents` tablosunda izlenir.
+
+Kuyruğa satır yazma işi genellikle worker'ın `BeforeSp` prosedüründe ya da ekranın
+`InsertAfterCommand` kancasında yapılır — yani "kayıt onaylanınca mail çıksın" isteği kod
+gerektirmez.
+
+---
+
+## 12. Saas ve Administration menüleri — platform yetenek kataloğu
+
+Bu iki menü, platformun **hazır gelen tüm yeteneklerinin** girişidir. Bir komponent üretirken
+buradaki her ekran üç rolden birindedir:
+
+- **Yeniden kullanılacak yetenek** — numaratör, bildirim, zamanlanmış iş, rapor, dosya, yetki,
+  dil, ayar. Talebin bu kısmı için yeni artefakt üretilmez; ilgili ekrana kayıt girilir.
+- **Veri kaynağı** — ülke/il/ilçe, para birimi, ölçü birimi, departman, ünvan, şube, kullanıcı,
+  rol. Yeni ekranın lookup'ı bu tablolara bağlanır; aynı listeyi tekrar tanımlama.
+- **Referans uygulama** — istenen davranışın bu uygulamada zaten çalışan bir örneği. Aynı JSON'u
+  oradan alıp uyarlamak, sıfırdan yazmaktan hem hızlı hem güvenlidir (§12.6).
+
+### 12.1 Tablo adlandırma sözleşmesi
+
+Platform tablolarının adı `TableNameResolver` tarafından üretilir:
+
+```
+{ModülÖnEki}_{H|T|B}_{TableNameEnum}        view'ler: V_{aynı ad}
+```
+
+| Parça | Değerler |
+| --- | --- |
+| Modül ön eki (`MenuPrefix`) | `Sas` Saas · `Adm` Administration · `Crm` · `Crd` Coordinator · `Scp` SupplyChain · `Mnt` Maintenance · `Str` Store · `Prj` Project · `Hr` · `Mrp` · `Acc` Accounting |
+| Kapsam | `H` host (tüm tenant'lar için ortak) · `T` tenant · `B` şube |
+| Ad | `TableNameEnum` üyesi |
+
+Örnek: `Sas_H_Currency` (host — tüm kiracılar aynı para birimlerini görür), `Adm_T_Department`
+(kiracı başına), `V_Sas_H_Order` (view). Özel view'ler
+`TableNameResolver.GetFullSpecialViewName` ile `V_{Önek}_{Prefix}_{Ad}` biçiminde üretilir.
+
+> Yeni bir platform tablosu eklenecekse `TableNameEnum` + `TableNameResolver._map` birlikte
+> güncellenir; eşlemesi olmayan ad `KeyNotFoundException` fırlatır. Proje tabloları için
+> `lowcode.instructions.md` §2'deki `{Modul}_T_{Entity}` kuralı geçerlidir.
+
+### 12.2 Saas menüsü
+
+Kök menü `App.Saas`. Yetki adı her satırda menünün `RequiredPermissionName` değeridir; ListForm
+ekranlarında alt yetkiler `.Create`, `.Update`, `.Delete`, `.Export`, `.Import`, `.Note`
+soneklerini alır.
+
+| Ekran | Kod / route | Tablo | Kapsam | Komponent üretirken ne işe yarar |
+| --- | --- | --- | --- | --- |
+| **Tenants** | `AbpTenantManagement.Tenants` | `AbpTenants` | host | Kiracı kaydı, bağlantı dizesi diyaloğu (`TenantsConnectionString`), alt form olarak şubeler. Ekranların `IsTenant` davranışının kaynağı. |
+| **Branches** | `App.Branches` | `Sas_T_Branch` | tenant | Şube listesi. Ekranı `IsBranch = true` yaparsan filtre bu tablodan gelir; `BranchSeed` diyaloğu şube verisini kurar. |
+| **Definitions › AiBot** | `App.Definitions.AiBot` | `Sas_H_AiBot` | host | Yapay zekâ asistanı tanımı (`Name`, `ApiUrl`, `Tenants`); `/admin/ai` bu kayıtları kullanır. |
+| **Definitions › Global Search** | `App.Definitions.GlobalSearch` | `Sas_T_GlobalSearch` | tenant | Üretilen ekranın üst aramada çıkması için kayıt: `System`, `Group`, `Term`, `Weight`, `Url`. |
+| **Definitions › Contact Title** | `App.Definitions.ContactTitle` | `Sas_H_ContactTitle` | host | Ünvan lookup'ı (`Title`, `Abbreviation`). |
+| **Definitions › Currency** | `App.Definitions.Currency` | `Sas_H_Currency` | host | Para birimi + `Rate`. Tutar alanı olan ekranın kur lookup'ı ve `DbQuery` varsayılanı buradan beslenir. |
+| **Definitions › Country Group / Country / City / District** | `App.Definitions.CountryGroup` · `.Country` · `.City` · `.District` | `Sas_H_CountryGroup` · `Sas_H_Country` · `Sas_H_City` · `Sas_H_District` | host | Adres alanlarının hazır cascade zinciri. `Country` ayrıca `PhoneCode`, `PhoneNumberFormat`, `ZipRequired`, `StateRequired`, `TaxLabel` taşır — adres doğrulaması için kullan. |
+| **Definitions › Skill Type / Skill / Skill Level** | `App.Definitions.SkillType` (+ alt kayıtlar) | `Sas_H_SkillType` · `Sas_H_Skill` · `Sas_H_SkillLevel` | host | Yetkinlik ağacı; `SkillType` kendi kendine ebeveyn olan alt form örneğidir. |
+| **Definitions › UoM Category / UoM** | `App.Definitions.UomCategory` | `Sas_H_UomCategory` · `Sas_H_Uom` | host | Ölçü birimi, `Ratio`/`Rounding` — miktar alanı olan ekranlarda birim lookup'ı ve çevrim. |
+| **Definitions › Sequence** | `App.Definitions.Sequence` | `Adm_T_Sequence` | tenant | Belge numarası üretimi (`lowcode.instructions.md` §9.9); alan varsayılanında `CustomValueType: 5` ile bağlanır. |
+| **Public › Home / About / Services / Contact** | `App.Home` · `App.About` · `App.Services` · `App.Contact` — `/admin/public/{ad}/designer` | `Sas_H_Home` · `Sas_H_About` · `Sas_H_Service` · `Sas_H_Contact` | host | Genel siteye açık sayfalar; tasarımcıdan düzenlenir. Public sayfa isteği kod değil bu tasarımcıdır. |
+| **Public › Products / Payment Methods / Installment Options** | `App.Orders.Products` · `.PaymentMethods` · `.InstallmentOptions` | `Sas_H_Product` · `Sas_H_PaymentMethod` · `Sas_H_InstallmentOption` | host | Ürün, ödeme yöntemi (`Commission`), taksit — satış/abonelik ekranlarının lookup kaynağı. |
+| **Public › Sales Orders** | `App.Orders.SalesOrders` | `Sas_H_Order` + `Sas_H_OrderItem` | host | **Onay akışı + alt kalem + toplam + diyalog** birlikte kullanılan tam örnek (§12.6). |
+| **Public › Blog Category / Posts** | `App.BlogManagement.Category` · `.Posts` | `Sas_H_BlogCategory` · `Sas_H_BlogPost` | host | Çok dilli içerik (`ContentTr`/`ContentEn`), slug, yayın durumu, sayaç alanları. |
+| **Public › Demos** | `App.Demos` | `Sas_H_Demo` | host | Siteden gelen demo talepleri — public form → tablo akışının örneği. |
+| **Dev Requests** | `App.DevRequests` | `Sas_H_DevRequest` | host | **Kanban/Todo düzeninin** referansı: `Status`, `Priority`, `SortOrder`, `Tags`, `Assignees`, `SubTasks`, `Timesheets`. |
+| **Setting Definitions** | `App.SettingDefinitions` | `Sas_H_SettingDefinition` | host | Yeni uygulama ayarı: `Code`, `MainGroupKey`/`SubGroupKey`, `DataType`, `SelectOptions`, `DefaultValue`, `Providers`, `RequiredPermissionName`, `IsEncrypted`, `IsVisibleToClients`. Ayarlanabilir olması gereken değeri koda gömme. |
+| **Languages › Language / Language Text** | `App.Languages.Language` · `.LanguageText` | `Sas_H_Language` · `Sas_H_LanguageKey` · `Sas_H_LanguageText` | host | Dil anahtarları. Üretilen her ekranın EN+TR metinleri buraya (ve `LanguagesData.json`'a) yazılır. |
+| **Data Source** | `App.DataSource` | `Sas_H_DataSource` | host | `Code`, `DataSourceType`, `ConnectionString`. **İki tür kayıt bir arada:** elle tanımlanan host/harici bağlantılar ve `Code = tenant adı` olan otomatik tenant bağlantıları (Tenants ekranındaki bağlantı diyaloğu yönetir, elle dokunma). `IsTenant` ekran önce tenant kaydını, yoksa `DataSourceCode`'u kullanır — çözüm kuralı `lowcode` §9.3.3. Bağlantı dizesi koda/JSON'a yazılmaz. |
+| **Notifications › Types / Rules / Notifications** | `App.Notifications.NotificationTypes` · `.NotificationRules` · `.Notification` | `Sas_H_NotificationType` · `Sas_H_NotificationRule` · `Sas_H_Notification` | host | Olay bazlı bildirim (7 kanal); kural ekranındaki `CreateNotification` diyaloğu ile elle bildirim üretilir. Ayrıntı: §9.11. |
+| **Background Workers › Recurring Jobs / Jobs** | `App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` · `.Jobs` | `Sas_H_BackgroundWorker` · `Sas_H_BackgroundWorker_JobFlow` | host | Cron'lu işler ve çalıştırma geçmişi (`ExecutionDate`, `Duration`, `Status`, `FailureReason`, `ExceptionDetails`). Ayrıntı: §9.10 ve bu dosyanın §11'i. |
+| **Menus › Routes / Menu Group / Menu / Manager** | `App.Menus.Routes` · `.MenuGroup` · `.Menu` · `.Manager` (`/admin/menuManager`) | `Sas_H_Route` · `Sas_H_MenuGroup` · `Sas_H_Menu` | host | Menü ve route veritabanından gelir; üretilen ekranın menü kaydı buradan açılır. `Menu` ekranı ağaç düzeninin referansıdır, `Routes` yalnızca özel React sayfası eklenirken kullanılır. |
+| **Developer Kit › SQL Query Manager** | `App.SqlQueryManager` · `/admin/sqlQueryManager` | — | — | View/procedure/function yazma ve çalıştırma; karar sırasının 2. adımı buradan başlar. |
+| **Developer Kit › Custom Endpoints** | `App.DeveloperKit.CustomEndpoints` | `Sas_H_CustomEndpoint` | tenant | `Name`, `Url`, `Method`, `DataSourceCode`, `Sql`, `ParametersJson`, `PermissionsJson` — parametreli SQL'i yetkili bir HTTP ucuna çevirir. |
+| **Developer Kit › Dynamic Services** | `App.DeveloperKit.DynamicServices` · `/admin/developerkit/dynamic-services` | `Sas_H_DynamicService` | host | Monaco editöründe yazılan, derlenip yayınlanan C# servisi; SQL'in yetmediği iş kuralı için 3. adım. |
+| **Developer Kit › Components** | `App.DeveloperKit.Components` · `/admin/developerkit/components` | `Sas_H_CustomComponent` | host | Custom component listesi ve **Visual Designer** girişi (§10). |
+| **Developer Kit › ListForm** | `App.Listforms.Listform` | `Sas_H_ListForm` · `Sas_H_ListFormField` · `Sas_H_ListFormWorkflow` · `Sas_H_ListFormCustomization` · `Sas_H_ListFormImport` | host | Ekran tanımlarının kendisi. Bu dosyada anlatılan bütün JSON kolonlarının canlı hâli; düzenleyicisi `/admin/listform/edit/{kod}`. |
+| **Developer Kit › Wizard Manager** | menü kodu `App.Listforms.WizardManager` · yetki `App.Listforms.Wizard` · `/admin/listform/wizardManager` | — | host | Wizard seed dosyalarının listesi, düzenlemesi, silinmesi, export/import'u. Sihirbazın kendisi ayrı bir rotadadır: `/admin/listform/wizard`. |
+| **Forum Management** | `App.ForumManagement` · `/admin/forumManagement` | `Sas_T_ForumCategory` · `Sas_T_ForumTopic` · `Sas_T_ForumPost` | tenant | Forum kategori/konu yönetimi; yayın tarafı Administration'daki `/admin/forum`. |
+
+> Menü kodu ile yetki adı **her zaman aynı değildir**: Wizard Manager'da kod
+> `App.Listforms.WizardManager`, yetki `App.Listforms.Wizard`'dır; Administration'daki Forum
+> ekranında kod `App.Forum`, yetki `App.ForumManagement.Publish`'tir. Yeni ürettiğin ekranlarda
+> ikisini ayırma — wizard zaten aynı kökü kullanır (`lowcode` §2).
+
+### 12.3 Administration menüsü
+
+Kök menü `App.Administration`. Bu menünün tabloları `Adm_T_*` — yani **kiracı başına** ayrışır.
+
+| Ekran | Kod / route | Tablo | Komponent üretirken ne işe yarar |
+| --- | --- | --- | --- |
+| **Definitions › Sector** | `App.Definitions.Sector` | `Adm_T_Sector` | Sektör lookup'ı. |
+| **Definitions › Department** | `App.Definitions.Department` | `Adm_T_Department` | `ParentId` ile **ağaç (TreeList) düzeninin** referansı; personel/onay ekranlarının departman lookup'ı. |
+| **Definitions › Job Position** | `App.Definitions.JobPosition` | `Adm_T_JobPosition` | Ünvan ağacı (`ParentId` + `DepartmentId`) — departmana bağlı cascade örneği. |
+| **Definitions › Org Chart** | `App.Definitions.OrgChart` · `/admin/organization` | `Adm_T_Department` | Departman/ünvan verisinin organizasyon şeması görünümü. |
+| **Licence** | `App.Licence` · `/admin/form/App.Licence` | `AbpTenants` + `V_Sas_H_OrderItem_ByTenantId` | **`ListFormType = Form`** (listesiz, tek kayıtlık ekran) + alt kalem listesi. "Tek kayıtlık kart ekran" isteğinin karşılığı budur. |
+| **Dev Request** | `App.DevRequest` | `Sas_H_DevRequest` | Kiracı tarafındaki talep ekranı (Saas'taki listenin kullanıcı yüzü). |
+| **Agenda** | `App.Agenda` | `Adm_T_Agenda` | **Takvim (Scheduler) düzeninin** referansı: `StartDate`, `EndDate`, `AllDay`, `RecurrenceRule`, `RecurrenceException`. Tekrarlayan randevu isteği kod gerektirmez. |
+| **Settings** | `App.Setting` · `/admin/settings` | — | `SettingDefinition` kayıtlarından üretilen ayar ekranı; değerler burada girilir. |
+| **Intranet › Announcement (+Like/Comment)** | `App.Intranet.Announcement` | `Adm_T_Announcement` · `Adm_T_AnnouncementLike` · `Adm_T_AnnouncementComment` | Duyuru + beğeni + yorum: **ana kayıt / alt etkileşim** kalıbının hazır örneği. |
+| **Intranet › Survey (+Question/Option/Response/Answer)** | `App.Intranet.Survey` | `Adm_T_Survey` · `Adm_T_SurveyQuestion` · `Adm_T_SurveyQuestionOption` · `Adm_T_SurveyResponse` · `Adm_T_SurveyAnswer` | Anket motoru; soru–seçenek–yanıt zinciri **iki seviyeli alt form** ihtiyacının referansıdır. |
+| **Intranet › Social Post (+Comment/Like)** | `App.Intranet.SocialPost` | `Adm_T_SocialPost` · `Adm_T_SocialComment` · `Adm_T_SocialLike` (+ `SocialPollOption`, `SocialMedia`, `SocialLocation`) | Kurum içi akış; `IsLiked`, `IsOwnPost` gibi hesaplanmış kolonların view içinde üretilmesine örnek. |
+| **Intranet › Event Type / Category / Event (+Like/Comment)** | `App.Intranet.Events.*` | `Adm_T_EventType` · `Adm_T_EventCategory` · `Adm_T_Event` · `Adm_T_EventPhoto` · `Adm_T_EventLike` · `Adm_T_EventComment` | Etkinlik yönetimi; foto ve katılımcı sayacı olan kayıt kalıbı. |
+| **Restrictions › Work Hour** | `App.Restrictions.WorkHour` | `Adm_T_WorkHour` | Gün bazlı çalışma saati (`Monday`…`Sunday`, `StartTime`, `EndTime`); kullanıcıya `AbpUsers.WorkHour` ile bağlanır. "Sadece mesai saatinde girilebilsin" burada çözülür. |
+| **Restrictions › IP Restrictions** | `App.Restrictions.IpRestrictions` | `Adm_T_IpRestriction` | `ResourceType` + `ResourceId` + `IP` — kullanıcı/rol bazlı IP kısıtı. |
+| **Identity › Permission Groups / Permissions** | `Abp.Identity.PermissionGroups` · `Abp.Identity.Permissions` | `AbpPermissionGroups` · `AbpPermissions` | Yetki ağacı (tree düzeni). Yeni ekranın yetkileri burada görünür; `MenuGroup` kolonu yetkiyi modüle bağlar. |
+| **Identity › Claim Type** | `App.IdentityManagement.ClaimType` | `AbpClaimTypes` | Kullanıcıya ek alan (claim) tanımı: `ValueType`, `Regex`, `Required`, `IsStatic`. |
+| **Identity › Roles** | `AbpIdentity.Roles` | `AbpRoles` | Rol yönetimi + `RolesPermission` diyaloğu; yeni ekranın yetkisi role buradan verilir. |
+| **Identity › Users** | `AbpIdentity.Users` | `AbpUsers` | Kullanıcı yönetimi + `UsersPermission` diyaloğu, **KPI widget'ları** ve `list-form-dynamic-api/user-*` ile devredilen yazma. Kullanıcı `WorkHour`, `DepartmentId`, `JobPositionId` alanlarını taşır. |
+| **Identity › Organization Units** | `Abp.Identity.OrganizationUnits` · `/admin/ous` | ABP OU tabloları | Birim ağacı. Ekranı `IsOrganizationUnit = true` yaparsan veri bu ağaca göre süzülür; bildirim alıcısı da OU olabilir. |
+| **Identity › Audit Logs** | `App.IdentityManagement.AuditLogs` | `AbpAuditLogs` | İstek denetim kaydı + `AuditLogDetail` diyaloğu. "Kim ne zaman ne yaptı" isteği yeni tablo gerektirmez. |
+| **Identity › Sessions** | `App.IdentityManagement.Sessions` | `AbpSessions` | Açık oturumlar; `UiEvalService.ApiKickUser` ile oturum düşürme (§9.13). |
+| **Reports › Categories / Templates** | `App.Reports.Categories` · `App.Reports.ReportTemplates` | `Adm_T_ReportCategory` · `Adm_T_ReportTemplate` | Kendi düzeni olan çıktılar (fatura, teklif); ekrana `CommandColumnJson` butonuyla bağlanır (§9.12). |
+| **Videoroom** | `App.Videoroom` · `/admin/videoroom/dashboard` | `Adm_T_Videoroom` · `Adm_T_VideoroomParticipant` · `Adm_T_VideoroomAttandance` · `Adm_T_VideoroomChat` | Görüntülü oda, katılım ve sohbet kaydı. |
+| **Files** | `App.Files` · `/admin/files` | — | Dosya yöneticisi. Ekranın dosya alanı için ayrı depolama kurma; dosya/görsel editörleri bu altyapıyı kullanır. |
+| **Forum** | menü kodu `App.Forum` · yetki `App.ForumManagement.Publish` · `/admin/forum` | `Sas_T_Forum*` | Forumun kullanıcı tarafı. |
+
+Menüde görünmeyen ama route'u olan ekranlar: `/admin/dashboard`, `/admin/ai`,
+`/admin/activityLog`, `/admin/changeLog`, `/admin/profile/{general,password,notification-settings}`,
+`/admin/users/detail/:userId` (yetki `AbpIdentity.Users.Update`), `/admin/videoroom/list` ve
+`/admin/videoroom/room/:id`, `/admin/reports/*`, `/admin/listform/{wizard,wizardManager}`,
+`/admin/listform/edit/:listFormCode` ve dinamik ekran rotaları.
+
+**Dinamik ekran rotaları** — üretilen her ListForm ekranı bunları kullanır, ayrıca route kaydı
+açılmaz:
+
+| Route | Bileşen | Ne açar |
+| --- | --- | --- |
+| `/admin/list/:listFormCode` | `views/list/List` | Liste (grid/card/pivot/tree/gantt/scheduler/todo — `LayoutJson`'a göre) |
+| `/admin/form/:listFormCode` | `views/form/FormNew` | Yeni kayıt formu |
+| `/admin/form/:listFormCode/:id` | `views/form/FormView` | Tek kayıt görüntüleme (`AllowDetail` bunu açar) |
+| `/admin/form/:listFormCode/:id/edit` | `views/form/FormEdit` | Tek kayıt düzenleme |
+| `/admin/chart/:listFormCode` | `views/list/Chart` | Yalnız grafik ekranı |
+
+`/admin/pivot/...` diye bir route **yoktur**; pivot, liste ekranındaki bir görünümdür.
+
+### 12.4 ListForm olmayan (özel React) ekranlar
+
+Bu ekranlar `Sas_H_Route` kayıtlarıyla yönetilir (seed: `MenusData.json` → `Routes`). Yenisini
+eklemek **kod yazmak demektir** — karar sırasının son adımıdır.
+
+Bir route kaydının alanları: `key`, `path`, `componentType`, `componentPath` (`@/views/...`),
+`routeType`, `authority[]`.
+
+| `routeType` | Anlam |
+| --- | --- |
+| `public` | Oturum gerekmez — genel siteye açık sayfalar |
+| `authenticated` | Kimlik akışı sayfaları (giriş, kayıt, parola, doğrulama) |
+| `protected` | Oturum zorunlu; `authority` doluysa ayrıca yetki kontrolü yapılır |
+
+`authority: []` **yetki kontrolü yok** demektir; ekranın kendi yetkisi varsa kontrol
+bileşenin/ListForm'un içindedir. Custom component route'ları da böyle üretilir — bu yüzden
+görünürlük `checkPermission` ile bileşen içinde kurulur (`lowcode` §7.5).
+
+| Route | Bileşen | Yetki |
+| --- | --- | --- |
+| `/admin/menuManager` | `views/menu/MenuManager` | `App.Menus.Manager` |
+| `/admin/listform/wizard` | `listForm/wizard/Wizard` | `App.Listforms.Wizard` |
+| `/admin/listform/wizardManager` | `listForm/wizard/WizardFileManager` | `App.Listforms.Wizard` |
+| `/admin/listform/edit/:listFormCode` | `listForm/edit/FormEdit` | `[]` — yetki ListForm tarafında |
+| `/admin/sqlQueryManager` | `developerKit/SqlQueryManager` | `App.SqlQueryManager` |
+| `/admin/developerkit/dynamic-services{,/new,/edit/:id}` | `DynamicServiceManager` · `DynamicServiceEditor` | `App.DeveloperKit.DynamicServices` |
+| `/admin/developerkit/components{,/edit/:id}` | `ComponentManagerPage` · `ComponentCodeLayout` | `App.DeveloperKit.Components` |
+| `/admin/reports/:report/{view,design}/:id?/:listFormCode?` | `DevexpressReportViewer` · `DevexpressReportDesigner` | — |
+| `/admin/public/{home,about,services,contact}/designer` | ilgili public sayfa (tasarım modu) | `App.Home` · `App.About` · `App.Services` · `App.Contact` |
+| `/admin/settings` | `settings/Settings` | `App.Setting` |
+| `/admin/files` | `admin/files/FileManager` | `App.Files` |
+| `/admin/ous` · `/admin/organization` | `organization-unit/OrganizationUnits` · `hr/OrgChart` | `Abp.Identity.OrganizationUnits` · `App.Definitions.Department` |
+| `/admin/forum` · `/admin/forumManagement` | `forum/Forum` · `forum/Management` | `App.ForumManagement.Publish` · `App.ForumManagement` |
+| `/admin/videoroom/{dashboard,list,room/:id}` | `admin/videoroom/{Dashboard,RoomList,RoomDetail}` | `App.Videoroom{,.List,.Detail}` |
+| `/admin/ai` | `ai/Assistant` | `App.Definitions.AiBot.Asistant` |
+| `/admin/dashboard` · `/admin/activityLog` · `/admin/changeLog` · `/admin/profile/*` | `Dashboard` · `admin/activityLog/ActivityLog` · `version/ChangeLog` · `admin/profile/Profile` | `[]` |
+| `/admin/users/detail/:userId` | `admin/user-management/Details` | `AbpIdentity.Users.Update` |
+
+**Oturum gerektirmeyen sayfalar** (`routeType: public`) — genel site. İçerikleri kod değil,
+Saas › Public altındaki tasarımcı ekranlarından ve tablolardan gelir; bir "tanıtım sayfası"
+isteğinde yeni React sayfası yazma, bunları kullan:
+
+| Route | Bileşen | Veri |
+| --- | --- | --- |
+| `/home` · `/about` · `/services` · `/contact` | `views/public/{Home,About,Services,Contact}` | `Sas_H_{Home,About,Service,Contact}` · tasarımcı: `/admin/public/{ad}/designer` |
+| `/products` · `/checkout` · `/payment` · `/success` | `views/public/{Products,Checkout,Payment,Success}` | `Sas_H_Product` · `Sas_H_PaymentMethod` · `Sas_H_InstallmentOption` · `Sas_H_Order` |
+| `/blog` · `/blog/:id` | `views/public/{Blog,BlogDetail}` | `Sas_H_BlogPost` · `Sas_H_BlogCategory` |
+| `/demo` | `views/public/Demo` | `Sas_H_Demo` |
+| `/access-denied` | `views/AccessDenied` | — |
+
+**Kimlik akışı** (`routeType: authenticated`): `/login`, `/register`, `/forgot-password`,
+`/reset-password`, `/confirm`, `/confirm/:userId/:token`, `/extend-login` →
+`views/auth/*`. Bunlara dokunma; parola ve doğrulama akışları ABP tarafındadır.
+
+### 12.5 Talep → hangi menü
+
+§0'daki katman taraması bu tabloyla eşleşir; "kod yazmamız gerekir" demeden önce buraya bak.
+
+| Talepte geçen | Menü / ekran | Ne yapılır |
+| --- | --- | --- |
+| "numara otomatik gelsin" | Saas › Definitions › Sequence | Kayıt aç, alan varsayılanına `CustomValueType: 5` |
+| "her gece / saat başı çalışsın" | Saas › Background Workers | `WorkerType: 2` + `BeforeSp`; prosedür `sql/object/` altına |
+| "bilgilendirme gitsin" | Saas › Notifications (+ MailQueue §11) | Tür + kural; e-posta ise MailQueue |
+| "onaya düşsün" | `WorkflowJson` + `ListFormWorkflow` (örnek: Sales Orders) | Onay düğümleri; `Inform` düğümü e-posta gönderir |
+| "çıktısı alınsın / fatura basılsın" | Administration › Reports | Hazır `DynamicGrid` ya da `ReportTemplate` |
+| "dosya eklensin" | Administration › Files | Dosya/görsel editörü; ayrı depolama kurma |
+| "başka veritabanından gelsin" | Saas › Data Source | Yeni DataSource + ekranın `DataSourceCode` alanı |
+| "ayarlanabilir olsun" | Saas › Setting Definitions | Tanım aç, değeri `/admin/settings`'ten yönet |
+| "İngilizcesi de olsun" | Saas › Languages | Dil anahtarı + `LanguagesData.json` |
+| "aramada çıksın" | Saas › Definitions › Global Search | `System`/`Group`/`Term`/`Weight`/`Url` kaydı |
+| "sadece şu rol görsün" | Administration › Identity › Roles / Permissions | Yetki kodu + ekranın `PermissionJson`'ı |
+| "şube bazlı olsun" | Saas › Branches | `IsBranch = true` |
+| "birim ağacına göre süzülsün" | Administration › Identity › Organization Units | `IsOrganizationUnit = true` |
+| "mesai dışında girilemesin" / "sadece ofis IP'si" | Administration › Restrictions | Work Hour · IP Restriction kaydı |
+| "kim değiştirmiş görelim" | Administration › Identity › Audit Logs | Hazır ekran; kayıt notu için `ShowNote` |
+| "menüye eklensin" | Saas › Menus › Manager | Menü kaydı + yetki + route eşlemesi |
+| "ülke/il/ilçe, para birimi, birim, departman, ünvan" | Saas / Administration › Definitions | Var olan tabloya lookup bağla, yenisini üretme |
+| "yapay zekâ cevaplasın" | Saas › Definitions › AiBot | Bot tanımı; `/admin/ai` bu tanımı kullanır |
+
+### 12.6 Canlı referans uygulamalar
+
+İstenen davranışın bu uygulamada çalışan örneği. Tanımlar
+`api/src/Sozsoft.Platform.DbMigrator/Migrations/ListFormSeeder_{Saas,Administration}.cs`
+içinde ilgili `#region` altındadır.
+
+| İhtiyaç | Bak |
+| --- | --- |
+| Ağaç (TreeList) | `Menu`, `Permission`, `Department`, `JobPosition` |
+| Kanban / Todo | `DevRequests` (`TodoOptionJson` + `SortOrder`, `Priority`, `Tags`) |
+| Takvim (Scheduler) | `Agenda` (`SchedulerOptionJson` + `RecurrenceRule`) |
+| Tek kayıtlık form ekranı | `Licence` (`ListFormType = Form` + alt kalem listesi) |
+| Onay akışı | `Sales Orders` — `WorkflowJson` (`ApprovalUserFieldName`, `ApprovalStatusFieldName`, `ApprovalDateFieldName`, `ApprovalDescriptionFieldName`) + `ListFormWorkflow` düğümleri (Start → Approval → End/End) |
+| Alt form (master-detail) | `Tenant → Branches`, `Sales Orders → Sales Order Item`, `Survey → Question → Option` |
+| KPI widget | `User` — `WidgetsJson`; sorgu `Title`, `Value`, `Color`, `SubTitle`, `Icon` kolonlarını döndürür |
+| Toolbar'dan diyalog açma | `Tenant` (`TenantsConnectionString`), `Role` (`RolesPermission`), `User` (`UsersPermission`), `Audit Logs` (`AuditLogDetail`), `Notification Rule` (`CreateNotification`), `Branches` (`BranchSeed`), `Sales Orders` (`CreateTenantFromOrderDialog`) |
+| Yazmayı servise devretme | `Tenant`, `Role`, `User` — `*ServiceAddress = "list-form-dynamic-api/{tenant\|role\|user}-{insert\|update}"` |
+| Toplam satırı | `Sales Order Item`, `Licence Item` (`TotalSummaryJson`) |
+| View üzerinden okuma | `Background Worker Jobs`, `Licence Item` (`SelectCommandType = View`) |
+| Cascade lookup | `City` → `District` (ülke/il/ilçe zinciri) |
+| Alan varsayılanı ve soft delete | `Tenant` (`FormFieldsDefaultValueJson`, `DeleteFieldsDefaultValueJson`) |
+
+### 12.7 Uyarılar
+
+- **Bu ekranların seeder'ı idempotenttir:** `ListFormCode` zaten varsa kayıt **güncellenmez**.
+  Hazır bir ekranın davranışını değiştirmek gerekiyorsa seeder'ı düzenlemek yetmez; değişikliği
+  `sql/execute/{Ad}.sql` altında var olan kaydı güncelleyen bir prosedürle taşı.
+- **Host tablosuna kiracı verisi yazma.** `Sas_H_*` tabloları bütün kiracılar için ortaktır;
+  kiracıya özel veri `*_T_*` tablosuna gider. Ekranın `IsTenant`/`IsBranch` bayrakları ile
+  tablonun kapsam harfi tutarlı olmalıdır.
+- **Yetki adı menüden gelir.** Ekranın `PermissionJson`'ındaki adlarla menünün
+  `RequiredPermissionName` değeri aynı sözleşmeyi göstermelidir; farklıysa kullanıcı menüyü görür,
+  ekranı göremez.
+- **Platformun hazır tablolarına doğrudan yazan ekran üretme.** `AbpUsers`, `AbpRoles`,
+  `AbpTenants` yazma işi `list-form-dynamic-api` uçlarındadır; ham SQL ile yazmak parola
+  hash'ini, yetki önbelleğini ve kiracı kurulumunu atlar.
+
+---
+
+## 13. Bu dosyanın kapsamadıkları
+
+| Konu | Nerede |
+| --- | --- |
+| Karar sırası, üretim protokolü, seed sözleşmesi | `lowcode.instructions.md` §0–§2 |
+| Wizard seed dosyasının alanları | `lowcode.instructions.md` §4 |
+| `EditorScript` tarifleri ve runtime API | `lowcode.instructions.md` §5 |
+| `EditorOptions` sözlüğü ve preset'ler | `lowcode.instructions.md` §6 |
+| Visual Designer doküman şeması ve event script'leri | `lowcode.instructions.md` §7 |
+| SQL nesneleri, CRUD/Custom Endpoint, Dynamic Service | `lowcode.instructions.md` §8–§9 |
+| Sequence, zamanlanmış iş, bildirim, rapor ekranları | `lowcode.instructions.md` §9.9–§9.14 |
+| `api/` kod standardı | `dotnet.instructions.md` |
+
+DevExtreme'in burada listelenmeyen bir seçeneğini kullanman gerekiyorsa, **nereye yazdığın
+belirleyicidir**:
+
+| Nereye | Bilinmeyen anahtara ne olur |
+| --- | --- |
+| Ekran seviyesindeki `*Json` kolonları (§2–§8) | **Düşer.** `GridOptionsDto` ham metni `[JsonIgnore]` ile gizler, istemciye yalnızca tipli DTO gider. Kalıcı olarak gerekiyorsa önce ilgili DTO'ya alan eklenir, sonra bu dosya güncellenir |
+| Alan seviyesindeki `ListFormField.EditorOptions` (§9.8) | **Geçer.** Ham metin olarak istemciye iner ve editöre olduğu gibi verilir; sözlükte olmayan anahtar Options Builder'ın "Sözlük dışı ayarlar" bölümünden de yazılabilir (`lowcode` §6.1) |
+| `CustomJsSourcesJson` / `CustomStyleSourcesJson` (§5.5) | Geçer — ama son çaredir, denetlenmez |
+
+Yani "DevExtreme'de var, platformda yok" durumunda önce §9.8'e (editör seçeneği mi?) bak; ekran
+seviyesindeki bir seçenekse DTO'ya eklenmeden çalışmayacağını bilerek planla.
diff --git a/.github/instructions/lowcode.instructions.md b/.github/instructions/lowcode.instructions.md
index 77071de7..78dbcfa4 100644
--- a/.github/instructions/lowcode.instructions.md
+++ b/.github/instructions/lowcode.instructions.md
@@ -5,10 +5,18 @@ bileşen üretebilmesi için gereken somut şemaları, alan anlamlarını, enum
 çalışan örnekleri içerir.
 
 - Ne yapılacağına karar verme kuralları: `ai.instructions.md`
+- **JSON kolon ve modül sözleşmelerinin tam listesi: `lowcode-reference.instructions.md`**
 - `api/` kod standardı: `dotnet.instructions.md`
 - Modül/liste ekleme prosedürü: `list.instructions.md`
 - Neyin nerede yaşadığı: `../../README.md`
 
+Bu dosya **nasıl üretileceğini** anlatır; `lowcode-reference.instructions.md` **neyin
+ayarlanabildiğini** alan alan listeler (grid/pivot/chart JSON'ları, alan seviyesi JSON'lar, SQL
+kancaları, tasarımcı envanteri, mail modülü) ve **§12'de Saas + Administration menülerindeki
+hazır gelen bütün ekranları** — hangisi yeniden kullanılacak yetenek, hangisi lookup kaynağı,
+hangisi taklit edilecek canlı örnek. Bir komponent üretmeden önce oradaki **§0 yetenek
+envanterini** tara: platformun sunduğu bir katmanı atlamadığından böyle emin olursun.
+
 Çelişki olursa `ai.instructions.md` kazanır. Buradaki her şey **"kod yazmadan üretim"**
 tarafındadır; bu dosya platformun çekirdek kodunu geliştirmek için değil, **prompt ile
 uygulamaya yeni ekran, menü, yetki, dil anahtarı, route ve süreç eklemek** içindir.
@@ -29,11 +37,12 @@ aynılarını `configs/seeds/host/` altına sen yaz. Ekranlara tıklamanın yeri
 
 Talep iki biçimde gelir ve ikisi de aynı hatta girer:
 
-- **Yazılı tarif** → §0.6 ile ekran tarifine çevir.
-- **Ekran görüntüsü / mockup / fotoğraf** → §0.7 ile önce görseli oku, tarifi çıkar.
+- **Yazılı tarif** → §0.6'daki keşif turunu işlet, tarifi kur, onaylat.
+- **Ekran görüntüsü / mockup / fotoğraf** → §0.7 ile önce görseli oku, sonra §0.6 turuyla
+  görselden okunamayan boşlukları sor.
 
-Tarif hazır olunca §0.6.1 ile yolu seç (Wizard mı, Custom Component mi), sonra §0.2'deki sırayla
-dosyaları üret.
+Tarif onaylanınca §0.2'deki sırayla dosyaları üret. **Sıra bozulamaz: önce sorular, sonra tarif
+ve onay, en son dosyalar.**
 
 ### 0.1 Yazılacak klasörler
 
@@ -93,44 +102,49 @@ Uydurma. Şu üçünü mutlaka kontrol et:
 | JSON alan adları | **PascalCase** (`Wizard`, `ListFormCode`, `Groups`) — seeder `PropertyNameCaseInsensitive` okur ama dosyalar PascalCase üretilir |
 | Custom component dosyası | Kök alanlar PascalCase; `Props` **içindeki** designer dokümanı camelCase (`visualDesigner`, `nodes`, `sourceMode`) |
 | Enum'lar | Sayı olarak yazılır (§3) |
-| `GeneratedAt` | ISO-8601 UTC (`2026-08-26T10:15:00Z`) — yalnızca bilgi amaçlı |
+| `GeneratedAt` | ISO-8601 UTC (`2026-08-26T10:15:00Z`) — yalnızca bilgi amaçlı. **Yalnızca `custom/` ve `crud/` dosyalarında vardır**; wizard seed dosyasında böyle bir alan yoktur (zaman damgası dosya adındadır) |
 | İç içe JSON | `EditorOptions`, `EditorScript`, `LookupQuery` → JSON **string** olarak kaçışlanır |
 | Satır sonu | LF |
 
 ---
 
-### 0.6 Talebi ekran tarifine çevir
+### 0.6 Zorunlu keşif turu — sormadan üretme
 
-Dosya yazmadan önce **tek bir ekran tarifi** çıkar ve kullanıcıya kısaca doğrulat. Tarif, hangi
-aracın kullanılacağını (Wizard mı, Custom Component mi) ve hangi dosyaların üretileceğini
-belirler.
+**Kullanıcı bir ekran/komponent istediğinde ilk cevabın dosya değil, sorudur.** Talep ne kadar
+kısa gelirse gelsin ("stok listesi olsun", "şöyle bir sayfa istiyorum", bir ekran görüntüsü),
+üretimden önce keşif turunu işlet. Tek satırlık bir talepten üretilen ekran çalışır ama
+kullanılabilir olmaz; eksik olan şey kodda değil, tarifte olur.
 
-**Ekran tarifi şablonu** — her maddeye bir satır, bilinmiyorsa varsayımını yaz:
+Bu, dosyanın geri kalanındaki "varsayımını yaz ve devam et" tavrının **istisnasıdır** ve yalnızca
+yeni ekran/komponent üretimi için geçerlidir. Var olan bir ekranı düzeltme, alan ekleme, hata
+ayıklama, açıklama isteği gibi taleplerde soru turu yoktur — doğrudan yap.
 
-```
-Amaç          : Ne işi görüyor, kim kullanıyor
-Veri kaynağı  : Tablo/view adı · yoksa "üretilecek"
-Anahtar       : Kolon + tip
-Sütunlar      : Alan → editör tipi → zorunlu mu → lookup kaynağı
-Layout(lar)   : Grid / Card / Pivot / Chart / Tree / Gantt / Scheduler / Todo
-Form düzeni   : Gruplar ve kolon sayısı
-Aksiyonlar    : Toolbar ve satır butonları, ne yapıyorlar
-Alt ekranlar  : Ana-detay sekmeleri
-Widget'lar    : Üstteki KPI kartları
-Akış          : Onay/koşul adımları
-Menü          : Üst menü, sıra, ikon
-Yetki         : Grup adı + kimde hangi yetki
-Tenant        : IsTenant / IsBranch / IsOrganizationUnit
-Dil           : EN + TR metinler
-```
+**Turun kuralları**
 
-Kural: **eksik bilgi için işi durdurma.** Varsayımını tarifin içine yaz, üret, sonunda
-"şu varsayımlarla ürettim" diye bildir. Yalnızca yanlış varsayımın veri kaybettireceği yerlerde
-(hangi tabloya yazılacağı, kimin onaylayacağı) sor.
+1. **Soruları toplu sor.** Tek tek değil, `AskUserQuestion` ile turda **en fazla 4 soru**;
+   her sorunun 2–4 seçeneği ve **önerilen bir varsayılanı** olsun (`(Önerilen)`). Kullanıcı
+   okumadan onaylayabilmelidir.
+2. **En fazla üç tur.** Tur 1 iskeleti kurar (§0.6.2), Tur 2 seçilen yolun ayrıntısını alır
+   (§0.6.3 / §0.6.4), Tur 3 yalnızca ilk iki turda ortaya çıkan **açık uçları** kapatır.
+   Üçüncü turdan sonra kalan boşluk varsayımla doldurulur ve tarifte belirtilir.
+3. **Cevabı zaten bilinen şeyi sorma** (§0.6.5). Depoda okunabilen (tablo/kolon adları, mevcut
+   menü kökleri, yetki grupları) her şey **önce aranır**; soru ancak arama sonuçsuz kalırsa
+   ya da iki makul seçenek varsa sorulur.
+4. **Her soru bir üretim kararını değiştirmelidir.** Cevabı ne olursa olsun aynı dosyayı
+   üreteceksen o soruyu sorma.
+5. **Kaçış yolu her zaman açık:** kullanıcı "sen bilirsin / varsayılanlarla üret / hepsini sen
+   seç" derse turu bitir, varsayımlarla üret ve sonunda listele. Kullanıcı baştan "soru sorma"
+   dediyse hiç başlatma.
+6. **Sonunda tarifi onaylat** (§0.6.6). Onay gelmeden `configs/seeds/` altına dosya yazma.
+
+**Turun çıktısı** kapsamı belli bir ekran tarifidir; tarifin doldurulacak katmanları
+`lowcode-reference.instructions.md` §0'daki 25 satırlık yetenek envanteridir. Turu o listeyi
+tarayarak kur: her katman için ya cevabı al, ya varsayılanı uygula, ya da "bu ekranda yok" de.
 
 #### 0.6.1 Hangi araç? — yol seçimi
 
-Tarifi çıkardıktan sonra tek bir karar kalır:
+Tur 1'in birinci sorusunun karşılığı budur; kullanıcı türü net söylemediyse tarife bakıp
+**öner**, tek başına karar verme:
 
 | Tarifte varsa | Yol |
 | --- | --- |
@@ -151,11 +165,135 @@ daha bakımlıdır; Custom Component'e yalnızca yerleşim gerçekten grid/form
 
 ---
 
+#### 0.6.2 Tur 1 — her talepte sorulacak dört şey
+
+Bu dört soru, talebin türünden bağımsız olarak sorulur; dördü de üretilecek dosya kümesini
+doğrudan değiştirir.
+
+| # | Soru | Neden belirleyici | Seçenekler |
+| --- | --- | --- | --- |
+| 1 | **Ekran türü** | Üretilecek artefaktı seçer | Liste ekranı (Wizard) · Serbest yerleşimli sayfa (Custom Component) · Tek kayıtlık form · Karma (Wizard + Custom) |
+| 2 | **Veri kaynağı** | Tablo yoksa `sql/object/` de üretilecek | Var olan tablo/view (adı?) · Yeni tablo üretilsin · Birden çok tablo → view üretilsin · Var olan bir API/endpoint |
+| 3 | **Kim kullanacak / hangi modül** | Menü kökü, yetki grubu ve isimlendirme buradan türer | Mevcut modüllerden biri (listele) · Yeni modül |
+| 4 | **Kapsam** | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit` ve tablo ön eki | Kiracı geneli (varsayılan) · Şube bazlı · Birim ağacına göre · Host (tüm kiracılar ortak) |
+
+1. sorunun cevabı **yolu belirler**; belirsizse §0.6.1'deki yol tablosuna bak ve
+   şüphede **Wizard'ı öner**. 2. sorunun cevabı "var olan tablo" ise adını sormadan önce
+   `sql/object/` ve mevcut wizard dosyalarını tara — bulursan sorma, doğrulat.
+
+#### 0.6.3 Tur 2 — List (Wizard) yolu soru seti
+
+Sırayla tara; ekranın gerçekten ihtiyaç duyduğu satırları sor, gerisini varsayılanla geç.
+Sütun listesi **en kritik olanıdır** — onsuz üretilen ekran her zaman yeniden yazılır.
+
+| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
+| --- | --- | --- |
+| **Sütunlar** | Hangi alanlar görünecek, başlıkları ne? Tablo varsa "şu kolonların hepsi mi, bir kısmı mı?" | Tablodaki tüm kolonlar, audit kolonları gizli |
+| **Alan tipleri** | Her alan için editör: metin / sayı / tarih / onay kutusu / açılır liste / çoklu seçim / zengin metin / görsel (§0.7.3, §4.3.2) | Kolon `DbType`'ından türetilir |
+| **Zorunluluk ve doğrulama** | Hangileri zorunlu? Aralık/desen/uzunluk kuralı olan var mı? | `NOT NULL` kolonlar zorunlu, başka kural yok |
+| **Lookup'lar** | Açılır listeler nereden beslenecek: sabit liste mi, başka tablo mu, var olan tanım tablosu mu (ülke/para birimi/departman…)? Bağlı liste (il→ilçe) var mı? | Sabit liste; FK varsa hedef tabloya `Query` |
+| **Anahtar** | Anahtar kolon ve tipi | `Id` / `UNIQUEIDENTIFIER` (`KeyFieldDbSourceType: 9`) |
+| **Görünümler** | Izgara dışında hangi görünüm açılsın: kart, pivot, grafik, ağaç, gantt, takvim, kanban? Varsayılan hangisi? | Yalnız `Grid` |
+| **Görünüm eşlemeleri** | Açılan her görünümün zorunlu alanları: ağaçta `ParentId`, takvimde başlangıç/bitiş, kanbanda durum kolonu (§9.8) | Görünüm açılmaz |
+| **Form düzeni** | Alanlar hangi gruplara ayrılsın, grup başına kaç kolon? Popup mu satır içi mi? | Tek grup, 2 kolon, popup |
+| **Otomatik dolan alanlar** | Kullanıcı/tarih/tenant dışında otomatik dolacak alan var mı? Belge numarası gerekiyor mu (§9.9)? | Audit alanları + tenant |
+| **Hesap ve koşul** | Alanlar arası hesap (miktar×fiyat), koşullu kilit, seçimle dolan alan var mı (§5)? | Yok |
+| **Filtre/arama** | Filtre satırı, arama kutusu, ekran üstü sabit filtre (tarih aralığı/şube/durum)? | Filtre satırı + arama açık |
+| **Özet** | Altta toplam/adet satırı gerekiyor mu, hangi kolonlarda? | Yok |
+| **Aksiyonlar** | Ekle/düzenle/sil dışında buton: onaya gönder, çıktı al, dış sisteme aktar, başka ekran aç? (§4.9) | Yalnız CRUD |
+| **Alt ekranlar** | Kaydın altında sekme (kalemler, ekler, geçmiş) olacak mı? İlişki alanı ne? | Yok |
+| **KPI kartları** | Üstte sayaç/kart şeridi olacak mı, hangi sayılar? | Yok |
+| **Onay süreci** | Kayıt onaya düşecek mi? Kim onaylayacak (rol/kullanıcı), kaç adım? | Yok — **onaycı asla varsayılmaz, sorulur** |
+| **Koşullu renklendirme** | Duruma göre renklenecek satır/hücre var mı? | Yok |
+| **Yetki** | Ayrı rol kırılımı gerekiyor mu, yoksa tek yetki ailesi yeterli mi? | `{MenuCode}` + standart son ekler |
+| **Menü** | Hangi kök menünün altına, hangi sıraya, hangi ikonla? | Modülün kök menüsü, `max(Order)+1` |
+| **Dil** | Menü/başlık/alan metinlerinin TR ve EN karşılıkları | Türkçeden çevrilir |
+
+#### 0.6.4 Tur 2 — Custom Component yolu soru seti
+
+Serbest yerleşimde tarif, **sayfanın bölgeleri** üzerinden çıkarılır. Ekran görüntüsü varsa
+önce §0.7 ile oku, sonra buradaki boşlukları sor.
+
+| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
+| --- | --- | --- |
+| **Sayfa iskeleti** | Kaç bölge var, nasıl dizilmiş? (üst şerit / tek kolon / iki kolon + kenar panel / sekmeli) | Tek kolon `PageContainer` |
+| **Bölge içerikleri** | Her bölgede ne var: kart, form, liste, grafik, pano, metin, buton grubu? | — (sorulmadan geçilemez) |
+| **Hazır ekran gömme** | Bölgelerden biri var olan bir ListForm ekranı mı? (öyleyse `platform` düğümü + `listFormCode`, primitiflerden kurma) | Sorulur |
+| **Form bölgesi** | Tek kayıt üzerinde çalışan bir form var mı? Hangi alanlar, hangi uçlar (select/insert/update/delete), anahtar nereden gelir (query/route)? | `Form` yok |
+| **Veri kaynakları** | Her bölge veriyi nereden alır: CRUD endpoint mi, Custom Endpoint mi, var olan bir API mi? | CRUD endpoint üretilir |
+| **Filtreler** | Bölge verisi neye göre süzülür: sabit değer, URL parametresi, başka bölgedeki seçili kayıt? (§10.4 · reference) | Süzme yok |
+| **Etkileşim** | Tıklama/seçim/kaydetme sonrası ne olsun: başka bölge yenilensin, sayfa açılsın, uyarı çıksın? (§7.8) | Yok |
+| **Durum ve boşluk** | Veri yokken, yüklenirken, hata alındığında ne görünsün? | Standart boş/yükleniyor durumu |
+| **Yetki** | Bölge bazlı gizleme gerekiyor mu? Hangi bölge hangi yetkiyle? | Sayfa yetkisi |
+| **Route ve menü** | Sayfanın adresi ne olsun, menüde nerede dursun? | `/admin/{kebab-ad}`, modül kök menüsü |
+| **Bağımlılık** | Sayfa başka bir custom component'i kullanacak mı? | Yok |
+| **Mod** | Tasarımcıda düzenlenebilir kalsın mı (Visual), yoksa yerleşim tasarımcıya sığmıyor mu (Code)? (§7.1.1) | Visual |
+
+> **Yeniden kullanım sorusu her Custom talebinde sorulur:** istenen bölgelerden biri
+> Wizard'la daha ucuza çözülüyorsa bunu söyle ve karma yolu öner (veriyi Wizard ile ekran yap,
+> Custom Component içine `platform` düğümü olarak göm). Custom Component'i, yerleşim gerçekten
+> grid/form kalıbına sığmadığı için seç — "daha esnek olur" diye değil.
+
+#### 0.6.5 Sormadan geçilecekler
+
+Soru turu bir anket değildir. Aşağıdakiler **sorulmaz**, uygulanır ve tarifte tek satırla
+bildirilir:
+
+| Konu | Neden sorulmaz |
+| --- | --- |
+| Tenant + audit kolonları (`Id`, `TenantId`, `CreationTime`, `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted`, `DeletionTime`, `DeleterId`) | Yeni tabloda varsayılan; kullanıcı "audit yok" demedikçe eklenir |
+| Metinlerin EN + TR olması, dil anahtarı üzerinden verilmesi | Platform sözleşmesi |
+| İsimlendirme (`ListFormCode`, menü kodu, yetki adları, dosya adları) | §2'den türer |
+| Seed dosyası yazılıp yazılmayacağı | Her artefakt seed'lenir (§0.2) |
+| Route kaydı açılıp açılmayacağı | List statik route kullanır, Custom `RoutePath`'ten türer (§9.7) |
+| Parametreli SQL kullanımı, yetki kontrolü, tenant izolasyonu | Tartışmaya açık değil |
+| Depoda okunabilen tablo/kolon/menü/yetki adları | Önce ara, bulduğunu **doğrulat**, sıfırdan sorma |
+| Var olan bir tanım tablosunun (ülke, para birimi, departman, ünvan, birim) yeniden üretilip üretilmeyeceği | Üretilmez; mevcut tabloya lookup bağlanır (reference §12.5) |
+
+Buna karşılık **her zaman sorulacak** üç şey vardır, çünkü yanlış varsayım geri dönülmez sonuç
+üretir: **hangi tabloya yazılacağı**, **kimin onaylayacağı** (onay süreci varsa) ve
+**hesap/iş kuralının formülü**.
+
+#### 0.6.6 Ekran tarifi ve onay
+
+Turlar bitince tarifi **tek blok hâlinde** göster ve onay iste. Kullanıcının cevapladığı satırlar
+olduğu gibi, varsayılanla doldurulanlar `(varsayılan)` işaretiyle yazılır — böylece kullanıcı
+neyi onayladığını görür.
+
+```
+Amaç          : Ne işi görüyor, kim kullanıyor
+Yol           : Wizard (ComponentKind 0) | Custom Component (ComponentKind 1) | karma
+Veri kaynağı  : Tablo/view adı · yoksa "üretilecek" + hangi kolonlarla
+Anahtar       : Kolon + tip (DbType numarası)
+Sütunlar      : Alan → editör tipi → zorunlu mu → lookup kaynağı        (List yolu)
+Bölgeler      : Bölge → bileşen → veri kaynağı → filtre                 (Custom yolu)
+Layout(lar)   : Grid / Card / Pivot / Chart / Tree / Gantt / Scheduler / Todo + varsayılan
+Form düzeni   : Gruplar ve kolon sayısı, düzenleme modu
+Otomatikler   : Varsayılan değerler, numaratör, hesaplar (EditorScript)
+Doğrulama     : Alan kuralları + sunucu tarafı kontrol
+Aksiyonlar    : Toolbar ve satır butonları, ne yapıyorlar
+Alt ekranlar  : Ana-detay sekmeleri + ilişki alanları
+Widget'lar    : Üstteki KPI kartları ve sorguları
+Akış          : Onay adımları ve onaycılar
+Otomasyon     : Zamanlanmış iş / bildirim / mail gerekiyor mu
+Menü          : Üst menü, sıra, ikon
+Yetki         : Grup adı + kimde hangi yetki
+Eklemeler     : Hangi ui bileşenine hangi olay/prop/küçük yetenek eklenecek (§7.3) — yeni bileşen yok
+Kapsam        : IsTenant / IsBranch / IsOrganizationUnit
+Dil           : EN + TR metinler
+Üretilecek    : Dosya listesi (§0.1 klasörlerine göre)
+```
+
+Onaydan sonra §0.2'deki sırayla üret. Üretim bittiğinde dosyaları tek tek listele: hangi dosya,
+ne üretiyor, hangi menüde görünecek, hangi yetkiyi ister — ve tarifte `(varsayılan)` kalan
+satırları "şunları ben seçtim, değiştirmek ister misin?" diye ayrıca hatırlat.
+
 ### 0.7 Görselden üretim (ekran görüntüsü / mockup)
 
-Kullanıcı tarif yerine **bir fotoğraf, ekran görüntüsü ya da mockup** gönderdiğinde önce görseli
-okuyup §0.6'daki tarifi çıkar, sonra dosyaları üret. Görseli tahmine değil, gördüğün öğelere
-dayandır.
+Kullanıcı tarif yerine **bir fotoğraf, ekran görüntüsü ya da mockup** gönderdiğinde keşif turu
+iptal olmaz, kısalır: görsel, Tur 2 sorularının çoğunu cevaplar. Önce görseli oku ve tarifi
+doldur; sonra §0.6 turunu yalnızca görselden okunamayan boşluklar (§0.7.4) için işlet. Görseli
+tahmine değil, gördüğün öğelere dayandır.
 
 #### 0.7.1 Görseli okuma sırası
 
@@ -234,13 +372,46 @@ Bunlar bir ekran görüntüsünde **görünmez**; varsayımını yaz ve bildir:
 
 #### 0.7.5 Görsel için de aynı protokol
 
-Görselden çıkardığın tarifi §0.6.1'deki tabloya sok, yolu seç, §0.2'deki sırayla dosyaları üret.
+Görselden çıkardığın tarifi §0.6.1'deki yol tablosuna sok, görselden okunamayan boşlukları
+§0.7.4 + §0.6 turuyla sor, tarifi §0.6.6 ile onaylat, sonra §0.2'deki sırayla dosyaları üret.
 Görsel bir "tasarım sözleşmesi" değildir: platformun kendi bileşenleriyle **en yakın** karşılığı
 üretilir, piksel taklidi yapılmaz. Görseldeki bir öğenin platformda karşılığı yoksa bunu üretim
 sonunda açıkça yaz.
 
 ---
 
+### 0.8 Çerçeve sınırı — uygulama kendini geliştirir, dışına çıkmaz
+
+Platform kendi mekanizmalarıyla büyür; **çerçevenin dışına çıkan her talep üretimden önce
+kullanıcıya sorulur ve yalnızca onayla yapılır.** "Yapılamaz" cevabı yoktur, "sormadan
+çerçeve dışına çık" da yoktur.
+
+**Çerçeve içi — sormadan yapılır** (keşif turu tarifinde gösterilir, onay tarifle gelir):
+
+| Alan | Örnek |
+| --- | --- |
+| Seed artefaktları | Wizard, custom component (visual/code modu), `crud/`, SQL nesneleri (tablo/view/SP/fonksiyon), Custom Endpoint, Dynamic Service, BackgroundWorker, bildirim türü/kuralı, dil anahtarı, yetki kaydı |
+| Mevcut bileşeni genişletme | Kullanılan bir `ui` bileşenine **eksik olay / prop / küçük yetenek** ekleme (§7.3 notu) — komponentin %70'i hazır araçlarla kuruluyorsa kalanı bu eklemelerle tamamlanır; `componentProps.json` girdisini tamamlama |
+| Mevcut sözlüğü genişletme | Yeni EditorScript tarifi (`scriptRecipes.ts` ↔ `Domain.Shared/Editors` birlikte), yeni `EditorOptions` anahtarı, yeni `DefaultValue` token'ı — **geriye dönük uyumlu** olmak şartıyla |
+| Tasarımcı sözleşmesi | Var olan düğüme prop/varsayılan ekleme, yeni Script Builder tarifi |
+
+**Çerçeve dışı — önce sor, onay olmadan dokunma:**
+
+| Alan | Örnek |
+| --- | --- |
+| Yeni React bileşeni / sayfası | Yeni `ui` bileşeni, yeni toolbox ailesi, `EXCLUDED_COMPONENTS` değişikliği, `views/` altına elle sayfa, Developer Kit menüsüne yeni ekran, var olan bileşeni yeniden yazmak ya da mevcut davranışını değiştirmek |
+| Çekirdek motor | ListForm runtime, seeder'lar, `codeGenerator.ts`, yetki/kimlik altyapısı, `DataSourceManager`, dispatcher/derleyici (`CustomEndpointAppService`, `DynamicServiceCompiler`) |
+| Backend şeması | Yeni ABP modülü/entity/migration, platform tablolarında (`{Önek}_{H\|T\|B}_{Ad}` — reference §12.1) kolon değişikliği, `TableNameEnum`/`TableNameResolver` değişikliği, DTO/JSON kolon sözleşmesini **bozan** değişiklik |
+| Bağımlılık | Yeni NuGet/npm paketi, sürüm yükseltme |
+| Sabit yapılar | `MenusData.json` → `Routes`, `PlatformConsts` içindeki mevcut değerlerin değişmesi |
+| Dış dünya | Yeni harici entegrasyon, yeni bağlantı tipi, üçüncü taraf servis |
+
+**Sorma biçimi:** çerçeve içinde yapılabilen her şeyi **önce bitir**, sonra tek soruda
+`AskUserQuestion` ile sor — neden konfigürasyon/seed yolu yetmiyor (bir iki cümle), en küçük
+hangi değişiklik yeter, hangi dosyalara dokunacak, geri alma nasıl olacak. Seçenekler arasında
+daima "çerçeve içinde daraltılmış çözüm" alternatifi de bulunsun. Onay gelmeden `api/` ya da
+`ui/` altında çerçeve dışı bir satır yazılmaz; onay bir talebe özeldir, sonraki talebe taşınmaz.
+
 ## 1. Hangi istek → hangi artefakt
 
 | İstek | Üretilecek artefakt | Bölüm |
@@ -256,6 +427,17 @@ sonunda açıkça yaz.
 | "Onay süreci olsun" | `WorkflowDto` + workflow kriterleri | 4.7 |
 | "Ana-detay ekranı" | `SubForms` | 4.6 |
 | "Üstte KPI kartları" | `Widgets` | 4.6 |
+| "Alan otomatik dolsun (kullanıcı, tarih, tenant, sorgu sonucu)" | `*FieldsDefaultValueJson` | 4.3.5 |
+| "Belge/sipariş numarası otomatik üretilsin" | `Sequence` kaydı + varsayılan değer | 9.9 · 4.3.5 |
+| "Bağlı açılır listeler (il → ilçe)" | `LookupJson` cascade alanları | 4.3.4 |
+| "Şu koşuldaki satır renkli olsun" | `ColumnStylingJson` | 4.3.7 |
+| "Ekranın üstünde tarih/şube/durum filtresi" | `ExtraFilterJson` | 4.3.8 |
+| "Kayıt kurallara uymadan kaydedilmesin" | `ValidationRuleJson` (+ sunucu tarafı SQL kontrolü) | 4.3.6 |
+| "Kaydederken/silerken ek SQL çalışsın (stok, log, durum)" | `*BeforeCommand` / `*AfterCommand` | 4.8 |
+| "Şu iş her gece / her 5 dakikada çalışsın" | `BackgroundWorker` kaydı + stored procedure | 9.10 |
+| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Type + Rule | 9.11 |
+| "Fatura/teklif/iş emri çıktısı" | Rapor şablonu (ya da hazır `DynamicGrid`) | 9.12 |
+| "Ayar ekranından açılıp kapansın" | Setting Definition | 9.14 |
 | Hiçbiri yetmiyorsa | Dynamic Service → en son çare kod | `ai.instructions.md` §4 |
 
 ---
@@ -264,6 +446,13 @@ sonunda açıkça yaz.
 
 Tutarlılık zorunludur; menü, route, yetki ve dil anahtarı aynı kökten türer.
 
+> **Kapsam:** Buradaki isimlendirme ve dosyanın genelindeki kod standartları (parametreli SQL,
+> yetki sözleşmesi, EN+TR dil anahtarı, seed zorunluluğu, tenant izolasyonu) **artefakt türünden
+> bağımsızdır** — Menu, Route, Wizard, ListForm, ListFormField, Custom Component, CRUD/Custom
+> Endpoint, Dynamic Service, SQL nesnesi, Sequence, BackgroundWorker, Notification… hangisini
+> üretirsen üret aynı kurallar geçerlidir. "Bu küçük bir yardımcı kayıt" diye standart dışına
+> çıkma.
+
 | Şey | Kalıp | Örnek |
 | --- | --- | --- |
 | Tablo | `{Modul}_T_{Entity}` | `Mrp_T_Order` |
@@ -289,13 +478,48 @@ yol elle kurulmaz.
 
 ## 3. Ortak enum değerleri (seed dosyalarına **sayı** olarak yazılır)
 
-**`ComponentKind`** — `0` List · `1` Custom
+**`ComponentKind`** (`WizardComponentKindEnum`) — `0` List · `1` Custom
 
 **`SelectCommandType`** — `1` Table · `2` View · `3` TableValuedFunction · `4` Query ·
 `5` StoredProcedure
 
 **`LookupDataSourceType`** — `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService
 
+**`CustomValueType`** (`FieldCustomValueTypeEnum`) — `1` Value · `2` CustomKey · `3` DbQuery ·
+`4` QueryParams · `5` Sequence (§4.3.5)
+
+**`SortMode`** (`UiGridSortModeEnum`) — `1` Single · `2` Multiple · `3` None
+
+**`ButtonPosition`** (`UiCommandButtonPositionTypeEnum`) — `0` CommandColumn (satır sonu) ·
+`1` Toolbar (§4.9)
+
+**`ValidationRule.Type`** (`UiColumnValidationRuleTypeEnum`) — seed'e **metin** olarak yazılır:
+`required` `numeric` `range` `stringLength` `custom` `compare` `pattern` `email` `async` (§4.3.6)
+
+**`WorkerType`** (`WorkerTypeEnum`) — `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker ·
+`3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker (§9.10)
+
+**`ResetPeriod`** (`SequenceResetPeriod`) — `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily ·
+`4` Hourly · `5` Minutely (§9.9)
+
+**`DataSourceType`** (`DataSourceTypeEnum`) — `1` Mssql · `2` Postgresql
+
+**`AuthorizationType`** (`AuthorizationTypeEnum`) — `0` Deny · `1` Read · `2` Create ·
+`3` Update · `4` Delete · `5` Export · `6` Import
+
+**`ListFormCustomizationType`** (`ListFormCustomizationTypeEnum`) — `1` UserUiFilter ·
+`2` GridState · `3` ServerJoin · `4` ServerWhere. Kullanıcının kaydettiği filtre ve grid
+tercihinin nerede durduğunu belirler; seed dosyasına yazılmaz.
+
+**Metin sabiti olan "enum"lar** — bunlar `enum` değil `const string`'tir, seed'e **metin**
+yazılır:
+
+| Sabit | Değerler |
+| --- | --- |
+| `ListFormType` (`ListFormTypeEnum`) | `List` · `Form` · `Chart` |
+| `SubForms[].TabType` (`ListFormTabTypeEnum`) | `List` · `Card` · `Tree` · `Gantt` · `Scheduler` · `Todo` · `Form` · `Chart` · `Pivot` |
+| `DefaultLayout` | `grid` · `card` · `pivot` · `chart` · `tree` · `gantt` · `scheduler` · `todo` (küçük harf) |
+
 **`DbSourceType` / `KeyFieldDbSourceType`** (`System.Data.DbType`):
 
 | # | Ad | SQL karşılığı |
@@ -316,12 +540,17 @@ yol elle kurulmaz.
 | 25 | Xml | `xml` |
 | 27 | DateTimeOffset | `datetimeoffset` |
 
-**Editör tipleri (`EditorType`)** — 21 tip. DevExtreme'den gelenler: `dxAutocomplete`,
-`dxCalendar`, `dxCheckBox`, `dxColorBox`, `dxDateBox`, `dxDateRangeBox`, `dxDropDownBox`,
-`dxHtmlEditor`, `dxLookup`, `dxNumberBox`, `dxRadioGroup`, `dxRangeSlider`, `dxSelectBox`,
-`dxSlider`, `dxSwitch`, `dxTagBox`, `dxTextArea`, `dxTextBox`. Platformun kendi editörleri
-(`PlatformEditorTypes`): `dxGridBox`, `dxImageViewer`, `dxImageUpload` (+ `dxTagBox` platform
-tarafında da özel işlenir).
+**Editör tipleri (`EditorType2`)** — 21 tip, alana **metin** olarak yazılır. DevExtreme'den
+gelenler: `dxAutocomplete`, `dxCalendar`, `dxCheckBox`, `dxColorBox`, `dxDateBox`,
+`dxDateRangeBox`, `dxDropDownBox`, `dxHtmlEditor`, `dxLookup`, `dxNumberBox`, `dxRadioGroup`,
+`dxRangeSlider`, `dxSelectBox`, `dxSlider`, `dxSwitch`, `dxTagBox`, `dxTextArea`, `dxTextBox`.
+Platformun kendi editörleri (`PlatformEditorTypes`): `dxGridBox`, `dxImageViewer`,
+`dxImageUpload` (+ `dxTagBox` platform tarafında da özel işlenir).
+
+> **Tuzak:** `PlatformConsts.EditorTypes.dxLookup` sabiti bozuk bir metin taşır
+> (`"dxHtmlEdidxLookuptor"`). Hiçbir yerde kullanılmadığı için etkisi yoktur, ama C# seeder
+> yazarken bu sabiti kullanma; `EditorType2 = "dxLookup"` diye düz metin yaz. Diğer 20 sabit
+> doğrudur.
 
 Tip seçimi kuralı: `Boolean → dxCheckBox`/`dxSwitch`, tarih → `dxDateBox`, sayı → `dxNumberBox`,
 FK/lookup → `dxSelectBox` (az kayıt) veya `dxGridBox`/`dxLookup` (çok kayıt/çok kolon),
@@ -406,7 +635,8 @@ edilir.
 | Alan | Anlam |
 | --- | --- |
 | `IsTenant` / `IsBranch` / `IsOrganizationUnit` | Otomatik kırılım filtresi. Tabloda `TenantId` varsa `IsTenant: true` **olmalı**. |
-| `AllowAdding` / `AllowUpdating` / `AllowDeleting` / `AllowDetail` / `ConfirmDelete` | Toolbar ve satır aksiyonları. |
+| `AllowAdding` / `AllowUpdating` / `AllowDeleting` / `ConfirmDelete` | Toolbar ve satır aksiyonları. |
+| `AllowDetail` | Satırda **Detay** düğmesi çıkar; `/admin/form/{ListFormCode}/{anahtar}` adresini yeni sekmede açar — aynı ekranın tek kayıtlık form görünümüdür. `KeyFieldName` boşsa çalışmaz. |
 | `DefaultLayout` | `"grid"`, `"card"`, `"pivot"`, `"chart"`, `"tree"`, `"gantt"`, `"scheduler"`, `"todo"`. |
 | `Grid` `Card` `Pivot` `Chart` `Tree` `Gantt` `Scheduler` `Todo` | Hangi görünümlerin açık olduğu. Açtığın her görünümün option bloğunu da doldur. |
 
@@ -415,8 +645,8 @@ edilir.
 | Blok | Zorunlu alanlar |
 | --- | --- |
 | `TreeOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`; opsiyonel `HasItemsExpr`, `RootValue`, `AutoExpandAll`, `RecursiveSelection` |
-| `GanttOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`, `TitleExpr`, `StartExpr`, `EndExpr`; `ProgressExpr`, `ScaleType` (`hours`/`days`/`weeks`/`months`), `Allow*` bayrakları |
-| `SchedulerOptionDto` | `TextExpr`, `StartDateExpr`, `EndDateExpr`; `AllDayExpr`, `RecurrenceRuleExpr`, `StartDayHour`, `EndDayHour`, `DefaultView` (`day`/`week`/`month`), `CellDuration`, `FirstDayOfWeek`, `Allow*` |
+| `GanttOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`, `TitleExpr`, `StartExpr`, `EndExpr`; `ProgressExpr`, `ScaleType` (`auto`/`minutes`/`hours`/`sixHours`/`days`/`weeks`/`months`/`quarters`/`years`, varsayılan `weeks`), `Allow*` bayrakları |
+| `SchedulerOptionDto` | `TextExpr`, `StartDateExpr`, `EndDateExpr`; `AllDayExpr`, `RecurrenceRuleExpr`, `RecurrenceExceptionExpr`, `StartDayHour`, `EndDayHour`, `DefaultView` (`day`/`week`/`workWeek`/`month`/`timelineDay`/`timelineWeek`/`timelineMonth`/`agenda`, varsayılan `week`), `CellDuration`, `FirstDayOfWeek`, `Allow*` |
 | `TodoOptionDto` | `TitleExpr`, `StatusExpr`; `DescriptionExpr`, `DueDateExpr`, `TagExpr`, `AssigneeExpr`, `PriorityExpr`, `CompletedExpr`, `OrderExpr`, `StatusOrder` (virgülle ayrılmış kolon sırası), `AllowDragging` |
 
 ### 4.3 `Groups` — alanlar ve düzenleme formu
@@ -535,12 +765,13 @@ sayı, `multiple` bir boolean olmalıdır.
 ```
 
 `LookupDataSourceType` `1` (StaticData) ise `LookupQuery` bir JSON dizisi, `2` (Query) ise SQL,
-`3` (WebService) ise URL'dir. Cascade (ebeveyn–çocuk) davranışı ListForm editöründeki lookup
-ayarlarından tanımlanır.
+`3` (WebService) ise noktalı virgülle ayrılmış bir çağrı tarifidir. Tam sözleşme ve cascade
+(ebeveyn–çocuk) kurulumu için §4.3.4.
 
 ### 4.3.3 Her editörde geçerli ortak seçenekler
 
-Gruplar hâlinde (`optionSpecs.ts` sözlüğünün tamamı UI'yı buradan üretir):
+Aşağıda en sık kullanılanlar özetlenir; **tam sözlük ve grup grup liste §6.3'tedir** —
+ikisi çeliştiğinde `optionSpecs.ts` esastır.
 
 | Grup | Anahtarlar |
 | --- | --- |
@@ -554,6 +785,181 @@ Gruplar hâlinde (`optionSpecs.ts` sözlüğünün tamamı UI'yı buradan üreti
 Elle JSON yazmak yerine C# tarafında `EditorOptions` akıcı yapısını kullan (§6); hazır
 başlangıçlar bu anahtarların doğru bileşimlerini üretir.
 
+### 4.3.4 Lookup ve cascade (`LookupJson`)
+
+Wizard'daki `LookupDataSourceType` + `LookupQuery` + `ValueExpr` + `DisplayExpr` alanları alanın
+`LookupJson` kolonuna dönüşür. Tam sözleşme:
+
+| Alan | Anlam |
+| --- | --- |
+| `DataSourceType` | `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService |
+| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | Varsayılan `Key` / `Name` |
+| `LookupQuery` | Kaynağın kendisi (tipe göre biçim değişir, aşağıda) |
+| `CascadeParentFields` | **Ebeveyn alanda** doldurulur; bu alan değişince listesi yenilenecek çocuk alan(lar), virgülle |
+| `CascadeRelationField` | **Çocuk alanda** doldurulur; ebeveynin değeriyle karşılaştırılacak alan |
+| `CascadeFilterOperator` | Cascade filtresinin operatörü; varsayılan `=` |
+| `CascadeEmptyFields` | Ebeveyn değişince içeriği boşaltılacak alanlar, virgülle |
+
+**`LookupQuery` biçimleri:**
+
+| Tip | Biçim | Not |
+| --- | --- | --- |
+| `1` StaticData | `[{"key":1,"name":"Taslak"},{"key":2,"name":"Onayda"}]` | Kolon **sayı** tipindeyse `key` sayı, **metin** tipindeyse `key` metin olmalıdır; aksi hâlde seçim eşleşmez. Cascade gerekiyorsa her öğeye `group` eklenir. |
+| `2` Query | `SELECT Id AS [Key], Name FROM ... WHERE IsDeleted = 0` | Cascade için ayrıca ebeveyn değerini taşıyan bir `group` kolonu döndürülmelidir. |
+| `3` WebService | `METHOD;url;bodyJson;keySelector;nameSelector;groupSelector` | Noktalı virgülle **altı parça**. Selector'lar her satır `a` üzerinde çalışan JS ifadeleridir (`a.id`, `a.name`, `null`). Gövdedeki `@param0`, `@param1`… cascade filtre değerleriyle doldurulur. Örnek: `GET;notification-rule/notification-types;{};a.id;a.name;null` |
+
+Cascade örneği — İl → İlçe (aşağıdaki nesneler `LookupJson` kolonuna **tek satır, kaçışlanmış
+JSON string** olarak yazılır):
+
+```jsonc
+// İl alanı (ebeveyn)
+{
+  "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
+  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name FROM Def_T_City",
+  "CascadeParentFields": "DistrictId",
+  "CascadeEmptyFields": "DistrictId"
+}
+
+// İlçe alanı (çocuk)
+{
+  "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
+  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name, CityId AS [group] FROM Def_T_District",
+  "CascadeRelationField": "CityId",
+  "CascadeFilterOperator": "="
+}
+```
+
+> Lookup verisi önbelleklenir; aynı sorgu aynı filtrelerle bir kez yüklenir.
+
+### 4.3.5 Varsayılan değerler — `*FieldsDefaultValueJson`
+
+Kullanıcının doldurmayacağı alanlar (audit, tenant, durum, **belge numarası**) script ile değil,
+bu JSON'larla doldurulur. Dört ayrı liste vardır ve hepsi aynı öğe şeklini taşır:
+
+| Kolon | Ne zaman çalışır |
+| --- | --- |
+| `InsertFieldsDefaultValueJson` | Insert ve Duplicate |
+| `UpdateFieldsDefaultValueJson` | Update |
+| `DeleteFieldsDefaultValueJson` | Delete (soft delete alanları) |
+| `FormFieldsDefaultValueJson` | Form açılışı (Select) — ekrana gelen varsayılanlar |
+
+```jsonc
+[
+  { "FieldName": "Id",           "FieldDbType": 9,  "Value": "@NEWID",  "CustomValueType": 2 },
+  { "FieldName": "CreationTime", "FieldDbType": 6,  "Value": "@NOW",    "CustomValueType": 2 },
+  { "FieldName": "CreatorId",    "FieldDbType": 9,  "Value": "@USERID", "CustomValueType": 2 },
+  { "FieldName": "IsDeleted",    "FieldDbType": 3,  "Value": "false",   "CustomValueType": 1 },
+  { "FieldName": "OrderNo",      "FieldDbType": 16, "Value": "SiparisNo","CustomValueType": 5 },
+  { "FieldName": "ExchangeRate", "FieldDbType": 7,  "Value": "",        "CustomValueType": 3,
+    "SqlQuery": "SELECT TOP 1 Rate FROM Fin_T_ExchangeRate ORDER BY Date DESC" }
+]
+```
+
+**`CustomValueType` (`FieldCustomValueTypeEnum`)**
+
+| # | Tip | `Value` ne demek |
+| --- | --- | --- |
+| 1 | `Value` | Sabit değer (`false`, `3`, `Taslak`, `GETDATE()`) |
+| 2 | `CustomKey` | Aşağıdaki token'lardan biri |
+| 3 | `DbQuery` | Değer `SqlQuery` alanındaki **tek hücre** döndüren sorgudan gelir (ekranın `DataSourceCode`/tenant bağlamında çalışır) |
+| 4 | `QueryParams` | Değer, adresteki query string parametresinden okunur; `Value` parametre adıdır |
+| 5 | `Sequence` | `Value` bir **Sequence adıdır** (§9.9); yazma anında sıradaki numara alınır, form açılışında (Select) yalnızca ad döner ve UI numarayı ayrıca ister |
+
+**`CustomKey` token'ları** (`PlatformConsts.DefaultValues`) — `DefaultValueManager`'ın tanıdığı
+tam küme:
+
+| Token | Değer |
+| --- | --- |
+| `@USERID` · `@USERNAME` · `@ROLES` | Oturumdaki kullanıcının id'si, adı, rol listesi (dizi) |
+| `@DATE` · `@NOW` | Bugünün tarihi (saat 00:00) · tarih + saat |
+| `@YEAR` · `@MONTH` · `@DAY` | Sayı olarak yıl/ay/gün |
+| `@NEWID` | Yeni `Guid` |
+| `@ID` | Kaydın anahtarı; **Delete'te seçili anahtarların tamamı** |
+| `@SELECTED_IDS` | Seçili anahtarların tamamı (her operasyonda) |
+| `@TENANTID` | Aktif kiracı |
+
+Listedeki tokenlar dışında bir `CustomKey` değeri **`null` üretir** ve o alan yazılmaz. Bu
+yüzden `@AUTONUMBER`, `CustomKey` değil **`CustomValueType: 1` (Value)** ile yazılır:
+
+```jsonc
+{ "FieldName": "SiraNo", "FieldDbType": 11, "Value": "@AUTONUMBER", "CustomValueType": 1 }
+```
+
+`FormFieldsDefaultValueJson`'a böyle yazılan alan istemciye `column.defaultValue` olarak iner ve
+yeni satır **tarayıcıda** artan bir numara alır — geçici, oturum içi bir numaradır; kalıcı belge
+numarası için `Sequence` (`CustomValueType: 5`, §9.9) kullan.
+
+> **`DefaultValue` / `DefaultValueType` bir `ListFormField` kolonu değildir.** İstemcinin
+> gördüğü bu iki alan, `ListFormSelectAppService`'in her metadata isteğinde
+> `FormFieldsDefaultValueJson`'ı çözerek ürettiği hesaplanmış değerlerdir. Yani "alanın
+> varsayılanı" her zaman ekran seviyesindeki dört listenin birine yazılır.
+
+> Boş/`null` üretilen değer yazılmaz. `FieldDbType` yanlış verilirse değer
+> `QueryHelper.GetFormattedValue` tarafından sessizce yanlış biçimlenir — kolon tipiyle aynı
+> `DbType` numarasını yaz (§3).
+
+### 4.3.6 Doğrulama — `ValidationRuleJson`
+
+Alan başına DevExtreme doğrulama kuralları dizisi. Wizard `IsRequired: true` alanlara `required`
+kuralını kendi yazar; gerisi elle eklenir.
+
+| `Type` | Kullanılan alanlar |
+| --- | --- |
+| `required` | `Message`, `Trim` |
+| `numeric` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
+| `range` | `Min`, `Max` (sayı ya da tarih), `Reevaluate` |
+| `stringLength` | `Min`, `Max`, `Trim` |
+| `pattern` | `Pattern` (regex) |
+| `email` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
+| `compare` | `ComparisonType` (`==`, `===`, `!=`, `!==`, `<`, `<=`, `>`, `>=`) |
+| `custom` | JS ile doğrulama; `Reevaluate` |
+| `async` | Sunucuya sorarak doğrulama; `Reevaluate` |
+
+```jsonc
+"ValidationRuleJson": "[{\"Type\":\"required\",\"Message\":\"App.Validation.Required\"},
+  {\"Type\":\"range\",\"Min\":0,\"Max\":1000000,\"Message\":\"App.Validation.Amount\"}]"
+```
+
+### 4.3.7 Koşullu biçimlendirme — `ColumnStylingJson`
+
+"Gecikmiş satır kırmızı olsun", "onaylı kayıt yeşil rozetli olsun" istekleri buradan çözülür;
+script gerekmez.
+
+| Alan | Anlam |
+| --- | --- |
+| `RowType` | `data` (varsayılan) · `group` · `header` · `filter` · `detail` · `groupFooter` · `totalFooter` |
+| `UseRow` | `true` ise stil hücreye değil **tüm satıra** uygulanır |
+| `Condition` | `=`, `<>`, `<`, `<=`, `>`, `>=`, `contains`, `notcontains`, `startswith`, `endswith`, `isblank`, `isnotblank`, `between`, `anyof`, `noneof` |
+| `ConditionValue` | Boş bırakılırsa koşul aranmaz, stil her zaman uygulanır |
+| `CssStyles` | `anahtar:değer` çiftleri, aralarında `|`: `background-color:#fee | font-weight:bold` |
+| `CssClassName` | Hazır bir CSS sınıfı kullanılacaksa |
+
+Alan üzerindeki `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` kolonları da aynı işi koşulsuz yapar.
+
+### 4.3.8 Ekran üstü ek filtre — `ExtraFilterJson`
+
+Grid'in üstünde duran, kullanıcının seçtiği değere göre listeyi süzen filtre çubuğu
+(tarih aralığı, şube, durum). Filtre satırından (`FilterRowJson`) farkı: her zaman görünür,
+varsayılan değeri olur ve **yeni kayıtta o alanı otomatik doldurur**.
+
+```jsonc
+[
+  { "FieldName": "Status", "Caption": "Durum", "Operator": "=", "ControlType": "Select",
+    "DefaultValue": "1",
+    "Items": [ { "Key": "1", "Value": "Taslak" }, { "Key": "2", "Value": "Onayda" } ] },
+  { "FieldName": "OrderNo", "Caption": "Sipariş No", "Operator": "contains", "ControlType": "Text" }
+]
+```
+
+- `ControlType`: `Select` · diğer her değer metin kutusudur (Enter ya da odak kaybında uygulanır).
+- `Select` seçenekleri ya `Items` dizisinden gelir ya da `SqlQuery` alanına yazılan sorgudan;
+  sorgu **`Key` ve `Value` adlı iki kolon** döndürmelidir ve ekranın veri kaynağında/tenant
+  bağlamında çalışır.
+- Seçilen değerler `[FieldName, Operator, Value]` üçlüsüne çevrilir, URL'deki `filter` parametresiyle
+  `and` ile birleştirilir. Böylece filtreli ekran adresi paylaşılabilir.
+- `DefaultValue` dolu ise seçim temizlenemez ve liste ilk açılışta o değerle gelir.
+- Ek filtre ile yönetilen alan, yeni kayıt varsayılanlarında **atlanır** (§4.3.5) — değeri
+  filtreden gelir.
 ### 4.4 Çalışan örnek — tablo üzerinden liste ekranı
 
 ```jsonc
@@ -729,7 +1135,7 @@ bir kaydı yazmak veri kaybettirir.
 ```jsonc
 "SubForms": [
   {
-    "TabType": "List",              // List | Tree | Gantt | Scheduler | Form | Chart
+    "TabType": "List",              // List|Card|Tree|Gantt|Scheduler|Todo|Form|Chart|Pivot
     "TabTitle": "App.Mrp.OrderItems",   // dil anahtarı
     "Code": "App.Mrp.OrderItems",       // hedef ListFormCode
     "IsRefresh": true,                  // ana kayıt değişince yenilensin
@@ -742,29 +1148,36 @@ bir kaydı yazmak veri kaybettirir.
 
 `Relation` bir dizidir — bileşik anahtarda birden fazla eşleme verilir.
 
-**`Widgets` (`WidgetEditDto`)** — ekranın üstündeki KPI kartları:
+**`Widgets` (`WidgetEditDto`)** — ekranın üstündeki KPI kartları. **`Title`, `SubTitle`,
+`Value`, `Icon`, `Color`, `OnClick` sabit metin değil, `SqlQuery` sonucundaki kolon adlarıdır**;
+widget, sorgunun döndürdüğü **her satır için bir kart** çizer:
 
 ```jsonc
 "Widgets": [
   {
-    "Title": "App.Mrp.Widget.OpenOrders",
-    "SubTitle": "App.Mrp.Widget.OpenOrdersSub",
-    "SqlQuery": "SELECT COUNT(*) FROM Mrp_T_Order WHERE IsDeleted = 'false' AND Status = 1",
-    "Value": "",                    // sabit değer; SqlQuery doluysa boş bırakılır
+    "SqlQuery": "SELECT 'App.Mrp.Widget.OpenOrders' AS Baslik, COUNT(*) AS Deger, 'blue' AS Renk, 'FcClock' AS Ikon FROM Mrp_T_Order WHERE IsDeleted = 'false' AND Status = 1",
+    "Title": "Baslik",              // sorgudaki kolon adı
+    "Value": "Deger",               // sorgudaki kolon adı
+    "Color": "Renk",
+    "Icon": "Ikon",
+    "SubTitle": "",                 // karşılığı olan kolon yoksa boş bırak
+    "OnClick": "",                  // tıklanınca açılacak adresi taşıyan kolonun adı
     "ValueClassName": "text-3xl",
-    "Icon": "FcClock",
-    "Color": "blue",
     "ColSpan": 1,
     "ColGap": 16,
     "ClassName": "",
-    "OnClick": "",                  // tıklanınca açılacak adres
     "IsActive": true
   }
 ]
 ```
 
-`SqlQuery` **tek hücre** döndürmelidir; tenant kırılımı gerekiyorsa sorguya `TenantId`
-koşulunu kendin yaz — widget sorgusu ListForm'un otomatik tenant filtresine tabi değildir.
+- `SqlQuery` **boşsa widget hiç çizilmez**; `IsActive: false` olan da çalıştırılmaz.
+- Tek sorguyla birden çok kart üretmek için `UNION ALL` kullan — üç durum için üç widget kaydı
+  açmana gerek yok.
+- Widget sorgusu ekranın otomatik tenant/şube filtresine tabi değildir ve `@TENANTID`/`@USERID`
+  gibi token'lar burada **çözülmez** (bağlanmamış parametre hatası verir). Kırılım gerekiyorsa
+  kiracıya özel bir `DataSource` kullan ya da kırılımı view'ın içine göm.
+  Ayrıntı: `lowcode-reference.instructions.md` §5.3.
 
 Alt form olarak kullanılacak ekranı **menüsüz wizard** (`CreateMenu: false`) ile üret; menüde
 görünmesin ama kendi yetkileri ve alan tanımları olsun. Dosya adının zaman damgası ana
@@ -834,6 +1247,9 @@ Kurallar:
   için `NextOnTrue` / `NextOnFalse` yeterlidir.
 - `Approval` düğümü `NextOnApprove` / `NextOnReject`, `Start` ve `Inform` düğümleri
   `NextOnStart` alanını kullanır. `End` düğümünün çıkışı yoktur.
+- **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden, `Approver` alanındaki kullanıcı/rol
+  adreslerine, önceki adımların notlarıyla birlikte). Uygulama içi bildirim ya da SMS isteniyorsa
+  ayrıca bir bildirim kuralı tanımlanır (§9.11).
 - `CompareValue` **sayısaldır** (`decimal`); metin karşılaştırması bu düğümle yapılmaz.
 - `Title` tekil olmalıdır; seeder tekrar eden başlıkları ayrıştırır ama okunabilirliği bozar.
 - Akış varsa ListForm `SelectionMode = single` olur ve not paneli otomatik açılır.
@@ -931,12 +1347,14 @@ olarak da görelim" isteği yeni bir ekran değil, `Todo: true` + `TodoOptionDto
 | Lookup | `LookupJson` |
 | Biçimlendirme | `ColumnStylingJson`, `ColumnCssClass`, `ColumnCssValue` |
 | Pivot | `PivotSettingsJson` |
-| Yetki | `PermissionJson` → `CanRead`, `CanCreate`, `CanUpdate`, `CanExport` |
+| Yetki | `PermissionJson` — `Deny` (bool) + `C`/`R`/`U` (yetki **adları**) + `E`/`I` (bool). Ekran seviyesindeki yedi harfli sözleşmeyle karıştırma; `CanRead`/`CanCreate`/`CanUpdate`/`CanExport` istek başına hesaplanan `[NotMapped]` sonuçlardır (`lowcode-reference` §5.1) |
 | Varyant | `UserId`, `RoleId`, `CultureName` |
 
 > **Kural:** "Şunu da yapabilir miyiz?" sorusuna cevap ararken önce bu iki tabloya bak. Aradığın
 > davranışın bir JSON kolonu varsa çözüm konfigürasyondur; `CustomJsSources` ve kod yazmak
-> ondan sonra gelir.
+> ondan sonra gelir. Bu kolonların **alan alan sözleşmesi**
+> `lowcode-reference.instructions.md` içindedir: grid/pivot/chart blokları, düzenleme ve popup
+> ayarları, SQL kancaları ve token'ları, sütun filtresi/özeti/join'i, yetki ve varyant kolonları.
 
 ### 4.9 Toolbar ve satır butonları — `CommandColumnJson`
 
@@ -969,17 +1387,32 @@ Bir butonun davranışı **üç moddan biridir** ve bu sırayla değerlendirilir
 | Mod | Dolu alan | Ne yapar |
 | --- | --- | --- |
 | **Adres** | `Url` (+ `UrlTarget`) | Adresi açar. `@FieldName` token'ları **seçili ilk satırın** kolon değerleriyle değiştirilir (`/admin/form/App.Hr.AdvanceRequests/@Id`). PWA modunda hedef `_self` olur. |
-| **Diyalog** | `DialogName` + `DialogParameters` | Kayıtlı bir bileşeni diyalog olarak açar. `DialogParameters` bir JSON nesnesidir; `@Kolon` değerleri satırdan doldurulur (`{"requestId":"@Id","amount":"@Amount"}`). |
-| **Script** | `OnClick` | Serbest JS. Son çaredir; önce diğer iki mod denenir. |
+| **Diyalog** | `DialogName` + `DialogParameters` | Platformun **sabit diyalog listesinden** birini açar (aşağıya bak). `DialogParameters` bir JSON nesnesidir; `@Kolon` değerleri satırdan doldurulur (`{"requestId":"@Id","amount":"@Amount"}`). |
+| **Script** | `OnClick` | Serbest JS (`eval`). Son çaredir; önce diğer iki mod denenir. Platform aksiyonları için §9.13. |
 
 Kurallar:
 
-- `AuthName` **zorunlu sayılmalıdır**: yetki kontrolünden geçmeyen buton hiç çizilmez. Yetkisi
-  olmayan kullanıcıya süreç butonu göstermek istemiyorsan tek gereken budur.
+- `AuthName` boş bırakılırsa buton **herkese görünür**. Süreç butonlarında bu alanı boş bırakma:
+  yetki kontrolünden geçmeyen buton hiç çizilmez, gizlemenin tek doğru yolu budur.
 - `Text` ve `Hint` dil anahtarıdır; çeviri `::` öneki eklenerek çözülür. Düz metin yazma.
 - Toolbar butonu **seçili satırlarla** çalışır; `SelectionJson` uygun modda (`single`/`multiple`)
   olmalıdır. İş akışı varsa wizard bunu zaten `single` yapar.
 - Satır bazlı aksiyon istiyorsan `ButtonPosition: 0` kullan; buton komut sütununda görünür.
+- **`IsVisible` ve `VisibleExpression` yalnızca satır butonlarında (`ButtonPosition: 0`)
+  çalışır**; toolbar butonu her zaman görünür (görünürlüğü `AuthName` belirler).
+  `VisibleExpression` bir ok fonksiyonudur ve `eval` edilir:
+  `"(e) => e.row.data.Status === 'Taslak'"`.
+- URL token'ları: satır butonunda `@LISTFORMCODE` ve **grid sütunu olarak tanımlı** her alan için
+  `@FieldName`; toolbar butonunda seçili ilk satırın tüm kolonları. Sütun listesinde olmayan bir
+  alan adı satır butonunda değiştirilmez.
+- **Diyalog modu satır butonu içindir.** `@` ile başlayan parametreler satır verisinden okunur;
+  toolbar'da satır bağlamı olmadığı için yalnızca sabit parametrelerle çalışır. Satır butonunda
+  diyalog kapanınca grid otomatik yenilenir. `DialogParameters` boşsa diyalog hiç açılmaz.
+- `DialogName` **kayıtlı bir custom component adı değildir**; platformda tanımlı şu diyalogları
+  açar: `RolesPermission`, `UsersPermission`, `TenantsConnectionString`,
+  `CreateTenantFromOrderDialog`, `CreateNotification`, `AuditLogDetail`, `BranchSeed`.
+  Kendi ekranını açmak istiyorsan **Adres** modunu kullan (custom component route'u ya da
+  `/admin/list/{ListFormCode}`).
 - Onay akışının kendi butonları (Onayla/Reddet) `WorkflowJson` üzerinden **otomatik** gelir;
   onları `CommandColumnJson` ile tekrar tanımlama.
 
@@ -987,11 +1420,102 @@ Tipik süreç kalıbı: `Url` modunda bir Custom Endpoint'i ya da Dynamic Servic
 verilir, dönüşte liste yenilenir. İş mantığı SQL/serviste kalır; ekranda yalnızca buton tanımı
 durur.
 
+### 4.10 Wizard adım haritası — ekrandaki her adımın seed karşılığı
+
+`/admin/listform/wizard` sihirbazı (kaynak: `wizard/Wizard.tsx` + `WizardStep*.tsx`) aşağıdaki
+adımlardan geçer. Seed dosyası yazarken de aynı sırayla düşün: **her adım `Wizard` bloğunun bir
+bölümünü doldurur.** Keşif turu (§0.6) soruları da bu adımlarla bire bir eşleşir.
+
+| # | Adım | Görünme koşulu | Doldurduğu seed alanları |
+| --- | --- | --- | --- |
+| 0 | Komponent Tipi | her zaman | `ComponentKind` (`0` List · `1` Custom) |
+| 1 | Custom Component | yalnız Custom yolu | `CustomComponentName`, `MenuUrl` (bileşenin `RoutePath`'i) |
+| 2 | Menü | her zaman | `WizardName`, `CreateMenu`, `MenuParentCode`, `MenuCode`, `LanguageTextMenuEn/Tr`, `PermissionGroupName` (+ görünen adlar), `MenuIcon`, `MenuOrder` |
+| 3 | Ayarlar | yalnız List yolu | `ListFormCode`, `DataSourceCode` (+`DataSourceConnectionString`), `SelectCommandType`, `SelectCommand`, `KeyFieldName`, `KeyFieldDbSourceType`, `IsTenant/IsBranch/IsOrganizationUnit`, `AllowAdding/Updating/Deleting`, `ConfirmDelete`, `AllowDetail`, `DefaultLayout` + 8 görünüm bayrağı, `LanguageTextTitleEn/Tr`, `LanguageTextDescEn/Tr` |
+| 4 | Alanlar | yalnız List | `Groups[]` (aşağıda) |
+| 5 | Alt Formlar | yalnız List | `SubForms[]` |
+| 6 | Widget'lar | yalnız List | `Widgets[]` |
+| 7 | İş Akışı | yalnız List | `WorkflowDto` |
+| 8–11 | Todo / Tree / Gantt / Scheduler | List + ilgili bayrak açıksa | `TodoOptionDto` / `TreeOptionDto` / `GanttOptionDto` / `SchedulerOptionDto` |
+| 12 | Deploy | her zaman | — (özet + üretim; dosyaya alan yazmaz) |
+
+Custom yolunda 3–11 adımları **hiç görünmez**; menü + yetki + dil + bileşen bağlama üretilir.
+Bir görünüm bayrağı sonradan kapatılırsa aktif adım listeden düşer, sihirbaz en yakın geçerli
+adıma döner.
+
+**Adım 2 — Menü.** `WizardName` her yolda zorunludur. `CreateMenu` anahtarı kapatılırsa menü
+alanlarının tamamı gizlenir ve menü/üst menü kaydı üretilmez (alt form ekranı kalıbı, §4.6).
+Açıkken zorunlular: üst menü (ağaçtan seçilir ya da yeni kök tanımlanır), `MenuCode`, EN+TR menü
+etiketi, izin grubu (listeden seçilir ya da yeni ad; görünen adları EN+TR yazılır), `MenuIcon`
+(react-icons adı) ve `MenuOrder ≥ 1`. Custom yolunda ayrıca `MenuUrl` gösterilir — bileşenin
+`RoutePath`'inden gelir, elle route açılmaz.
+
+**Adım 3 — Ayarlar.** `SelectCommand` üç yoldan doldurulur: var olan tablo/view seçimi, **SQL
+Table Designer** diyaloğu (yeni tablo; §8.1 varsayılan kolonlarıyla) ya da serbest sorgu/SP
+(`SelectCommandType`'a göre). Aynı adımda **CRUD Endpoints** diyaloğu açılabilir (yetki:
+`App.SqlQueryManager.CrudEndpoints`) — Custom Component'in veri kaynağı olacak tabloysa
+endpoint'leri burada üret. `AllowDetail` için `KeyFieldName` şarttır.
+
+**Adım 4 — Alanlar.** Sütunlar `GetTableColumnsAsync` ile tablodan gelir; "tümünü ekle" ya da
+tek tek sürükle-bırak. Her grup `Caption` + `ColCount`, her alan `WizardColumnItemInputDto`
+taşır. Sihirbazın kendi otomatikleri — dosya yazarken aynısını uygula:
+
+| Otomatik | Kural |
+| --- | --- |
+| `EditorType` çıkarımı | `bit → dxCheckBox` · sayısal tipler → `dxNumberBox` · tarih tipleri → `dxDateBox` · gerisi → `dxTextBox` |
+| Başlık | Kolon adı CamelCase'ten kelimelere ayrılır (`OrderNo` → "Order No"); TR/EN başlangıç değeri budur, dil anahtarı `App.Listform.ListformField.{Alan}` |
+| `IsRequired` | Kolon `NOT NULL` ise `true` |
+| Lookup sorgusu üreticisi | Tablo + anahtar kolon + ad kolonu seçilir → `SELECT "K" AS "Key", "N" AS "Name" FROM "Tablo" [WHERE "IsDeleted" = 0] ORDER BY "N";` — tabloda `IsDeleted` varsa filtre kendiliğinden eklenir |
+| `ValueExpr`/`DisplayExpr` | `Key` / `Name` |
+
+Alan kartındaki **Seçenekler** düğmesi Editor Options Builder'ı (§6), **Script** düğmesi Script
+Builder'ı (§5) açar — çıktıları `EditorOptions`/`EditorScript` string'leridir.
+
+**Adım 7 — İş Akışı.** Zorunlu ikili: `ApprovalUserFieldName` + `ApprovalStatusFieldName`;
+opsiyonel `ApprovalDateFieldName`, `ApprovalDescriptionFieldName`, `ApprovalIsFilterUserName`
+(liste yalnız sıradaki onaycıya düşsün), `ApprovalIsResetWorkflow` (kayıt değişince akış başa
+dönsün). Onay düğümleri (`Criteria`) görsel akış tasarımcısında kurulur ve `ListFormWorkflow`
+kayıtlarına gider (§4.7).
+
+**Adım 12 — Deploy.** Sol tarafta tüm adımların özeti, sağda üretim log'u. Üretim sırası —
+seed dosyası uygulanırken `WizardDataSeeder`'ın izlediği sıranın aynısıdır:
+
+1. Konfigürasyon doğrulama
+2. Menü kaydı (`CreateMenu: false` ise atlanır)
+3. Dil metinleri
+4. İzin grubu + yetkiler
+5. List yolunda: veri kaynağı → ListForm → alan grupları · Custom yolunda: bileşen bağlama
+6. Deploy + tamamlandı
+
+Başarıda sihirbaz `/admin/list/{ListFormCode}`'a yönlendirir ve seed dosyası
+`configs/seeds/{kapsam}/wizard/` altına yazılmış olur. **Düzenleme modu** Wizard Manager'dan
+`EditFileName` ile açılır: aynı adımlar dolu gelir, kaydetmede önce eski dosya ve
+`InsertedRecords` kayıtları silinir (§4.5).
+
 ---
 
 ## 5. Artefakt B — `EditorScript` (alan davranışı)
 
-### 5.1 Script metninin şekli
+Bir alanın **davranışı** (hesapla, doldur, kilitle, sor, çağır) `EditorScript`; **görünümü ve
+editör özellikleri** (§6) `EditorOptions`'tır. İkisi de ListForm alan kaydının birer metin
+kolonudur ve ikisi de aynı kutudan düzenlenir:
+
+| Dialog | Nerede açılır | Ne düzenler | Lehçe/sözlük |
+| --- | --- | --- | --- |
+| **Script Builder** (`ScriptBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Seçenekler** sekmesi | `EditorScript` | `formScriptDialect.ts` + `scriptRecipes.ts` |
+| **Editor Options Builder** (`EditorOptionsBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Detay** sekmesi | `EditorOptions` | `optionSpecs.ts` + `presets.ts` |
+| **Event Script Builder** (`DesignerScriptBuilderDialog`) | Visual Designer → JavaScript sekmesi | Custom component düğüm `events` script'i | `designerScriptDialect.ts` (§7.8) |
+
+Script Builder'ın iki görünümü vardır ve **ikisi de aynı metni** üretir:
+
+- **Kod** (varsayılan): Monaco editörü + lehçeye bağlı IntelliSense (alan adları yalnızca string
+  literali içinde önerilir), sağda arama yapılabilen **Snippet** ve **Runtime API** paneli.
+  TypeScript teşhisleri kapalıdır — script bir handler gövdesidir, tek başına `return`/`await`
+  geçerli görünmez.
+- **Sihirbaz**: kural kartları. Her kart = bir tetikleyici + koşullar + bir tarif (recipe). Kart
+  altında o kuralın üreteceği satır canlı gösterilir; sağ panelde script'in tamamı.
+
+### 5.1 Script metninin şekli ve gidiş-dönüş sözleşmesi
 
 ```
 // @builder {"v":1,"rules":[ … ]}      ← ilk satır: kuralların JSON'u
@@ -1000,57 +1524,185 @@ durur.
 ```
 
 Dialog script'i regex ile çözmez; başlıktaki kurallardan script'i **yeniden üretip** metinle
-karşılaştırır. Aynı değilse script "elle düzenlenmiş" sayılır ve kural editörü kapanır.
-Bu yüzden başlık ile gövde asla ayrı ayrı düzenlenmez.
+karakter karakter karşılaştırır:
 
-### 5.2 Tarifler (recipes)
-
-| Grup | `recipe` | Ürettiği |
-| --- | --- | --- |
-| calc | `multiply` | `set(T, round(num(A) * num(B), d))` |
-| calc | `subtract` | `set(T, round(num(A) - num(B), d))` |
-| calc | `percent` | oran alan ya da sabit; `mode` yok/`add`/`subtract` |
-| calc | `sum` | `set(T, round(sum('A','B',…), d))` |
-| calc | `formula` | serbest ifade: `set(T, num('Gross') * 0.18)` |
-| calc | `today` | `set(T, bugün + offsetDays)` (`yyyy-MM-dd`) |
-| calc | `days` | iki tarih arası gün (bitiş dahil) |
-| calc | `hours` | iki saat arası fark; bitiş küçükse ertesi güne taşar |
-| data | `copy` | seçili lookup kaydının kolonunu alana taşır |
-| data | `setValue` | sabit/şablonlu değer (`{Alan}`, `{value}`, `{selected.Yol}`) |
-| data | `clear` | verilen alanları boşaltır |
-| view | `readOnly` | koşula göre kilitler (`invert` ile tersi) |
-| interaction | `notify` | uyarı gösterir |
-| interaction | `ask` | onay ister; vazgeçilirse alan eski değerine döner ve script durur |
-| interaction | `openUrl` | adres açar |
-| integration | `apiToField` | API çağırır, cevabın bir parçasını alana yazar |
-| — | `custom` | serbest JS satırı (son çare) |
-
-Tetikleyici: `change` (varsayılan) · `open` (form açılışında varsayılan üretmek için) · `both`.
-Koşullar `and`/`or` ile birleşir: `always`, `equals`, `notEquals`, `contains`, `empty`,
-`notEmpty`, `greaterThan`, `lessThan`, `isTrue`, `isFalse`.
-
-### 5.3 Runtime API (custom/formula içinde kullanılabilir)
-
-| İmza | Ne yapar |
+| Durum | Sonuç |
 | --- | --- |
-| `value` / `field` | Değişen alanın değeri ve adı |
-| `get('Alan')` | Form verisinden okur (yol destekler) |
-| `num()` / `str()` / `bool()` / `dateOf()` | Tip dönüşümü |
-| `set('Alan', deger)` / `set({A:1,B:2})` | Yazar (toplu yazım tek flush) |
-| `clear('A','B')` | Boşaltır |
-| `copy('kolon','Alan')` | Seçili kayıttan taşır |
-| `selected('Yol')` / `snum()` / `sstr()` | Lookup/GridBox seçili kaydı |
-| `readOnly('Alan', kosul)` | Alanı kilitler |
-| `round(x, 2)` / `sum('A','B')` | Matematik |
-| `days('Bas','Bit')` / `hours('Bas','Bit')` | Tarih/saat farkı |
-| `tpl('{Alan} - {value}')` | Şablon |
-| `notify()` / `ask()` / `openUrl()` | Etkileşim |
-| `await api('/api/x','data.name')` | HTTP |
-| `isReady` | Script form açılışında mı çalışıyor |
+| Metin, kurallardan üretilenle birebir aynı | Sihirbaz kuralları açar (`inSync`) |
+| Tetikleyici kavramından önce yazılmış script (`trigger: change` ile yeniden üretim tutuyorsa) | Kurallar geçerli sayılır, yeni varsayılanlarla yükseltilir |
+| Metin farklı (elle düzenlenmiş) | Sihirbaz kuralları **ezmez**; sarı "kod ayrıştı" bandı çıkar. Kullanıcı bir kurala dokunana kadar kod olduğu gibi kalır; **Yeniden üret** düğmesi kodu kurallardan tazeler |
+| `// @builder` başlığı yok | Sihirbaz boş açılır; kural eklenirse **elle yazılmış kod tamamen değişir** |
 
-### 5.4 Seeder tarafı (C#) — tercih edilen yol
+Bunun pratik karşılığı: **başlık ile gövdeyi ayrı ayrı düzenleme.** Seeder ile basılan script'in
+dialogda açılabilir kalması, C# tarafının (§5.9) TS tarifleriyle birebir aynı metni üretmesine
+bağlıdır.
 
-`api/src/Sozsoft.Platform.Domain.Shared/Editors/`
+### 5.2 Bir kuralın anatomisi
+
+```
+[tetikleyici] + [koşul 1 (and|or) koşul 2 …] + [tarif + parametreleri]
+```
+
+- **Koşullar** `and` ya da `or` ile birleşir (tek bağlaç, kural genelinde). Her koşul
+  `operatör + kaynak alan + değer` üçlüsüdür; birden fazlaysa parçalar parantezlenir.
+- Koşul normalde `if (...)` sarmalayıcısına dönüşür. `readOnly` tarifinde ise
+  `conditionIsArgument` işaretlidir: koşul `if` olmaz, doğrudan aksiyonun argümanı olur —
+  koşul bozulduğunda alan yeniden açılabilsin diye (aksi halde bir kez kilitlenir, kalırdı).
+- **Eksik kural üretilmez.** Zorunlu parametresi ya da koşul değeri boş kural script'e hiç
+  girmez; kartta "Eksik" rozeti çıkar. Bu, C# tarafında da aynıdır.
+- Kural sırası çıktı sırasıdır; kartlardaki ok düğmeleri sırayı değiştirir. Aynı alana yazan iki
+  kural varsa **son kural kazanır**.
+
+### 5.3 Tarifler (recipes) — üretilen satırın tamamı
+
+| Grup | `recipe` | Parametreler | Ürettiği satır |
+| --- | --- | --- | --- |
+| calc | `multiply` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') * num('B'), 2))` |
+| calc | `subtract` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') - num('B'), 2))` |
+| calc | `percent` | amount, rate, target, digits?, mode? | `set('T', round(num('A') * num('R') / 100, 2))` · `mode=add` → `num('A') + …` · `mode=subtract` → `num('A') - …` |
+| calc | `sum` | target, sources[], digits? | `set('T', round(sum('A', 'B'), 2))` |
+| calc | `formula` | target, expression | `set('T', <ifade>)` — ifade ham JS'tir, runtime yardımcıları kullanılabilir |
+| calc | `today` | target, offset? | `set('T', new Date().toISOString().slice(0, 10))` · offset varsa `new Date(Date.now() + n * 86400000)` |
+| calc | `days` | start, end, target | `set('T', days('Bas', 'Bit'))` — bitiş günü **dahil** |
+| calc | `hours` | start, end, target | `set('T', hours('Bas', 'Bit'))` — bitiş küçükse ertesi güne taşar |
+| data | `copy` | source (seçili kayıttaki kolon/yol), target | `copy('unitPrice', 'UnitPrice')` |
+| data | `setValue` | target, text | `set('T', tpl('{Musteri} - {value}'))` |
+| data | `clear` | sources[] | `clear('Il', 'Ilce')` |
+| view | `readOnly` | target, invert? | `readOnly('Alan', <koşul>)` · invert → `readOnly('Alan', !(<koşul>))` · koşulsuz → `readOnly('Alan', true)` |
+| interaction | `notify` | message | `notify('Limit aşıldı')` — mesajda `{Alan}` şablonu geçerli |
+| interaction | `ask` | message | `if (!ask('Emin misiniz?')) return` — vazgeçilirse alan eski değerine döner ve script durur |
+| interaction | `openUrl` | url, target? | `openUrl('/report?id={Id}')` · `_self` verilirse ikinci argüman eklenir |
+| integration | `apiToField` | target, url, path? | `set('T', await api('/api/x/{value}', 'data.name'))` |
+| integration | `custom` | code | Satırın kendisi. Son çare; sondaki `;` atılır |
+
+`sum` ve `clear` çoklu alan alır (`fields` listesi); diğerlerinde her parametre tek alandır.
+Sayı bekleyen parametrelere sabit yazılabilir: `20` olduğu gibi, `KdvOrani` ise `num('KdvOrani')`
+olarak geçer.
+
+### 5.4 Koşul operatörleri
+
+| Operatör | Kaynak | Değer | Üretilen ifade |
+| --- | --- | --- | --- |
+| `always` | — | — | (koşul yok) |
+| `equals` | ✔ | ✔ | `str('A') === 'x'` |
+| `notEquals` | ✔ | ✔ | `str('A') !== 'x'` |
+| `contains` | ✔ | ✔ | `str('A').includes('x')` |
+| `empty` | ✔ | — | `!get('A')` |
+| `notEmpty` | ✔ | — | `!!get('A')` |
+| `greaterThan` | ✔ | ✔ | `num('A') > 100` (değer alan adıysa tırnaklanır) |
+| `lessThan` | ✔ | ✔ | `num('A') < 100` |
+| `isTrue` | ✔ | — | `bool('A')` |
+| `isFalse` | ✔ | — | `!bool('A')` |
+
+Karşılaştırmalar **metin** üzerindendir (`equals`/`notEquals`/`contains`); sayısal karşılaştırma
+istiyorsan `greaterThan`/`lessThan` kullan ya da `formula`/`custom` yaz.
+
+### 5.5 Tetikleyiciler ve `isReady` guard'ları
+
+| Tetikleyici | Ne zaman çalışır |
+| --- | --- |
+| `change` | Yalnızca alanın değeri değiştiğinde |
+| `open` | Yalnızca form açılırken (varsayılan değer üretmek için) |
+| `both` | İkisinde de |
+
+Belirtilmezse **grup varsayılanı** geçerlidir: `calc`, `data`, `view` → `both`;
+`interaction`, `integration` → `change`. Gerekçe: değer üreten kurallar form açılışında da
+çalışmalıdır (türetilmiş alan boş kalmasın); uyarı gösteren ya da dış çağrı yapan kurallar
+yalnızca değişimde çalışmalıdır (form her açıldığında uyarı çıkmasın, boşuna istek atılmasın).
+
+Script'in **herhangi bir** kuralı açılışta çalışıyorsa metnin başına `// @runOnOpen` düşer ve
+her satır kendi tetikleyicisine göre sarmalanır: `change` → `if (!isReady) …`,
+`open` → `if (isReady) …`. Hiçbir kural açılışta çalışmıyorsa guard üretilmez, kod kısa kalır.
+
+Açılışta çalışma güvenliği runtime tarafında korunur: değişmeyen değer yazılmaz
+(`Object.is` kontrolü), yazmalar bir tick sonraya alınır ve aynı turda tekrar girilmez —
+yoksa `contentReady` kendini besleyip sonsuz döngü olurdu.
+
+### 5.6 Runtime API — script'in içinde ne varsa
+
+Script `AsyncFunction` ile derlenir, aşağıdaki adlar parametre olarak enjekte edilir.
+`await` serbesttir.
+
+| İmza | Anlamı / davranışı |
+| --- | --- |
+| `value` · `field` | Değişen alanın değeri ve adı |
+| `data` | Script'in üzerinde çalıştığı canlı form verisi (kopya) |
+| `isReady` | `true` ise script form açılışında çalışıyor |
+| `get('Alan')` | Form verisinden okur. **Nokta yolu** (`Musteri.Unvan`) ve **büyük/küçük harf duyarsız** eşleşme destekler (SQL kolon adları tutarsız gelebiliyor) |
+| `num()` · `str()` · `bool()` | Tip dönüşümü. `bool` için `true`/`'true'`/`1`/`'1'` doğrudur |
+| `dateOf('Alan')` | `Date` ya da `null` |
+| `pick(nesne, 'a.b')` | Herhangi bir nesneden yol okuma |
+| `set('Alan', deger)` · `set({A:1, B:2})` | Yazar. Değişmeyen değer yazılmaz; yazmalar biriktirilip **tek flush** ile forma ve düzenlenen grid hücresine uygulanır |
+| `clear('A','B')` | Verilen alanları `null` yapar |
+| `copy('kolon','Alan')` | Lookup/GridBox'ta **seçili kayıttan** taşır; hedef verilmezse yolun son parçası hedef olur |
+| `selected('Yol')` · `snum()` · `sstr()` | Seçili kaydın tamamı / sayı / metin hâli |
+| `readOnly('Alan', kosul)` | Formdaki **herhangi bir** editörü kilitler/açar (yalnızca script'in bağlı olduğu alanı değil) |
+| `round(x, 2)` · `sum('A','B')` | Matematik |
+| `days('Bas','Bit')` · `hours('Bas','Bit')` | Gün farkı (bitiş dahil) · saat farkı (negatifse +24) |
+| `tpl('{Alan} - {value}')` | Şablon: `{Alan}`, `{value}`, `{selected.Yol}` |
+| `notify('mesaj')` | `window.alert` (şablon çözülür) |
+| `ask('mesaj')` | `window.confirm`; hayır denirse `revert()` çalışır ve `false` döner |
+| `revert()` | Alanı değişiklik öncesi değerine döndürür (editöre de yazar) |
+| `openUrl('/adres', '_blank')` | Yeni sekme/pencere |
+| `await api(url, 'data.name', options?)` | Ham `fetch`. **Kimlik doğrulama başlığı eklemez**; korumalı bir uç için Custom Endpoint tarafında erişim açık olmalıdır |
+| `$` | Tüm yardımcıların tek nesne hâli |
+
+Eski (uzun) script'ler bozulmasın diye geriye dönük uyum vardır: script içinde yardımcı adlarıyla
+çakışan bir tanım varsa (`const data = …` gibi) script yalnızca eski beş parametreyle
+(`formData, e, editor, runtimeSetEditorReadOnly, setFormData`) derlenir ve **yardımcılar
+tanımsız kalır**. Yardımcı adlarını yeniden tanımlama.
+
+### 5.7 Yetenek sınırları — script ile yapılamayanlar
+
+- **Alan gizleme yok.** Runtime'da `visible` yardımcısı yoktur; koşullu görünürlük yerine
+  `readOnly` kullan, kalıcı gizleme `EditorOptions.visible` ya da `IncludeInEditingForm`'dur.
+- **Lookup sorgusu değiştirilemez**; cascade davranışı ListForm lookup ayarlarından kurulur.
+- **Sunucu tarafı doğrulama değildir.** `ask`/`notify` yalnızca tarayıcıdadır; iş kuralı
+  zorunluysa SQL/endpoint tarafında da uygula.
+- **Satırlar arası hesap yok**: script yalnızca düzenlenen kaydı ve seçili lookup kaydını görür.
+- Script bir alana bağlıdır: `X` alanının script'i yalnızca `X` değiştiğinde (ve açılışta)
+  çalışır. Üç alandan beslenen bir toplam için ya her birine kural yaz ya da toplamı üreten
+  kuralı üç alanın script'ine de koy.
+- Hata yönetimi: script hatası konsola yazılır, kullanıcıya gösterilmez ve form akışını kesmez.
+
+### 5.8 Kod modunda çalışmak
+
+Sihirbazın karşılamadığı bir şey için önce `formula`, sonra `custom` tarifini dene — bunlar
+sihirbazı **korur**. Tamamen elle yazılan script sihirbazı kapatır. Yardım panelindeki hazır
+kalıplar (koşullu yazma, açılış/değişim ayrımı, toplu `set`, seçili kayıttan doldurma, onay,
+`try/catch`'li API çağrısı, alan kilitleme) doğrudan editöre eklenir.
+
+```js
+// Açılışta ve değişimde farklı davranış
+if (isReady) {
+  set('Durum', str('Durum') || 'Taslak')
+} else if (!ask('Fiyatı değiştirmek istediğinize emin misiniz?')) {
+  return
+}
+```
+
+### 5.9 Seeder tarafı (C#) — tercih edilen yol
+
+`api/src/Sozsoft.Platform.Domain.Shared/Editors/` — `scriptRecipes.ts` dosyasının portudur.
+
+| Tarif | C# |
+| --- | --- |
+| multiply / subtract | `EditorScript.Multiply(left, right, target, digits)` · `Subtract(...)` |
+| percent | `EditorScript.Percent(amount, rate, target, digits, EditorScriptPercentMode.Add\|Subtract\|Only)` |
+| sum | `EditorScript.Sum(target, "A", "B")` |
+| formula | `EditorScript.Formula(target, "num('Gross') * 0.18")` |
+| today / days / hours | `Today(target, offsetDays)` · `Days(start, end, target)` · `Hours(start, end, target)` |
+| copy / setValue / clear | `Copy(sourcePath, target)` · `SetValue(target, text)` · `Clear("Il", "Ilce")` |
+| readOnly | `ReadOnly(target, invert)` |
+| notify / ask / openUrl | `Notify(message)` · `Ask(message)` · `OpenUrl(url, target)` |
+| apiToField / custom | `ApiToField(target, url, responsePath)` · `Custom(code)` |
+
+Akıcı ekler: `.When(...)` (hepsi sağlanmalı), `.WhenAny(...)` (biri yeterli),
+`.OnChange()` / `.OnOpen()` / `.OnOpenAndChange()` / `.WithTrigger(EditorScriptTrigger.X)`,
+`.WithId("multiply_1")` (verilmezse tarif adı + sıra numarasından üretilir).
+
+Koşullar: `EditorScriptCondition.Is / IsNot / Contains / IsEmpty / IsNotEmpty / GreaterThan /
+LessThan / IsTrue / IsFalse / Always`.
 
 ```csharp
 EditorScript = EditorScript.Build(
@@ -1071,46 +1723,147 @@ EditorScript = EditorScript.Days("StartDate", "EndDate", "DayCount");
 ```
 
 > **Eşleme kuralı:** `scriptRecipes.ts` ile bu sınıflar aynı çıktıyı üretmek zorundadır. Birinde
-> bir tarif değişirse aynı görevde diğeri de değişir.
+> bir tarif değişirse aynı görevde diğeri de değişir; aksi hâlde seeder ile basılan script
+> dialogda "elle düzenlenmiş" sayılır ve kural editörü kapanır.
+
+### 5.10 Senaryo → kural dizisi
+
+| İstek | Kurallar (hangi alana) |
+| --- | --- |
+| "Miktar × fiyat toplamı, KDV dahil" | `Quantity`+`UnitPrice` → `multiply(Total)`; `Total` → `percent(mode=add)`; `Total` → `readOnly` |
+| "Müşteri seçilince vergi no ve adres dolsun" | `CustomerId` → `copy('taxNumber','TaxNumber')`, `copy('address','Address')` |
+| "İl değişince ilçe boşalsın" | `City` → `clear(District)` |
+| "Kapalı kayıtta hiçbir şey düzenlenemesin" | Her alanda `readOnly` + koşul `Status equals Kapali` — ya da tek alanda birden çok `readOnly` kuralı |
+| "Talep tarihi bugün gelsin, geçmiş tarih seçilemesin" | `RequestDate` → `today` (`OnOpen`) + `EditorOptions` `min` (§6) |
+| "Tutar 1000'i geçerse onay istensin" | `Amount` → `ask` + koşul `greaterThan 1000` |
+| "Vergi no girilince unvan servisten gelsin" | `TaxNumber` → `apiToField(target=Title, path=data.name)` + koşul `notEmpty` |
+| "İzin gün sayısı otomatik" | `EndDate` → `days(StartDate, EndDate, DayCount)`; `DayCount` → `readOnly` |
 
 ---
 
 ## 6. Artefakt C — `EditorOptions`
 
-DevExtreme editörüne geçirilen JSON. UI tarafındaki sözlük `optionSpecs.ts`, hazır kalıplar
-`presets.ts`, C# tarafı `EditorOptions` + `EditorOptionsBuilder`.
+DevExtreme editörüne (ve platformun kendi editörlerine) geçirilen JSON. UI sözlüğü
+`optionSpecs.ts`, hazır kalıplar `presets.ts`, C# tarafı `EditorOptions` + `EditorOptionsBuilder`.
+
+### 6.1 Dialog nasıl çalışır
+
+- **Ayarlar** sekmesi tamamen `optionSpecs.ts` sözlüğünden üretilir; alanlar gruplara ayrılır,
+  arama kutusu yol ve etiket üzerinde çalışır.
+- Alanlar **kolonun `EditorType2` değerine göre süzülür**. "Tüm ayarlar" kutusu süzgeci kapatır;
+  "Yalnızca dolu olanlar" yalnızca yazılmış ayarları gösterir. Zaten değer yazılmış bir ayar,
+  editöre uymasa bile gizlenmez ("kaydettim ama göremiyorum" durumu oluşmasın diye).
+- **Boolean alanlar üç durumludur**: tanımsız / `true` / `false`. Temizlemek anahtarı JSON'dan
+  tamamen siler; geride kalan boş ara nesneler (`{"format":{}}`) de temizlenir.
+- Bir ayar sözlükteki tipiyle uyuşmayan bir değer taşıyorsa alan **kilitlenir** ve uyarı gösterir;
+  düzeltme Ham JSON sekmesinde yapılır.
+- **Sözlük dışı ayarlar** bölümü: sözlükte olmayan her yol burada listelenir ve
+  `path.to.option` + tip (`string` / `number` / `boolean` / `json`) + değer ile **yeni ayar
+  eklenebilir**. Yani DevExtreme'in sözlükte olmayan herhangi bir seçeneği de buradan yazılır —
+  sözlük bir sınır değil, bir kısayoldur.
+- **Ham JSON** sekmesi metnin tamamını düzenler. JSON bozukken Ayarlar sekmesi ve Kaydet
+  düğmesi kilitlidir; bozuk metin sessizce silinmez.
+- Kaydedilen değer **tek satır** JSON'dur; hiç ayar yoksa boş metindir.
+
+### 6.2 Yol yazımı ve tipler
+
+| Tip | Girdi | JSON'a yazılan |
+| --- | --- | --- |
+| `boolean` | üç durumlu seçim | `true` / `false` / (yok) |
+| `number` | sayı | `12` |
+| `text` | metin | `"dd/MM/yyyy"` |
+| `select` | listeden seçim (bilinmeyen mevcut değer korunur) | seçilen değer |
+| `size` | sayı ya da CSS | `200` veya `"100%"` |
+| `stringList` | virgülle ayrılmış | `["key","name"]` |
+| `json` | ham JSON | nesne/dizi |
+
+İç içe ayar noktayla yazılır: `format.precision` → `{"format":{"precision":2}}`.
+Dizi elemanları yaprak sayılmaz; `toolbar.items` tek bir `json` alanıdır.
+
+### 6.3 Ayar sözlüğü — gruplar
+
+| Grup | Anahtarlar | Hangi editörlerde |
+| --- | --- | --- |
+| Genel | `readOnly`, `disabled`, `visible`, `hint`, `tabIndex`, `valueChangeEvent`, `validationMessageMode`, `validationMessagePosition`, `elementAttr.class`, `inputAttr.style`, `inputAttr.aria-label` | hepsi |
+| Görünüm | `width`, `height`, `placeholder`, `label`, `labelMode`, `stylingMode`, `showClearButton` | hepsi (giriş kutusu olmayanlarda `placeholder`/`showClearButton` anlamsız) |
+| Metin | `mode`, `maxLength`, `mask`, `maskChar`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `showMaskMode`, `useMaskedValue`, `spellcheck`, `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` | `dxTextBox`, `dxTextArea`, `dxAutocomplete` |
+| Sayı | `min`, `max`, `step`, `showSpinButtons`, `useLargeSpinButtons`, `format.type`, `format.precision`, `format.currency`, `invalidValueMessage`, `useMaskBehavior` | `dxNumberBox` |
+| Tarih | `type`, `pickerType`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `interval`, `min`, `max`, `openOnFieldClick`, `applyValueMode`, `invalidDateMessage`, `calendarOptions.firstDayOfWeek`, `calendarOptions.zoomLevel` | `dxDateBox`, `dxCalendar`, `dxDateRangeBox` |
+| Açılır liste | `searchEnabled`\*, `searchMode`, `searchExpr`, `searchTimeout`, `minSearchLength`, `showDataBeforeSearch`, `acceptCustomValue`\*, `noDataText`, `deferRendering`, `wrapItemText`, `dropDownOptions.width/height/hideOnOutsideClick` | `dxSelectBox`, `dxLookup`, `dxTagBox`, `dxDropDownBox`, `dxGridBox`, `dxAutocomplete` |
+| TagBox | `showSelectionControls`\*, `maxDisplayedTags`\*, `showMultiTagOnly`\*, `applyValueMode`\*, `multiline`, `hideSelectedItems` | `dxTagBox` |
+| GridBox | `columns`\*, `selectionMode`\*, `filterRowVisible`\* | `dxGridBox` |
+| Görsel | `uploadUrl`\*, `fileFieldName`, `accept`\*, `multiple`\*, `maxFileSize`\* | `dxImageUpload`, `dxImageViewer` |
+| Seçim | `text` (`dxCheckBox`), `switchedOnText`/`switchedOffText` (`dxSwitch`), `layout` (`dxRadioGroup`), `editAlphaChannel`/`keyStep` (`dxColorBox`) | ilgili editör |
+| Kaydırıcı | `min`, `max`, `step`, `tooltip.enabled`, `tooltip.showMode`, `showRange` | `dxSlider`, `dxRangeSlider` |
+| HTML | `valueType`, `toolbar.multiline`, `toolbar.items`, `mediaResizing.enabled`, `imageUpload.fileUploadMode`, `imageUpload.uploadUrl` | `dxHtmlEditor` |
+| Liste sütunu | `format` (metin hâli), `encodeHtml`, `buttons` | hepsi — bu üçü **grid sütununu** da etkiler |
+
+`\*` işaretli anahtarlar backend'de tipli DTO'ya (`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`,
+`ImageUploadOptionsDto`) çözülür; yanlış tipte yazılan değer hata vermez, **sessizce yok sayılır**.
+`columns` dizi, `maxDisplayedTags` sayı, `multiple` boolean olmalıdır.
+
+### 6.4 Hazır kalıplar (preset)
+
+Preset mevcut JSON ile **birleşir**, diğer ayarları silmez; aynı anahtar varsa üzerine yazar.
+
+| Preset | Ürettiği |
+| --- | --- |
+| Salt okunur / Pasif | `{"readOnly":true}` · `{"disabled":true}` |
+| Sağa hizalı | `{"inputAttr":{"style":"text-align: right"}}` |
+| 2 ondalık · Artırmalı sayı · Para | `format.fixedPoint(2)` · + `useMaskBehavior` + `showSpinButtons` · `format.currency TRY` |
+| Tarih · Tarih-saat · Saat | `type`+`displayFormat`+`dateSerializationFormat` üçlüsü (saatte ayrıca `pickerType:list`, `interval`, `width:100%`) |
+| Telefon maskesi | `mask`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `placeholder` |
+| Otomatik büyüyen metin | `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` |
+| Aranabilir liste | `searchEnabled`, `searchMode:contains`, `searchTimeout`, `showClearButton` |
+| TagBox anında seçim | `showSelectionControls`, `applyValueMode:instantly`, `searchEnabled` |
+| GridBox tek/çok seçim | `columns`, `selectionMode`, `filterRowVisible`, `height`, `width` |
+| Çoklu görsel | `width`, `height`, `multiple`, `accept:image/*` |
+| HTML tam araç çubuğu | `toolbar.items` (tam liste), `toolbar.multiline`, `mediaResizing`, `imageUpload` |
+| Yükseklik 100 / 200 | `{"height":100}` · `{"height":200}` |
+
+### 6.5 Seeder tarafı (C#)
 
 | İhtiyaç | C# | Ürettiği JSON (özet) |
 | --- | --- | --- |
-| Pasif alan | `EditorOptions.Disabled()` | `{"disabled":true}` |
-| Salt okunur | `EditorOptions.ReadOnly()` | `{"readOnly":true}` |
+| Pasif / salt okunur | `EditorOptions.Disabled()` · `ReadOnly()` | `{"disabled":true}` · `{"readOnly":true}` |
 | Temizle düğmesi | `EditorOptions.ShowClearButton()` | `{"showClearButton":true}` |
 | Çok satırlı | `EditorOptions.Multiline(80)` | `{"height":80}` |
-| Sabit ondalık | `EditorOptions.Number(2)` | format + maske + spin |
+| Sabit ondalık | `EditorOptions.Number(2)` | format + maske davranışı + spin |
 | Yüzde | `EditorOptions.Percent()` | |
 | Tarih / tarih-saat / saat | `EditorOptions.Date()` · `DateTime()` · `Time(15)` | |
 | Telefon | `EditorOptions.Phone()` | global format + maske + örnek |
-| Kaydırıcı | `EditorOptions.Slider()` | |
+| Kaydırıcı | `EditorOptions.Slider()` | `{"tooltip":{"enabled":true}}` |
 | Görsel yükleme | `EditorOptions.ImageUpload(multiple: true, 80, 80)` | |
-| Zengin metin | `EditorOptions.Html(240)` | tam araç çubuğu |
+| Zengin metin | `EditorOptions.Html(240)` | tam araç çubuğu + `encodeHtml` |
 
-Akıcı ekleme: `.Placeholder()`, `.MaxLength()`, `.Height()`, `.HeightCss("100%")`, `.Width()`,
-`.Format()`, `.FixedPoint(p)`, `.DisplayFormat()`, `.SerializationFormat()`, `.Mask()`,
-`.Text()`, `.Number()`, `.Flag()`, `.Json()`.
+Akıcı ekler: `.Placeholder()`, `.MaxLength()`, `.Height(int\|string)`, `.Width(int\|string)`,
+`.Format()`, `.FixedPointFormat(p)`, `.DisplayFormat()`, `.DateSerializationFormat()`,
+`.Mask(mask, invalidMessage, useMaskedValue)`, `.ShowSpinButtons()`, `.UseMaskBehavior()`,
+`.Disabled()`, `.ReadOnly()`, `.ShowClearButton()` ve tip bazlı genel yazıcılar:
+`.Text(key, value)`, `.Number(key, value)`, `.Flag(key, value)`, `.Raw(key, json)`.
 
 ```csharp
 EditorOptions = EditorOptions.Number(4).ShowClearButton(),
 EditorOptions = EditorOptions.Multiline(60).Placeholder("Açıklama"),
 EditorOptions = EditorOptions.New().Flag("acceptCustomValue", true),
+EditorOptions = EditorOptions.New().Raw("columns", "[\"key\",\"name\"]").Text("selectionMode", "single"),
 ```
 
 Kurallar:
 
 - Aynı anahtar iki kez verilirse sonuncusu geçerlidir; anahtar sırası korunur.
-- `optionSpecs.ts` içinde `platform: true` işaretli ayarlar backend'de tipli DTO'ya
-  (`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`, `ImageUploadOptionsDto`) çözülür; yanlış tip sessizce
-  yok sayılır.
-- Preset'ler mevcut JSON ile **birleşir**, diğer ayarları silmez.
+- `.Raw` değeri **geçerli JSON** olmalıdır; doğrulanmaz.
+- Hiç seçenek yoksa `Build()` boş metin döner — alan `null` kalır, `{}` yazılmaz.
+
+### 6.6 `EditorScript` mi `EditorOptions` mı?
+
+| İhtiyaç | Yer |
+| --- | --- |
+| Alan her koşulda kilitli / gizli | `EditorOptions`: `readOnly`, `visible` |
+| Alan **koşula göre** kilitli | `EditorScript`: `readOnly` tarifi |
+| Biçim, maske, ondalık, tarih formatı, arama, açılır liste davranışı | `EditorOptions` |
+| Değer üretme, kopyalama, temizleme, uyarı, servis çağrısı | `EditorScript` |
+| Alt/üst sınır (tarih/sayı) | `EditorOptions` `min`/`max` — script ile doğrulama yerine editörle engelle |
 
 ---
 
@@ -1156,6 +1909,7 @@ ListForm ile ifade edilemeyen ekranın yolu **fiziksel React sayfası değil**,
   arayarak üretir. Eşleşenler `EntityName` + `SeedFile` taşır; elle yazılmış endpoint'ler listede
   kalır ama bu alanları boş gelir.
 - `Dependencies`, kanvasa bırakılan diğer custom component'lerin adlarıdır.
+- `OperationType` değerleri: `GetList`, `GetById`, `Create`, `Update`, `Delete` (§9.1 ile aynı küme).
 
 ### 7.1.1 İki mod: hangisini yazacaksın?
 
@@ -1231,7 +1985,7 @@ DesignerDocument = {
   sourceMode: 'visual' | 'code'   // 'code' tek yönlüdür, kanvasa dönülmez
   nodes: DesignerNode[]
   canvas: { width: 'responsive' | 'desktop' | 'tablet' | 'mobile' }
-  lifecycle: { onMount: string }  // sayfa açılışında çalışan script
+  lifecycle: { onMount: string }  // sayfa açılışında çalışan script (§7.8)
   dataSources: DesignerDataSource[]
   permissionCode?: string         // Wizard'ın bu bileşen için ürettiği okuma yetkisi
 }
@@ -1243,7 +1997,7 @@ DesignerNode = {
   slot?: string
   ref?: string          // 'btnSave' — script'ler birbirine bununla erişir
   props: Record<string, unknown>
-  events: Record<string, string>          // olay adı → script
+  events: Record<string, string>          // olay adı → script (§7.8)
   bindings: Record<string, DesignerBinding>
   children: DesignerNode[]
 }
@@ -1284,17 +2038,47 @@ olarak taşır (`?Name.contains=abc`). Bu, CrudEndpoint `GetList`'in okuduğu s
 
 ### 7.3 Toolbox
 
-| Aile | Bileşenler |
+| Aile (`toolboxGroup`) | Bileşenler |
 | --- | --- |
-| `layout` | `PageContainer` (maxWidth, padding, gap), `FlexRow` (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align), `Spacer` (height) |
-| `data` | `Form` — dört CRUD endpoint'ini sahiplenen kapsayıcı |
+| `layout` | `PageContainer` (maxWidth, padding, gap, className), `FlexRow` (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align, className), `Table` |
+| `data` | `Form` (dört CRUD endpoint'ini sahiplenen kapsayıcı) + veri bağlanabilen bileşenler: `Select`, `AutoComplete`, `Dropdown`, `Menu`, `Pagination`, `Radio.Group`, `Tabs`, `Grid` |
 | `platform` | `ListView`, `DataGridView`, `TreeView`, `GanttView`, `TodoBoard`, `CardView`, `SchedulerView`, `PivotView`, `ChartView` — her biri `listFormCode` ile bir ListForm ekranını gömer |
-| `html` / `ui` | Ham HTML etiketleri ve `components/ui` bileşenleri (sözleşmeleri metadata'dan okunur) |
+| `html` | `div`, `p`, `span`, `h1`–`h5`, `img` — yalnız bu dokuz etiket (`input`/`button`/`textarea`/`select`/`checkbox` kutuda yok, `ui` karşılıkları kullanılır) |
+| `ui` | `components/ui` bileşenleri (`Spacer` dâhil) — sözleşmeleri `componentProps.json` metadata'sından okunur |
 | `custom` | Diğer custom component'ler |
 
 **Önce yeniden kullan:** istenen şey zaten bir ListForm ekranının verdiği liste/ağaç/grafikse,
 onu primitiflerden yeniden kurma — ilgili `platform` düğümünü `listFormCode` ile bırak.
 
+> **Önemli — eksik olan eklenir, yeni bileşen yazılmaz.** İstenen komponent Developer Kit
+> araçlarıyla (toolbox + konfigürasyon) büyük ölçüde — diyelim %70 — kuruluyorsa geri kalanı
+> "yapılamaz" ya da sessizce atlanacak bir şey değildir; ama çözüm **yeni bir bileşen / aile /
+> Developer Kit ekranı üretmek de değildir**. Kullanılan **var olan bileşene küçük eklemeler**
+> yapılır ve komponent tamamlanır. Eklenebilecekler: eksik bir **olay** (`onBlur`, `onKeyDown`,
+> `onDoubleClick`…), eksik bir **prop** (`maxLength`, `prefix`, `readOnly`, `variant` değeri,
+> `size`…) ya da bileşenin var olan davranışını bozmadan eklenen **küçük bir yetenek**
+> (ikon slotu, ek görünüm seçeneği, `ref` API'sine yeni metot). Geliştirme zinciri:
+>
+> | Durum | Yapılacak (hepsi mevcut dosyalarda, yeni bileşen dosyası yok) |
+> | --- | --- |
+> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u zaten taşıyor, panel göstermiyor | Olaysa: bileşen `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` kaydındaysa panel **yalnız o dizideki** olayları gösterir → `catalog.ts`'te diziye olay adını ekle (isteğe bağlı `DESIGNER_EVENT_SNIPPETS` başlangıç script'i). Prop'sa önce filtrelere bak: `HIDDEN_GENERATED_PROPERTIES` (`field`, `form`) ve `catalog.ts`'teki bileşene özel elemeler (`Select.items`, `Menu.variant`, `Table.columns/data`, `Checkbox.defaultChecked`); filtrede değilse `componentProps.json` girdisi eksiktir, tamamla |
+> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u hiç taşımıyor | Aynı bileşene `on*` prop'unu ya da yeni prop'u ekle (varsayılanı mevcut davranışı koruyacak şekilde) → `generated/componentProps.json`'daki bileşen girdisine **elle** ekle (`type: "function"` olay için; dosya otomatik üretilmez, README) → olaysa adını `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS`'e; değer kümesi metadata'da tip adıyla geliyorsa `NAMED_UNION_OPTIONS` (anahtar **tsType**), tek bileşene özel varsayılan/seçenek gerekiyorsa `PROPERTY_OVERRIDES` (anahtar **bileşen → prop**). Kod üreticisi (`codeGenerator.ts`) prop'u JSX niteliği olarak basar, olay için `handle_{düğüm}_{olay}` handler'ını `node.events`'ten kendisi üretir |
+> | Script Builder'da da kullanılacak | `designerScriptDialect.ts` / `designerScriptRecipes.ts`'te olay `cancelable` mı, hangi tarifler listelenecek — ekle; `ref` API'sine yeni metot eklediysen §7.8 tablosu |
+> | Sonrasında | `npm run typecheck` + `npm run lint`; `lowcode-reference.instructions.md` §10.9 prop tablosu / §10.10 olay tablosu güncellenir |
+>
+> **Sınır — bunlar yapılmaz:** yeni `ui`/`data`/`layout` bileşeni, yeni toolbox ailesi,
+> `EXCLUDED_COMPONENTS`'ten bileşen çıkarma, Developer Kit menüsüne yeni ekran/komponent,
+> bileşenin mevcut davranışını/varsayılanını değiştiren ekleme (geriye dönük uyumluluk şart —
+> var olan custom component'ler aynı çıktıyı vermeye devam etmeli). Ekleme "küçük" değilse
+> (bileşeni yeniden yazmak, ikinci bir bileşen gibi davranmasını sağlamak) bu çerçeve dışıdır
+> ve §0.8'e göre sorulur.
+>
+> İhtiyaç görsel davranış değil de veri/aksiyonsa Custom Endpoint (§9.2), iş mantığıysa
+> Dynamic Service (§9.3, §10.6) her zaman açıktır.
+>
+> Keşif turu tarifinde (§0.6.6) hangi bileşene ne ekleneceği açıkça yazılır ve tarifle
+> birlikte onaylatılır; bu **çerçeve içi** bir genişletmedir (§0.8).
+
 ### 7.3.1 Çalışan minimal doküman — bir Form + gömülü liste
 
 Aşağıdaki `Props` değeri (JSON string olarak yazılır) tek başına çalışır: üstte bir CRUD formu,
@@ -1545,39 +2329,226 @@ Sınırlar: yalnızca `wizard`, `crud`, `custom`, `sql`, `postgres` kök klasör
 klasörlerinin altında yalnızca `object`/`execute`); 5 MB/dosya, 50 MB/arşiv, 500 girdi.
 Yetkiler: `App.Listforms.Wizard.Export` / `.Import`.
 
+### 7.8 Event Script — düğüm olay script'leri
+
+`DesignerNode.events` ve `lifecycle.onMount` içindeki her metin bir olay script'idir ve
+tasarımcının **JavaScript** sekmesinde aynı Script Builder ile düzenlenir (lehçe:
+`designerScriptDialect.ts` + `designerScriptRecipes.ts`). §5'teki bütün mekanizma aynen geçerlidir:
+`// @builder` başlığı, kuralı yeniden üretip metinle karşılaştırma, kod/sihirbaz geçişi, snippet
+ve Runtime API paneli. Fark, başlıkta ayrıca **`sqlRef`** saklanmasıdır — kurallar hangi `Form`
+ref'iyle üretildiyse geri okuma da onunla yapılır.
+
+Script'ler `Props.visualDesigner` içinde saklanır ve kod üreticisi tarafından tek argümanlı
+(`event`) handler gövdesine gömülür. Metin gömüldüğü için **her artefakt gibi seed dosyasına da
+yazılır**; `custom/{Name}.json` güncellenmeden bırakılan bir script veritabanı sıfırlandığında
+geri gelmez.
+
+#### Olaylar
+
+| Olay | Ne zaman | `event` içeriği | İptal edilebilir |
+| --- | --- | --- | --- |
+| `onLoad` | Select cevabı forma yerleştiğinde | `rows`, `count`, `record`, `index` | — |
+| `onRecordChange` | Aktif kayıt değiştiğinde | `record`, `index`, `rows`, `count` | — |
+| `onFieldChange` | Kayda değer yazıldığında | `field`, `value`, `previous`, `record` | — |
+| `onNewRecord` | Yeni kayıt açıldığında | `record` | — |
+| `onModeChange` | Mod değiştiğinde | `mode` (`new`/`edit`), `record` | — |
+| `onBeforeSave` | Kaydetmeden önce | `record`, `original`, `payload`, `mode`, `isNew` | **`return false` → kaydetmeyi durdurur** |
+| `onAfterSave` | Kaydettikten sonra | `record`, `response`, `mode`, `isNew` | — |
+| `onBeforeDelete` | Silmeden önce | `record`, `key` | **`return false` → silmeyi durdurur** |
+| `onAfterDelete` | Sildikten sonra | `record` | — |
+| `onError` | Hata oluştuğunda | `message`, `action` (`reload`/`save`/`delete`), `error`, `record` | — |
+
+Bunlar `Form` düğümünün kayıt yaşam döngüsüdür. Diğer bileşenlerin kendi olayları vardır:
+`Button.onClick`, `Input.onChange`, `Select.onChange`, `Checkbox.onChange`, `Tabs.onChange`,
+`Menu.onSelect`, `Dropdown.onSelect`, `Pagination.onChange`, `AutoComplete.onInputChange/onSelect`.
+Bu olaylarda `event` bileşenin kendi yükünü taşır (`Input` → DOM olayı, `Select` → seçilen option
+nesnesi, `Menu`/`Dropdown` → seçilen değer).
+
+> "İşlemi iptal et" tarifi yalnızca `cancelable` olaylarda listelenir; diğerlerinde üretilen
+> `return false` sessizce hiçbir şey yapardı.
+
+#### Koşul kaynakları
+
+Form script'inden farklı olarak koşulun kaynağı dört türden biri olabilir:
+
+| Tür | Okunan ifade |
+| --- | --- |
+| Kayıt kolonu | `refs.<sqlRef>.getField('Kolon')` |
+| Komponent değeri | `refs.<ad>.getValue()` |
+| Event verisi | `event?.a?.b` |
+| Serbest ifade | Yazdığın kodun kendisi (`refs.form1.getMode()`) |
+
+Operatörler §5.4 ile aynıdır; üretilen ifade `String((...) ?? "") === "x"`,
+`Number((...) || 0) > 100` biçiminde null-güvenlidir.
+
+#### Tarifler
+
+| Grup | `recipe` | Ürettiği |
+| --- | --- | --- |
+| record | `setField` | `refs.form1.setField('Status', 'Taslak')` — değer modu: metin / sayı / boolean / **ifade** / null |
+| record | `multiply` · `sumFields` · `formula` · `dayDiff` | kayıt kolonlarından hesaplayıp `setField` ile yazar |
+| record | `copyFromEvent` | `refs.form1.setField('OldValue', event?.previous)` |
+| record | `clearFields` | `refs.form1.clearFields('City', 'District')` |
+| record | `save` · `remove` · `reload` · `newRecord` | `await refs.form1.save()` … |
+| record | `goToRow` | `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` / `goToRow(n)` |
+| record | `selectColumnToField` | `refs.form1.setField('UnitPrice', refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
+| component | `selectColumnToRef` | `refs.input1.setValue(refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
+| component | `refSetValue` · `refSetText` · `refSetProp` | `setValue` / `setText` / `setProp('placeholder', …)` |
+| component | `refVisible` · `refEnabled` · `refReadOnly` | koşul argüman olur: `refs.card1.setVisible(<koşul>)` (`invert` ile tersi) |
+| interaction | `notify` | `notify('Kayıt güncellendi', 'success')` — `info`/`success`/`warning`/`danger` |
+| interaction | `confirm` | `if (!window.confirm('Emin misiniz?')) return` (ya da `return false`) |
+| interaction | `openUrl` | `window.open('/report?id=1', '_blank')` |
+| integration | `apiToField` | `refs.form1.setField('Title', (await api.get(url))?.name)` |
+| integration | `apiPost` | `await api.post(url, refs.form1.getRecord())` — gövde: kayıt / event / yok |
+| integration | `custom` | Serbest satır |
+| flow | `cancel` · `stop` · `log` | `return false` · `return` · `console.log(...)` |
+
+Kayıt tarifleri bir `Form` ref'i gerektirir; sayfada Form yoksa kart "eksik" kalır ve script'e
+girmez.
+
+#### Runtime — script'in kapsamındakiler
+
+Her düğüm `ref` adıyla adreslenir; bir script başka bir bileşeni prop geçirmeden değiştirebilir.
+
+| Herhangi bir `refs.<ad>` | Ne yapar |
+| --- | --- |
+| `getValue()` / `setValue(x)` | Değeri okur/yazar (Form içindeyse kayda, değilse bileşenin kendi state'ine) |
+| `show()` / `hide()` / `setVisible(b)` / `isVisible()` | Görünürlük |
+| `setEnabled(b)` / `isEnabled()` / `setReadOnly(b)` | Etkinlik ve salt okunurluk |
+| `getProps()` / `setProps(patch)` / `setProp(ad, deger)` / `setText(metin)` | Prop'ları çalışma zamanında ezer |
+| `reset()` | Bu ref üzerindeki tüm ezmeleri kaldırır |
+
+| Select/AutoComplete/Menu ref'i | Ne yapar |
+| --- | --- |
+| `getSelectedOption()` / `getOptions()` / `getLabel()` | Seçili option nesnesi, tüm seçenekler, etiket |
+| `getColumn('yol')` / `getColumnNames()` | Seçili satırın **ekranda görünmeyen** kolonlarını okur (binding'deki `columns`) |
+
+| `Form` ref'i | Ne yapar |
+| --- | --- |
+| `getRecord()` / `setRecord(o)` / `getOriginal()` | Aktif kayıt ve yüklendiği hâli |
+| `getField(yol)` / `setField(yol, x)` / `setFields({...})` / `clearFields(...)` | Kolon yazma — her yazma `onFieldChange` tetikler |
+| `getChanges()` / `hasChanges()` | Değişen kolonlar (anahtar hariç) |
+| `getKey()` / `getKeyField()` | Anahtar değeri / adı |
+| `getRows()` / `getRowCount()` / `getIndex()` | Yüklenen satırlar ve konum |
+| `goToRow(i)` / `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` | Gezinme |
+| `getMode()` / `isNew()` / `isBusy()` / `getError()` / `setError(m)` | Durum |
+| `await save()` / `remove()` / `reload()` / `newRecord()` | CRUD komutları (Form'un endpoint slotlarını kullanır) |
+
+| Genel | Ne yapar |
+| --- | --- |
+| `event` | Olayın yükü |
+| `await api.get/post/put/patch/delete/request` | `apiService` üzerinden **kimlik doğrulamalı** HTTP; `api.errorMessage(error)` kullanıcıya gösterilecek mesajı çıkarır |
+| `notify(mesaj, tip)` | Toast (`info` varsayılan) |
+| `React`, `components/ui` bileşenleri, `apiService`, `translate`, `checkPermission` | §7.1.2'deki kapsam burada da geçerlidir |
+
+Sınırlar: script'ler tasarımcı dokümanına gömülüdür, aralarında paylaşılan modül yoktur —
+tekrar eden mantık ya bir Custom Endpoint'e ya da Dynamic Service'e taşınır. Kullanıcıya görünen
+metin `translate('App.…')` ile verilir; yetki ile gizlenecek bir davranış `checkPermission` ile
+sarılır.
+
 ---
 
 ## 8. Artefakt E — SQL nesneleri
 
-### 8.1 Tablo tasarımcısı — varsayılan kolonlar
+### 8.1 Tablo tasarımcısı (`SqlTableDesignerDialog`) — çalışma mantığı
 
-Kullanıcı yalnızca iş kolonlarını söylese bile şunlar varsayılan olarak eklenir:
-`Id`, `TenantId`, `CreationTime`, `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`,
-`IsDeleted`, `DeletionTime`, `DeleterId`.
+Diyalog altı adımlı bir mini sihirbazdır: **Kolonlar → Ayarlar → Index'ler → İlişkiler →
+CRUD** (yalnız `App.SqlQueryManager.CrudEndpoints` yetkisi varsa) **→ SQL önizleme**.
+Prompt ile tablo üretirken bu adımların çıktısını sen yazarsın; kurallar aynıdır.
 
-Kullanıcı açıkça "tenant yok" / "audit yok" demedikçe çıkarma; her seferinde sorma.
-Deploy öncesi adımda CRUD endpoint üretimi ve hangi operasyonların aktif başlayacağı seçilir;
-seçilmeyenler pasif kaydedilir, sonradan diyalogdan açılabilir.
+**Kolonlar adımı.** Her kolon: ad, tip, uzunluk, null izin, varsayılan değer, açıklama.
+Tip listesi (SQL Server): `nvarchar`, `nvarchar(MAX)`, `int`, `bigint`, `decimal (18,4)`,
+`float`, `bit`, `datetime`, `datetime2`, `date`, `uniqueidentifier`, `money`.
 
-### 8.2 View tasarımcısı
+Sağ üstteki **kolon şablonları** hazır kolon setlerini ekler (var olan adla çakışan atlanır) —
+seed dosyası yazarken aynı setleri kullan:
+
+| Şablon | Eklediği kolonlar |
+| --- | --- |
+| Multi-Tenant | `TenantId` (`uniqueidentifier`, null) |
+| Full Audited | `Id` (`uniqueidentifier`, PK, `NEWID()`), `CreationTime` (`datetime2`, `GETUTCDATE()`), `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted` (`bit`, `0`), `DeletionTime`, `DeleterId` |
+| Workflow | `UserName` (`nvarchar(256)`), `Status` (`nvarchar(50)`), `Date` (`datetime`), `Description` (`nvarchar(200)`) — `WorkflowDto`'nun dört alan adının karşılığı |
+| Todo | `Title` (`nvarchar(300)`), `Status` (`nvarchar(50)`, `N'Backlog'`), açıklama/öncelik/sıra kolonları — Kanban ekranının veri tabanı |
+| Gantt | `Start` / `End` / `Progress` kolonları |
+| Scheduler | Randevu başlangıç/bitiş/tekrar kolonları |
+
+Yani "onaylı talep formu" ya da "kanban panosu" isteğinde tablo kolonlarını uydurma: ilgili
+şablon setini Full Audited + Multi-Tenant ile birleştir.
+
+**Ayarlar adımı.** Modül (menü ağacından seçilir) + entity adı girilir; tablo adı otomatik
+üretilir: `{ModülÖnEki}_{T|D}_{EntityName}` — **`T`** tabloda `TenantId` kolonu varsa, yoksa
+**`D`**. (Platformun kendi `H`/`B` harfleri `TableNameResolver`'a aittir; tasarımcı proje
+tabloları için yalnız `T`/`D` üretir.)
+
+**Index'ler:** `PrimaryKey` / `UniqueKey` / `Index`, clustered seçimi, çok kolonlu (ASC/DESC).
+**İlişkiler** (`SqlTableRelation`): `OneToOne`/`OneToMany`, FK kolonu → hedef tablo.kolon,
+`ON DELETE`/`ON UPDATE` davranışı (`NoAction`/`Cascade`/`SetNull`/`Restrict`), zorunluluk.
+
+**Deploy zinciri** — sırayla:
+
+1. Üretilen SQL hedef veri kaynağında çalıştırılır (yeni tabloda `CREATE`, düzenleme modunda
+   **`ALTER` diff'i**).
+2. Seed dosyası kaydedilir: her zaman **tam `CREATE TABLE` script'i** (diff değil),
+   `save-table-script` ucu ile `configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/object/{TabloAdı}.sql`
+   altına (`SeedPathResolver`). Dosya kaydı başarısız olsa deploy geri alınmaz — log'a düşer.
+3. CRUD adımında işaretlendiyse endpoint'ler üretilir (`crud/{Entity}.json`); onay kutusu
+   **varsayılan kapalıdır**, Custom Component'in kullanacağı tabloda açılır.
+
+Kullanıcı açıkça "tenant yok / audit yok" demedikçe Multi-Tenant + Full Audited setleri dahil
+edilir; her seferinde sorma.
+
+### 8.2 View tasarımcısı (`SqlViewDesignerDialog`) — çalışma mantığı
 
 Bir ekran birden fazla tablodan besleniyorsa, `SelectCommandType: 4` (Query) yerine **tasarlanmış
 bir view** (`SelectCommandType: 2`) tercih edilir: yeniden kullanılabilir, seed'lenir ve
 tasarımcıda görsel olarak düzenlenebilir kalır.
 
-Model: kaynaklar (tablo/view, `CROSS`/`OUTER APPLY`, türetilmiş alt sorgu), JOIN'ler
-(`INNER`/`LEFT`/`RIGHT`/`FULL`/`CROSS`; `=`, `<>`, `>`, `>=`, `<`, `<=`) ve criteria satırları
-(Column / Alias / Output / Group By / Sort / Filter / Or…). Group By sütunu: `GroupBy`, `Where`
-(satır çıktıya girmez, yalnızca filtre taşır), `SUM`, `COUNT`, `COUNT_DISTINCT`, `AVG`, `MIN`,
-`MAX`. Filtre hücreleri serbest yüklemdir (`> 100`, `LIKE '%abc%'`, `IS NULL`).
+Diyalog SSMS'in view designer'ının karşılığıdır: üstte **diagram paneli**, altta **criteria
+grid**, sağda üretilen T-SQL önizlemesi. Model (`viewModel.ts`):
 
-**Tek yönlüdür.** Model → T-SQL. Var olan bir view kanonik şekle uymuyorsa geri okunamaz ve
-dialog ham SQL moduna düşer. Bu yüzden tasarlanmış bir view'ı elle düzenlemek tasarımcıyı
-kaybettirir.
+| Parça | Alanlar |
+| --- | --- |
+| Kaynak (`ViewSource`) | şema + nesne adı + takma ad; `JoinKind` (`INNER`/`LEFT`/`RIGHT`/`FULL`/`CROSS`); join koşulları (`sol.kolon <op> sağ.kolon`, op: `=` `<>` `>` `>=` `<` `<=`); **türetilmiş alt sorgu** (`derivedSql`) ve `CROSS`/`OUTER APPLY` |
+| Criteria satırı (`CriteriaRow`) | kolon **ya da serbest ifade** (`expression` — alias zorunlu), `Alias`, `Output` (SELECT'e girsin mi), `GroupMode`, `SortType` + `SortOrder`, `filters[]` (index = **OR grubu**; hücre serbest yüklem: `> 100`, `LIKE '%abc%'`, `IN (1,2)`, `IS NULL`) |
+| Ayarlar (`ViewSettings`) | şema + view adı, `DISTINCT`, Group By anahtarı (sigma), `TOP n` / `TOP n PERCENT` |
 
-Nesneler `configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/{object|execute}/{ad}.sql` altına yazılır:
-`object` = yeniden oluşturulabilir nesne (tablo/view/fonksiyon/prosedür), `execute` = bir kez
-çalıştırılacak script.
+`GroupMode` değerleri: `GroupBy`, `Where` (satır çıktıya girmez, yalnızca filtre taşır),
+`SUM`, `COUNT`, `COUNT_DISTINCT`, `AVG`, `MIN`, `MAX`. Sigma kapalıyken Group By sütunu ve
+`GROUP BY` üretimi yoktur.
+
+**Deploy**, üretilen `CREATE OR ALTER VIEW`'ı hedef veri kaynağında çalıştırır — **seed
+dosyası yazmaz** (aşağıdaki kalıcılık uyarısı). Var olan bir view açılırken tanım
+`parseViewSql` ile geri okunmaya çalışılır; kanonik şekle uymayan tanımda diyalog **ham SQL
+moduna** düşer ve tasarımcı devre dışı kalır — tasarlanmış bir view'ı elle düzenlemek
+tasarımcıyı kaybettirir.
+
+> **Kalıcılık — kritik ayrım:** diske otomatik seed yazan tek tasarımcı **tablo
+> tasarımcısıdır**. View Designer'ın deploy'u, sorgu editöründen çalıştırılan
+> `CREATE PROCEDURE`/`CREATE FUNCTION` ve her türlü elle DDL **yalnızca veritabanına** gider.
+> Bu nesnelerin `configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/object/{Ad}.sql` dosyasını **sen
+> yazarsın** — prompt ile üretimde zaten dosyayı doğrudan yazdığın için bu senin doğal yolun;
+> uygulama içinden üretim yapıldıysa dosyaya alınmamış nesne veritabanı sıfırlanınca kaybolur.
+
+Klasör sözleşmesi: `object` = yeniden oluşturulabilir nesne (tablo/view/fonksiyon/prosedür),
+`execute` = bir kez çalıştırılacak script (§8.4).
+
+### 8.2.1 SP / Function üretimi — ne zaman, nasıl
+
+List ve Custom komponent üretirken SQL nesnesi ihtiyacı dört kalıpta çıkar:
+
+| İhtiyaç | Nesne | Nereye bağlanır |
+| --- | --- | --- |
+| Çok tablolu okuma | **View** | `SelectCommandType: 2`, `SelectCommand: "{Modul}_V_{Ad}"` |
+| Parametreli okuma (kullanıcıya/duruma göre değişen küme) | **Table-Valued Function** | `SelectCommandType: 3`, `SelectCommand: "dbo.Fn(@USERID)"` — parametre token'ları çözülür |
+| Yazma sonrası iş mantığı (stok, log, durum, kuyruk) | **Stored Procedure** | `*BeforeCommand`/`*AfterCommand` → `EXEC {Modul}_S_{Ad} @ID, @USERID` (§4.8) |
+| Zamanlanmış iş gövdesi | **Stored Procedure** | `BackgroundWorker.BeforeSp` (§9.10) |
+| Veri dolumu / migration sonrası düzeltme | **Prosedür olarak `execute/` dosyası** | `AfterAllMigrationsSqlExecutor` dosya adındaki prosedürü çağırır (§8.4) |
+
+Sorgu editörünün hazır şablonları (`select`, `insert`, `update`, `delete`, `create-view`,
+`create-procedure`, `create-scalar-function`, `create-table-function`) her iki diyalektte de
+vardır; seed dosyası yazarken aynı iskeleti kullan ve §8.3'ün idempotency kuralına çevir
+(`CREATE OR ALTER` / `CREATE OR REPLACE`). Nesne editörde açıldığında baştaki
+`CREATE`/`ALTER` her zaman `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir — dosyada da böyle yaz.
 
 ### 8.3 SQL seed dosyası yazım kuralları
 
@@ -1634,8 +2605,9 @@ dosyalardan kurulur. Mekanik:
 5. SQL nesneleri bittikten hemen sonra **aynı kapsam için `CrudDataSeeder`** çalışır; böylece
    CRUD endpoint'leri dayandıkları tablolardan sonra oluşur. Tablo dosyasını yazmadan
    `crud/{Entity}.json` yazmak anlamsızdır.
-6. Klasör kökünde kalmış `.sql` dosyaları geriye dönük uyumluluk için çalıştırılır ama **uyarı
-   loglar**; yeni dosyayı her zaman `object/` ya da `execute/` altına koy.
+6. Klasör kökünde kalmış `.sql` dosyaları geriye dönük uyumluluk için (ve `object/` klasöründen
+   **önce**) çalıştırılır ama **uyarı loglar**; yeni dosyayı her zaman `object/` ya da `execute/`
+   altına koy.
 
 **`execute/` klasörünün özel sözleşmesi:** buradaki dosyalar iki aşamalıdır.
 
@@ -1665,7 +2637,13 @@ içindir.
 
 ---
 
-## 9. Artefakt F — CRUD Endpoint
+## 9. Artefakt F — CRUD Endpoint ve Developer Kit
+
+Bu bölüm CRUD Endpoint (9.1), elle yazılmış SQL'i API'ye çeviren Custom Endpoint (9.2), runtime
+derlenen Dynamic Service (9.3), Developer Kit ekranları (9.4–9.8) ve platformun hazır gelen
+konfigürasyon ekranlarını (9.9–9.14) kapsar.
+
+### 9.1 CRUD Endpoint seed dosyası
 
 Konum: `configs/seeds/{kapsam}/crud/{EntityName}.json` · Okuyan: `CrudDataSeeder`
 
@@ -1699,74 +2677,223 @@ Konum: `configs/seeds/{kapsam}/crud/{EntityName}.json` · Okuyan: `CrudDataSeede
 ### 9.2 Custom Endpoint — elle yazılmış SQL'i API olarak açmak
 
 Ekran: `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomEndpoints` (bir ListForm ekranıdır).
-Entity: `CustomEndpoint`.
+Entity: `CustomEndpoint` (`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant` — kayıtlar **kiracı bazlıdır**).
 
 | Alan | Anlam |
 | --- | --- |
 | `Name` / `Description` | Tanımlayıcı |
-| `Url` | Yayınlanacak yol |
+| `Url` | Yayınlanacak yol — dispatcher önekinin **arkasına** eklenir (aşağıya bak) |
 | `Method` | `GET` / `POST` / `PUT` / `DELETE` |
-| `DataSourceCode` | Hangi bağlantıdan okunacağı. **`"!Tenant"`** özel değeridir: isteği yapan kullanıcının kendi tenant veritabanından okunur. |
-| `Sql` | Parametreli sorgu. String birleştirme yasak. |
+| `DataSourceCode` | Hangi bağlantıdan okunacağı. **`"!Tenant"`** özel değeridir: isteği yapan kullanıcının kendi tenant veritabanı kullanılır; başka her değer `Sas_H_DataSource` kaydına gider |
+| `Sql` | Parametreli sorgu — `@paramAdi` yer tutucuları `ParametersJson`'daki adlarla eşleşir. String birleştirme yasak |
 | `ParametersJson` | `CustomEndpointParameter[]` |
 | `PermissionsJson` | `CustomEndpointPermission[]` |
 
+#### 9.2.1 Dispatcher — istek nasıl çözülür
+
+Dört sabit uç tüm custom endpoint trafiğini karşılar (`CustomEndpointAppService`):
+
+```
+GET|POST|PUT|DELETE  /api/app/custom-endpoint/{**path}
+```
+
+Çözüm sırası:
+
+1. **Verb kapısı:** `App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove` — kullanıcıda bu
+   yetki yoksa istek endpoint'e hiç ulaşmaz.
+2. **Eşleme:** istek yolu URL-decode edilir, `/api/app/custom-endpoint` öneki atılır, başına ve
+   sonuna `/` garanti edilir; kayıt `path.StartsWith(Url) && Method == verb` ile bulunur.
+   Bu bir **önek eşlemesidir** — `Url: "/orders"` hem `/orders/` hem `/orders/123/` isteklerini
+   yakalar; ilk eşleşen kayıt kazanır. Çakışmayan, ayırt edici yollar seç.
+3. **Endpoint yetkisi:** `PermissionsJson` kurallarından **en az biri** tutmalıdır:
+
+   | `ResourceType` | `ResourceId` | Kim geçer |
+   | --- | --- | --- |
+   | `Global` | — | Verb kapısını geçen herkes |
+   | `Role` | rol **adı** | O roldeki kullanıcılar |
+   | `User` | kullanıcı **adı** (`UserName`, id değil) | O kullanıcı |
+
+   > **Boş `PermissionsJson` = kimse çağıramaz (401).** Endpoint'i açmak bilinçli bir karardır;
+   > en azından bir `Role` kuralı yaz, herkese açıksa `Global` yaz.
+
+4. **Parametre çözümü** (sırayla; hepsi tek `param` sözlüğünde toplanır ve SQL'e **adıyla**
+   bağlanır):
+
+   | `Type` | Değer nereden | Kurallar |
+   | --- | --- | --- |
+   | `Static` | `DefaultValue` | Token'lar çözülür (aşağıda) |
+   | `Query` | `?name=…` | Yoksa: `IsRequired` → hata; değilse `DefaultValue` (token'lı) |
+   | `Path` | URL segmenti | `Path` alanı bir **desen**dir: `/orders/:id/` — `:name` hangi segmentteyse gerçek yoldan aynı sıradaki segment okunur |
+   | `Body` | JSON gövde ya da form (yalnız POST/PUT) | Yalnızca **kök seviye** özellikler okunur, ad eşleşmesi büyük/küçük harf duyarsızdır. `Path` alanı Body'de **kullanılmaz** — iç içe yol çözülmez, gövdeyi düz tut |
+
+   `Static`/varsayılan değerlerde çözülen token'lar (`DefaultValueHelper`): `@USERID`,
+   `@USERNAME`, `@ROLES`, `@DATE`, `@NOW`, `@DAY`, `@MONTH`, `@YEAR`, `@TENANTID`
+   (host bağlamında `= '@TENANTID'` deseni `IS NULL`'a çevrilir).
+
+5. **Çalıştırma:** sorgu seçilen bağlantıda `QueryAsync(Sql, conn, param)` ile koşar; sonuç
+   satır dizisi olarak JSON döner. Hata → 500 + `{ Message, CorrelationId }` (iç hata mesajı
+   kullanıcıya sızdırılmaz). Sorgu, dönüşsüz bir `UPDATE`/`EXEC` de olabilir — `Method`'u
+   anlamına uygun seç.
+
 ```jsonc
 // ParametersJson
 [
   { "Type": "Query", "Name": "customerId", "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": true },
-  { "Type": "Path",  "Name": "id",         "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": true },
-  { "Type": "Body",  "Name": "note",       "DefaultValue": "", "Path": "data.note", "IsRequired": false },
-  { "Type": "Static","Name": "tenantMode", "DefaultValue": "1", "Path": "", "IsRequired": true }
+  { "Type": "Path",  "Name": "id",         "DefaultValue": "", "Path": "/orders/:id/", "IsRequired": true },
+  { "Type": "Body",  "Name": "note",       "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": false },
+  { "Type": "Static","Name": "userId",     "DefaultValue": "@USERID", "Path": "", "IsRequired": true }
 ]
 
-// PermissionsJson — Global / Role / User
-[
-  { "ResourceType": "Role", "ResourceId": "SalesManager" },
-  { "ResourceType": "User", "ResourceId": "<userId>" }
-]
+// PermissionsJson
+[ { "ResourceType": "Role", "ResourceId": "SalesManager" },
+  { "ResourceType": "User", "ResourceId": "ali.akman" } ]
 ```
 
-Parametre tipleri: `Static` (sabit), `Query` (query string), `Path` (URL segmenti),
-`Body` (gövde; `Path` ile gövde içindeki yol).
+Endpoint **tanımlarını** düzenleme yetkileri ListForm ekranının
+`App.DeveloperKit.CustomEndpoints{,.Create,.Update,.Delete}` yetkileridir — çağırma
+yetkilerinden (`.Get/.Post/.Put/.Remove` + `PermissionsJson`) ayrıdır.
 
-Yetki iki katmanlıdır: önce dispatcher kapısı
-(`App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove`), sonra endpoint'in kendi
-`PermissionsJson` kuralları. Endpoint tanımlarını düzenleme yetkileri ise ListForm ekranının
-`App.DeveloperKit.CustomEndpoints{,.Create,.Update,.Delete}` yetkileridir.
+**Seed:** ekrandan girilen kayıt yalnızca veritabanında yaşar. Proje teslimi için kaydı
+`sql/execute/{Ad}.sql` upsert prosedürüyle geri getirilebilir yap (§9.14 uyarısı); platform
+varsayılanı ise çekirdeğin `Seeds/TenantData.json` → `CustomEndpoints` bloğundadır.
 
 **Ne zaman CRUD, ne zaman Custom Endpoint?** Tek tabloya standart CRUD gerekiyorsa CRUD Endpoint
-(otomatik üretilir, seed'lenir, filtre sözleşmesi hazırdır). Birleştirilmiş/şekillendirilmiş
-sorgu, rapor ya da özel bir yol gerekiyorsa Custom Endpoint.
+(otomatik üretilir, `crud/{Entity}.json` ile seed'lenir, filtre sözleşmesi hazırdır).
+Birleştirilmiş/şekillendirilmiş sorgu, rapor, farklı kaynaktan okuma ya da tek atımlık yazma
+gerekiyorsa Custom Endpoint. `EditorScript`'in `api()` çağrısı ve Visual Designer data
+source'ları için de tercih edilen hedef budur.
 
 ### 9.3 Dynamic Service — çalışma zamanında derlenen C# servisi
 
-Ekran: `/admin/developerkit/dynamic-services`. Entity: `DynamicService`.
-Bu, karar sırasının **3. adımıdır**; konfigürasyon ve SQL yetmediğinde gelir, kod değişikliğinden
-önce denenir.
+Ekran: `/admin/developerkit/dynamic-services` (Monaco editörü). Entity: `DynamicService`
+(`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant`). Karar sırasının **3. adımıdır**: konfigürasyon ve SQL
+yetmediğinde gelir, çekirdek kod değişikliğinden önce denenir.
 
 | Alan | Anlam |
 | --- | --- |
-| `Name` | Benzersiz servis adı (`DynamicCustomerService`) |
+| `Name` | Benzersiz servis adı (`DynamicCustomerAppService`) |
 | `DisplayName` / `Description` | Kullanıcı dostu başlık ve açıklama |
-| `Code` | Tam C# sınıfı — `using`'ler ve `namespace` dahil |
-| `ControllerName` | Swagger'da görünecek controller adı |
-| `PrimaryEntityType` | Kullandığı ana entity (opsiyonel) |
-| `IsActive` | Yayında mı |
-| `CompilationStatus` | `Pending(0)` · `Success(1)` · `Failed(2)` · `InProgress(3)` |
+| `Code` | Tam C# kaynak dosyası — `using`'ler ve `namespace` dahil |
+| `ControllerName` | Swagger'da görünen ad (sınıf adından türetilir) |
+| `PrimaryEntityType` | Kullandığı ana entity (bilgi amaçlı) |
+| `IsActive` | Pasifse route'lanmaz; açılışta da yüklenmez |
+| `CompilationStatus` | `0` Pending · `1` Success · `2` Failed · `3` InProgress |
 | `LastCompilationError` / `LastSuccessfulCompilation` | Son derleme sonucu |
-| `Version` / `CodeHash` | Kod her değiştiğinde `Version` artar, hash yenilenir |
+| `Version` / `CodeHash` | Kod her değiştiğinde `Version` artar, SHA-256 hash yenilenir, durum `Pending`'e döner |
 
-Yaşam döngüsü: **TestCompile** (Roslyn ile derle, hata mesajı UI'a döner) → **Publish** →
-`DynamicAssemblyRegistrationService` assembly'yi tenant bağlamıyla kaydeder →
-`ActionDescriptorChangeProvider` MVC'ye route tablosunun değiştiğini bildirir →
-`DynamicControllerActivator` bağımlılıkları enjekte eder. **Uygulama yeniden başlatılmaz.**
+#### 9.3.1 Kod sözleşmesi
 
-Yetkiler: `App.DeveloperKit.DynamicServices{.Create,.Edit,.Delete,.Manage,.TestCompile,.Publish,.ViewCode}`.
+Editörün başlangıç şablonu geçerli asgari iskelettir:
 
-Yazarken `dotnet.instructions.md` §5 geçerlidir: `PlatformAppService` türet, `[Authorize(...)]`
-ile koru, tenant bağlamını `ICurrentTenant` üzerinden kullan, SQL'i parametreli çalıştır,
-kullanıcıya görünen metni `PlatformResource` anahtarından ver, sabit/secret gömme.
+```csharp
+using System;
+using System.Collections.Generic;
+using System.Threading.Tasks;
+using Volo.Abp.Application.Services;
+using Volo.Abp.Domain.Repositories;
+using Microsoft.AspNetCore.Authorization;
+
+namespace DynamicServices
+{
+    [Authorize]
+    public class DynamicCustomerAppService : ApplicationService
+    {
+        public virtual async Task<string> GetHelloWorldAsync()
+            => await Task.FromResult("Hello World from Dynamic AppService!");
+    }
+}
+```
+
+- Sınıf **`AppService` ya da `ApplicationService` ile bitmeli** ve `ApplicationService`
+  tabanından türemelidir; aksi hâlde derlense bile controller olarak keşfedilmez.
+- Bağımlılıklar **constructor injection** ile gelir (`DynamicControllerActivator` çözer):
+  `IRepository<TEntity, TKey>`, `ICurrentTenant`, `ICurrentUser`, platform servisleri —
+  derleme referansları yüklü tüm `Volo.Abp`, `Sozsoft.Platform` ve `Microsoft.AspNetCore`
+  assembly'leridir, yani platform entity ve servislerinin tamamı görünürdür.
+- **Route türetimi** (ABP konvansiyonu): sınıf adından `AppService` eki atılır → kebab-case;
+  metot adından `Async` eki atılır → kebab-case. `DynamicCustomerAppService.GetCustomersAsync`
+  → `GET /api/app/dynamic-customer/get-customers`.
+- **HTTP verb sezgisi:** `Get/Find/List*` → GET · `Create/Insert/Add*` → POST ·
+  `Update/Edit*` → PUT · `Delete/Remove*` → DELETE · diğerleri: parametresiz/basit
+  parametreli → GET, karmaşık parametreli → POST. Metodu buna göre adlandır.
+
+**Güvenlik sınırları** — derleme öncesi **metin taraması** yapılır ve şunlar reddedilir:
+`System.IO`, `System.Diagnostics`, `System.Environment`, `System.Net.Sockets`,
+`System.Reflection.Emit`, `System.Runtime.InteropServices`, `Microsoft.Win32`,
+`System.Security.Cryptography`, `System.Net.NetworkInformation` namespace'leri; `Process`,
+`File`, `Directory`, `FileStream`, `StreamWriter/Reader`, `Socket`, `TcpClient`, `UdpClient`,
+`HttpWebRequest`, `WebClient`, `Assembly.Load`, `ThreadStart` tipleri; `unsafe` kod.
+Tarama düz `Contains` ile çalışır — yasaklı bir ad **yorum satırında ya da başka bir
+tanımlayıcının içinde geçse bile** (`Profile` içindeki `File` gibi) derleme reddedilir;
+adlandırmanı buna göre seç. Dosya işi gerekiyorsa platformun dosya altyapısını, HTTP çağrısı
+gerekiyorsa ABP'nin `IHttpClientFactory` soyutlamalarını kullan.
+
+#### 9.3.2 Yaşam döngüsü
+
+```
+TestCompile ──► Publish ──► kuyruğa kayıt ──► assembly tenant bağlamıyla yüklenir
+   (Roslyn,        (önce yine derler;          (DynamicAssemblyRegistrationService,
+    hata satır/     başarısızsa yayınlamaz)     arka plan servisi)
+    kolonuyla                                        │
+    UI'a döner)                              ActionDescriptorChangeProvider
+                                             MVC route tablosunu tazeler —
+                                             ► uygulama YENİDEN BAŞLATILMAZ
+```
+
+- Uygulama açılışında `IsActive && CompilationStatus == Success` olan tüm servisler yeniden
+  derlenip yüklenir — kod veritabanında yaşar, assembly diske yazılmaz.
+- Assembly'ler **tenant başına** izlenir; bir kiracının servisi diğerinde route'lanmaz.
+  Yeniden publish eski assembly kaydını düşürür, yenisini yükler.
+- Derleme `Debug` seviyesinde, `allowUnsafe: false` ile yapılır; hatalar satır/kolon
+  bilgisiyle `LastCompilationError`'a ve UI'a düşer.
+
+Yönetim yetkileri:
+`App.DeveloperKit.DynamicServices{,.Create,.Edit,.Delete,.Manage,.TestCompile,.Publish,.ViewCode}` —
+`Manage` aktif/pasif ve toplu işlemler, `ViewCode` kaynak görüntüleme kapısıdır. Servisin
+**kendi uçlarının** yetkisi ise koddaki `[Authorize(...)]` özniteliğidir; sınıfı yetkisiz
+bırakma, gerekiyorsa `PermissionsData.json`'a yeni yetki tanımla (CLAUDE.md kesişen değişiklik
+kuralı).
+
+**Seed:** `DynamicService` kayıtları yalnızca veritabanında yaşar; hiçbir seed dosyası okunmaz.
+Veritabanı sıfırlanınca geri gelmesi gereken bir servis için `sql/execute/{Ad}.sql` upsert
+prosedürü yaz (§9.14) — `Code` alanını string literal olarak taşır.
+
+Yazarken `dotnet.instructions.md` §5 geçerlidir: tenant bağlamını `ICurrentTenant` üzerinden
+kullan, SQL'i parametreli çalıştır, kullanıcıya görünen metni dil anahtarından ver,
+sabit/secret gömme.
+
+### 9.3.3 Ortak altyapı — Data Source çözümü (host + tenant bağlantıları)
+
+ListForm'un `DataSourceCode`'u, Custom Endpoint'in `"!Tenant"`'ı, worker'ların `DataSourceCode`'u
+ve widget sorguları — hepsi aynı kayıt kümesinden beslenir: **`Sas_H_DataSource`**
+(ekran: `/admin/list/App.DataSource`). Kayıt üç alandır: `Code`, `DataSourceType`
+(`1` Mssql · `2` Postgresql), `ConnectionString`.
+
+Tabloda **iki tür kayıt yan yana durur**:
+
+| Tür | `Code` | Nereden gelir |
+| --- | --- | --- |
+| Host / harici bağlantı | Elle verilen ad (`"Default"`, `"ErpReadOnly"`…) | Ekrandan ya da wizard'ın `DataSourceConnectionString` alanından |
+| **Tenant bağlantısı** | **Kiracının adı** | Otomatik: Tenants ekranından bir kiracıya bağlantı dizesi tanımlanınca `TenantConnectionStringEventHandler` `Code = tenant adı` olan kaydı **ekler/günceller/siler**. Elle dokunma |
+
+Çözüm kuralı (`DataSourceManager.GetDataSourceAsync(isTenant, code)`):
+
+```
+isTenant && CurrentTenant.Name != null  →  önce Code == {tenant adı} aranır
+bulunamazsa / isTenant değilse          →  Code == {dataSourceCode} aranır
+```
+
+Pratik sonuçları:
+
+- `IsTenant: true` bir ekran, kiracının **kendi** veritabanı kaydı varsa oradan okur; yoksa
+  ekranın `DataSourceCode`'una (çoğunlukla `"Default"`) düşer. Yani kiracıya özel veritabanına
+  geçiş, ekran tanımına dokunmadan Tenants ekranından yapılır.
+- Custom Endpoint'te `DataSourceCode: "!Tenant"` aynı mekanizmanın kısa yoludur: çağıran
+  kullanıcının tenant bağlantısı kullanılır.
+- `DataSourceType`, bağlantı metninde `Server` geçiyorsa `Mssql`, aksi hâlde `Postgresql`
+  olarak türetilir (wizard ve tenant event handler aynı kuralı kullanır).
+- **Bağlantı dizesi hiçbir seed dosyasına, koda ya da örneğe yazılmaz** — yalnızca bu tabloda
+  ve kiracı kaydında durur; dokümana/örneğe yer tutucu yaz.
 
 ---
 
@@ -1794,47 +2921,109 @@ Tek ekranda toplanmış araç seti (`SqlQueryManager.tsx`):
 | **Nesne gezgini** | `SqlObjectExplorer.tsx` | Tablolar, view'lar, stored procedure'ler, fonksiyonlar ve hazır şablonlar (`SqlObjectExplorerDto`); arama, nesne tanımını açma, kopyalama, silme, satır bazında **CRUD Endpoints** aksiyonu, çoklu seçimle toplu endpoint üretimi |
 | **Sorgu editörü** | `SqlEditor.tsx` | Monaco tabanlı; çalıştırma (`ExecuteQueryAsync`), çoklu sekme, nesne tanımını editöre yükleme (`GetNativeObjectDefinitionAsync`), tablo create script'i üretme (`GetTableCreateScriptAsync`) |
 | **Sonuç grid'i** | `SqlResultsGrid.tsx` | Sonuç kümesi görüntüleme ve dışa aktarma |
-| **Tablo tasarımcısı** | `SqlTableDesignerDialog.tsx` | Kolon/anahtar/index tasarımı, varsayılan tenant + audit kolonları, deploy öncesi CRUD endpoint seçimi | 
-| **View tasarımcısı** | `SqlViewDesignerDialog.tsx` + `sqlViewDesigner/` | Diagram + criteria grid + T-SQL önizleme; bkz. 8.2 |
+| **Tablo tasarımcısı** | `SqlTableDesignerDialog.tsx` | 6 adımlı diyalog: kolonlar (+ hazır şablon setleri) → ayarlar (ad üretimi) → index'ler → FK ilişkileri → CRUD seçimi → SQL önizleme; deploy'da seed dosyasını da yazar — **tam mekanik §8.1** |
+| **View tasarımcısı** | `SqlViewDesignerDialog.tsx` + `sqlViewDesigner/` | Diagram + criteria grid + T-SQL önizleme; tek yönlü parse, ham SQL moduna düşme — **tam mekanik §8.2** |
 | **CRUD endpoint diyaloğu** | `CrudEndpointDialog.tsx` | Endpoint üretme, aktif/pasif etme, test, silme; aynı diyalog Wizard'ın veri adımında da açılır | 9 |
 | **DB Migrate** | `DbMigrateButton` | Migration + seed tetikleme (`App.Setup.Migrate`) |
 | **File Manager kısayolu** | `/admin/files` | `configs/seeds` altındaki seed dosyalarının yönetimi |
 | **Kolon bilgisi** | `GetTableColumnsAsync` | Wizard alan adımının ve tasarımcıların kolon kaynağı |
 
 Servis yüzeyi (`SqlObjectManagerAppService`): `GetAllObjectsAsync`, `ExecuteQueryAsync`,
-`GetNativeObjectDefinitionAsync`, `GetTableColumnsAsync`, `GetTableCreateScriptAsync`.
+`GetNativeObjectDefinitionAsync`, `GetTableColumnsAsync`, `GetTableCreateScriptAsync`,
+`SaveTableScriptAsync` (tablo seed'i), `DeleteSqlDataFilesAsync` (nesne silinince seed dosyası
+da silinir).
 
-Kalıcılık kuralı: tasarımcıdan çıkan her nesne
-`configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/{object|execute}/{ad}.sql` altına düşer.
-`object` yeniden oluşturulabilir nesneler (tablo/view/fonksiyon/prosedür), `execute` bir kez
-çalışacak script'ler içindir. Editörde elle çalıştırılan ama dosyaya düşmeyen bir DDL,
-veritabanı yeniden kurulduğunda kaybolur.
+Editör davranışları:
 
-### 9.6 ListForm ekranı ve editörü
+- Nesne gezgininden bir tanım editöre yüklendiğinde baştaki `CREATE`/`ALTER` **her zaman
+  `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir** — aynı metin tekrar tekrar çalıştırılabilir kalsın diye.
+- Hazır şablonlar: `select` / `insert` / `update` / `delete` / `create-view` /
+  `create-procedure` / `create-scalar-function` / `create-table-function`; aktif veri
+  kaynağının diyalektine göre (SQL Server / PostgreSQL) gelir.
+- Sorgu, seçili **DataSource** üzerinde çalışır — tenant bağlamı otomatik değildir; yazdığın
+  DDL/DML hangi kaynağı seçtiysen oraya gider.
 
-Wizard bir ekranı **üretir**; ince ayar `/admin/listform/edit/{listFormCode}` üzerinden yapılır.
-Sekmeler ve karşılık geldikleri JSON kolonları:
+Kalıcılık kuralı (§8.2'deki uyarının özeti): **seed dosyasını otomatik yazan tek akış tablo
+tasarımcısının deploy'udur.** View Designer deploy'u ve editörden çalıştırılan her DDL
+(view/SP/function) yalnızca veritabanına gider; kalıcı olması için
+`configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/{object|execute}/{ad}.sql` dosyası ayrıca yazılır.
+Prompt ile üretimde bu ayrım seni etkilemez — dosyayı zaten sen yazarsın (§0.2 sırası) —
+ama "uygulamadan ürettim, seed'i var mı?" sorusunun cevabı budur.
 
-| Sekme | JSON |
+### 9.6 ListForm editörü — tam sekme envanteri
+
+Wizard bir ekranı **üretir**; ince ayar `/admin/listform/edit/{listFormCode}` üzerinden yapılır
+(kaynak: `edit/FormEdit.tsx` + `FormTab*.tsx`). Görünen sekmeler ekranın `ListFormType`'ına
+bağlıdır (`tabVisibilityConfig`): **`Form` tipinde yalnızca** Detay, Veritabanı, Yetkiler,
+Komutlar, Düzenleme, Alanlar, Form, Widget ve Alt Form sekmeleri açılır; `List` tipinde tamamı.
+
+Her sekmenin düzenlediği kolonlar — alan alan sözleşmeleri `lowcode-reference` §1–§9'dadır:
+
+| Sekme | Düzenlediği | Sözleşme |
+| --- | --- | --- |
+| **Detay** | `CultureName`, `ListFormType`, `Title`, `Name`, `Description`, `ShowNote`, `Width`/`Height`/`FullHeight`, `IsSubForm`, `SubFormsListFormType`, `LayoutJson` (varsayılan + bayraklar) | ref §5.4 · §5.6 |
+| **Veritabanı** | beş alt sekme, aşağıda | ref §1 · §4 |
+| **Yetkiler** | `PermissionJson` — C/R/U/D/E/I/N yetki adları | ref §5.1 |
+| **Komutlar** | `CommandColumnJson` satır ekle/düzenle diyaloğu | §4.9 |
+| **Sütunlar** | `ColumnOptionJson` (grid genel görünümü: kenarlık, satır rengi, kolon seçici, sabitleme, RTL…) | ref §2.1 |
+| **Düzenleme** | `EditingOptionJson` + `Popup` alt nesnesi | ref §3.1 |
+| **Sıralama** | `SortMode` (Single/Multiple/None) | §3 |
+| **Filtreleme** | `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `FilterPanelJson` | ref §2.6 |
+| **Satır** | `RowJson` (yükseklik, metin kaydırma) | ref §2.2 |
+| **Arama** | `SearchPanelJson` | ref §2.6 |
+| **Gruplama** | `GroupPanelJson` | ref §2.6 |
+| **Seçim** | `SelectionJson` | ref §2.4 |
+| **Sayfalama** | `PagerOptionJson` | ref §2.3 |
+| **Durum** | `StateStoringJson` | ref §2.5 |
+| **Ek Filtre** | `ExtraFilterJson` satır diyaloğu | §4.3.8 |
+| **Form** | `EditingFormJson` — düzenleme formunun grup satırları | ref §3.2 |
+| **Alanlar** | `ListFormField` kayıtları — alan başına 15 alt sekme, aşağıda | ref §9 |
+| **Kişiselleştirme** | `ListFormCustomization` kayıtları: tür (`UserUiFilter`/`GridState`/`ServerJoin`/`ServerWhere`), ad, rol/kullanıcı, veri | ref §2.5 |
+| **Pivot / Tree / Gantt / Scheduler / Todo** | `PivotOptionJson` / `TreeOptionJson` / `GanttOptionJson` / `SchedulerOptionJson` / `TodoOptionJson` | ref §6–§7 |
+| **Alt Form** | `SubFormsJson` | ref §5.2 |
+| **Widget** | `WidgetsJson` | ref §5.3 |
+| **Workflow** | `WorkflowJson` + `ListFormWorkflow` düğümleri | §4.7 |
+| **Grafik sekmeleri** (Ortak, Eksen, Bölme, Seri, Animasyon, Açıklama, Zoom, Legend, Crosshair, Export) | 22 grafik JSON kolonu | ref §8 |
+
+**Veritabanı alt sekmeleri:**
+
+| Alt sekme | Alanlar |
 | --- | --- |
-| Veritabanı | `SelectCommandType`, `SelectCommand`, `KeyFieldName`, `Insert/Update/DeleteCommand` (+ `Before`/`After`), `*ServiceAddress` |
-| Sütunlar | `ListFormField` kayıtları, `ColumnOptionJson`, banded/command sütunlar |
-| Filtreler | `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `FilterPanelJson`, `SearchPanelJson`, `GroupPanelJson`, `ExtraFilterJson` |
-| Düzenleme | `EditingOptionJson`, `EditingFormJson` |
-| Yetkiler | `PermissionJson` (ekran ve sütun düzeyi) |
-| Alt Form | `SubFormsJson` |
-| Pivot / Tree / Gantt / Scheduler / Todo | `PivotOptionJson`, `TreeOptionJson`, `GanttOptionJson`, `SchedulerOptionJson`, `TodoOptionJson` |
-| Widget | `WidgetsJson` |
-| Workflow | `WorkflowJson` |
-| Durum | `StateStoringJson`, `PagerOptionJson`, `SelectionJson` |
-| Grafik | `SeriesJson`, `LegendJson`, `ArgumentAxisJson`, `ValueAxisJson`, `TooltipJson`, `ZoomAndPanJson` |
+| Veri Kaynağı | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit`, `DataSourceCode`, `SelectCommandType` + `SelectCommand`, `TableName` (alias), `KeyFieldName` + tipi |
+| Select | `DefaultFilter`, `SelectFieldsDefaultValueJson` satır diyaloğu |
+| Insert / Update / Delete | ilgili `*ServiceAddress`, `*Command`, `*BeforeCommand`, `*AfterCommand`, `*FieldsDefaultValueJson` |
+
+**Alan editörü** (Alanlar sekmesinde bir satır açılınca; `form-fields/FormFieldEdit.tsx`) —
+15 alt sekme; her biri `ListFormField`'ın bir kolonunu düzenler:
+
+| Alt sekme | Kolon | Sözleşme |
+| --- | --- | --- |
+| Detay | `FieldName`, `CaptionName`, `PlaceHolder`, `BandName`, `AllowSearch`, `IsActive`, `Visible`, `SourceDbType`, `Alignment`, `Format`, `EditorOptions` (ham) | ref §9.7 |
+| Seçenekler | `ListOrderNo`, `Width`, `SortIndex`/`SortDirection`, `AllowEditing`/`AllowAdding`, `EditorType2`, `EditOrderNo`/`EditGroupOrderNo`/`ColSpan` + **Script Builder** (`EditorScript`, §5) ve **Options Builder** (`EditorOptions`, §6) | ref §9.7 |
+| Yetkiler | `PermissionJson` (Deny + C/R/U + E/I) | ref §5.1 |
+| Lookup | `LookupJson` (tip, cascade, sorgu) | §4.3.4 |
+| Kişiselleştirme | `ColumnCustomizationJson` (sabitleme) | ref §9.4 |
+| Filtreleme | `ColumnFilterJson` | ref §9.1 |
+| Başlık Filtresi | `ColumnHeaderJson` | ref §9.2 |
+| Gruplama | `GroupingJson` | ref §9.3 |
+| Grup Özeti / Toplam | `GroupSummaryJson` / `TotalSummaryJson` | ref §9.5 |
+| Join | `JoinTableJson` | ref §9.6 |
+| CSS | `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` | ref §9.7 |
+| Doğrulama | `ValidationRuleJson` | §4.3.6 |
+| Koşullu Biçim | `ColumnStylingJson` | §4.3.7 |
+| Pivot | `PivotSettingsJson` | ref §6.2 |
 
 Ayrıca `CustomJsSourcesJson` / `CustomStyleSourcesJson` ekran yüklendiğinde çalışacak JS/CSS
 taşır — son çaredir, önce `EditorScript`/`EditorOptions` denenmelidir.
 
+Editörün üstündeki dil/rol/kullanıcı seçicileri **varyant** düzenler (ref §5.7): seçim yapınca
+aynı ekranın o bağlama özgü kopyası üzerinde çalışırsın.
+
 > **Uyarı:** Bu ekrandan yapılan değişiklikler doğrudan veritabanına yazılır ve wizard seed
 > dosyasına **yansımaz**. Kalıcı olması gereken bir değişikliği ya wizard'ı `EditFileName` ile
-> yeniden çalıştırarak ya da seed dosyasını güncelleyerek yap.
+> yeniden çalıştırarak ya da seed dosyasını güncelleyerek yap. Prompt ile üretimde bu editör
+> senin "hangi anahtar nerede" haritandır: kullanıcı "ekranda şunu değiştir" dediğinde önce bu
+> tablodan hangi JSON kolonuna dokunacağını bul, sonra seed dosyasında o kolonu güncelle.
 
 ---
 
@@ -1911,6 +3100,215 @@ Wizard Manager'ın kendi aksiyonları: liste/kart görünümü, arama, düzenlem
 silme, DB Migrate, Export (zip), Import (diff + rollback). Yetkiler
 `App.Listforms.Wizard{,.Create,.Update,.Delete,.Export,.Import}`.
 
+### 9.9 Numaratör — `Sequence` (`App.Definitions.Sequence`)
+
+"Sipariş numarası otomatik gelsin", "talep numarası her yıl 1'den başlasın" istekleri için kod
+yazılmaz; bir `Sequence` kaydı açılır ve alanın varsayılan değeri `CustomValueType: 5` ile o
+kayda bağlanır (§4.3.5).
+
+Ekran: `/admin/list/App.Definitions.Sequence` · Yetki: `App.Definitions.Sequence{,.Create,.Update,.Delete}`
+
+| Alan | Anlam |
+| --- | --- |
+| `Name` | Varsayılan değerde referans verilen ad (`SiparisNo`) |
+| `Prefix` / `Suffix` | Sabit ön/son ek |
+| `PaddingSize` | Sayının soldan sıfırla doldurulacağı basamak (varsayılan `5`) |
+| `StartNumber` / `NextNumber` / `IncrementStep` | Başlangıç, sıradaki değer, artış adımı |
+| `ResetPeriod` | `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily · `4` Hourly · `5` Minutely |
+| `LastPeriodKey` | Sıfırlamanın hangi dönemde yapıldığını tutar (`2026`, `202608`…). **Platform yönetir, elle yazma** |
+| `FormatTemplate` | Varsayılan `{Prefix}{Number}{Suffix}` |
+| `IsActive` | Pasif kayıt numara üretmez (istek hata verir) |
+
+`FormatTemplate` token'ları — tarih token'ları .NET biçim harfleridir, **`M` ay / `m` dakikadır**:
+
+| Token | Karşılığı |
+| --- | --- |
+| `{Prefix}` · `{Suffix}` | Sabit ön/son ek |
+| `{Number}` | `PaddingSize` kadar soldan sıfırlanmış sıra numarası |
+| `{yyyy}` · `{yy}` | Yıl (4/2 hane) |
+| `{MM}` · `{M}` | **Ay** (2 hane / sıfırsız) |
+| `{dd}` · `{d}` | Gün |
+| `{HH}` · `{H}` | Saat |
+| `{mm}` · `{m}` | **Dakika** |
+| `{ss}` · `{s}` | Saniye |
+
+Şablonda geçmeyen token yok sayılır; `{Number}` yazmayı unutursan numaratör sabit bir metin
+üretir ve bunu kimse fark etmez — şablonu her zaman `{Number}` ile yaz.
+
+Örnek — `SIP-2026-00042`: `Prefix = "SIP-"`, `PaddingSize = 5`, `ResetPeriod = 1` (Yearly),
+`FormatTemplate = "{Prefix}{yyyy}-{Number}"`.
+
+Numara **yazma anında** (Insert) alınır ve `NextNumber` ilerler; form açılışında yalnızca
+önizleme istenir. Bu yüzden iptal edilen bir kayıt numarayı tüketebilir — boşluksuz numara
+gerekiyorsa numarayı `InsertAfterCommand` ile SQL tarafında üret.
+
+### 9.10 Zamanlanmış işler — `BackgroundWorker` (`App.BackgroundWorkers.RecurringJobs`)
+
+"Her gece şu prosedür çalışsın", "her 5 dakikada bildirim kuyruğu boşalsın" istekleri.
+Ekranlar: `App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` (tanımlar) ve `App.BackgroundWorkers.Jobs`
+(Hangfire çalıştırma kayıtları).
+
+| Alan | Anlam |
+| --- | --- |
+| `Name` | Benzersiz ad; dağıtık kilit (`DistributedLock`) bu adla alınır — aynı iş iki sunucuda aynı anda çalışmaz |
+| `Cron` | Cron ifadesi (`*/5 * * * *`, `0 3 * * *`) |
+| `WorkerType` | `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker · `3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker |
+| `DataSourceCode` | `BeforeSp` / `AfterSp` hangi bağlantıda çalışacak |
+| `BeforeSp` / `AfterSp` | İş gövdesinden **önce ve sonra** çağrılan stored procedure adları |
+| `Options` | Tipe özel JSON (MailQueueWorker için kuyruk ayarları) |
+| `IsActive` | Pasifse zamanlanmaz |
+
+**Hangfire mekaniği** (`BackgroundWorkerInitializer` + `PlatformBackgroundWorker`) — tanımlar
+Hangfire'a şöyle çevrilir:
+
+- Aktif her kayıt bir **recurring job** olur: id `{WorkerType}:{Name}`, kuyruk `platform`,
+  zaman dilimi **Europe/Istanbul** — cron ifadeleri Türkiye saatine göre yazılır.
+- Yükleme sırasında `platform` kuyruğunda kalan ama artık bir kayda denk gelmeyen job'lar
+  **silinir**; yani iş listesinin tek kaynağı bu tablodur, Hangfire panelinden elle job açma.
+- `MailQueueWorker` tanımı yüklenirken `Options.MailTemplate` Razor şablonu worker adıyla
+  şablon deposuna da kaydedilir.
+
+Her tetiklemede çalışma sırası:
+
+1. `Name` ile **dağıtık kilit** alınır — alınamazsa (başka instance çalışıyor) sessizce çıkılır.
+2. `BeforeSp` doluysa `DataSourceCode` bağlantısında çağrılır.
+3. Tipe göre gövde: `MailQueueWorker` → kuyruğu gönderir (§11 · reference) ·
+   `SqlWorker`/`BackupWorker` → SQL gövdesi (backup hedefi `App:BackupPath` ayarı) ·
+   `NotificationWorker` → bildirim kuyruğunu kanallara dağıtır ·
+   `SessionCleanupWorker` → süresi geçen oturumları düşürür.
+4. `AfterSp` doluysa çağrılır.
+5. Hata `IExceptionNotifier`'a bildirilir ve loglanır — iş sessizce yutulmaz; çalıştırma
+   geçmişi `App.BackgroundWorkers.Jobs` ekranındadır (`ExecutionDate`, `Duration`, `Status`,
+   `FailureReason`, `ExceptionDetails`).
+
+**Önemli:** `SqlWorker` ve `BackupWorker` tiplerinde asıl iş `BeforeSp`/`AfterSp`
+prosedürlerindedir. Yani "her gece stok kapanışı" demek = `WorkerType: 2` +
+`BeforeSp: "Wms_S_NightlyClose"`. Prosedürü `sql/object/` altına yazmayı unutma.
+
+Tanımlar değiştikten sonra zamanlayıcıya yansıması için **"Zamanlanmış işleri yeniden üret"**
+çalıştırılır: toolbar butonu `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` (§9.13).
+
+**Otomasyon reçetesi** — "belirli zamanda şu iş yapılsın" taleplerinin tamamı bu üçlüyle
+kurulur, kod yazılmaz:
+
+| Talep | Kurulum |
+| --- | --- |
+| Zamanlanmış SQL işi (kapanış, özet tablo, temizlik) | `WorkerType: 2` + `BeforeSp` + `sql/object/` prosedürü |
+| Zamanlanmış e-posta (rapor maili, hatırlatma) | `WorkerType: 1` + `Options` (Mail şablonu + `TableName`) + kuyruğa satır yazan `BeforeSp` |
+| Olay bazlı bildirimlerin dağıtımı | `WorkerType: 3` (kuyruğu boşaltır) + Notification Type/Rule kayıtları (§9.11) |
+| Oturum temizliği / yedekleme | `WorkerType: 4` / `5` (+ `App:BackupPath`) |
+
+**Zamanlanmış e-posta (`MailQueueWorker`)** — "her sabah geciken siparişler listesi şu kişilere
+mail atılsın" isteğinin yolu budur. Worker'ın `Options` alanı bir `MailQueueWorkerOptions`
+JSON'udur:
+
+```jsonc
+{ "MailType": "OrderDelay", "MailSubject": "Geciken Siparişler",
+  "MailTemplate": "<h3>Geciken siparişler</h3>@Model.Tables[0]",
+  "TableName": "{0:MT3_GECIKEN_SIPARIS:IN:Order Delay Notification:0:}" }
+```
+
+- `MailTemplate` Razor ile render edilir (`EmailLayout` düzeni içinde).
+- `TableName` maildeki tabloları tanımlar; `IN` gövdeye gömülür, `PDF`/`XLS`/`TXT` ek dosya olur.
+- Gönderilecek satırlar `BackgroundWorker_MailQueue` kuyruk tablosuna yazılır
+  (`To`, `MailParameter`, `TableName`, `TableParameter`, `Attachment`, `RelatedRecordId`);
+  kuyruğa yazma işi genellikle `BeforeSp` prosedüründe yapılır. Ayrıntılı biçim
+  `api/modules/Sozsoft.MailQueue` modülündedir.
+
+### 9.11 Bildirimler (`App.Notifications.*`)
+
+Üç ekran: **Notification Types** (bildirim türü tanımı), **Notification Rules** (kim, hangi
+türde, hangi kanaldan alacak), **Notifications** (üretilmiş bildirimler / geçmiş).
+
+| `NotificationRule` alanı | Anlam |
+| --- | --- |
+| `NotificationTypeId` | Hangi tür olay (`YeniSiparis`, `SiparisOnaylandi`…) |
+| `RecipientType` + `RecipientId` | `User` / `Role` / `OrganizationUnit` + kullanıcı adı, rol adı ya da birim kodu |
+| `Channel` | `Mail`, `Sms`, `WhatsApp`, `Rocket`, `Desktop`, `UiToast`, `UiActivity` |
+| `IsActive` | Kural açık mı |
+| `IsFixed` | Kullanıcı profilinden kapatılamaz (zorunlu bildirim) |
+| `IsCustomized` | Kullanıcı kendi tercihini yazmış |
+
+Bildirim üretme yolu: bir `Notification` kaydı oluşur (tür, kural, alıcı, mesaj) ve
+`NotificationWorker` (§9.10) kuyruğu kanala göre gönderir. Kayıt SQL tarafından
+(`InsertAfterCommand`, prosedür) ya da Dynamic Service'ten yazılabilir.
+
+Onay akışındaki **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden); UI bildirimi
+istiyorsan ayrıca bir bildirim kuralı gerekir.
+
+### 9.12 Raporlar (`App.Reports.*`)
+
+Raporlama DevExpress XtraReports tabanlıdır ve iki katmanı vardır:
+
+| Katman | Ne |
+| --- | --- |
+| **Hazır (predefined) raporlar** | `DynamicGrid`, `DynamicTree`, `DynamicForm` — o anki ekranın sütunlarını, filtrelerini ve verisini alıp yazdırılabilir çıktı üretir |
+| **Rapor şablonları** | `App.Reports.ReportTemplates` + `App.Reports.Categories` ekranlarındaki kayıtlar; tasarımcıda çizilir, adıyla açılır |
+
+Route'lar: görüntüleyici `/admin/reports/{report}/view/{id?}/{listFormCode?}`, tasarımcı
+`/admin/reports/{report}/design/{id?}/{listFormCode?}`.
+
+- Her List ekranının araç çubuğundaki rapor aksiyonu `DynamicGrid` (TreeList'te `DynamicTree`)
+  raporunu **o anki filtrelerle** açar; bunun için hiçbir tanım yapılmaz.
+- Kendi düzeni istenen çıktı (fatura, teklif, iş emri) için `ReportTemplate` kaydı açılır ve
+  tasarımcıdan çizilir; ekrana `CommandColumnJson` butonu ile bağlanır
+  (`Url: "/admin/reports/{ReportAdi}/view/@Id"`).
+- Rapor şablonları veritabanı kaydıdır; `configs/seeds/` altına düşmez (§9.14).
+
+### 9.13 `UiEvalService` — buton ve script'ten çağrılabilen platform aksiyonları
+
+`CommandColumnJson.OnClick` ve `EditorScript`'in `custom` tarifi `eval` ile çalıştığı için
+platformun hazır aksiyonları buradan çağrılır. Uydurma metot yazma; kullanılabilir olanlar:
+
+| Çağrı | Ne yapar | Sunucu yetkisi |
+| --- | --- | --- |
+| `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` | Zamanlanmış iş tanımlarını yeniden üretir | — |
+| `UiEvalService.ApiClearRedisCache()` | Dağıtık önbelleği temizler | — |
+| `UiEvalService.ApiKickUser(userId, gridRef)` | Kullanıcının oturumunu düşürür, grid'i yeniler | — |
+| `UiEvalService.ApiDbMigrate()` | Migration + seed akışını başlatır, log panelini açar | `App.Setup.Migrate` |
+
+### 9.14 Platformun hazır gelen diğer konfigürasyon ekranları
+
+Bir istek geldiğinde **önce bu listeye bak**: karşılığı olan bir ekran varsa yeni artefakt
+üretilmez, var olan ekrandan kayıt girilir. Aşağıdaki tablo sık kullanılanların özetidir; Saas ve
+Administration menülerindeki **ekranların tamamı, tabloları, kapsamı ve hangi talepte
+kullanılacağı** `lowcode-reference.instructions.md` §12'dedir.
+
+| İstek | Ekran / kayıt | Route |
+| --- | --- | --- |
+| "Belge numarası otomatik olsun" | Sequence (§9.9) | `/admin/list/App.Definitions.Sequence` |
+| "Şu iş her gece çalışsın" | Recurring Jobs (§9.10) | `/admin/list/App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` |
+| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Types + Rules (§9.11) | `/admin/list/App.Notifications.NotificationRules` |
+| "Fatura/teklif çıktısı" | Report Templates (§9.12) | `/admin/list/App.Reports.ReportTemplates` |
+| "Yeni bir veritabanı bağlantısı" | Data Source | `/admin/list/App.DataSource` |
+| "Uygulama ayarı (e-posta, limit, açık/kapalı)" | Setting Definitions + Ayarlar ekranı | `/admin/list/App.SettingDefinitions` · `/admin/settings` |
+| "Metin/çeviri değişsin" | Languages + Language Texts | `/admin/list/App.Languages.LanguageText` |
+| "Yetki/rol/kullanıcı düzenlemesi" | Roles · Users · Permissions · Organization Units | `/admin/list/AbpIdentity.Roles` · `/admin/ous` |
+| "Şube kırılımı" | Branches | `/admin/list/App.Branches` |
+| "Kimin ne yaptığını görelim" | Audit Logs · Sessions · Activity Log | `/admin/list/App.IdentityManagement.AuditLogs` |
+| "Belirli saatlerde/IP'lerden girilsin" | Work Hours · IP Restrictions | `/admin/list/App.Restrictions.WorkHour` |
+| "Dosya yükleme/yönetme" | File Manager | `/admin/files` |
+| "Global aramada çıksın" | Global Search kayıtları (`System`, `Group`, `Term`, `Weight`, `Url`) | `/admin/list/App.Definitions.GlobalSearch` |
+| "Duyuru, anket, sosyal akış, etkinlik" | Intranet ekranları | `/admin/list/App.Intranet.*` |
+| "Para birimi, ülke/il/ilçe, departman, ünvan, birim…" | Definitions ekranları | `/admin/list/App.Definitions.*` |
+| "Menü düzeni" | Menu Manager (§9.7) | `/admin/menuManager` |
+| "Genel siteye sayfa" | Public sayfa tasarımcıları | `/admin/public/{home\|about\|services\|contact}/designer` |
+| "Yapay zekâ asistanı" | AI Bot tanımları | `/admin/list/App.Definitions.AiBot` |
+
+> **Seed uyarısı — bu kayıtlar `configs/seeds/` altına düşmez.** Wizard, custom component, CRUD
+> endpoint ve SQL nesneleri seed dosyası üretir; Sequence, BackgroundWorker, NotificationRule,
+> ReportTemplate, GlobalSearch gibi kayıtlar **yalnızca veritabanında** yaşar. Veritabanı sıfırlanınca
+> geri gelmesi gerekiyorsa iki yol vardır:
+>
+> 1. `sql/execute/{Ad}.sql` altında, kaydı **varsa güncelleyen/yoksa ekleyen** bir prosedür yaz
+>    (§8.4 sözleşmesi) — proje kapsamındaki doğru yol budur.
+> 2. Platformun kendi varsayılanıysa `api/src/Sozsoft.Platform.DbMigrator/Migrations/HostData.json`
+>    (`AiBots`, `Settings`, `NotificationTypes`, `NotificationRules`, `BackgroundWorkers`,
+>    `Currencies`, `ContactTitles`) — bu dosya çekirdek koda aittir, proje talebi için tercih edilmez.
+>
+> "Ekranı ürettim ama numaratörü/zamanlanmış işi de kurdum" diyorsan, o kayıtların seed karşılığını
+> da yazmadıysan teslim eksiktir.
+
 ---
 
 ## 10. Uçtan uca reçeteler
@@ -1967,6 +3365,9 @@ silme, DB Migrate, Export (zip), Import (diff + rollback). Yetkiler
 
 ### 10.6 "Konfigürasyonla çözülemeyen iş mantığı"
 
+Eksik olan bir **bileşen olayı/prop'u/küçük yeteneğiyse** bu reçete değil §7.3'teki not
+geçerlidir: var olan bileşene eklenir, yeni bileşen ya da Developer Kit ekranı üretilmez.
+
 1. Önce gerçekten çözülemediğini göster: ListForm + SQL + Custom Endpoint neden yetmiyor,
    bir iki cümleyle yaz.
 2. Dynamic Service oluştur; `PlatformAppService` türet, `[Authorize(...)]` ile koru.
@@ -2041,6 +3442,8 @@ tedarikçi lookup'ı + iki kademeli onay).
 - [ ] `DeleteCommand = DefaultDeleteCommand("{Tablo}")`.
 - [ ] Seed dosyası oluştu; `InsertedRecords` yalnızca gerçekten yaratılan kayıtları içeriyor.
 - [ ] Bağımlılıklar (custom component, crud endpoint, sql nesnesi) da seed'li.
+- [ ] Yalnızca veritabanında yaşayan konfigürasyon (Sequence, zamanlanmış iş, bildirim kuralı,
+      rapor şablonu) üretildiyse `sql/execute/` altında geri getirici script'i de yazıldı (§9.14).
 - [ ] Export zip'i başka bir ortamda açıldığında ekran ayağa kalkıyor.
 - [ ] Geri alma yolu yazılı: wizard dosyasını sil → `InsertedRecords` temizlenir.
 
@@ -2058,7 +3461,18 @@ Prompt ile üretim yaptıysan ek olarak:
       taşıyor.
 - [ ] Menü ve route elle eklenmedi; wizard dosyasından geliyor.
 - [ ] Kullanıcıya hangi dosyaların üretildiği ve DB Migrate gerektiği söylendi.
-- [ ] Ekran tarifi (§0.6) çıkarıldı ve yol seçimi gerekçelendirildi.
+- [ ] Keşif turu işletildi (§0.6): Tur 1 soruları soruldu, yol için gerekçe verildi ve tarif
+      üretimden **önce** onaylatıldı — kullanıcı "sorma / sen seç" demedikçe.
+- [ ] Tarifte varsayılanla doldurulan satırlar `(varsayılan)` olarak işaretlendi ve üretim
+      sonunda ayrıca hatırlatıldı (§0.6.6).
+- [ ] Hangi tabloya yazılacağı, onaycılar ve hesap/iş kuralı formülleri varsayılmadı, soruldu
+      (§0.6.5).
 - [ ] Görselden üretildiyse: platformda karşılığı olmayan öğeler ve yapılan varsayımlar
-      (tablo/kolon adları, anahtar tipi, lookup kaynakları) açıkça bildirildi.
-- [ ] Onaycı/iş kuralı gibi görselden okunamayan kritik bilgiler için soru soruldu (§0.7.4).
+      (tablo/kolon adları, anahtar tipi, lookup kaynakları) açıkça bildirildi (§0.7.4).
+- [ ] Talebin hazır araçlarla karşılanamayan kısmı için **yeni bileşen üretilmedi**; var olan
+      bileşene eklenen olay/prop/küçük yetenek tarifte yazıldı ve onaylandı (§7.3).
+- [ ] Bileşene ekleme yapıldıysa geriye dönük uyumlu: mevcut varsayılan/davranış değişmedi,
+      `componentProps.json` + (olaysa) `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` + reference §10.9/§10.10
+      güncellendi; `npm run typecheck` ve `npm run lint` temiz.
+- [ ] Çerçeve dışına çıkan hiçbir değişiklik onaysız yapılmadı (§0.8); çerçeve içinde
+      yapılabilen her şey sorudan önce bitirildi.
diff --git a/claude.md b/claude.md
index cdd5a0f3..ff79c2d7 100644
--- a/claude.md
+++ b/claude.md
@@ -48,6 +48,7 @@ options you rejected.
 3. Every implementation proposal must include tenant and permission design.
 4. Never bypass platform authorization patterns.
 5. Never hardcode secrets, tenant IDs, or connection strings.
+6. Never step outside the framework without explicit approval (standing default 10).
 
 Exception:
 
@@ -106,6 +107,7 @@ These sections encode expectations the user will **not** repeat in every prompt.
 | --- | --- |
 | Platform davranışı, karar sırası, çıktı sözleşmesi | `.github/instructions/ai.instructions.md` |
 | **Artefakt üretimi**: seed şemaları, enum değerleri, çalışan örnekler | `.github/instructions/lowcode.instructions.md` |
+| **Yetenek envanteri**: JSON kolonlarının alan alan sözleşmesi, grafik/pivot/tasarımcı/mail modülü, Saas + Administration menüsündeki hazır ekranlar | `.github/instructions/lowcode-reference.instructions.md` |
 | `api/` kod standardı (sürüm, nullable, ölü kod, modern C#, ABP katmanları) | `.github/instructions/dotnet.instructions.md` |
 | Modül/liste ekleme prosedürü, seeder dosya sorumlulukları | `.github/instructions/list.instructions.md` |
 | Ne nerede yaşıyor, hangi ekran ne yapıyor | `README.md` |
@@ -127,15 +129,27 @@ Bir çelişki varsa sıra: `ai.instructions.md` → `dotnet.instructions.md` →
    metin önerme.
 5. **Runtime'da üretilen her artefakt** (wizard, custom component, crud endpoint) → ilgili seed
    dosyası da yazılır/güncellenir. Veritabanı sıfırlandığında geri gelmeyen bir şey üretme.
-6. **Ekran/komponent talebi — yazılı ya da görsel** → önce ekran tarifi çıkar, sonra yolu seç
-   (grid benzeri iş → SQL Query Manager + Wizard; serbest yerleşim → Custom Component),
-   sonra `configs/seeds/` altına dosyaları üret. Şüphede Wizard. Ekran görüntüsü piksel
-   sözleşmesi değildir; platformun kendi bileşenleriyle en yakın karşılık üretilir.
-   Ayrıntı: `lowcode.instructions.md` §0.
+6. **Yeni ekran/komponent talebi — yazılı ya da görsel** → dosya yazmadan önce **keşif turu**:
+   toplu sorularla (tur başına en fazla 4, seçenekli, önerilen varsayılanlı) ekran türü, veri
+   kaynağı, modül, kapsam ve yolun soru setini al; tarifi kur ve **onaylat**, sonra
+   `configs/seeds/` altına üret. Şüphede Wizard. Kullanıcı "sorma / sen seç" derse
+   varsayılanlarla üret ve sonunda listele. Depodan okunabilen şeyi sorma; tabloya yazma hedefi,
+   onaycı ve hesap formülü asla varsayılmaz. Ekran görüntüsü piksel sözleşmesi değildir;
+   görsel Tur 2'nin çoğunu cevaplar, yalnızca görselden okunamayanlar sorulur.
+   Bu kural yalnızca **yeni üretim** içindir; düzeltme/alan ekleme/debug doğrudan yapılır.
+   Ayrıntı: `lowcode.instructions.md` §0.6–§0.7.
 7. **Ekran içi hesap/koşul ihtiyacı** → önce `EditorScript` (Script Builder tarifleri), sonra
    `EditorOptions`; kod yazmak son çare.
 8. **SQL** → her zaman parametreli. String birleştirme ile sorgu kurma.
 9. **Silme** → `DeleteCommand = DefaultDeleteCommand("{Tablo}")`; ham SQL string'i yazma.
+10. **Çerçeve sınırı** → uygulama kendini kendi mekanizmalarıyla geliştirir (seed artefaktları;
+    var olan `ui` bileşenine eksik olay/prop/küçük yetenek ekleme — komponentin %70'i hazır
+    araçlarla kuruluyorsa kalanı bu eklemelerle tamamlanır, yeni bileşen yazılmaz; geriye dönük
+    uyumlu tarif/seçenek/token ekleme).
+    Bunun dışına çıkan her şey — yeni React bileşeni/sayfası, çekirdek motor, yeni entity/
+    migration, platform tablosu şeması, yeni paket, `Routes`, dış entegrasyon — **önce sorulur,
+    yalnızca onayla yapılır**; onay talebe özeldir. Çerçeve içinde yapılabilen kısım sorudan önce
+    bitirilir. "Yapılamaz" cevabı yoktur. Listeler: `lowcode.instructions.md` §0.8.
 
 ### Cross-cutting: touching one thing means touching these too