# Low-Code Üretim Referansı (Authoring Reference)

Bu doküman, bir yapay zekâ ajanının **platformu bir geliştirici gibi kullanarak** ekran ve
bileşen üretebilmesi için gereken somut şemaları, alan anlamlarını, enum değerlerini ve
çalışan örnekleri içerir.

- Ne yapılacağına karar verme kuralları: `ai.instructions.md`
- **JSON kolon ve modül sözleşmelerinin tam listesi: `lowcode-reference.instructions.md`**
- `api/` kod standardı: `dotnet.instructions.md`
- Modül/liste ekleme prosedürü: `list.instructions.md`
- Neyin nerede yaşadığı: `../../README.md`

Bu dosya **nasıl üretileceğini** anlatır; `lowcode-reference.instructions.md` **neyin
ayarlanabildiğini** alan alan listeler (grid/pivot/chart JSON'ları, alan seviyesi JSON'lar, SQL
kancaları, tasarımcı envanteri, mail modülü) ve **§12'de Saas + Administration + İK menülerindeki
hazır gelen bütün ekranları** — hangisi yeniden kullanılacak yetenek, hangisi lookup kaynağı,
hangisi taklit edilecek canlı örnek. Bir komponent üretmeden önce oradaki **§0 yetenek
envanterini** tara: platformun sunduğu bir katmanı atlamadığından böyle emin olursun.

Çelişki olursa `ai.instructions.md` kazanır. Buradaki her şey **"kod yazmadan üretim"**
tarafındadır; bu dosya platformun çekirdek kodunu geliştirmek için değil, **prompt ile
uygulamaya yeni ekran, menü, yetki, dil anahtarı, route ve süreç eklemek** içindir.

Bir istek geldiğinde çekirdek koda dokunmak değil, `configs/seeds/` altına uygulamanın kendi
üreteceği dosyaların aynılarını yazmak esastır — bkz. §0.

> **Altın kural:** Ürettiğin her şey bir seed dosyasına düşmelidir. Veritabanı silinip
> yeniden oluşturulduğunda geri gelmeyen bir artefakt teslim edilmiş sayılmaz.

---

## 0. Üretim protokolü (her prompt için zorunlu)

Kullanıcı "şöyle bir ekran/form/süreç istiyorum" dediğinde **uygulamayı kullanıyormuş gibi**
davran: Wizard'ın, Custom Components ekranının ve SQL Query Manager'ın diske yazacağı dosyaların
aynılarını `configs/seeds/` altına sen yaz. Ekranlara tıklamanın yerine geçen şey budur.

Talep iki biçimde gelir ve ikisi de aynı hatta girer:

- **Yazılı tarif** → §0.6'daki keşif turunu işlet, tarifi kur, onaylat.
- **Ekran görüntüsü / mockup / fotoğraf** → §0.7 ile önce görseli oku, sonra §0.6 turuyla
  görselden okunamayan boşlukları sor.

Tarif onaylanınca §0.2'deki sırayla dosyaları üret. **Sıra bozulamaz: önce sorular, sonra tarif
ve onay, en son dosyalar.**

### 0.1 Yazılacak klasörler

```
configs/seeds/
├── sql/object/{Nesne}.sql        ← tablo / view / fonksiyon / prosedür  (SQL Server)
├── sql/execute/{Ad}.sql          ← bir kez çalışacak script (veri dolumu, migrasyon)
├── postgres/object|execute/…     ← aynısının PostgreSQL diyalekti (her zaman, §8.3.1)
├── {sql|postgres}/host/object|execute/… ← yalnızca host veritabanında çalışan script (ör. HangFire'a dayanan view)
├── crud/{EntityName}.json        ← tablonun REST uçları
├── wizard/{WizardName}.json   ← ekran + menü + yetki + dil anahtarları (List yolunda sunucu yazar, §4.1)
├── docs/modules/{Menü}.md     ← modül dokümanı; iskelet + envanteri deploy yazar (§0.13)
├── data/{ListFormCode}.json   ← ekrandan girilen liste verisinin aynası (opsiyonel, §9.15)
│   data/{ListFormCode}/{anahtar}.json  ← aynı aynanın klasör modu (satır başına dosya)
│                                Custom Component'ler klasör modunda yaşar:
│                                data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json
```

Tenant'a özel seed klasörü yoktur: host ve kendi veritabanı olan her tenant aynı dosyalarla
kurulur; host veritabanını paylaşan tenant'ta dosyalar yeniden uygulanmaz (`SeedFileScope`).

### 0.2 Üretim sırası — bu sırayla yaz, bu sırayla çalışır

| # | Adım | Dosya | Neden bu sırada |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Tablo / view | `sql/object/…` | Ekranın bağlanacağı nesne önce var olmalı. MCP'de yeni tablonun scripti `create_table` ile yazılır (biçim tasarımcıyla aynı; tablo DB Migrate'te kurulur); view MCP'den kurulamaz |
| 2 | CRUD uçları (gerekiyorsa) | `crud/{Entity}.json` | Custom Component'in data source'ları buna bakar |
| 3 | Custom Component (gerekiyorsa) | `data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` | Wizard `Custom` yolunda bileşen adını arar |
| 4 | Wizard | `wizard/{Ad}.json` + menü/yetki/dil satırları (`data/App.Menus.*`, `data/Abp.Identity.Permission*`, `data/App.Languages.LanguageText.json`) | Deploy (MCP `deploy_wizard` ya da wizard ekranı, §0.10) **yalnızca bu dosyaları yazar**; ekran, menü ve yetkiler DB Migrate ile kurulur (§4.0). Dosyaları sunucu yazar. Elle yazılan List dosyası `ListForm` + `Fields` taşımak zorundadır, yoksa seeder atlar (§4.1) |
| 5 | Alt ekranlar (varsa) | ek `wizard/…` dosyaları | Ana wizard'dan **önceki** `SeededAt` damgasını alır |
| 6 | Liste verisi (isteniyorsa) | `data/{ListFormCode}.json` | Ekran ve tablo hazır olmalı; `ListForm.SeedFilePath` bu yolu gösterir (§9.15) |
| 7 | SEO alanları (public yol ürettiysen) | Yolu tanımlayan satırın kendisi: `data/App.Menus.Routes.json` ya da `data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` | Yolu üreten dosya yazıldıktan sonra; ziyaretçiye açık hiçbir yol metasız kalmaz (§0.9) |
| 8 | Modül dokümanı | `docs/modules/{Menü}.md` (iskelet + envanteri deploy açar) + `README.md` §10.5 dizin satırı | Son adımdır; anlatım bölümleri doldurulur, MCP'de `save_module_doc` (§0.13) |

**`Wizard.SeededAt` bir bağımlılık aracıdır.** Dosya adı tarih taşımaz (`{WizardName}.json`);
`WizardDataSeeder` `wizard/` klasörünü **`Wizard.SeededAt` damgasına göre sıralı** işler (eşitlikte
dosya adı). Bir wizard başka bir wizard'ın ürettiği menüye/ListForm'a dayanıyorsa, bağımlı olanın
damgası **daha büyük** olmalıdır. Alt form olarak kullanılacak menüsüz ekranı her zaman önce
damgala.

### 0.3 Yazmadan önce zorunlu keşif

Uydurma. Şu üçünü mutlaka kontrol et:

1. **Tablo/kolon adları** — `sql/object/` altındaki dosyalar, mevcut wizard dosyalarındaki
   `SelectCommand` ya da (MCP varsa) `describe_list`/`search_schema`. Kolon adını tahmin etme;
   yoksa tabloyu da sen üret.
2. **Var olan menü kökü ve izin grubu** — aynı modül için ikinci bir kök menü açma.
   `data/App.Menus.Menu.json` (platform menüleri), `data/Abp.Identity.PermissionGroups.json` ve
   mevcut wizard dosyalarındaki `MenuParentCode` / `PermissionGroupName` değerlerini tara
   (MCP'de `list_wizards`).
3. **Dil anahtarı çakışması** — `data/App.Languages.LanguageText.json` ve diğer wizard dosyaları. Var olan bir
   anahtarın metnini seed **ezmez**; yanlış metinle karşılaşırsan anahtarı değiştir.

### 0.4 Üretim sonrası

- Değişikliklerin devreye girmesi için **DB Migrate** (SQL Query Manager / Wizard Manager
  üzerindeki buton, yetki `App.Setup.Migrate`) ya da migrator konteyneri (`SEED=true`) çalışmalı.
- Seeder **idempotenttir**: ekran zaten varsa dosya atlanır, yalnızca eksik dil metinleri eklenir
  (§4.5). Kurulu bir ekranı değiştirmek için dosyayı düzenlemek yetmez — ListForm editöründen
  değiştir (dosyaya geri yazılır) ya da wizard'ı `EditFileName` ile yeniden deploy et.
- Ürettiğin dosyaları kullanıcıya **tek tek listele**: hangi dosya, ne üretiyor, hangi menüde
  görünecek, hangi yetkiyi ister.

### 0.5 Dosya biçimi kuralları

| Kural | Değer |
| --- | --- |
| Kodlama | UTF-8 (BOM'suz) |
| JSON alan adları | **PascalCase** (`Wizard`, `ListFormCode`, `Groups`) — seeder `PropertyNameCaseInsensitive` okur ama dosyalar PascalCase üretilir |
| Custom component dosyası | Kök alanlar PascalCase; `Props` **içindeki** designer dokümanı camelCase (`visualDesigner`, `nodes`, `sourceMode`) |
| Enum'lar | Sayı olarak yazılır (§3) |
| `GeneratedAt` | ISO-8601 UTC (`2026-08-26T10:15:00Z`). **Yalnızca `crud/` ve `data/` dosyalarında vardır**; wizard seed dosyasında karşılığı `Wizard.SeededAt` alanıdır. `data/`: dosyanın oluşturulma anı, yalnızca bilgi amaçlı — ilk yazımda dolar, satır ekleme/silme onu değiştirmez (ekleyip geri kaldıran işlem git'te iz bırakmaz). `crud/`: üretim damgası, migrate kararında kullanılır (§9.1) |
| İç içe JSON | `EditorOptions`, `EditorScript`, `LookupQuery` → JSON **string** olarak kaçışlanır |
| Satır sonu | LF |

---

### 0.6 Zorunlu keşif turu — sormadan üretme

**Kullanıcı bir ekran/komponent istediğinde ilk cevabın dosya değil, sorudur.** Talep ne kadar
kısa gelirse gelsin ("stok listesi olsun", "şöyle bir sayfa istiyorum", bir ekran görüntüsü),
üretimden önce keşif turunu işlet. Tek satırlık bir talepten üretilen ekran çalışır ama
kullanılabilir olmaz; eksik olan şey kodda değil, tarifte olur.

Bu, dosyanın geri kalanındaki "varsayımını yaz ve devam et" tavrının **istisnasıdır** ve yalnızca
yeni ekran/komponent üretimi için geçerlidir. Var olan bir ekranı düzeltme, alan ekleme, hata
ayıklama, açıklama isteği gibi taleplerde soru turu yoktur — doğrudan yap.

**Turun kuralları**

1. **Soruları toplu sor.** Tek tek değil, `AskUserQuestion` ile turda **en fazla 4 soru**;
   her sorunun 2–4 seçeneği ve **önerilen bir varsayılanı** olsun (`(Önerilen)`). Kullanıcı
   okumadan onaylayabilmelidir.
2. **En fazla üç tur.** Tur 1 iskeleti kurar (§0.6.2), Tur 2 seçilen yolun ayrıntısını alır
   (§0.6.3 / §0.6.4), Tur 3 yalnızca ilk iki turda ortaya çıkan **açık uçları** kapatır.
   Üçüncü turdan sonra kalan boşluk varsayımla doldurulur ve tarifte belirtilir.
3. **Cevabı zaten bilinen şeyi sorma** (§0.6.5). Depoda okunabilen (tablo/kolon adları, mevcut
   menü kökleri, yetki grupları) her şey **önce aranır**; soru ancak arama sonuçsuz kalırsa
   ya da iki makul seçenek varsa sorulur.
4. **Her soru bir üretim kararını değiştirmelidir.** Cevabı ne olursa olsun aynı dosyayı
   üreteceksen o soruyu sorma.
5. **Kaçış yolu her zaman açık:** kullanıcı "sen bilirsin / varsayılanlarla üret / hepsini sen
   seç" derse turu bitir, varsayımlarla üret ve sonunda listele. Kullanıcı baştan "soru sorma"
   dediyse hiç başlatma.
6. **Sonunda tarifi onaylat** (§0.6.6). Onay gelmeden `configs/seeds/` altına dosya yazma.

**Turun çıktısı** kapsamı belli bir ekran tarifidir; tarifin doldurulacak katmanları
`lowcode-reference.instructions.md` §0'daki 25 satırlık yetenek envanteridir. Turu o listeyi
tarayarak kur: her katman için ya cevabı al, ya varsayılanı uygula, ya da "bu ekranda yok" de.

#### 0.6.1 Hangi araç? — yol seçimi

Tur 1'in birinci sorusunun karşılığı budur; kullanıcı türü net söylemediyse tarife bakıp
**öner**, tek başına karar verme:

| Tarifte varsa | Yol |
| --- | --- |
| Kayıt listesi + ekle/düzenle/sil + filtre/arama | **SQL Query Manager + Wizard** (`ComponentKind: 0`) |
| Aynı verinin birden çok görünümü (pano, takvim, ağaç, grafik) | **Wizard** — tek dosya, birden çok layout (§9.8) |
| Ana kayıt + detay sekmeleri | **Wizard** + `SubForms` |
| Onay süreci | **Wizard** + `WorkflowDto` |
| Üstte KPI kartları | **Wizard** + `Widgets` |
| Serbest yerleşim: yan yana kartlar, özel bölümler, sihirbaz adımları, karışık bileşenler | **Custom Component** (`ComponentKind: 1`) |
| Var olan ekranların bir sayfada toplanması (dashboard) | **Custom Component** + `platform` düğümleri (`listFormCode`) |
| Tek kayıt üzerinde çalışan özel form (liste yok) | **Custom Component** + `Form` düğümü |

Şüphede kalırsan **Wizard'ı seç.** Grid'e benzeyen her şey Wizard'la daha ucuz, daha yetkin ve
daha bakımlıdır; Custom Component'e yalnızca yerleşim gerçekten grid/form kalıbına sığmıyorsa geç.

İki yol birlikte de kullanılır: veriyi Wizard ile ekran yap, sonra Custom Component içine
`platform` düğümü olarak göm.

---

#### 0.6.2 Tur 1 — her talepte sorulacak dört şey

Bu dört soru, talebin türünden bağımsız olarak sorulur; dördü de üretilecek dosya kümesini
doğrudan değiştirir.

| # | Soru | Neden belirleyici | Seçenekler |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Ekran türü** | Üretilecek artefaktı seçer | Liste ekranı (Wizard) · Serbest yerleşimli sayfa (Custom Component) · Tek kayıtlık form · Karma (Wizard + Custom) |
| 2 | **Veri kaynağı** | Tablo yoksa `sql/object/` de üretilecek | Var olan tablo/view (adı?) · Yeni tablo üretilsin · Birden çok tablo → view üretilsin · Var olan bir API/endpoint |
| 3 | **Kim kullanacak / hangi modül** | Menü kökü, yetki grubu ve isimlendirme buradan türer | Mevcut modüllerden biri (listele) · Yeni modül |
| 4 | **Kapsam** | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit` ve tablo ön eki | Kiracı geneli (varsayılan) · Şube bazlı · Birim ağacına göre · Host (tüm kiracılar ortak) |

1. sorunun cevabı **yolu belirler**; belirsizse §0.6.1'deki yol tablosuna bak ve
   şüphede **Wizard'ı öner**. 2. sorunun cevabı "var olan tablo" ise adını sormadan önce
   `sql/object/` ve mevcut wizard dosyalarını tara — bulursan sorma, doğrulat.

#### 0.6.3 Tur 2 — List (Wizard) yolu soru seti

Sırayla tara; ekranın gerçekten ihtiyaç duyduğu satırları sor, gerisini varsayılanla geç.
Sütun listesi **en kritik olanıdır** — onsuz üretilen ekran her zaman yeniden yazılır.

| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
| --- | --- | --- |
| **Sütunlar** | Hangi alanlar görünecek, başlıkları ne? Tablo varsa "şu kolonların hepsi mi, bir kısmı mı?" | Tablodaki tüm kolonlar, audit kolonları gizli |
| **Alan tipleri** | Her alan için editör: metin / sayı / tarih / onay kutusu / açılır liste / çoklu seçim / zengin metin / görsel (§0.7.3, §4.3.2) | Kolon `DbType`'ından türetilir |
| **Zorunluluk ve doğrulama** | Hangileri zorunlu? Aralık/desen/uzunluk kuralı olan var mı? | `NOT NULL` kolonlar zorunlu, başka kural yok |
| **Lookup'lar** | Açılır listeler nereden beslenecek: sabit liste mi, başka tablo mu, var olan tanım tablosu mu (ülke/para birimi/departman…)? Bağlı liste (il→ilçe) var mı? | Sabit liste; FK varsa hedef tabloya `Query` |
| **Anahtar** | Anahtar kolon ve tipi | `Id` / `UNIQUEIDENTIFIER` (`KeyFieldDbSourceType: 9`) |
| **Görünümler** | Varsayılan dörtlüden (Grid · Card · Pivot · Chart) kapatılacak olan var mı? Ağaç, gantt, takvim, kanban gerekiyor mu? Açılışta hangisi? | `Grid` + `Card` + `Pivot` + `Chart`, `DefaultLayout: "grid"` (§9.8) |
| **Görünüm eşlemeleri** | Açılan her görünümün zorunlu alanları: ağaçta `ParentId`, takvimde başlangıç/bitiş, kanbanda durum kolonu (§9.8) | Görünüm açılmaz |
| **Form düzeni** | Alanlar hangi gruplara ayrılsın, grup başına kaç kolon? Popup mu satır içi mi? | Tek grup, 2 kolon, popup |
| **Otomatik dolan alanlar** | Kullanıcı/tarih/tenant dışında otomatik dolacak alan var mı? Belge numarası gerekiyor mu (§9.9)? | Audit alanları + tenant |
| **Hesap ve koşul** | Alanlar arası hesap (miktar×fiyat), koşullu kilit, seçimle dolan alan var mı (§5)? | Yok |
| **Filtre/arama** | Filtre satırı, arama kutusu, ekran üstü sabit filtre (tarih aralığı/şube/durum)? | Filtre satırı + arama açık |
| **Özet** | Altta toplam/adet satırı gerekiyor mu, hangi kolonlarda? | Yok |
| **Aksiyonlar** | Ekle/düzenle/sil dışında buton: onaya gönder, çıktı al, dış sisteme aktar, başka ekran aç? (§4.9) | Yalnız CRUD |
| **Alt ekranlar** | Kaydın altında sekme (kalemler, ekler, geçmiş) olacak mı? İlişki alanı ne? | Yok |
| **KPI kartları** | Üstte sayaç/kart şeridi olacak mı, hangi sayılar? | Yok |
| **Onay süreci** | Kayıt onaya düşecek mi? Kim onaylayacak (rol/kullanıcı), kaç adım? | Yok — **onaycı asla varsayılmaz, sorulur** |
| **Koşullu renklendirme** | Duruma göre renklenecek satır/hücre var mı? | Yok |
| **Yetki** | Ayrı rol kırılımı gerekiyor mu, yoksa tek yetki ailesi yeterli mi? | `{MenuCode}` + standart son ekler |
| **Menü** | Hangi kök menünün altına, hangi sıraya, hangi ikonla? | Modülün kök menüsü, `max(Order)+1` |
| **Dil** | Menü/başlık/alan metinlerinin TR ve EN karşılıkları | Türkçeden çevrilir |

#### 0.6.4 Tur 2 — Custom Component yolu soru seti

Serbest yerleşimde tarif, **sayfanın bölgeleri** üzerinden çıkarılır. Ekran görüntüsü varsa
önce §0.7 ile oku, sonra buradaki boşlukları sor.

| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
| --- | --- | --- |
| **Sayfa iskeleti** | Kaç bölge var, nasıl dizilmiş? (üst şerit / tek kolon / iki kolon + kenar panel / sekmeli) | Tek kolon `PageContainer` |
| **Bölge içerikleri** | Her bölgede ne var: kart, form, liste, grafik, pano, metin, buton grubu? | — (sorulmadan geçilemez) |
| **Hazır ekran gömme** | Bölgelerden biri var olan bir ListForm ekranı mı? (öyleyse `platform` düğümü + `listFormCode`, primitiflerden kurma) | Sorulur |
| **Form bölgesi** | Tek kayıt üzerinde çalışan bir form var mı? Hangi alanlar, hangi uçlar (select/insert/update/delete), anahtar nereden gelir (query/route)? | `Form` yok |
| **Veri kaynakları** | Her bölge veriyi nereden alır: CRUD endpoint mi, Custom Endpoint mi, var olan bir API mi? | CRUD endpoint üretilir |
| **Filtreler** | Bölge verisi neye göre süzülür: sabit değer, URL parametresi, başka bölgedeki seçili kayıt? (§10.4 · reference) | Süzme yok |
| **Etkileşim** | Tıklama/seçim/kaydetme sonrası ne olsun: başka bölge yenilensin, sayfa açılsın, uyarı çıksın? (§7.8) | Yok |
| **Durum ve boşluk** | Veri yokken, yüklenirken, hata alındığında ne görünsün? | Standart boş/yükleniyor durumu |
| **Yetki** | Bölge bazlı gizleme gerekiyor mu? Hangi bölge hangi yetkiyle? | Sayfa yetkisi |
| **Route ve menü** | Sayfanın adresi ne olsun, menüde nerede dursun? | `/admin/{kebab-ad}`, modül kök menüsü |
| **Bağımlılık** | Sayfa başka bir custom component'i kullanacak mı? | Yok |
| **Mod** | Tasarımcıda düzenlenebilir kalsın mı (Visual), yoksa yerleşim tasarımcıya sığmıyor mu (Code)? (§7.1.1) | Visual |

> **Yeniden kullanım sorusu her Custom talebinde sorulur:** istenen bölgelerden biri
> Wizard'la daha ucuza çözülüyorsa bunu söyle ve karma yolu öner (veriyi Wizard ile ekran yap,
> Custom Component içine `platform` düğümü olarak göm). Custom Component'i, yerleşim gerçekten
> grid/form kalıbına sığmadığı için seç — "daha esnek olur" diye değil.

#### 0.6.5 Sormadan geçilecekler

Soru turu bir anket değildir. Aşağıdakiler **sorulmaz**, uygulanır ve tarifte tek satırla
bildirilir:

| Konu | Neden sorulmaz |
| --- | --- |
| Tenant + audit kolonları (`Id`, `TenantId`, `CreationTime`, `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted`, `DeletionTime`, `DeleterId`) | Yeni tabloda varsayılan; kullanıcı "audit yok" demedikçe eklenir |
| Tanım tablosunda `IsActive` | Yeni **tanım** tablosunda varsayılan (aşağıda); kullanıcı "aktif/pasif yok" demedikçe eklenir |
| `IsActive` varsayılan değeri | Her tabloda `DEFAULT 1`, formda `true` (§8.1) |
| Metinlerin EN + TR olması, dil anahtarı üzerinden verilmesi | Platform sözleşmesi |
| İsimlendirme (`ListFormCode`, menü kodu, yetki adları, dosya adları) | §2'den türer |
| Seed dosyası yazılıp yazılmayacağı | Her artefakt seed'lenir (§0.2) |
| Route kaydı açılıp açılmayacağı | List statik route kullanır, Custom `RoutePath`'ten türer (§9.7) |
| Parametreli SQL kullanımı, yetki kontrolü, tenant izolasyonu | Tartışmaya açık değil |
| Depoda okunabilen tablo/kolon/menü/yetki adları | Önce ara, bulduğunu **doğrulat**, sıfırdan sorma |
| Var olan bir tanım tablosunun (ülke, para birimi, departman, ünvan, birim) yeniden üretilip üretilmeyeceği | Üretilmez; mevcut tabloya lookup bağlanır (reference §12.6) |
| Liste ekranının üstündeki KPI kartları (`Widgets`) | List ekranı en az 3 kartla gelir, kartlar tablonun durum/bayrak/tarih/tutar kolonlarından seçilir; alt form olarak üretilen ekrana widget yazılmaz (§4.6.1) |

Buna karşılık **her zaman sorulacak** üç şey vardır, çünkü yanlış varsayım geri dönülmez sonuç
üretir: **hangi tabloya yazılacağı**, **kimin onaylayacağı** (onay süreci varsa) ve
**hesap/iş kuralının formülü**.

#### 0.6.6 Ekran tarifi ve onay

Turlar bitince tarifi **tek blok hâlinde** göster ve onay iste. Kullanıcının cevapladığı satırlar
olduğu gibi, varsayılanla doldurulanlar `(varsayılan)` işaretiyle yazılır — böylece kullanıcı
neyi onayladığını görür.

```
Amaç          : Ne işi görüyor, kim kullanıyor
Yol           : Wizard (ComponentKind 0) | Custom Component (ComponentKind 1) | karma
Veri kaynağı  : Tablo/view adı · yoksa "üretilecek" + hangi kolonlarla
Anahtar       : Kolon + tip (DbType numarası)
Sütunlar      : Alan → editör tipi → zorunlu mu → lookup kaynağı        (List yolu)
Bölgeler      : Bölge → bileşen → veri kaynağı → filtre                 (Custom yolu)
Layout(lar)   : Grid + Card + Pivot + Chart (varsayılan dörtlü) [+ Tree / Gantt / Scheduler / Todo] + açılış görünümü
Form düzeni   : Gruplar ve kolon sayısı, düzenleme modu
Otomatikler   : Varsayılan değerler, numaratör, hesaplar (EditorScript)
Doğrulama     : Alan kuralları + sunucu tarafı kontrol
Aksiyonlar    : Toolbar ve satır butonları, ne yapıyorlar
Alt ekranlar  : Ana-detay sekmeleri + ilişki alanları
Widget'lar    : Üstteki KPI kartları ve sorguları
Akış          : Onay adımları ve onaycılar
Otomasyon     : Zamanlanmış iş / bildirim / mail gerekiyor mu
Menü          : Üst menü, sıra, ikon
Yetki         : Grup adı + kimde hangi yetki
Eklemeler     : Hangi ui bileşenine hangi olay/prop/küçük yetenek eklenecek (§7.3) — yeni bileşen yok
Kapsam        : IsTenant / IsBranch / IsOrganizationUnit
Dil           : EN + TR metinler
Üretilecek    : Dosya listesi (§0.1 klasörlerine göre)
```

Onaydan sonra §0.2'deki sırayla üret. Üretim bittiğinde dosyaları tek tek listele: hangi dosya,
ne üretiyor, hangi menüde görünecek, hangi yetkiyi ister — ve tarifte `(varsayılan)` kalan
satırları "şunları ben seçtim, değiştirmek ister misin?" diye ayrıca hatırlat.

### 0.7 Görselden üretim (ekran görüntüsü / mockup)

Kullanıcı tarif yerine **bir fotoğraf, ekran görüntüsü ya da mockup** gönderdiğinde keşif turu
iptal olmaz, kısalır: görsel, Tur 2 sorularının çoğunu cevaplar. Önce görseli oku ve tarifi
doldur; sonra §0.6 turunu yalnızca görselden okunamayan boşluklar (§0.7.4) için işlet. Görseli
tahmine değil, gördüğün öğelere dayandır.

#### 0.7.1 Görseli okuma sırası

1. **Sayfa iskeleti** — kaç bölge var? Üstte KPI şeridi, ortada liste, sağda panel, altta sekme?
2. **Ana bölge ne?** Tablo mu, kart ızgarası mı, pano mu, takvim mi, form mu?
3. **Araç çubuğu** — hangi butonlar var, ne yazıyorlar, ikonları ne?
4. **Sütunlar** — başlıklar, hizalama, biçim (para, tarih, yüzde), rozet/renkli durum hücreleri.
5. **Filtre/arama** — başlık altı filtre satırı, arama kutusu, tarih aralığı seçicileri.
6. **Form alanları** — kontrol tipleri ve kolon düzeni (kaç kolon, hangi alan kaç sütun kaplıyor).
7. **Satır aksiyonları** — satır sonundaki ikonlar.
8. **Durum göstergeleri** — onay adımları, ilerleme çubukları, etiketler.

#### 0.7.2 Görsel öğe → artefakt eşlemesi

| Görselde gördüğün | Karşılığı |
| --- | --- |
| Başlık satırı + veri satırları olan tablo | Grid layout |
| Kart ızgarası | Card layout |
| Dikey kolonlar + sürüklenebilir kartlar | Todo (Kanban) layout · `TodoOptionDto.StatusExpr` |
| Ay/hafta takvimi, saat çizelgesi | Scheduler layout |
| Yatay zaman çubukları, bağımlılık okları | Gantt layout |
| Girintili ağaç, açılır düğümler | Tree layout |
| Satır/sütun kesişimli özet tablo, ara toplamlar | Pivot layout |
| Çubuk/çizgi/pasta grafik | Chart layout · `SeriesJson` |
| Üstte sayı gösteren küçük kutular | `Widgets` (`WidgetEditDto`) |
| Kaydın altında sekmeler (Kalemler, Ekler, Geçmiş) | `SubForms` |
| Araç çubuğundaki özel buton | `CommandColumnJson` · `ButtonPosition: 1` |
| Satır sonundaki ikon | `CommandColumnJson` · `ButtonPosition: 0` |
| Başlık altındaki filtre satırı | `FilterRowJson` |
| Sağ üstteki arama kutusu | `SearchPanelJson` |
| "Sürükleyip gruplayın" şeridi | `GroupPanelJson` |
| Üstte ek filtre çubuğu (tarih aralığı, şube seçimi) | `ExtraFilterJson` |
| Sayfalama şeridi | `PagerOptionJson` |
| Renkli durum rozeti | `ColumnStylingJson` / `ColumnCssClass` |
| Onayla / Reddet butonları | `WorkflowJson` (otomatik gelir, elle tanımlama) |
| Yan yana bağımsız bölümler, karışık yerleşim | Custom Component · `FlexRow` + düğümler |

Görselde yalnız tablo görünmesi Card/Pivot/Chart'ı kapatmak değildir; liste ekranı varsayılan
dörtlüyle üretilir (§9.8), görseldeki görünüm `DefaultLayout` olur.

#### 0.7.3 Görseldeki kontrol → `EditorType`

| Görselde | `EditorType` | Ek |
| --- | --- | --- |
| Tek satır metin kutusu | `dxTextBox` | |
| Çok satırlı kutu | `dxTextArea` | `autoResizeEnabled` |
| Sağında ok olan açılır liste | `dxSelectBox` | lookup zorunlu |
| İçinde etiket/çip olan açılır liste | `dxTagBox` | lookup zorunlu |
| Büyüteçli seçim + tablo açılıyor | `dxGridBox` / `dxLookup` | `columns` |
| Onay kutusu | `dxCheckBox` | |
| Aç/kapa anahtarı | `dxSwitch` | `switchedOnText` |
| Yan yana yuvarlak seçenekler | `dxRadioGroup` | `layout: horizontal` |
| Takvim ikonlu alan | `dxDateBox` | |
| İki tarihli aralık alanı | `dxDateRangeBox` | |
| Artı/eksi oklu sayı | `dxNumberBox` | `format.precision` |
| `₺ 1.250,00` biçimli alan | `dxNumberBox` | `format.type: currency` |
| `%` biçimli alan | `dxNumberBox` | `format.type: percent` |
| Renk kutucuğu | `dxColorBox` | |
| Kalın/italik araç çubuklu alan | `dxHtmlEditor` | `toolbar.items` |
| Kaydırıcı | `dxSlider` / `dxRangeSlider` | `min`, `max` |
| Fotoğraf / görsel alanı (seçilen, çekilen ya da başka kayıttan kopyalanan) | `dxImageUpload`, kolon `nvarchar(MAX)` (base64); salt okunur gösterilecekse `EditorOptions: {"readOnly": true}` — `dxImageViewer` değil | `accept`, `maxFileSize`, `capture` |
| Gri, tıklanamaz alan | ilgili editör + `EditorOptions: {"readOnly": true}` | |
| Kırmızı yıldızlı etiket | `IsRequired: true` | |

#### 0.7.4 Görselden okunamayacak şeyler

Bunlar bir ekran görüntüsünde **görünmez**; varsayımını yaz ve bildir:

| Bilgi | Varsayılan davranış |
| --- | --- |
| Tablo/kolon adları | Görünen başlıklardan PascalCase kolon adı türet, tabloyu `sql/object/` altında sen üret |
| Anahtar alan ve tipi | `Id` / `UNIQUEIDENTIFIER` (`KeyFieldDbSourceType: 9`) |
| Lookup'ların kaynağı | Az sayıda sabit seçenek görünüyorsa `StaticData`, kod/isim çifti gerektiren yerlerde `Query` |
| Tenant/şube kırılımı | `IsTenant: true` (§CLAUDE varsayılanı) |
| Yetki grubu ve menü kökü | Ekranın ait olduğu modülden türet, kullanıcıya sor değil bildir |
| Dil metinleri | Görseldeki dilde yaz, diğer dile çevir; ikisi de doldurulur |
| Onaycılar | Yer tutucu bırak (`<roleOrUserId>`) ve kullanıcıya sor — **bu, sorulması gereken bir şeydir** |
| İş kuralları (hesap, koşul) | Görselde formül görünmüyorsa `EditorScript` yazma; sor |

#### 0.7.5 Görsel için de aynı protokol

Görselden çıkardığın tarifi §0.6.1'deki yol tablosuna sok, görselden okunamayan boşlukları
§0.7.4 + §0.6 turuyla sor, tarifi §0.6.6 ile onaylat, sonra §0.2'deki sırayla dosyaları üret.
Görsel bir "tasarım sözleşmesi" değildir: platformun kendi bileşenleriyle **en yakın** karşılığı
üretilir, piksel taklidi yapılmaz. Görseldeki bir öğenin platformda karşılığı yoksa bunu üretim
sonunda açıkça yaz.

---

### 0.8 Çerçeve sınırı — uygulama kendini geliştirir, dışına çıkmaz

Platform kendi mekanizmalarıyla büyür; **çerçevenin dışına çıkan her talep üretimden önce
kullanıcıya sorulur ve yalnızca onayla yapılır.** "Yapılamaz" cevabı yoktur, "sormadan
çerçeve dışına çık" da yoktur.

**Çerçeve içi — sormadan yapılır** (keşif turu tarifinde gösterilir, onay tarifle gelir):

| Alan | Örnek |
| --- | --- |
| Seed artefaktları | Wizard, custom component (visual/code modu), `crud/`, SQL nesneleri (tablo/view/SP/fonksiyon), Custom Endpoint, Dynamic Service, BackgroundWorker, bildirim türü/kuralı, dil anahtarı, yetki kaydı, **SEO kaydı** (§0.9) |
| Mevcut bileşeni genişletme | Kullanılan bir `ui` bileşenine **eksik olay / prop / küçük yetenek** ekleme (§7.3 notu) — komponentin %70'i hazır araçlarla kuruluyorsa kalanı bu eklemelerle tamamlanır; `componentProps.json` girdisini tamamlama |
| Mevcut sözlüğü genişletme | Yeni EditorScript tarifi (`scriptRecipes.ts` ↔ `Domain.Shared/Editors` birlikte), yeni `EditorOptions` anahtarı, yeni `DefaultValue` token'ı — **geriye dönük uyumlu** olmak şartıyla |
| Tasarımcı sözleşmesi | Var olan düğüme prop/varsayılan ekleme, yeni Script Builder tarifi |

**Çerçeve dışı — önce sor, onay olmadan dokunma:**

| Alan | Örnek |
| --- | --- |
| Yeni React bileşeni / sayfası | Yeni `ui` bileşeni, yeni toolbox ailesi, `EXCLUDED_COMPONENTS` değişikliği, `views/` altına elle sayfa, Developer Kit menüsüne yeni ekran, var olan bileşeni yeniden yazmak ya da mevcut davranışını değiştirmek |
| Çekirdek motor | ListForm runtime, seeder'lar, `codeGenerator.ts`, yetki/kimlik altyapısı, `DataSourceManager`, dispatcher/derleyici (`CustomEndpointAppService`, `DynamicServiceCompiler`) |
| Backend şeması | Yeni ABP modülü/entity/migration, platform tablolarında (`{Önek}_{H\|T\|B}_{Ad}` — reference §12.1) kolon değişikliği, `TableNameEnum`/`TableNameResolver` değişikliği, DTO/JSON kolon sözleşmesini **bozan** değişiklik |
| Bağımlılık | Yeni NuGet/npm paketi, sürüm yükseltme |
| Sabit yapılar | `data/App.Menus.Routes.json` satırlarının eklenmesi/silinmesi/yolunun değişmesi (`Seo*` alanları hariç, §0.9), `PlatformConsts` içindeki mevcut değerlerin değişmesi |
| Dış dünya | Yeni harici entegrasyon, yeni bağlantı tipi, üçüncü taraf servis |

**Sorma biçimi:** çerçeve içinde yapılabilen her şeyi **önce bitir**, sonra tek soruda
`AskUserQuestion` ile sor — neden konfigürasyon/seed yolu yetmiyor (bir iki cümle), en küçük
hangi değişiklik yeter, hangi dosyalara dokunacak, geri alma nasıl olacak. Seçenekler arasında
daima "çerçeve içinde daraltılmış çözüm" alternatifi de bulunsun. Onay gelmeden `api/` ya da
`ui/` altında çerçeve dışı bir satır yazılmaz; onay bir talebe özeldir, sonraki talebe taşınmaz.

---

### 0.9 SEO alanları — ziyaretçiye açık her yol için zorunlu

Ziyaretçiye açık bir yol üreten her iş, o yolun **SEO alanlarını da** doldurur. Bu kullanıcıdan
istenen bir bilgi değildir, üretimin parçasıdır: kullanıcı SEO bilgisi girmez, sen yazarsın.
Metasız yayınlanan bir sayfa arama sonucunda başlıksız ve açıklamasız görünür; paylaşıldığında
da boş bir kart çıkar.

**Ayrı bir SEO tablosu yoktur.** Meta, yolu tanımlayan kaydın üzerinde yaşar. Bu platformda rota
iki yerden doğar, ikisinde de aynı alan kümesi vardır:

| Yolu tanımlayan | Seed dosyası | Örnek yollar |
| --- | --- | --- |
| `Route` satırı (fiziksel React sayfası) | `data/App.Menus.Routes.json` | `/products`, `/blog`, `/demo`, `/checkout` |
| Custom Component `RoutePath` | `data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` | `/home`, `/about`, `/contact` |

Aynı yolu ikisi de tanımlıyorsa **bileşen kazanır** — çalışma zamanında da bileşen fiziksel
rotayı gölgeler (`SeoAppService.CollectSeoRoutesAsync`). `/admin/` ile başlayan hiçbir yol için
alan doldurulmaz; yönetim yüzeyi zaten `noindex` gelir.

**Ne zaman:** public bir `RoutePath` taşıyan Custom Component, `Pub` modülüne eklenen bir menü,
ya da ziyaretçiye açık yeni bir fiziksel sayfa ürettiğinde.

```jsonc
// data/App.Menus.Routes.json ya da data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json
// içindeki satırın üzerine, var olan alanların yanına:
{
  "Path": "/kurslar",                            // Custom Component'te: "RoutePath"
  "SeoTitle": "::App.PublicSeo.Courses.Title",   // dil anahtarı ya da düz metin
  "SeoDescription": "::App.PublicSeo.Courses.Description",
  "SeoKeywords": "::App.PublicSeo.Courses.Keywords",
  "SeoOgImage": null,                            // boşsa ayarlardaki varsayılan paylaşım görseli
  "SeoCanonicalUrl": null,                       // boşsa site adresi + yol
  "SeoNoIndex": false,
  "SeoIncludeInSitemap": true,
  "SeoChangeFrequency": "weekly",
  "SeoPriority": 0.7,
  "SeoStructuredData": null                      // ham JSON-LD; sayfaya olduğu gibi eklenir
}
```

**Kurallar:**

| Kural | Neden |
| --- | --- |
| Metin alanları **dil anahtarı** taşır (`::App.PublicSeo.{Sayfa}.{Alan}`), anahtarlar `data/App.Languages.LanguageText.json`'a EN + TR yazılır | Kayıt kültür başına çoğalmaz; çeviri dil dosyasında, tek yerde durur (standing default 4) |
| `Title` 60, `Description` 160 karakteri aşmaz | Arama sonucunda kırpılır |
| Metni uydurma — sayfanın kendi içeriğinden türet | Sayfada yazmayan bir vaat meta'da da yazmamalı |
| Kişiye özel / tek kullanımlık akış (`/checkout`, `/payment`, `/success`) → `SeoNoIndex: true`, `SeoIncludeInSitemap: false` | İçeriği olmayan, tekrar ziyaret edilemeyen adres |
| Parametreli rota (`/blog/:id`) alan taşımaz | Bir adres değil kalıptır; tek tek adresler sitemap'e veriden üretilir (`SeoAppService`) |
| Yönlendiren adres → `SeoCanonicalUrl` hedefi gösterir, `SeoIncludeInSitemap: false` | Aynı içerik iki adreste görünmesin |
| **Her satır** `SeoNoIndex` ve `SeoIncludeInSitemap` taşır — ziyaretçiye açık olmayanlar da (`true`/`false`) | Alanlar ekranın alan listesinde; `NOT NULL` bit kolonu satırda yoksa insert düşer. Diğer non-nullable alanlarla (`IsActive`, `IsDisabled`) aynı kural |

**Genel varsayılanlar kayıtta değil ayardadır:** site adresi, site adı, varsayılan başlık ve
açıklama, paylaşım görseli, Twitter hesabı, diller, robots yönergesi, Google doğrulaması,
sosyal hesaplar, varsayılan anahtar kelimeler (`DefaultKeywords`), sitemap anahtarı (`SitemapEnabled`) ve
sitemap dışı yollar (`SitemapExcludePaths`) `App.SiteManagement.Seo.*` ayarlarındadır
(`configs/seeds/data/App.SettingDefinitions.json`). Bir değer bütün site için geçerliyse
oraya yazılır, her yola tekrarlanmaz. Site kökü (`/`) hiçbir kayıt taşımaz; doğrudan bu
varsayılanlardan beslenir.

**Akış:** ayarlar + iki kaynaktan toplanan yol kayıtları uygulama konfigürasyonunun `seo`
alanıyla ziyaretçiye taşınır (`PlatformApplicationConfigurationContributor`), istemcide
`SeoHead` sayfanın başlığını, açıklamasını, kanonik adresini, `og:`/`twitter:` kartını ve
JSON-LD belgelerini kurar; `::` ile başlayan değerler orada çevrilir (`resolveSeoText`).
`sitemap.xml` ve `robots.txt` aynı kaynaktan `SeoController` tarafından üretilir.

### 0.10 MCP ile üretim — geliştirme araçları

`/mcp` ucuna bağlı bir istemci ekranı dosya yazarak değil, uygulamanın kendi servislerinden geçen
araçlarla üretir; sonuç ve seed dosyaları wizard ekranıyla birebir aynıdır. Araç adları
`McpToolNames`'tedir; okuyanlar `App.DeveloperKit.McpServers.Invoke`, değiştirenler `.Write`
ister ve kiracı kullanıcısına hiçbiri açılmaz.

| Araç | Ne yapar | Not |
| --- | --- | --- |
| `get_dev_guide` | Bu dosyanın (`lowcode`) ya da `reference`'ın başlık listesini / bir bölümünü döner | Bölüm numarayla (`4.3`) ya da başlık metniyle istenir; aynı numarayı iki başlık taşımamalıdır. Bölüm önce istenen belgede, sonra diğerinde aranır; başlık olmayan bir terim (`dxImageUpload`) terimin geçtiği bölümlerin listesini döndürür |
| `create_table` | Yeni tablonun `sql/object/{Tablo}.sql` ve PG eşi `postgres/object/{Tablo}.sql` dosyalarını yazar; veritabanında çalıştırmaz, tabloyu DB Migrate kurar (deploy kolonları o zamana kadar scriptten okur) | Ek olarak `App.SqlQueryManager` ister; `Id`/`TenantId`/audit kolonlarını kendi ekler (`fullAudited`, `multiTenant` varsayılan açık); var olan tabloyu reddeder. View/SP/fonksiyon kurulamaz |
| `list_wizards` · `get_wizard` | Wizard dosyalarını listeler (menü yolu, bağımlılar) · dosyayı diskteki hâliyle döner | Var olan menü kökünü/izin grubunu bulmak için önce `list_wizards` |
| `deploy_wizard` | Wizard cevabından ekranın wizard dosyasını ve menü/yetki/dil seed satırlarını yazar; veritabanına yazmaz (§4.0) | Girdi §4.4'teki düz cevap ya da `get_wizard` çıktısıyla aynı dosya biçimi; enum'lar sayı. `replaceFileName` = `EditFileName` (§4.5). List ekranında `Widgets` dolu gelir — alt form olarak üretilen ekran hariç (`Widgets: []`) — en az 3 kart, kiracı tablosunda `"TenantId" = '@TENANTID'` (§4.6.1); kartlardaki her dil anahtarı var olmalı ya da `Language.Texts`'te EN + TR verilmeli, yoksa deploy reddeder. `MenuOrder` yazılmaz — sunucu yeni ekranı kardeşlerinin sonuna koyar, güncellemede yerini korur. Talep bağı (`DevRequest`) da yazılmaz — sunucu etkin talepten doldurur (§4.0). İstek demo veri taşıyorsa `SeedData: true` + `seedRows` (§0.10.1). Satır/toolbar butonları `CommandColumns` (§4.9). Bağımlı lookup öğedeki `Cascade*` alanları (§4.3.4). Çıkıştaki `isPending: true` ekranın henüz kurulmadığını söyler — kullanıcı Wizard Manager'da DB Migrate çalıştırır; model migrate'i beklemez |
| `delete_wizard` | Wizard'ı ve yalnızca onun ürettiği kayıtları siler; `dropTables: true` ekranın tablosunu da düşürür | Bağımlı wizard varsa reddeder. Tablo kullanıcı açıkça onaylamadan düşürülmez; `App.SqlQueryManager` ister (§4.5) |
| `start_dev_request` | `App.DevRequests` talebini üstlenir: `Ready to Start` durumundaysa `In Progress` durumuna alır, değilse reddeder | Ek olarak `App.DevRequests.Update` ister. Açıklamadaki görseller ayrı resim içeriği olarak gelir (§0.11) |
| `get_dev_request` | Talebi durumuna dokunmadan okur (aynı metin + analiz + resim içerikleri) | Analizden önce ya da yarım kalan talebe dönmek için; `App.DevRequests` ister |
| `save_dev_request_analysis` | `Backlog`/`Analysis` durumundaki talebin analizini `Analysis` kolonuna yazar (var olanı değiştirir), talebi `Analysis` durumuna alır; diğer durumları reddeder. Modül dokümanına yazmaz; doküman üretimde açılır (§0.13) | Ek olarak `App.DevRequests.Update` ister. Standart §0.12; `Description`'a dokunmaz |
| `append_dev_request_note` | Talebin `Analysis` kolonunun sonuna HTML ekler | Üretim sonuç notu için; `Description` ve `Analysis` `update_row` ile yazılmaz (§0.11) |
| `add_dev_request_subtasks` | `SubTasks` listesine tamamlanmış satırlar ekler | Atanan = bağlanan kullanıcı, bitiş = bugün (sunucu yazar); `SubTasks`'ı `update_row` ile yazma (§0.11) |
| `verify_wizard` | DB Migrate ile kurulmuş ekranı veri yazmadan doğrular (migrate bekleyen dosyada `install` kontrolü başarısız döner, diğerleri yapılmaz): menü, yetki tanımı, ekran sorgusu (List) ya da bileşen (Custom), seed kapanışı | İsteğe bağlı: kullanıcı migrate sonrası isterse. Talep döngüsünün (§0.11) adımı değildir. `passed` yalnızca engelleyici bir kontrol kalırsa `false` |
| `list_components` · `get_component` · `save_component` · `delete_component` | Custom component okuma/yazma (ada göre upsert) | `save_component` visual designer bileşenini reddeder — yalnız Code modu (§7.1.1) |
| `list_report_templates` · `get_report_template` · `save_report_category` · `save_report_template` · `delete_report_template` | Rapor kategorisi ve `DynamicReport` şablonu okuma/yazma (ada göre upsert) | Yazma `App.Reports.*` ekranlarının C/U/D sözleşmesinden geçer, seed dosyasına yansır. `listFormCode` ile yer tutucuları doğrular ve satır butonunu döner (§9.12) |

**Yetkiler.** MCP'nin iki yetkisi vardır: `.Invoke` (bağlantı + okuma) ve `.Write` (her
değişiklik; kiracıda yalnızca satır yazma). İkisi de kapıdır, işlemin kendi uygulama yetkisi ayrıca
aranır. Araç başına tam tablo: `README.md` §13.9 › "Yetki modeli". Bir araç yetki yüzünden
reddedilirse cevap eksik yetkiyi adıyla verir ("'deploy_wizard' için gereken yetkiniz yok:
Wizard (App.Listforms.Wizard)…"): bu durumda **başka bir yoldan deneme** — aynı işi farklı bir
araçla yapmaya çalışma, eksik yetkiyi kullanıcıya olduğu gibi bildir ve dur.

#### 0.10.1 Demo veri — `SeedData`

İstek örnek/demo satır taşıyorsa (prompt'taki tablo ya da liste, ekran görüntüsündeki satırlar,
eklenen dosya) bu satırlar ekranla birlikte seed edilir; migrate çalıştığında liste boş gelmez.

1. `deploy_wizard` cevabına `SeedData: true` yaz, satırların hepsini aynı çağrıda `seedRows` ile
   gönder (alan adından değere nesne dizisi). Ekranın `SeedFilePath`'i `data/{ListFormCode}.json`
   olur, `SeedSyncInsert/Update/Delete` açılır (§9.15); satırlar deploy anında bu dosyaya yazılır.
   `Guid` anahtarı sunucu üretir; `TenantId` ve audit alanlarını migrate doldurur — yazma. Aynı
   içerikli satır dosyada varsa (tekrar deploy) yeniden eklenmez.
2. DB Migrate'i bekleme. Migrate wizard seeder ile ekranı kurar, ardından `ListFormSeedDataApplier`
   dosyadaki satırları ekler (anahtarı olmayanı ekler, var olana dokunmaz).
3. Migrate'ten sonra host bağlamında ekrandan girilen satırlar `ListFormSeedDataSynchronizer` ile aynı
   dosyaya yazılır; kiracı bağlamındaki kayıt dosyaya yansımaz.

Kurallar:
- Dosyayı elle yazma; `seedRows` alan adlarını ekranın alanlarına göre doğrular, bilinmeyen alanı reddeder.
- Görsel yalnızca ekranın şablonu değildir: içinde görünen **her satır** okunur ve demo veri
  olarak eklenir (standing default 6'daki "piksel sözleşmesi değildir" kuralı düzen içindir, veri için değil).
- Görselden okunamayan değer uydurulmaz: zorunlu alan boşsa kullanıcıya sor.
- Lookup alanının değeri kaynak tablodaki anahtardır; kaynakta yoksa önce o ekrana satır eklenir
  (o ekranın `SeedFilePath`'i yoksa satır yalnızca bu veritabanında kalır — raporda belirt).
- İstek demo veri taşımıyorsa `SeedData` ve `seedRows` yazılmaz; test için satır eklenmez.

Okuma araçları (`list_lists`, `describe_list`, `search_schema`, `query_list`, `run_select`,
`list_queries`, `run_query`) keşif turunda (§0.3) tablo/kolon/lookup kaynağını bulmak içindir;
kullanıcının uygulamadaki yetkisini aşmaz.

### 0.11 Geliştirme döngüsü — `App.DevRequests` kuyruğu

Talepler `/admin/list/App.DevRequests` ekranında (`Sas_H_DevRequest`) toplanır; kiracılar da
talep girer (`App.DevRequest`). Döngüyü `/mcp`'ye bağlı bir **host** kullanıcısı yürütür —
kiracı bağlamında geliştirme araçları kapalıdır. Gereken yetkiler: `App.DevRequests.Update`,
`App.DeveloperKit.McpServers.Invoke` + `.Write` ve üretimin kendi yetkileri (§0.10).

Talep yaşam döngüsü: `Backlog` → **`Analysis`** (MCP analiz eder, §0.12) → `Ready to Start`
(analizi beğenen kullanıcı taşır; beğenmezse analiz yeniden yazılır ya da elle düzeltilir) →
`In Progress` → `Testing` → `Staging`. Üretim `Ready to Start`'tan başlar ve talebin
`Description`'ı ile onaylanmış `Analysis`'i birlikte tarif sayılır.

Girişler istemcide hazır prompt (komut) olarak görünür (`McpPromptNames`):

| Prompt | Kapsam |
| --- | --- |
| `analyze_dev_request` (`request`: Id ya da tam başlık) | Yalnızca o talebi analiz eder (§0.12); hiçbir şey üretmez |
| `analyze_backlog_requests` | `Backlog` durumundaki bütün talepler, `SortOrder` sırasıyla analiz edilir |
| `process_dev_request` (`request`: Id ya da tam başlık) | Yalnızca o talep. Talep başlatılamazsa hiçbir şey üretilmez, başka talebe geçilmez |
| `process_ready_requests` | `Ready to Start` durumundaki bütün talepler, `SortOrder` sırasıyla; başlatılamayan talep atlanır |

Kullanıcı prompt yerine düz metin de yazabilir; aynı anlama gelir:

| Kullanıcı yazar | Karşılığı |
| --- | --- |
| `<Id ya da "başlık"> talebini analiz et` | `analyze_dev_request` — yalnızca o talep |
| `Analiz et` · `Backlog'daki talepleri analiz et` | `analyze_backlog_requests` |
| `<Id ya da "başlık"> talebini işle` | `process_dev_request` — yalnızca o talep |
| `Ready to Start durumundaki talepleri sırayla işle` · `Ready olanları işle` | `process_ready_requests` |
| `Ready to Start durumundaki talepleri Id'leriyle listele` | Yalnızca adım 1 (`query_list`); hiçbir şey üstlenilmez, üretilmez |

İstemciye göre komut yazımı (Claude Code `/mcp__sozsoft__process_dev_request <Id>` vb.): `README.md`
› MCP › "Geliştirme taleplerini çalıştırma".

**Durum kuralı sunucudadır:** talep yalnızca `start_dev_request` ile üstlenilir. Araç talebi
`Ready to Start` durumunda değilse reddeder, uygunsa aynı işlemde `In Progress` durumuna alır ve
talebin metnini döndürür. Başlık birden fazla talebe uyuyorsa Id ister. `Status` hiçbir zaman
`update_row` ile `In Progress` yapılmaz. Adımlar:

| Adım | Araç | Durum |
| --- | --- | --- |
| 1. Kuyruğu oku (yalnızca toplu) | `query_list` — `ListFormCode: App.DevRequests`, filtre `["Status","=","Ready to Start"]`, sıralama `SortOrder` | — |
| 2. Talebi üstlen | `start_dev_request` — Id ya da tam başlık. Yarım kalmış talebe dönüşte `get_dev_request` | In Progress |
| 3. Üret | Analizin **Üretim planı** sırayla, aynen uygulanır (aşağıdaki kurallar) → `create_table` / `deploy_wizard` / `save_component`; demo veri varsa `SeedData: true` + `seedRows` (§0.10.1); bu dosyanın kuralları aynen geçerlidir | — |
| 4. Doküman | `get_module_doc` → `module-doc:todo` bölümleri doldurulur → `save_module_doc` (§0.13); eksik doküman Testing'i engeller | — |
| 5. Teslim | Sonuç kaydı + `update_row` → `Testing`. DB Migrate beklenmez; talep burada biter | Testing |
| 6. Test | Kullanıcı DB Migrate çalıştırır, ekranı elle test eder ve talebi kendisi `Staging`'e alır (geri dönüşte `In Progress`). MCP bu adımı yapmaz | Staging |

**Sonuç kaydı** şema değiştirmeden mevcut alanlara yazılır:
- `SubTasks` — her üretilen artefakt bir satır, `add_dev_request_subtasks` ile yalnızca başlık
  verilerek (`"deploy_wizard: Mrp.Orders.json"`). Araç satırı tamamlanmış yazar, atanan kişiyi
  bağlanan kullanıcı, bitiş tarihini bugün yapar ve var olan satırları korur. `SubTasks`
  `update_row` ile yazılmaz.
- `Timesheets` — **sunucu yazar, model hiçbir şey yapmaz.** `get_dev_request` / `start_dev_request`
  talebi kullanıcının etkin talebi yapar; ardından yapılan her MCP yazma işlemi (`create_table`,
  `deploy_wizard`, `delete_wizard`, `save_component`, `delete_component`, `insert_row` /
  `update_row` / `delete_row`, `save_dev_request_analysis`, `append_dev_request_note`,
  `add_dev_request_subtasks`) o talebe bir satır ekler
  (`IMcpDevRequestTimesheetRecorder`). Etkin talep `deploy_wizard`'ın yazdığı wizard dosyasına da
  `DevRequest` olarak girer (§4.0); Wizard Manager talebi gösterir ve talebin tamamını export eder. Açıklama `App.Mcp.Timesheet.*` dil anahtarından **Türkçe**
  üretilir ("Hr_T_Doctor tablosu oluşturuldu"), süre önceki satırdan ya da talebin açıldığı andan bu
  yana ölçülür (en az 1 dakika, saat olarak), çalışan bağlanan kullanıcı, tarih bugündür.
  `Timesheets` `update_row` ile yazılmaz.
- `Analysis` — `append_dev_request_note` ile sonuna `<h4>MCP</h4>` başlığıyla kısa özet:
  tablo, ekran, alan, demo veri, menü/yetki, analize eklenen varsayılanlar ve DB Migrate bekleyen
  wizard'lar. Tekrar üretimde yeni bir `<h4>MCP</h4>` bloğu eklenir, eskisi silinmez.
- `Description` **talebin yazıldığı hâliyle kalır**; MCP ona hiçbir şey yazmaz. `Description` ve
  `Analysis` hiçbir zaman `update_row` ile yazılmaz — açıklama base64 görselleri taşır ve yeniden
  yazmak onları siler.

**Görseller.** Talebe yapıştırılan ekran görüntüleri açıklamada base64 durur; araç onları metinden
ayıklar ve ayrı resim içeriği olarak verir, açıklamada yerlerinde `[image-N]` kalır. Kullanıcıdan
görseli yeniden istemezsin. Görsel talebin parçasıdır: ekran düzenini (§0.7 — piksel sözleşmesi
değildir) ve içindeki satırları taşır; satırlar demo veridir (§0.10.1).

**Kurallar**
- **Onaylanmış analiz tarifin kendisidir; üretim karar vermez.** Soru sorulmaz, seçim yapılmaz,
  analizin yazdığı hiçbir şey değiştirilmez ya da daraltılmaz — tek istisna platform kuralıyla çelişen kısımdır (aşağıda). Bu dosyadaki "kullanıcıya sor"
  kuralları (onaycı, görselden okunamayan zorunlu alan, çerçeve dışı ihtiyaç) bu döngüde analizin
  **(onay)** kararlarıyla çözülmüştür. Analizde karşılığı olmayan küçük bir ayrıntı (§0.6
  varsayılanı olan türden) varsayılanla tamamlanır ve sonuç notuna yazılır.
- **Platform kuralı analizden önce gelir.** Analiz, bu dosyadaki bağlayıcı bir kuralla çelişiyorsa
  (görsel kolonu `nvarchar(MAX)` + `dxImageUpload`, tanım tablosunda `IsActive`, parametreli SQL,
  kiracı filtresi…) üretim kuralı uygular, çelişkiyi sonuç notuna yazar; durmaz, soru sormaz.
  Bu yüzden her `create_table` öncesi kolon listesi ekranın editörleriyle karşılaştırılır: editörü
  `dxImageUpload` olan kolon `nvarchar(MAX)` açılır — tablo kurulduktan sonra kolon değiştirilemez.
  Kural analizi talebin istediğinden uzaklaştırmaz; yalnızca platformun kurallarına uydurur.
- **Alt form ağacı analizdeki sırayla deploy edilir:** en derindeki alt form önce, onu taşıyan
  alt form sonra, ana ekran en son (§0.12 madde 6); ana ekranın `SubForms`'u deploy anında var olan
  ekranlara işaret eder ve alt form yetkileri onun altına bu sırada taşınır. Alt form olarak üretilen
  her ekran (menüsüz ya da menülü) boş `Widgets` ile, menüsüz olan `CreateMenu: false` ile, `Form`
  sekmesinin hedefi `AllowAdding` + `AllowUpdating` açık gider (§4.6).
- **Üretim tek seferde biter:** `In Progress` → `Testing` tek geçiştir; talep durdurulmaz,
  `Analysis`'e geri alınmaz, kısmi ekran üretilmez. Üretilebilirlik analizde doğrulanmıştır
  (§0.12). Döngü DB Migrate'i beklemez.
- Test için ekrana satır ekleme — SeedSync açık ekranda seed dosyasına iz bırakır. Talebin kendi demo verisi test satırı değildir, §0.10.1 ile eklenir.
- MCP talebi `Staging`'e almaz: deploy yalnızca dosya yazar, ekran migrate'ten sonra vardır ve testi kullanıcı yapar.

**Migrate** döngünün parçası değildir ve MCP'den tetiklenmez. Parti bitince yetkili host
kullanıcısı Wizard Manager'daki DB Migrate'i (`/api/setup/migrate`, `Setup.Migrate`) çalıştırır;
migrate ekranları, menü/yetki/dil satırlarını ve demo verisini kurar, uygulamanın önbellek anahtarlarını temizler
(`DistributedCacheCleaner`; Redis'teki diğer uygulamalara dokunmaz) ve bütün
kiracıları dolaşır. Rapor bu adımı tek satırla belirtir.

### 0.12 Talep analizi — `Backlog` → `Analysis`

"Analiz et" dendiğinde `Backlog` talepleri üretimden önce analiz edilir; kullanıcı analizi okuyup
beğenirse talebi `Ready to Start`'a kendisi taşır, beğenmezse analiz değişir (MCP'ye yeniden
analiz ettirir ya da `Analysis` sekmesinde elle düzeltir). Analiz **üretim yapmaz**: tablo, wizard,
bileşen, seed dosyası yazılmaz; yalnızca okuma araçları ve `save_dev_request_analysis` kullanılır.

| Adım | Araç | Durum |
| --- | --- | --- |
| 1. Kuyruğu oku (yalnızca toplu) | `query_list` — `ListFormCode: App.DevRequests`, filtre `["Status","=","Backlog"]`, sıralama `SortOrder` | — |
| 2. Talebi oku | `get_dev_request` — metin + görseller | — |
| 3. Keşif | `list_wizards` (menü kökleri, modüller, izin grupları), `list_lists` / `describe_list` / `search_schema` (var olan ekran, tablo, lookup kaynağı), `list_components`, `get_dev_guide` (§0.6, §0.7, §0.8, §1) | — |
| 4. Yaz | `save_dev_request_analysis` — analizin tamamı, HTML. Modül dokümanına yazılmaz; dosya ve dal bölümü üretimde deploy ile açılır, analiz "2. Analiz ve kararlar" alt bölümüne üretimde `save_module_doc` ile taşınır (§0.13) (Timesheets satırını sunucu yazar, §0.11) | Analysis |

**Durum kuralı sunucudadır:** araç yalnızca `Backlog` ya da `Analysis` durumundaki talebi kabul eder;
`Analysis`'teki talebe yeniden çağrılırsa analiz değiştirilir. `Ready to Start` ve sonrası
reddedilir. `Description`'a hiçbir koşulda yazılmaz.

**Analiz standardı.** HTML, aşağıdaki başlıklar bu sırayla (`<h4>`), boş kalan başlık yazılmaz.
Kısa ve karar odaklı yaz; talebi tekrar anlatma.

**Analiz kapalı uçludur ve üretilebilirdir.** Üretim analizi tek seferde, karar vermeden uygular
(§0.11); bu yüzden:
- Her konu tek bir kararla yazılır. Açık soru, seçenek listesi ("(a) … (b) …"), "istenir mi?",
  "gerekirse", "ileride" bırakılmaz.
- Talebin açıkça yazdığı şey (menü yolu, alan, kapsam) **girdidir**: değiştirilmez, daraltılmaz,
  alternatifi sunulmaz.
- Talepte olmayan bilgi için analiz karar verir (**Kararlar**, madde 9). Tabloya yazma hedefi,
  onaycı ve hesap formülü de boş bırakılmaz: somut karar **(onay)** etiketiyle yazılır; talebi
  `Ready to Start`'a alan kullanıcı onları onaylamış olur.
- Planın her adımının mevcut araçlarla (`create_table`, `deploy_wizard`, `save_component` ve
  sözleşmeleri, §4.4) yapılabildiği keşifte doğrulanır (madde 11).

1. **Amaç** — talep neden istenmiş, kim kullanacak, hangi işi çözecek (bir-iki cümle).
2. **Görsel analizi** — talepte görsel varsa her biri için (`[image-N]`): ekran türü (liste, form,
   kanban, grafik, public sayfa…), görünen alanlar ve tipleri, gruplar/sekmeler, butonlar/aksiyonlar,
   filtreler, görünen satırlar (demo veri adayı, §0.10.1). Görsel yoksa başlık yazılmaz.
3. **Çözüm yolu** — karar sırasındaki adım (Wizard List / Form / Custom component / SQL + Custom
   Endpoint / Dynamic Service) ve neden.
4. **Menü yeri** — ekranın menüde nerede duracağı, tek bakışta okunur biçimde. Önce tam yol tek
   satırda (`Kök › Ara › Ekran`), sonra kökten ekrana her seviye bir satır:

   | Seviye | Kod | Ad (TR / EN) | İkon | Durum |
   | --- | --- | --- | --- | --- |
   | Kök | … | … / … | … | Var / Yeni |
   | Ara (yalnızca talep istiyorsa, her biri) | … | … / … | … | Var / Yeni |
   | Ekran | `ListFormCode` | … / … | … | Yeni |

   Çalışanın/yöneticinin kendi listesi (persona ekranı) menüye konmaz; satıra "menüsüz — Intranet
   widget'ı" yazılır (§0.12.1).

   Altında `ModuleId`, izin grubu ve route yazılır. Var olan seviyeler `list_wizards` ve menü
   seed'inden okunur, kodları oradaki gibi yazılır; sıra (`Order`) deploy'da hesaplanır, analize
   yazılmaz. Seviye sayısı talepten gelir, sabit değildir: `Kök › Ekran` iki, `Kök › Ara › Ekran`
   üç seviyedir; analiz talebin istemediği bir ara seviye eklemez. Talep menü yolunu yazıyorsa
   (başlıkta ya da açıklamada) o yol girdidir ve seviye seviye aynen alınır. Wizard karşılığı:
   ekranın bir üstü `MenuParentCode`, daha üstündekiler `MenuParentPath` (iki seviyede boş, §4.4).
   Seviyenin kodu menü kaydının `Code`'udur, `DisplayName` dil anahtarı değildir: "Human Resources ›
   Definitions" `App.Hr.Definitions`'tır, `App.Platform.Definitions` değil. Deploy yine de yanlış
   yazılmış yolu var olan dala bağlar: kodu bulunamayan seviye, aynı üstün altında `DisplayName`
   anahtarı koda eşit ya da EN/TR adı aynı olan bir dal varsa o dalın koduna çevrilir
   (`ListFormWizardAppService.BindExistingMenuParentsAsync`); ikinci bir ara menü ve ara yetki
   açılmaz. Eşleşme yoksa seviye yenidir ve kurulur.
   **Yetki ağacı menü ağacıyla aynıdır**: deploy, izin grubu dışındaki her menü seviyesini aynı
   kodlu ara yetki yapar ve ekranın okuma yetkisini onun altına yazar. Analiz bunu menü tablosunun
   altında tek satırda gösterir — `Yetki: {İzin grubu} › {Ara yetki} › {ListFormCode}` — ve her ara
   seviyenin yetkisi için Var / Yeni yazar (var olan `Abp.Identity.Permissions.json`'dan okunur).
   Yetkinin yerini menüden ayrı seçen bir wizard alanı yoktur; yetki dalı menü yoluyla birlikte değişir.
   **Menüsüz alt formun yetkisi listenin yetkisinin altındadır**: alt formun okuma yetkisinin
   `ParentName` değeri onu `SubForms` içinde taşıyan listenin yetki kodudur (grubun kökü değil);
   analiz satırı `Yetki: {İzin grubu} › {Ara yetki} › {Liste} › {AltForm}` olur. Deploy bunu kendisi
   kurar — alt form önce deploy edilir, liste deploy edildiğinde alt formun yetkisi listenin
   altına, listenin alt yetkilerinin (Create/Update/…) ardına taşınır; ayrıca bir alan yazılmaz.
   Zincir iç içedir: alt formun alt formu bağlı olduğu alt formun altındadır
   (`… › HealthCard › HealthCardGeneral › HealthCardWorkHistory`). Kendi menüsü olan ekran başka bir
   ekranın sekmesinde de açılıyorsa yetkisi kendi menü dalında kalır; analiz onu alt form ağacında
   "menülü" diye işaretler.
   Aynı üst menü altındaki ekranlar **bağımlılık sırasıyla** yazılır: başka bir ekranın lookup
   kaynağı olan (tanım) ekran, onu kullanan ekranın üstündedir. Menüdeki sıra deploy sırasından
   gelir; madde 10'daki üretim planı da aynı sırayla yazılır.
5. **Veri modeli** — tablo adı (onek kuralı §2), yeni mi var olan mı; kolonlar (ad, tip, zorunluluk,
   uzunluk), lookup kaynakları, kiracı + audit (standing default 1). Yeni her tablonun ilk satırı
   **Tanım tablosu: Evet / Hayır** kararıdır, talepteki dayanağıyla (§8.1); atlanmaz. Evet ise
   kolon tablosunda `IsActive` (bit, varsayılan 1, zorunlu) yer alır — talepte ya da görselde
   olmasa da — ve madde 8 (form alanı + Aktif/Pasif widget'ı) ile madde 10 (`create_table` kolonu,
   demo veride `IsActive: true`) bunu taşır. Tanım olmayan tabloda da `IsActive` kolonu varsa
   varsayılanı aynıdır: `bit NOT NULL DEFAULT 1`, formda `true` (§8.1).
   **Görsel kolonu:** görsel tutan her kolon (fotoğraf, resim, logo, avatar kopyası, belge
   görüntüsü) `nvarchar(MAX)`'tir ve editörü `dxImageUpload`'dır — değer başka bir kayıttan
   kopyalanıyor olsa da. Görsel base64 metin olarak saklanır; `nvarchar(512)` gibi sınırlı boy
   yazılmaz, `dxImageViewer` kullanılmaz (§4.3 editör tablosu). Çok satırlı serbest metin
   (`dxTextArea`, `dxHtmlEditor`) de `nvarchar(MAX)`'tir.
   **Kullanıcı (çalışan) bilgisi `AbpUsers`'tan okunur.** Kullanıcıya ait her bilgi kullanıcı
   kaydında durur: `IdentityNumber` (TC), `BirthDate`, `BirthPlace`, `Gender` (`Male`/`Female`),
   `HomeAddress`, `EducationLevel`, `BloodType`, sağlık kartı alanları
   (`{Mother,Father,Sibling,Child}HealthStatus`/`…HealthNote`, `ChronicDisease`, `…Vaccination`, `Lab*`, `Exam*`,
   `Complaint*`, `Diagnosis*`, anamnez soruları, `FitForWork*`, `ShiftWorkFit`, `NightWorkFit`, `*DoctorId`), `Nationality`, `MaritalStatus`,
   `SskNo`, `HireDate`, `DepartmentId`, `JobPositionId`, `WorkHour`, kimlik kartı alanları
   (`SerialNo`, `Province`, `District`, `FatherName`, `MotherName`…), yabancı uyruk alanları
   (`PassportNo`, `PassportExpiryDate`, `WorkPermitNo`, `WorkPermitEndDate`), askerlik ve engellilik
   (`MilitaryStatus` — `Done`/`Exempt`/`Postponed`/`NotDone`, `MilitaryPostponeEndDate`, `IsDisabled`,
   `DisabilityRate`), çalışma bilgisi (`RegistrationNo` sicil no, `EmploymentType` — `FullTime`/`PartTime`,
   `ContractType` — `Indefinite`/`Definite`, `ContractEndDate`, `ProbationEndDate`, `SeniorityStartDate`,
   `TerminationDate`, `TerminationReasonId` → `Sas_H_TerminationReason`, `ShiftId` → `Hr_T_Shift`,
   `PdksCardNo`, `DrivingLicense*`). Birden çok satırlı bilgiler kullanıcının alt tablolarındadır:
   eğitim geçmişi `Adm_T_UserEducation` (tek `GraduationSchool` alanı kaldırıldı), yabancı dil
   `Adm_T_UserLanguage`, yetenek `Adm_T_UserSkill`, yeterlilik belgesi `Adm_T_UserCertificate`, eş/çocuk
   `Adm_T_UserFamilyMember`, acil durum kişisi `Adm_T_UserEmergencyContact`, yan hak `Adm_T_UserBenefit`. Kullanıcı seçen bir lookup bu
   kolonları doğrudan `u.` ile seçer; başka bir ekranın tablosundaki son kayıttan (`OUTER APPLY
   (SELECT TOP 1 …)`, `COALESCE(önceki kayıt…)`) türetmez — o tablolar kullanıcıyı değil kendi
   kaydını tutar. Ekranın tablosu bu bilginin kopyasını tutacaksa kolon **aynı ad, aynı tip/boy ve
   aynı değer kümesiyle** açılır (`IdentityNumber nvarchar(15)`, `Gender nvarchar(16)` + `Male`/`Female`
   ve `App.StaticLookup.Male`/`Female` anahtarları, `EducationLevel` değerleri); `IdentityNo`,
   `E`/`K` gibi farklı ad ya da değer açılmaz, sorguda `AS` ile yeniden adlandırma ya da `CASE`
   çevirisi gerekmez. Bu kolonların hepsi `AbpIdentity.Users` ekranında alan olarak tanımlıdır
   (kişisel olanlar gizli alan) ve `describe_list AbpIdentity.Users` ile görünür. MCP şema sözlüğü
   tablo kataloğunu değil ekranların alan listesini döker: bir kolon sözlükte yoksa bu, tabloda
   olmadığı anlamına gelmez — kullanıcı bilgisi için başka tabloya gidilmez.
   **Query kaynağı** (ekran birden çok tabloyu tek sorguda birleştiriyorsa ve view tercih
   edilmediyse, §8.2): `SelectCommandType: 4`, `TableName: "Q"`, `KeyFieldName` +
   `KeyFieldDbSourceType` zorunlu (§3). Ana tablo (en dıştaki `FROM`'un ilk tablosu) `IsDeleted`
   taşıyorsa sorgu ana tablonun `IsDeleted` kolonunu seçer; deploy `DefaultFilter`'ı kendisi yazar.
   Query ekranında `DeleteCommand` üretilmez — silme gerekiyorsa hedef tablo kararı **(onay)** ile
   yazılır. Join'lerdeki soft delete koşulu (`hc."IsDeleted" = 'false'`) sorgunun içinde durur.
6. **Alt form ağacı** — ekran sekme taşıyorsa her sekme bir satır, kökten iç içe:

   | Sekme | Hedef `ListFormCode` | `TabType` | Menü | İlişki | Ekle / Düzenle / Sil | Yetki yolu |
   | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
   | … | … | `Form` (tek kayıt) / `List` (çok kayıt) | Menüsüz / Menülü | `Id → …Id` | ✓ / ✓ / – | `… › Liste › AltForm` |

   `Form` sekmesinin hedefi `AllowAdding` + `AllowUpdating` açık yazılır (kayıt yoksa sekme ilk
   kaydı açar, varsa ikinci kayıt açılmaz); `List` sekmesinde üçü açıktır; silme yalnızca talep
   istiyorsa. Alt form olarak üretilen ekranda (menüsüz ya da menülü) widget yoktur, düzenleme formu
   tek gruplu ise grup başlığı yazılmaz
   (§4.3). Ayrıntı: §4.6.
7. **Etkilenen kısımlar** — uygulamada dokunulacak her yer: yeni/değişen ekranlar, alt formlar,
   menü, yetkiler (`C/R/U/D` + varsa özel), dil anahtarları, widget'lar, iş akışı/bildirim, SEO (public
   yol varsa), var olan ekranlara etkiler.
8. **Görünümler ve davranış** — Grid/Card/Pivot/Chart (standing default 12), widget kartları (§4.6.1),
   `EditorScript` / `EditorOptions` ihtiyaçları, hesaplar ve doğrulamalar. Görsel alanı her zaman
   `dxImageUpload`'dır (madde 5). Widget kartları yalnızca ana ekrana yazılır; alt form olarak
   üretilen ekrana yazılmaz (§4.6.1).
9. **Kararlar** — talepten okunamayıp analizde verilen her karar, tek satır gerekçesiyle (§0.6);
   varsayılamayan konular **(onay)** etiketi taşır. "Açık sorular" başlığı yoktur.
10. **Üretim planı** — bağımlılık sırasıyla (tablo → lookup kaynağı ekran → en derindeki alt form → onu taşıyan alt form → ana ekran) sıralı artefakt listesi (`create_table: …`, `deploy_wizard: ….json`,
   `save_component: …`); üretimdeki `add_dev_request_subtasks` başlıkları bununla aynı olur.
11. **Üretime hazır** — tek satır: **Evet**, ya da **Hayır — eksik yetenek: …** (çerçeve dışı
    ihtiyaç, §0.8, adıyla). Talebi daraltan geçici çözüm önerilmez; "Hayır" taşıyan talep yetenek
    eklenene kadar `Ready to Start`'a alınmaz.

### 0.12.1 Çalışan (persona) ekranları — Wizard ve MCP için

İK menüsü İK departmanının ekranlarını taşır. Çalışanın ya da yöneticinin kendisiyle ilgili listeleri
("Taleplerim", "Değerlendirmelerim", "Ekibimin …") İK menüsüne konmaz; keşif turunda bu kalıp
varsayılan olarak önerilir:

- **Ekran:** menüsüz wizard (`CreateMenu: false`), kodu `App.Hr.My{Ekran}` / `App.Hr.Team{Ekran}`,
  İK ekranıyla aynı tabloya açılır. Satırları `DefaultFilter` + alan varsayılanıyla oturumdaki
  kullanıcıya süzülür (`"EmployeeId" = '@USERID'`); yetki okuma yetkisidir, İK yetkisi verilmez.
  Kalıp: `configs/seeds/docs/modules/App.Hr.md` › Performans Yönetimi §3.2–§3.3.
- **Erişim:** Intranet panosunda `Sas_T_IntranetWidget` kaydı (`SourceType: 1`, custom component;
  `PermissionName` = persona ekranının okuma yetkisi) özet gösterir ve listeye bağlanır.
- **Profil:** `/admin/profile` sekmeleri sabittir — Çalışan Bilgileri, İzinlerim
  (`App.Hr.MyLeaveRequest`, `App.Hr.MyLeaveBalance`), Puantajım (`App.Hr.MyTimesheet`), Performansım
  (`App.Hr.MyPerformanceReview`, `.MyPerformanceGoal`, `.MyDevelopmentPlan`, `.My360Feedback`).
  Sekmeler çekirdek, **salt okunur** bileşenlerdir (`ui/src/views/admin/profile/components`): persona
  ekranının satırlarını `list-form-select` ile okur, grid/ListForm çizmez; düzenle/sil yoktur. Tek
  aksiyon "İzin Talebi Oluştur" (`/admin/form/App.Hr.MyLeaveRequest`, `.Create` yetkisiyle). Süreç
  işlemleri (öz değerlendirme, 360 puanlama, açık talebi düzeltme) panodaki widget'ların açtığı persona
  ekranında kalır; çalışanın karar verilmiş kaydı değiştirememesi sunucu tarafında guard
  prosedürüyle korunur (`Hr_S_LeaveRequestGuard`, `Hr_S_PerformanceGuard`). Sekme, ekranlarından
  hiçbirinin yetkisi yoksa görünmez. Yeni bir persona ekranı profile
  kendiliğinden girmez: sekmeye eklemek `ui/src/views/admin/profile` kodu + rota satırıdır, yani
  çerçeve dışıdır (§0.8, onay). Wizard/MCP ekranı ve widget'ı üretir; profil sekmesini üretim notunda
  öneri olarak yazar.
- **Kullanıcı alanı:** çalışanın kendi kullanıcı alanları profilde `api/account/my-profile` ek
  alanlarından okunur (`PlatformProfileAppService.ProfileExtraProperties`). Kullanıcıya eklenen yeni
  bir alanın profilde görünmesi isteniyorsa liste ve `MyEmployeeInfo.tsx` birlikte değişir; sağlık,
  ücret ve işten çıkış alanları listeye eklenmez.

### 0.13 Modül dokümanı — `configs/seeds/docs/modules/{Menü}.md`

Üretilen her modül kendi çalışma şeklini bir md dosyasında taşır; "bu ekran nasıl çalışıyor / şu
puan nereden geliyor" sorusu kod ve seed taranmadan bu dosyadan cevaplanır (MCP'de `get_module_doc`).
Doküman **wizard'ın parçasıdır**: Wizard ekranından ya da MCP `deploy_wizard` ile üretilen her
modülde sunucu onu kendisi açar ve güncel tutar; anlatım bölümlerini üreten kişi/AI doldurur.
Wizard dışı (entity, özel React) modüller bölümünü elle yazar.

- **Yer ve ad:** seed klasörü — `configs/seeds/docs/modules/{Menü}.md`, **kök menü başına tek
  dosya**. Ad kök menünün kodudur (`App.Administration.md`, `App.Hr.md`,
  `App.Prc.md`). Ad sabit bir listeden değil menü ve dil seed dosyalarından okunur
  (`ModuleDocCatalog.DocNameOfRoot`); yeni bir kök menü ilk deploy'unda kendi dosyasını açar.
  Sunucu yalnızca seed köküne yazabildiği için depo kökünde değildir. Wizard export zip'i dokümanı
  taşır, import yazar (`docs/modules/*.md`).
- **Bölüm:** kök menünün altındaki her dal dosyada bir bölümdür; bölüm bir beyan satırıyla başlar,
  başlığı `## `, alt bölümleri `### `'tür:
  ```markdown
  <!-- module-doc:section App.Hr.Recruitment claims=App.Hr.CandidateSource, App.Hr.RejectionReason -->
  ## İşe Alım (`App.Hr.Recruitment`)
  ### 1. Amaç ve kapsam
  ```
  Bölümler menü sırasıyla dizilir; menüde karşılığı olmayan elle yazılmış bölüm (ör.
  `App.Hr.Personnel`) yerini korur.
- **Hangi wizard hangi bölüme** (`ModuleDocCatalog`; wizard sözleşmesine alan eklenmez):
  1. Bir bölümün beyanındaki `claims=` ekranı sahipleniyorsa o bölüm (başka dalda duran tanım
     ekranları için).
  2. Menüsüz alt form, onu `SubForms` içinde taşıyan ekranın bölümüne gider.
  3. Menü ağacında kökün altındaki ilk seviye (`App.Hr › App.Hr.Performance › …` →
     `App.Hr.Performance`); ekran doğrudan kökün altındaysa ekranın kendi kodu. Kök ve dal
     `data/App.Menus.Menu.json`'dan bulunur.
- **Otomatik kısım:** deploy (`ListFormWizardAppService.Create`), silme, tasarımcı kaydı
  (`WizardSeedSynchronizer`) ve import kapanışı `ModuleDocManager.RefreshAllAsync` çağırır:
  dosya yoksa kök başlığı açılır, wizard'ı olan dalın bölümü yoksa iskeleti menü sırasındaki yerine
  eklenir (alt bölümler `_Henüz yazılmadı._ <!-- module-doc:todo -->`),
  `<!-- module-doc:auto:begin -->` … `<!-- module-doc:auto:end -->` arasındaki **"Ek — Ekran
  envanteri"** bölümlere göre gruplanarak wizard dosyalarından yeniden yazılır (menü, kaynak,
  görünümler, alt formlar, widget'lar, komutlar/prosedürler, varsayılanlar, alan tablosu). Envanter
  elle düzenlenmez. Wizard'ı kalmayan ve hiç yazılmamış bölüm, bölümü kalmayan dosya silinir.
  Wizard'a yeni bir kayıt yolu eklenirse `RefreshAllAsync` çağrısı da eklenir.
- **Elle/AI ile yazılan kısım:** aşağıdaki alt bölümler; doldurulan alt bölümden `module-doc:todo`
  işareti kaldırılır, boş kalacak alt bölüme "Yok." yazılır. MCP'de `get_module_doc` /
  `save_module_doc` ekran ya da dal koduyla çağrılır: yalnızca o bölüm okunur ve yazılır (beyan
  satırı gönderilmezse mevcut beyan korunur; envanter gönderilmez, sunucu ekler). Dosya adıyla
  çağrılırsa dosyanın tamamıdır. Menüde henüz olmayan modülün kodu (analizdeki `App.Inventory.Stock`)
  kök ve dalı koddan alır: okuma iskelet döner, yazma `App.Inventory.md` dosyasını açar. Claude Code
  depoda dosyayı doğrudan yazar.
- **Zorunluluk:** MCP döngüsünde talep `update_row` ile `Testing`'e alınırken talebin wizard'larının
  **bölümünde** `module-doc:todo` kalmışsa ya da bölüm yoksa istek reddedilir; aynı dosyadaki
  başka dalların eksikleri talebi engellemez (`IModuleDocAppService.GetIncompleteForDevRequestAsync`).
- **Dizin:** yeni kök menü `README.md` §10.5 tablosuna bir satır, yeni dal o satırın "Bölümler"
  hücresine bir ad ekler; README'de modül en fazla ilgili bölümde tek cümleyle anılıp dokümana bağlanır.
- **Alt bölümler** (`ModuleDocRenderer.Sections`, her dal bölümünde `### `):
  1. **Amaç ve kapsam** — kim kullanır, hangi işi çözer.
  2. **Analiz ve kararlar** — keşif turunun cevapları (soru → seçilen seçenek → gerekçe) ya da
     MCP'de onaylanmış analiz, onaylanan tarif ve `(varsayılan)` kalan satırlar.
  3. **Menü ve ekranlar** — menü yolu, `ListFormCode`, persona (kim görür), alt formlar, görünümler, widget'lar.
  4. **Veri modeli** — tablolar, anahtar ilişkiler, lookup kaynakları, durum/enum değerleri.
  5. **İş kuralları ve hesaplar** — formüller, durum geçişleri, prosedürler ve hangi kancadan
     (`*BeforeCommand`/`*AfterCommand`) çağrıldıkları, `EditorScript`'ler.
  6. **Yetki ve görünürlük** — yetki kodları, önerilen rol dağılımı, satır süzmesi.
  7. **Entegrasyonlar** — bildirim tipleri/kuralları, zamanlanmış işler, diğer modüllere yazma/okuma.
  8. **Akış örneği** — uçtan uca bir senaryo (kim, hangi ekranda, ne yapar, sonuç ne olur).
  9. **Sık sorulanlar** — "X neden kilitli?", "Y nasıl hesaplanır?" gibi soru-cevaplar.
  10. **Dosyalar ve geri alma** — üretilen her seed/sql dosyası ve kaldırma yolu.

## 1. Hangi istek → hangi artefakt

| İstek | Üretilecek artefakt | Bölüm |
| --- | --- | --- |
| "X tablosunun listesi/ekranı olsun" | Wizard seed dosyası (`ComponentKind: 0`) | 4 |
| "Şu alanı otomatik hesaplasın / şarta göre kilitlensin" | `EditorScript` (Script Builder tarifi) | 5 |
| "Alan şu formatta / maskeyle görünsün" | `EditorOptions` (Options Builder) | 6 |
| "Ekran bir tablodan değil, birleştirilmiş veriden beslensin" | SQL View Designer → `View` + Wizard | 8 |
| "Serbest yerleşimli bir sayfa / dashboard / özel form" | Custom Component + Wizard (`ComponentKind: 1`) | 7 |
| "Bir tabloya REST API açalım" | CRUD Endpoint | 9 |
| "Elle yazdığım bir SQL'i API olarak açalım" | Custom Endpoint | 9.2 |
| "API'de iş mantığı/hesap/entegrasyon lazım" | Dynamic Service | 9.3 |
| "Onay süreci olsun" | `WorkflowDto` + workflow kriterleri | 4.7 |
| "Ana-detay ekranı" | `SubForms` | 4.6 |
| "Üstte KPI kartları" | `Widgets` | 4.6 |
| "Alan otomatik dolsun (kullanıcı, tarih, tenant, sorgu sonucu)" | `*FieldsDefaultValueJson` | 4.3.5 |
| "Belge/sipariş numarası otomatik üretilsin" | `Sequence` kaydı + varsayılan değer | 9.9 · 4.3.5 |
| "Bağlı açılır listeler (il → ilçe)" | `LookupJson` cascade alanları | 4.3.4 |
| "Şu koşuldaki satır renkli olsun" | `ColumnStylingJson` | 4.3.7 |
| "Ekranın üstünde tarih/şube/durum filtresi" | `ExtraFilterJson` | 4.3.8 |
| "Kayıt kurallara uymadan kaydedilmesin" | `ValidationRuleJson` (+ sunucu tarafı SQL kontrolü) | 4.3.6 |
| "Kaydederken/silerken ek SQL çalışsın (stok, log, durum)" | `*BeforeCommand` / `*AfterCommand` | 4.8 |
| "Şu iş her gece / her 5 dakikada çalışsın" | `BackgroundWorker` kaydı + stored procedure | 9.10 |
| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Type + Rule | 9.11 |
| "Fatura/teklif/iş emri/sertifika çıktısı" | `Raporlar` kategorisinde `DynamicReport` şablonu + satır butonu (ya da hazır `DynamicGrid`) | 9.12 |
| "Ayar ekranından açılıp kapansın" | Setting Definition | 9.14 |
| Hiçbiri yetmiyorsa | Dynamic Service → en son çare kod | `ai.instructions.md` §4 |

---

## 2. İsimlendirme sözleşmesi

Tutarlılık zorunludur; menü, route, yetki ve dil anahtarı aynı kökten türer.

> **Kapsam:** Buradaki isimlendirme ve dosyanın genelindeki kod standartları (parametreli SQL,
> yetki sözleşmesi, EN+TR dil anahtarı, seed zorunluluğu, tenant izolasyonu) **artefakt türünden
> bağımsızdır** — Menu, Route, Wizard, ListForm, ListFormField, Custom Component, CRUD/Custom
> Endpoint, Dynamic Service, SQL nesnesi, Sequence, BackgroundWorker, Notification… hangisini
> üretirsen üret aynı kurallar geçerlidir. "Bu küçük bir yardımcı kayıt" diye standart dışına
> çıkma.

| Şey | Kalıp | Örnek |
| --- | --- | --- |
| Tablo | `{Modul}_T_{Entity}` | `Mrp_T_Order` |
| View | `{Modul}_V_{Ad}` | `Mrp_V_OrderSummary` |
| `ListFormCode` | `App.{Modul}.{Liste}` | `App.Mrp.Orders` |
| `MenuCode` | `ListFormCode` ile aynı | `App.Mrp.Orders` |
| Üst menü kodu | `App.{Modul}` | `App.Mrp` |
| Yetki grubu | `App.{Modul}` | `App.Mrp` |
| Yetkiler | `{MenuCode}` + `.Create/.Update/.Delete/.Export/.Import/.Note` | `App.Mrp.Orders.Create` |
| Dil anahtarı (menü/başlık) | `{MenuCode}` | `App.Mrp.Orders` |
| Dil anahtarı (alan) | `App.Listform.ListformField.{Alan}` | `App.Listform.ListformField.OrderNo` |
| Route (List) | `/admin/list/{ListFormCode}` — statik `:listFormCode` route'u karşılar, DB'ye kayıt yazılmaz | `/admin/list/App.Mrp.Orders` |
| Route (Custom) | Bileşenin `RoutePath` değeri; route doğrudan bundan üretilir | `/admin/order-board` |
| Wizard seed dosyası | `{WizardName}.json` | `Orders.json` |
| Custom component seed | `data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` — dosya adı satırın `Id`'si, bileşen adı satırın `Name` alanı | `…/8389ccbc-3e7b-….json` |
| CRUD endpoint seed | `crud/{EntityName}.json` | `Mrp_T_Order.json` |
| Liste verisi seed | `data/{ListFormCode}.json` (tek dosya) ya da `data/{ListFormCode}/{anahtar}.json` (klasör) — §9.15 | `App.Definitions.Sequence.json` |

Seed klasörü tektir: `configs/seeds/…`. Çözüm her zaman `SeedPathResolver` üzerinden yapılır;
yol elle kurulmaz.

---

## 3. Ortak enum değerleri (seed dosyalarına **sayı** olarak yazılır)

**`ComponentKind`** (`WizardComponentKindEnum`) — `0` List · `1` Custom

**`SelectCommandType`** — `1` Table · `2` View · `3` TableValuedFunction · `4` Query ·
`5` StoredProcedure. `4` Query'de `TableName` zorunludur (sorgunun alias'ı, `FROM (…) AS "Q"`);
wizard/`deploy_wizard` `"Q"` yazar, elle kurulan Query ekranında da doldurulur. `KeyFieldName` +
`KeyFieldDbSourceType` da zorunludur; wizard anahtarsız Query ekranını reddeder, tip `0` gelirse
seçilen alanlardaki karşılığından tamamlar. Sorgunun ana tablosu (en dıştaki `FROM`'un ilk tablosu)
`IsDeleted` taşıyorsa `DefaultFilter` = `"IsDeleted" = 'false'` yazılır; filtre dış sorguda çalıştığı
için sorgu ana tablonun `IsDeleted` kolonunu seçmelidir, seçmiyorsa deploy reddedilir. `DeleteCommand`
Query'de üretilmez (kaynak tablo adı değildir), gerekiyorsa elle yazılır.

**`LookupDataSourceType`** — `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService

**`CustomValueType`** (`FieldCustomValueTypeEnum`) — `1` Value · `2` CustomKey · `3` DbQuery ·
`4` QueryParams · `5` Sequence (§4.3.5)

**`SortMode`** (`UiGridSortModeEnum`) — `1` Single · `2` Multiple · `3` None

**`ButtonPosition`** (`UiCommandButtonPositionTypeEnum`) — `0` CommandColumn (satır sonu) ·
`1` Toolbar (§4.9)

**`ValidationRule.Type`** (`UiColumnValidationRuleTypeEnum`) — seed'e **metin** olarak yazılır:
`required` `numeric` `range` `stringLength` `custom` `compare` `pattern` `email` `async` (§4.3.6)

**`WorkerType`** (`WorkerTypeEnum`) — `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker ·
`3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker · `6` ProbationReminderWorker (§9.10)

**`Scope`** (`WorkerScopeEnum`) — `1` Host · `2` Tenant · `3` All (önce host, sonra her kiracı) (§9.10)

**`ResetPeriod`** (`SequenceResetPeriod`) — `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily ·
`4` Hourly · `5` Minutely (§9.9)

**`DataSourceType`** (`DataSourceTypeEnum`) — `1` Mssql · `2` Postgresql

**`AuthorizationType`** (`AuthorizationTypeEnum`) — `0` Deny · `1` Read · `2` Create ·
`3` Update · `4` Delete · `5` Export · `6` Import

**`ListFormCustomizationType`** (`ListFormCustomizationTypeEnum`) — `1` UserUiFilter ·
`2` GridState · `3` ServerJoin · `4` ServerWhere. Kullanıcının kaydettiği filtre ve grid
tercihinin nerede durduğunu belirler; seed dosyasına yazılmaz.

**Metin sabiti olan "enum"lar** — bunlar `enum` değil `const string`'tir, seed'e **metin**
yazılır:

| Sabit | Değerler |
| --- | --- |
| `ListFormType` (`ListFormTypeEnum`) | `List` · `Form` · `Chart` |
| `SubForms[].TabType` (`ListFormTabTypeEnum`) | `List` · `Card` · `Tree` · `Gantt` · `Scheduler` · `Todo` · `Form` · `Chart` · `Pivot` |
| `DefaultLayout` | `grid` · `card` · `pivot` · `chart` · `tree` · `gantt` · `scheduler` · `todo` (küçük harf) |
| Bildirim kanalı (`NotificationChannels`) | `Mail` · `Sms` · `WhatsApp` · `Telegram` · `Rocket` · `Desktop` · `UiToast` · `UiActivity` — etiketleri `App.NotificationChannel.{Kanal}` dil anahtarlarıdır |
| Bildirim alıcı tipi (`NotificationRecipientTypes`) | `User` · `Role` · `OrganizationUnit` · `All` · `Custom` |

**`DbSourceType` / `KeyFieldDbSourceType`** (`System.Data.DbType`):

| # | Ad | SQL karşılığı |
| --- | --- | --- |
| 1 | Binary | `binary`, `varbinary`, `image` |
| 2 | Byte | `tinyint` |
| 3 | Boolean | `bit` |
| 5 | Date | `date` |
| 6 | DateTime | `datetime`, `datetime2`, `smalldatetime` |
| 7 | Decimal | `decimal`, `numeric`, `money` |
| 8 | Double | `float`, `real` |
| 9 | Guid | `uniqueidentifier` |
| 10 | Int16 | `smallint` |
| 11 | Int32 | `int` |
| 12 | Int64 | `bigint` |
| 16 | String | `nvarchar`, `varchar`, `nchar`, `char`, `text` |
| 17 | Time | `time` |
| 25 | Xml | `xml` |
| 27 | DateTimeOffset | `datetimeoffset` |

**Editör tipleri (`EditorType2`)** — 21 tip, alana **metin** olarak yazılır. DevExtreme'den
gelenler: `dxAutocomplete`, `dxCalendar`, `dxCheckBox`, `dxColorBox`, `dxDateBox`,
`dxDateRangeBox`, `dxDropDownBox`, `dxHtmlEditor`, `dxLookup`, `dxNumberBox`, `dxRadioGroup`,
`dxRangeSlider`, `dxSelectBox`, `dxSlider`, `dxSwitch`, `dxTagBox`, `dxTextArea`, `dxTextBox`.
Platformun kendi editörleri (`PlatformEditorTypes`): `dxGridBox`, `dxImageViewer`,
`dxImageUpload` (+ `dxTagBox` platform tarafında da özel işlenir).

> **Tuzak:** `PlatformConsts.EditorTypes.dxLookup` sabiti bozuk bir metin taşır
> (`"dxHtmlEdidxLookuptor"`). Hiçbir yerde kullanılmadığı için etkisi yoktur, ama C# seeder
> yazarken bu sabiti kullanma; `EditorType2 = "dxLookup"` diye düz metin yaz. Diğer 20 sabit
> doğrudur.

Tip seçimi kuralı: `Boolean → dxCheckBox`/`dxSwitch`, tarih → `dxDateBox`, sayı → `dxNumberBox`,
FK/lookup → `dxSelectBox` (az kayıt) veya `dxGridBox`/`dxLookup` (çok kayıt/çok kolon),
çok değerli FK → `dxTagBox`, uzun metin → `dxTextArea`, HTML → `dxHtmlEditor`.
Her editörün kendine özgü seçenekleri için §4.3.2.

---

## 4. Artefakt A — ListForm ekranı (Wizard seed dosyası)

Konum: `configs/seeds/wizard/{WizardName}.json` (dosya adında tarih yoktur)
Okuyan: `WizardDataSeeder` (migrate) · Yazan: `ListFormWizardAppService` (deploy) ve `WizardSeedSynchronizer`
(ListForm editöründen kayıt) · Okuma/yazma her zaman `WizardSeedFileDto.FromSeedJson` /
`ToSeedJson` ile — düz `JsonSerializer` bloklu bölümleri düşürür.

**İki biçim vardır, karıştırma:** *wizard cevabı* (düz `ListFormWizardDto`, §4.4) deploy'un
girdisidir — wizard ekranı ve MCP `deploy_wizard` bunu alır; *seed dosyası* (§4.1) deploy'un
çıktısıdır. List yolunda dosyayı deploy'a ürettir; `ListForm` bölümü olmayan List dosyası
seeder tarafından uyarıyla **atlanır**.

### 4.0 Deploy dosya yazar, migrate kurar

Deploy (wizard ekranı, MCP `deploy_wizard`, düzenleme dahil) **veritabanına hiçbir şey yazmaz ve
hiçbir şey silmez**. Tek çıktısı seed dosyalarıdır:

| Dosya | İçerik |
| --- | --- |
| `wizard/{WizardName}.json` | Ekranın `ListForm`/`Fields` sözleşmesi, wizard cevapları, `InsertedRecords`, `Pending`, `DevRequest` |
| `data/App.Menus.Module.json`, `data/App.Menus.Menu.json` | Modül, üst menü, ekranın menüsü |
| `data/Abp.Identity.PermissionGroups.json`, `data/Abp.Identity.Permissions.json` | İzin grubu, okuma yetkisi ve alt yetkileri |
| `data/App.Languages.LanguageText.json` | Menü, başlık, açıklama, grup, alan başlıkları ve `Language.Texts` anahtarlarının (widget başlıkları) EN + TR metinleri (`Id` iş anahtarından v5 GUID, `SeedRowIds.LanguageText`) |

Satırları `WizardSeedRowStore` yazar; anahtarlar `WizardSeedRowKeys`'ten gelir (export aynı
listeyle toplar). **Sahiplik:** bir satır ne veritabanında ne dosyada varsa ya da önceki sürüm ona
sahipse wizard'ındır (`InsertedRecords`) ve cevaplarla yazılır; başkasına ait satıra (var olan üst
menü, izin grubu, paylaşılan dil anahtarı) dokunulmaz — metni kendi ekranından değişir.

Kurulum **DB Migrate**'tedir (Wizard Manager'daki buton, `POST /api/setup/migrate`). Sıra:
`WizardDataSeeder` ekrana özgü kayıtları kurar (veri kaynağı, ListForm, alanlar, iş akışı), ardından
`ListFormSeedDataApplier` menü/yetki/dil satırlarını ekler (eksik olanı ekler, var olana dokunmaz).
**Yetkiler hiçbir role otomatik atanmaz** — admin dahil; ekranı hangi rolün göreceği rol ekranından
seçilir. Tek istisna yeni kiracının yöneticisidir: ilk seed'de, o anda tanımlı olan kiracı tarafı
yetkilerin hepsini alır (`PlatformIdentityDataSeeder`).

Deploy'dan migrate'e kadar wizard'ın hiçbir kaydı veritabanında yoktur ve bu beklenen durumdur.
Yeni modül, kök/üst menü, izin grubu, yetki ya da dil anahtarı veritabanında bulunmuyorsa
deploy onu dosyaya yazar, migrate `Order` sırasıyla (route → modül → menü, grup → yetki) ekler.
Bunları uyarı olarak raporlama, kullanıcıdan başka bir ekrandan eklemesini isteme. Deploy
sonrası kullanıcıya söylenecek tek adım **DB Migrate**'tir.

**Bekleyen kurulum (`Pending`).** Deploy dosyaya `Pending` bölümü yazar; Wizard Manager dosyayı
"Migrate bekliyor" olarak gösterir (`WizardFileInfoDto.IsPending` = `Pending` dolu **ya da** ekran bu
veritabanında kurulu değil). Düzenleme önceki sürümün sahip olduğu kayıtları
`Pending.Replaced`'a, kodu değişen eski ekranı `Pending.ListFormCodes`'a ekler ve artık üretilmeyen
satırları dosyalardan çıkarır. Migrate bekleyen dosyada önce bu kayıtları ve wizard'ın güncel
kayıtlarını veritabanından kaldırır, ekranı yeniden kurar, `Pending`'i siler; kaldırılan satırları
applier dosyadaki güncel hâlleriyle geri ekler. "Yalnızca eksiği ekle" kuralı böylece düzenlenmiş
ekranı da güncel hâline getirir. Kaldırılan yetkinin rol atamaları yalnızca yetki kalıcı olarak
gidiyorsa silinir. `WizardSeedSynchronizer` bekleyen dosyaya yazmaz — dosya ekranın bir sonraki
sürümünü taşır.

**Talep bağı (`DevRequest`).** MCP `deploy_wizard` dosyaya kullanıcının etkin talebini
(`get_dev_request` / `start_dev_request` ile açılan, `IMcpDevRequestTimesheetRecorder.GetActiveRequestIdAsync`)
`{ "Id", "Title" }` olarak yazar. Bağ modelin girdisinden gelmez: `ListFormWizardDto.DevRequestId`
`[JsonIgnore]`'dur, yalnızca sunucu içinden doldurulur. Aynı wizard'ı sonra başka bir talep deploy
ederse bağ o talebe geçer; Wizard Manager'dan elle yapılan kayıt önceki bağı korur, hiç talep
yoksa bölüm dosyaya yazılmaz. Migrate, senkronizasyon ve import bölümü olduğu gibi taşır.

### 4.1 Dosya iskeleti

```jsonc
{
  "Wizard": {                  // yalnızca ekrandan üretilemeyen bilgiler — 4.2
    "ComponentKind": 0, "WizardName": "Tags", "WizardCode": "App.Prj.Tags",
    "SeededAt": "2026-09-01T09:03:00", "CustomComponentName": null,
    "PermissionGroupName": "App.Prj", "ModuleId": "Prj",   // boş bağlantı metni yazılmaz
    "Menu":     { "MenuCode": "…", "MenuOrder": 2, "MenuUrl": "…", "MenuIcon": "…",
                  "MenuParentPath": [ { "Code": "…", "Icon": "…", "En": "…", "Tr": "…" } ],   // yalnızca derin yolda
                  "MenuParentCode": "…", "MenuParentIcon": "…" },   // "CreateMenu": false ise eklenir
    "Language": { "MenuEn": "…", /* Menu/Title/Desc/MenuParent/PermissionGroup · EN + TR */
                  "Texts": [ { "Key": "…", "En": "…", "Tr": "…" } ] },   // Texts yalnızca doluysa
    "Groups":   [ { "Items": [ { "FieldName": "…", "CaptionName": "…",
                                 "En": "…", "Tr": "…" } ] } ]   // grup Caption/ColCount yok
  },
  "ListForm": { /* GridOptionsEditDto — ekranın kendisi, ListForm detayıyla aynı sözleşme */ },
  "Fields": [ /* ColumnFormatEditDto — alanlar, alan detayıyla aynı sözleşme */ ],
  "IsDeletedField": true,      // tabloda IsDeleted var mı (soft delete)
  "IsCreatedField": true,      // tabloda CreatorId var mı (audit)
  "InsertedRecords": {         // bu çalıştırmanın GERÇEKTEN yarattığı kayıtlar
    "LanguageKeys": [], "PermissionGroupNames": [], "PermissionNames": [],
    "MenuCodes": [], "DataSourceCodes": [], "ModuleIds": []
  },
  "DevRequest": { "Id": "…", "Title": "…" }   // yalnızca MCP talebiyle deploy edildiyse
}
```

`Wizard` bölümü yalnızca ekrandan üretilemeyen bilgileri taşır (menü, yetki, dil metinleri,
bileşen yolu, alan başlıklarının dil karşılıkları); `ListForm`/`Fields` içinde karşılığı olan
hiçbir alan orada tekrar edilmez (§4.2). Anahtar sırası sabittir: `ComponentKind`, `WizardName`,
`WizardCode`, `SeededAt`, `CustomComponentName`, `PermissionGroupName`, `ModuleId`,
`DataSourceConnectionString`, `Menu`, `Language`, `Groups`. `ListForm`/`Fields` içindeki
`Id`/`CreationTime`/`EditType` gibi çalışma zamanı alanları sıfırlanmış yazılır.

**Custom yolunda** (`ComponentKind: 1`) `ListForm` `null`, `Fields` `[]` yazılır ve kırpma
yapılmaz: `Wizard` bloğu List'e ait anahtarları (`Grid`/`Card`/…, `SelectCommand`, option
blokları) varsayılan değerleriyle taşımaya devam eder; bunlar kullanılmaz, temizlemeye çalışma.
Bu yolun dosyası elle yazılabilir — seeder yalnızca menü, yetki ve dil kaydı üretir.

**`ListForm` + `Fields` ekranın tek gerçeğidir.** Seeder ekranı bu iki bölümden kurar; `Wizard`
bölümünden yalnızca menü, yetki, dil anahtarları ve veri kaynağı üretilir. Ekran **ListForm
detayından** (liste ayarları, alan ayarları, JSON satır editörleri) düzenlendiğinde sunucu aynı
dosyanın `ListForm`/`Fields` bölümlerini ve `Wizard` bölümündeki karşılıklarını geri yazar
(`WizardSeedSynchronizer`); böylece migrate ya da import ekranı dosyadan kurarken tasarımcıdaki iş
kaybolmaz (`EditFileName` ile yeniden deploy ise ekranı cevaptan üretir, §4.5).
Elle bu dosyayı yazarken `ListForm`/`Fields` bölümlerini uydurma — wizard'ı deploy et, dosyayı
sunucu üretsin.

`InsertedRecords` **silme sözleşmesidir**: wizard silindiğinde yalnızca burada listelenen
kayıtlar silinmeye **aday** olur, önceden var olan kayıtlara (var olan izin grubu, var olan üst
menü) dokunulmaz. Aday kayıt da yalnızca başka bir yerde kullanılmıyorsa silinir (§4.5 Silme).
Elle dosya yazarken buraya var olan bir kaydı koyma — kullanılmıyorsa silme onu da götürür.

### 4.2 `Wizard` bloğu — alan alan

`Wizard` bloğu **yalnızca ekranın sözleşmesinden üretilemeyen** bilgileri taşır: menü, yetki,
dil metinleri, bileşen yolu ve alan başlıklarının iki dilli karşılıkları. Ekrana ait olan her
şey (veri kaynağı, select komutu, anahtar alan, kırılım bayrakları, düzen/görünüm bayrakları,
düzenleme izinleri, görünüm option blokları, alt formlar, widget'lar, iş akışı, alan tanımları)
`ListForm`/`Fields` bölümlerindedir ve dosyaya **ikinci kez yazılmaz**.

Dosyada wizard alanları üç başlık altında toplanır — `Menu` (menü kaydı), `Language` (dil
metinleri), `Groups` (alan başlıklarının dil karşılıkları); geri kalanı kök seviyededir.
Gruplama ile `ListFormCode → WizardCode`, `MenuParentModuleId → ModuleId` ve `LanguageTexts → Language.Texts` adlandırmaları
yalnızca **dosya biçimidir**; C#
sözleşmesi (`ListFormWizardDto`) düzdür ve dosya okunurken düzleştirilir
(`WizardSeedFileDto.FromSeedJson` ↔ `ToSeedJson`). Aşağıdaki tablolar C# alan adlarını kullanır.

Aşağıdaki tablolarda `[ListForm]` işaretli alanlar **istek girdisidir**: sihirbaz bunları POST
eder, sunucu ekranı bunlardan üretir, ama seed dosyasında `ListForm` bölümündeki karşılıkları
saklanır. Dosya okunurken bu alanlar `ListForm`/`Fields` üzerinden geri doldurulur
(`WizardSeedFileDto.FromSeedJson`), dolayısıyla wizard'ı okuyan kod tam nesneyi görür.

**Kimlik ve yol**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `ComponentKind` | `0` List (varsayılan) · `1` Custom. Dosyadaki ilk alan olmalı. |
| `WizardName` | Dosya adının (`{WizardName}.json`) ve export zip adının kaynağı. |
| `SeededAt` | İlk deploy anı; seeder dosyaları bu damgaya göre sıralar. Sunucu üretir, düzenlemede korunur. |
| `ListFormCode` | Ekranın kodu; route, yetki adları ve dil anahtarları bu koddan türer. Dosyada `WizardCode` adıyla, üçüncü sırada yazılır. |
| `MenuCode` | Menü kaydının kodu; yetki adlarının kökü de budur. |
| `MenuUrl` | List'te `/admin/list/{MenuCode}` hesaplanır; Custom'da bileşenin `RoutePath`'i yazılır. |
| `CustomComponentName` | Yalnızca Custom yolunda; bağlanacak bileşenin adı. |
| `EditFileName` | Yalnızca **istek girdisi** (MCP'de `replaceFileName`): doluysa güncellemedir — `.Update` yetkisi ister, `SeededAt` korunur, dosyalar cevaptan yeniden yazılır ve ekran migrate'te **cevaptan yeniden kurulur** (§4.0); ListForm editöründe yapılmış, wizard'da karşılığı olmayan ayarlar kaybolur. Seed dosyasına yazılmaz. |

**Menü**

> Dosyada bu bloğun tamamı `Menu` başlığı altındadır; `MenuParentModuleId` ise kök seviyede
> `ModuleId` adıyla yazılır. Menüsüz wizard'da da blok korunur: `MenuCode` yetkilerin kökü,
> Custom yolunda `MenuUrl` rotanın kaynağıdır.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `CreateMenu` | `false` ise menü ve üst menü kaydı **hiç üretilmez**; ListForm, yetki ve dil anahtarları yine üretilir. SubGrid/parça olarak kullanılacak ekranlar için. Varsayılan `true` olduğu için dosyaya **yalnızca `false` iken** yazılır. |
| `MenuParentCode` / `MenuParentModuleId` / `MenuParentIcon` | Ekranın doğrudan üst menüsü; yoksa oluşturulur. |
| `MenuParentPath` | `MenuParentCode`'un üstündeki seviyeler, kökten aşağı; her biri `{ Code, Icon, En, Tr }`. Derinlik sınırsızdır: deploy zinciri kökten yürür, var olan seviyeye bağlanır, eksik seviyeyi bir üstünün altına kardeşlerinin sonuna kurar (menü + dil satırı, `InsertedRecords`'a girer). Boşsa üst menü kök seviyededir; boş liste dosyaya yazılmaz. Örnekler: `İnsan Kaynakları › Yeterlilik Belgeleri` (iki seviye) → `MenuParentCode: "App.Hr"`, `MenuParentPath` yok; `İnsan Kaynakları › Tanımlamalar › Yeterlilik Belgeleri` (üç seviye) → `MenuParentPath: [{ Code: "App.Hr", … }]`, `MenuParentCode: "App.Hr.Definitions"`. |
| `MenuIcon` | React-icons adı (`FcBiohazard`, `FaBox`…). |
| `MenuOrder` | Kardeşler arası sıra; 0/boş ise kardeşlerin sonu. MCP deploy'unda yok sayılır (yeni ekran sona, güncelleme yerinde kalır). |

**Yetki ve dil**

> Dil metinlerinin tamamı dosyada `Language` başlığı altındadır; başlık zaten bölümü işaretlediği
> için anahtarlar ortak `LanguageText` öneki olmadan yazılır (C# sözleşmesinde önek durur).
> `ListForm` yalnızca dil **anahtarını** taşır (`Title = "{ListFormCode}.Title"`), metinlerin tek
> kaynağı burasıdır.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `PermissionGroupName` | Var olan grup ya da yeni grup adı. |
| `Language.PermissionGroupEn` / `Tr` | Grup adıyla aynı dil anahtarına yazılır. Var olan grup seçilip boş bırakılırsa sunucu veritabanındaki değeri geri yazar. |
| `Language.MenuEn` / `Tr` | Menü etiketi. |
| `Language.TitleEn` / `Tr` | Ekran başlığı (yalnızca List yolunda üretilir). |
| `Language.DescEn` / `Tr` | Ekran açıklaması (yalnızca List yolunda). |
| `Language.MenuParentEn` / `Tr` | Üst menü etiketi. |
| `Language.Texts` | Başka bir cevaptan üretilmeyen dil anahtarları: `[{ "Key", "En", "Tr" }]` (widget başlığı gibi). Anahtar yoksa deploy satırı yazar ve wizard'a bağlar (silmede gider). Deploy, widget sorgularındaki tek tırnaklı noktalı her tanımlayıcıyı (`'App.Widget.ThisMonth'`) dil anahtarı sayar; veritabanında, bekleyen dil satırlarında, bu wizard'ın ürettiklerinde ya da burada yoksa deploy'u adlarıyla reddeder. |

Üretilen yetkiler: `{MenuCode}` (okuma, kök) + List yolunda `.Create .Update .Delete .Export
.Import .Note`, Custom yolunda yalnızca `.Create .Update .Delete`. Hiçbiri bir role otomatik
atanmaz (admin dahil); ekranı görecek roller yetkiyi rol ekranından alır.

**Veri**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `DataSourceCode` | `[ListForm]` Bağlantı kodu; varsayılan `"Default"`. |
| `DataSourceConnectionString` | Yalnızca **yeni** bir bağlantı tanımlanıyorsa doldurulur; boşsa dosyaya hiç yazılmaz. **Asla gerçek kimlik bilgisi yazma.** |
| `SelectCommandType` | `[ListForm]` Bkz. §3. |
| `SelectCommand` | `[ListForm]` Tablo/view adı, fonksiyon çağrısı ya da sorgu metni. |
| `KeyFieldName` / `KeyFieldDbSourceType` | `[ListForm]` Birincil anahtar ve tipi. Wizard ekranının başlangıç değeri `11` (Int32), C# DTO'nun varsayılanı yok — her zaman açıkça yaz; `Guid` anahtarda `9`. |

**Davranış**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `IsTenant` / `IsBranch` / `IsOrganizationUnit` | `[ListForm]` Otomatik kırılım filtresi. Tabloda `TenantId` varsa `IsTenant: true` **olmalı**. |
| `AllowAdding` / `AllowUpdating` / `AllowDeleting` / `ConfirmDelete` | `[ListForm]` Toolbar ve satır aksiyonları (`EditingOptionDto`). |
| `SeedData` | `[ListForm]` `true` ise `SeedFilePath = data/{ListFormCode}.json` ve `SeedSyncInsert/Update/Delete` açık üretilir; ekrandan girilen satır dosyaya yazılır, migrate geri yükler. Wizard ekranında sorulmaz; demo veri taşıyan MCP üretimi için (§0.10.1). Varsayılan `false`. |
| `AllowDetail` | `[ListForm]` Satırda **Detay** düğmesi çıkar; `/admin/form/{ListFormCode}/{anahtar}` adresini yeni sekmede açar — aynı ekranın tek kayıtlık form görünümüdür. `KeyFieldName` boşsa çalışmaz. **`SubForms` doluysa cevaptan bağımsız `true` üretilir** (`ListFormWizardDto.BuildListForm`): wizard alt formları `Form` tipinde kurar ve sekmeler yalnızca Detay görünümünde açılır. Elle yazılan wizard dosyasında da alt formu olan ekranın `EditingOptionDto.AllowDetail` değeri `true` yazılır. **Alt formu olmayan listede `false` kalır** — MCP/AI üretiminde Detay düğmesi yalnızca `SubForms` taşıyan listeye açılır; kullanıcı açıkça istemedikçe tek tablolu liste ya da alt form ekranının kendisi (`PerformancePeriodSkill` gibi) Detay almaz. |
| `DefaultLayout` | `[ListForm]` `"grid"`, `"card"`, `"pivot"`, `"chart"`, `"tree"`, `"gantt"`, `"scheduler"`, `"todo"`. |
| `Grid` `Card` `Pivot` `Chart` `Tree` `Gantt` `Scheduler` `Todo` | `[ListForm]` Hangi görünümlerin açık olduğu (`LayoutDto`). **Liste ekranında `Grid`/`Card`/`Pivot`/`Chart` varsayılan `true`**, diğer dördü `false` (§9.8). Açtığın her görünümün option bloğunu da doldur. |

**Görünüm option blokları** — `[ListForm]`; yalnızca ilgili bayrak `true` ise anlamlıdır:

| Blok | Zorunlu alanlar |
| --- | --- |
| `TreeOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`; opsiyonel `HasItemsExpr`, `RootValue`, `AutoExpandAll`, `RecursiveSelection` |
| `GanttOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`, `TitleExpr`, `StartExpr`, `EndExpr`; `ProgressExpr`, `ScaleType` (`auto`/`minutes`/`hours`/`sixHours`/`days`/`weeks`/`months`/`quarters`/`years`, varsayılan `weeks`), `Allow*` bayrakları |
| `SchedulerOptionDto` | `TextExpr`, `StartDateExpr`, `EndDateExpr`; `AllDayExpr`, `RecurrenceRuleExpr`, `RecurrenceExceptionExpr`, `StartDayHour`, `EndDayHour`, `DefaultView` (`day`/`week`/`workWeek`/`month`/`timelineDay`/`timelineWeek`/`timelineMonth`/`agenda`, varsayılan `week`), `CellDuration`, `FirstDayOfWeek`, `Allow*` |
| `TodoOptionDto` | `TitleExpr`, `StatusExpr`; `DescriptionExpr`, `AnalysisExpr`, `DueDateExpr`, `TagExpr`, `AssigneeExpr`, `PriorityExpr`, `CompletedExpr`, `OrderExpr`, `StatusOrder` (virgülle ayrılmış kolon sırası), `AllowDragging` |

### 4.3 `Groups` — alanlar ve düzenleme formu

`Groups`, hem grid sütunlarını hem düzenleme formunun düzenini tanımlar. Buradaki her `Items`
öğesi bire bir bir **`ListFormField` kaydına** dönüşür (§4.8); ekranda görünen sütunların tek
kaynağı odur. Grup yapısı yalnızca düzenleme formunun yerleşimini belirler — grid sütun sırası
`Items` sırasından gelir.

```jsonc
"Groups": [
  {
    "Caption": "Genel",
    "ColCount": 2,
    "Items": [ /* WizardColumnItemInputDto */ ]
  }
]
```

Grup başlığı yalnızca düzenleme formunda **birden fazla grup** varsa yazılır; tek gruplu formda
başlık popup başlığını tekrarlar ve boş bırakılır. MCP `deploy_wizard` bunu kendisi uygular:
düzenleme formuna giren tek grup varsa `Caption` boşaltılır (`McpDevelopAppService.DeployWizardAsync`).

Seed dosyasında `Groups` **kırpılmış** hâlde durur: grup başlığı/kolon sayısı ve alanların
editör bilgileri `ListForm.EditingFormDto` ve `Fields` içinde olduğu için tekrarlanmaz; dosyada
her öğe yalnızca `FieldName`, `CaptionName` ve `En`/`Tr` taşır — çünkü
alan başlıklarının dil metinlerinin başka kaynağı yoktur. Okurken tümü geri doldurulur.

Her `Items` öğesi:

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `FieldName` | Veri kolonunun adı (SQL'deki adıyla birebir). |
| `CaptionName` | Dil anahtarı ya da düz başlık. |
| `En` / `Tr` | Alan başlığının dil metinleri; ikisi de doldurulur. |
| `EditorType` | `[Fields]` Bkz. §3. |
| `EditorOptions` | `[Fields]` DevExtreme editör JSON'u — §6. |
| `EditorScript` | `[Fields]` Alan davranış script'i — §5. |
| `DbSourceType` | `[Fields]` Bkz. §3. |
| `IsRequired` | `[Fields]` Zorunluluk (`ValidationRuleDto`). |
| `IncludeInEditingForm` | `[Fields]` `false` ise yalnızca grid sütunu olur, forma girmez (`EditGroupOrderNo`). |
| `ColSpan` | `[Fields]` Formda kaç kolon kaplar (grubun `ColCount` değeri içinde). |
| `LookupDataSourceType` | `[Fields]` `1/2/3` — bkz. §3. `0` = lookup yok. |
| `LookupQuery` | `[Fields]` `Query` tipinde SQL; `StaticData` tipinde JSON dizisi; `WebService` tipinde URL. |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | `[Fields]` Lookup'ın değer ve etiket kolonları. |

### 4.3.1 Sütunlar nasıl otomatik üretilir

Gösterilecek **tüm sütunlar `ListFormField` kayıtlarında** durur. Wizard bu kayıtları veritabanı
kolon metadata'sından (`GetTableColumnsAsync`) otomatik üretir; sen yalnızca farklı olmasını
istediğin şeyi belirtirsin.

Bir kolon `Groups[].Items[]` içine eklendiğinde varsayılanlar şöyle türetilir:

| Alan | Nereden gelir |
| --- | --- |
| `EditorType` | SQL tipinden çıkarılır (aşağıdaki tablo) |
| `DbSourceType` | SQL tipinden `System.Data.DbType` karşılığına eşlenir (§3) |
| `IsRequired` | Kolon `NOT NULL` ise `true` |
| Anahtar alan | `KeyFieldName` ilk grubun ilk alanı olarak `IncludeInEditingForm: false` ile eklenir (`DbSourceType` = `KeyFieldDbSourceType`); listede gizli sütun olur, forma girmez |
| `En` / `Tr` | Kolon adı PascalCase'ten kelimelere ayrılır: `OrderNo` → `Order No` |
| `CaptionName` | `App.Listform.ListformField.{KolonAdı}` |
| `ColSpan` | `1` |
| `IncludeInEditingForm` | `true` |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | `Key` / `Name` (lookup tanımlanırsa değiştirilir) |
| `EditorOptions` / `EditorScript` | Boş — ihtiyaç varsa sen yazarsın |

**SQL tipi → `EditorType` çıkarımı** (`inferEditorType`):

| SQL tipi | Üretilen editör |
| --- | --- |
| `bit` | `dxCheckBox` |
| `int`, `bigint`, `smallint`, `tinyint`, `decimal`, `numeric`, `float`, `real`, `money`, `smallmoney` | `dxNumberBox` |
| `date`, `datetime`, `datetime2`, `smalldatetime`, `datetimeoffset` | `dxDateBox` |
| diğer hepsi | `dxTextBox` |

Çıkarım kasıtlı olarak dardır. **Foreign key kolonları `dxNumberBox`/`dxTextBox` olarak gelir** —
bunları `dxSelectBox` / `dxGridBox` / `dxTagBox` yapmak ve lookup tanımlamak senin işindir.
Uzun metin (`nvarchar(max)`) için `dxTextArea`, HTML içerik için `dxHtmlEditor`, durum kolonları
için `dxRadioGroup`/`dxSwitch` seçilmelidir; otomatik çıkarım bunları bilemez.

### 4.3.2 Editör tipine göre özellikler

Her editör kendi `EditorOptions` sözlüğüne sahiptir. Aşağıdaki tablo, o editöre **özgü** olan
anahtarları listeler; ortak anahtarlar (§4.3.3) her editörde geçerlidir.

| `EditorType` | Ne için | Uygun `DbSourceType` | Kendine özgü `EditorOptions` |
| --- | --- | --- | --- |
| `dxTextBox` | Kısa metin | String (16) | — (ortak: `maxLength`, `mask`, `placeholder`) |
| `dxTextArea` | Uzun metin | String (16) | `autoResizeEnabled`, `minHeight` |
| `dxNumberBox` | Sayı | Int32/Int64/Decimal/Double (7,8,10,11,12) | `format.type` (`fixedPoint`/`currency`/`percent`), `format.precision`, `format.currency`, `useMaskBehavior`, `useLargeSpinButtons`, `invalidValueMessage` |
| `dxDateBox` | Tarih / tarih-saat | Date/DateTime (5,6,26,27) | `useMaskBehavior` (+ ortak: `type`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `pickerType`, `interval`, `calendarOptions.*`, `invalidDateMessage`) |
| `dxDateRangeBox` | Tarih aralığı | Date/DateTime | ortak tarih anahtarları |
| `dxCalendar` | Gömülü takvim | Date/DateTime | `calendarOptions.zoomLevel`, `calendarOptions.firstDayOfWeek` |
| `dxCheckBox` | Evet/hayır | Boolean (3) | `text` (kutunun yanındaki etiket) |
| `dxSwitch` | Evet/hayır (anahtar) | Boolean (3) | `switchedOnText`, `switchedOffText` |
| `dxRadioGroup` | Az sayıda seçenek | String/Int32 | `layout` (`horizontal`/`vertical`) + **lookup zorunlu** |
| `dxSelectBox` | Tek seçim (az kayıt) | FK tipi | `acceptCustomValue`, `searchEnabled` (lookup'lı alanda varsayılan açık — liste popup'ı ve form sayfası), `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchMode`, `searchTimeout`, `noDataText`, `showDataBeforeSearch` + **lookup zorunlu** |
| `dxLookup` | Tek seçim (çok kayıt, mobil dostu) | FK tipi | `dropDownOptions.*`, `searchEnabled`, `applyValueMode` + **lookup zorunlu** |
| `dxDropDownBox` | Özel içerikli açılır kutu | FK tipi | `dropDownOptions.width/height/hideOnOutsideClick`, `deferRendering`, `openOnFieldClick` |
| `dxGridBox` | Çok kolonlu seçim ızgarası | FK tipi | `columns`\*, `filterRowVisible`\*, `selectionMode`\*, `acceptCustomValue`\* + **lookup zorunlu** |
| `dxTagBox` | Çok değerli seçim | String (`\|` ile ayrılmış — §4.3.2.1) | `showSelectionControls`\*, `maxDisplayedTags`\*, `showMultiTagOnly`\*, `applyValueMode`\*, `searchEnabled`\*, `acceptCustomValue`\*, `hideSelectedItems`, `multiline` + **lookup zorunlu** |
| `dxAutocomplete` | Serbest metin + öneri | String (16) | `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchTimeout` |
| `dxColorBox` | Renk | String (16) | `editAlphaChannel`, `keyStep` |
| `dxSlider` | Tek değerli kaydırıcı | Sayı | `min`, `max`, `tooltip.showMode` |
| `dxRangeSlider` | Aralık kaydırıcı | Sayı | `min`, `max`, `showRange` |
| `dxHtmlEditor` | Zengin metin | String (16) | `toolbar.items`, `toolbar.multiline`, `valueType` (`html`/`markdown`), `mediaResizing.enabled`, `imageUpload.tabs`, `imageUpload.uploadUrl`, `imageUpload.fileUploadMode`, `tableResizing.enabled`, `tableContextMenu.enabled`. Boş `editorOptions` da tam araç çubuğu, dosyadan/URL'den resim, resim boyutlandırma ve tablo araçlarıyla gelir (`ui/src/views/shared/htmlEditorOptions.ts`); yazılan değer varsayılanın üstüne tek seviye birleştirilir, yalnızca farkı yaz. |
| `dxImageUpload` | Görsel yükleme (platform); görsel tutan her kolonun editörü. `accept` belge türlerini de içerirse (`application/pdf,.doc,.docx` — CV, imzalı form) görsel olmayan `data:` değeri listede ve formda belge ikonuyla çizilir, tıklanınca blob olarak yeni sekmede açılır (`imageHoverPreview.thumbnailSource`). `uploadUrl` yoksa dosya **base64** metin olarak kolona yazılır → kolon `nvarchar(MAX)`; sınırlı boylu kolonla deploy reddedilir. `uploadUrl` varsa kolona dönen adres yazılır | String (16) | `uploadUrl`\*, `accept`\*, `capture`\*, `multiple`\*, `maxFileSize`\*, `width`\*, `height`\* |
| `dxImageViewer` | Görsel gösterimi (platform), yükleme yapmaz. Tablo kolonuna bağlı alanda kullanılmaz — görsel kolonu `dxImageUpload`'dır, deploy `dxImageViewer`'ı reddeder | String (16) | `width`, `height` |

`\*` ile işaretli anahtarlar backend'de **tipli DTO'ya** çözülür:
`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`, `ImageUploadOptionsDto`. Yanlış tipte yazılan bir değer
hata vermez, **sessizce yok sayılır** — bu yüzden `columns` bir dizi, `maxDisplayedTags` bir
sayı, `multiple` bir boolean olmalıdır.

Lookup kolonu hücre metnini açılışta yüklenen lookup listesinden bulur. Lookup'ı ekranın kendi
kayıt kaynağından beslenen kolonda (ör. `SELECT DISTINCT CompanyName … FROM Hr_T_Visitor` ile
Autocomplete) kaydedilen yeni değer bu listede yoktur. Sunucu bu kolonları ekran açılırken
işaretler (`ColumnFormatDto.IsLookupSelfSourced`: Query lookup'ının FROM/JOIN nesnesi ekranın
`SelectCommand` nesnesiyle aynı; yalnızca `true` yazılır, seed dosyasına girmez). Grid, Tree ve
Card görünümünde satır eklenince/güncellenince yalnızca işaretli kolonlar ve yalnızca kaydedilen
değer listede yoksa lookup yeniden yüklenir (`refreshLookupsForRow`) — hücre, editörün açılır
listesi ve filtre satırı sayfa yenilenmeden güncellenir. Başka kaynaktan beslenen lookup, statik
veri, WebService ve cascade lookup için kayıtta hiç lookup isteği atılmaz.

**Lookup zorunlu** yazan editörlerde `LookupDataSourceType` + `LookupQuery` + `ValueExpr` +
`DisplayExpr` dolu olmalıdır; aksi hâlde alan boş bir liste gösterir:

```jsonc
{
  "FieldName": "StatusId", "EditorType": "dxSelectBox", "DbSourceType": 11,
  "LookupDataSourceType": 1,
  "LookupQuery": "[{\"key\":1,\"name\":\"Taslak\"},{\"key\":2,\"name\":\"Onayda\"},{\"key\":3,\"name\":\"Onaylandı\"}]",
  "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name"
}
```

İstemci `ValueExpr`/`DisplayExpr`'i küçük harfe çevirerek okur; `StaticData` dizisi JSON'dan olduğu
gibi yüklendiği için öğe anahtarları **küçük harf** (`key`, `name`, cascade'de `group`) yazılır.
`name` değeri `::` öneki eklenerek çevrilir — dil anahtarı da yazılabilir. `Query` sonucunda ise
istemci `Key`/`Name`/`Group` kolonlarını `key`/`name`/`group`'a eşler; sorgu kolonları bu adlarla
döndürür (`SELECT Id AS [Key], Name AS [Name] …`) ve `ValueExpr`/`DisplayExpr` `Key`/`Name` kalır.
Lookup öğesi renk taşıyorsa (etiket tanımındaki `dxColorBox` kolonu gibi) sorgu onu `AS [Color]`
takma adıyla döndürür (`StaticData`'da `color`); `dxTagBox` etiketleri formda ve grid hücresinde bu
renkle çizilir (`views/shared/lookupColor.tsx`), renk yoksa varsayılan rozet rengi kalır. Dinamik
raporlar (`DynamicGrid`/`DynamicTree`/`DynamicForm`) `Query` lookup'ında takma adı görünce rapor
SQL'ine `{Alan}__LookupColor` kolonu ekler ve değeri renkli rozet olarak basar
(`DynamicReportColorHelper`); sorgu rapor kurulurken çalıştırılmadığı için takma ad yazılmazsa
rapor düz metin kalır. `dxColorBox` editörlü kolon grid'de ve raporlarda değerin yanında renk
örneğiyle gösterilir.

`LookupDataSourceType` `1` (StaticData) ise `LookupQuery` bir JSON dizisi, `2` (Query) ise SQL,
`3` (WebService) ise noktalı virgülle ayrılmış bir çağrı tarifidir. Tam sözleşme ve cascade
(ebeveyn–çocuk) kurulumu için §4.3.4.

### 4.3.2.1 Çok değerli alanların depolama sözleşmesi

`dxTagBox` (ve `selectionMode: "multiple"` verilmiş `dxGridBox`) tek bir **metin kolonunda**,
değerleri `|` ile ayırarak saklar (`PlatformConsts.MultiValueDelimiter`). İlişki tablosu
açmaya gerek yoktur; kolon `NVARCHAR(n)` olarak tanımlanır ve `DbSourceType: 16` verilir.

Zincirin iki yönü **farklı yerlerde** kapanır — yeni ekran üretirken üçünü birden kontrol et:

| Yön | Nerede olur | Not |
| --- | --- | --- |
| Okuma (`"A\|B"` → `["A","B"]`) | UI, `useListFormCustomDataSource` | Alanın `EditorType2` değeri `dxTagBox` ise kolon `extras.multiValue` alır; ayrıştırma buna bakar |
| Yazma, **SQL yolu** (`["A","B"]` → `"A\|B"`) | Backend, `QueryHelper.GetFormattedValue` | Yalnızca alanın `DbSourceType`'ı String (16) ise birleştirir — sayısal tip verirsen dizi sessizce bozulur |
| Yazma, **tipli DTO yolu** | Yok — elle kurulur | Aşağıya bak |

**Tuzak:** ekranın `*ServiceAddress` alanı varsayılan `list-form-data/*` yerine tipli bir DTO
alan bir uca (`list-form-dynamic-api/...`, Custom Endpoint, Dynamic Service) bakıyorsa
`QueryHelper` devreye girmez; gelen dizi `string` property'ye bağlanamaz ve istek
`400 Bad Request` + `"The JSON value could not be converted to System.String"` ile düşer.
Bu durumda DTO'daki alana `[JsonConverter(typeof(MultiValueStringJsonConverter))]` eklenir
(`Application.Contracts/ListForms/DynamicApi/`); converter hem diziyi hem düz metni kabul eder
ve `|` ile birleştirilmiş tek string üretir. Salt okuma DTO'larına eklenmez.

### 4.3.3 Her editörde geçerli ortak seçenekler

Aşağıda en sık kullanılanlar özetlenir; **tam sözlük ve grup grup liste §6.3'tedir** —
ikisi çeliştiğinde `optionSpecs.ts` esastır.

| Grup | Anahtarlar |
| --- | --- |
| Genel | `disabled`, `readOnly`, `visible`, `hint`, `tabIndex`, `showClearButton`, `valueChangeEvent`, `validationMessageMode`, `validationMessagePosition` |
| Görünüm | `width`, `height`, `stylingMode`, `label`, `labelMode`, `elementAttr.class`, `inputAttr.style`, `inputAttr.aria-label`, `buttons` |
| Metin | `placeholder`, `maxLength`, `spellcheck`, `mode`, `mask`, `maskChar`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `showMaskMode`, `useMaskedValue`, `encodeHtml` |
| Sayı | `min`, `max`, `format`, `showSpinButtons` |
| Tarih | `type`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `pickerType`, `interval`, `invalidDateMessage` |
| Açılır liste | `noDataText`, `searchEnabled`, `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchMode`, `searchTimeout`, `showDataBeforeSearch`, `openOnFieldClick`, `deferRendering`, `wrapItemText`, `dropDownOptions.*` |

Elle JSON yazmak yerine C# tarafında `EditorOptions` akıcı yapısını kullan (§6); hazır
başlangıçlar bu anahtarların doğru bileşimlerini üretir.

### 4.3.4 Lookup ve cascade (`LookupJson`)

Wizard'daki `LookupDataSourceType` + `LookupQuery` + `ValueExpr` + `DisplayExpr` alanları alanın
`LookupJson` kolonuna dönüşür. **Cascade de wizard girdisidir:** öğedeki `CascadeParentFields`,
`CascadeRelationField`, `CascadeFilterOperator`, `CascadeEmptyFields` aynı adla `LookupJson`'a
yazılır (`WizardConsts.DefaultLookupJson`; yalnızca dolu olanlar). Wizard ekranında bu alanların
adımı yoktur, düzenlemede korunur. MCP `deploy_wizard` ile cascade'li ekran doğrudan üretilir;
cascade eksik yetenek değildir ve analizde `Ready to Start`'ı engellemez. Tam sözleşme:

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `DataSourceType` | `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | Varsayılan `Key` / `Name` |
| `LookupQuery` | Kaynağın kendisi (tipe göre biçim değişir, aşağıda) |
| `CascadeParentFields` | **Çocuk alanda** doldurulur; değerleri sorguya taşınacak ebeveyn alan(lar), virgülle. Sırayla `@param0`, `@param1`… olur (`Query`/`WebService`); boş ya da gelmeyen ebeveyn `NULL` bağlanır. Ebeveyn çocuğu, değeri boşken kilitler (bool ebeveynde `false` da boştur) ve değiştiğinde temizler; ebeveyn yalnızca gerçekten süzülen liste için yazılır, hesap için kullanılmaz. Değer her zaman **metin** parametre olarak bağlanır (`ListFormSelectAppService.ToLookupParameter`), sayı anahtarlı ebeveyn de çalışır; dönüşümü kolon tipine göre veritabanı yapar. `WebService` gövdesine değer JSON kaçışlı yazılır |
| `CascadeRelationField` | **Çocuk alanda**, yalnızca `StaticData`'da anlamlıdır: öğede ilk ebeveynin değeriyle karşılaştırılan alan; boşsa `group`. Ebeveyn boşken liste süzülmez |
| `CascadeFilterOperator` | `StaticData` cascade filtresinin operatörü; varsayılan `=` |
| `CascadeEmptyFields` | **Ebeveyn alanda** doldurulur; bu alan değişince boşaltılacak çocuk alanlar, virgülle. Ara halka (İl) hem çocuk hem ebeveyn olduğu için iki tarafı birden taşır |

Cascade liste popup'ında ve form sayfasında (`FormDevExpress`) aynı davranır. Form sayfasında çocuk
yalnızca ebeveynin değeri **gerçekten değiştiğinde** temizlenir ve listesi yeni ebeveyn değeriyle
yeniden kurulur; formun aynı değeri tekrar bildirmesi (veri forma geri verilince) yok sayılır.
Adres zincirinin hazır örneği Kiracılar ekranıdır: Ülke › İl › İlçe › Mahalle; mahalle lookup'ı
`PostalCode`'u `group` olarak döndürür ve `copy("Group", "PostalCode")` tarifi posta kodunu doldurur.

**`LookupQuery` biçimleri:**

| Tip | Biçim | Not |
| --- | --- | --- |
| `1` StaticData | `[{"key":1,"name":"Taslak"},{"key":2,"name":"Onayda"}]` | Kolon **sayı** tipindeyse `key` sayı, **metin** tipindeyse `key` metin olmalıdır; aksi hâlde seçim eşleşmez. Cascade gerekiyorsa her öğeye `group` eklenir. |
| `2` Query | `SELECT Id AS [Key], Name AS [Name] FROM ... WHERE IsDeleted = 0` | Cascade'de ebeveyn değerleri `@param0…` ile gelir; boş ebeveyn tüm listeyi göstersin diye `(Kolon = @param0 OR @param0 IS NULL)` kalıbı kullanılır. Sorgu ekranın veri kaynağında/tenant bağlamında çalışır, `@USERID` gibi token'lar çözülür. |
| `3` WebService | `METHOD;url;bodyJson;keySelector;nameSelector;groupSelector` | Noktalı virgülle **altı parça**. Selector'lar her satır `a` üzerinde çalışan JS ifadeleridir (`a.id`, `a.name`, `null`). Gövdedeki `@param0`, `@param1`… cascade filtre değerleriyle doldurulur. Örnek: `GET;notification-rule/notification-types;{};a.id;a.name;null` |

Cascade örneği — Ülke → İl → İlçe (aşağıdaki nesneler `LookupJson` kolonuna **tek satır,
kaçışlanmış JSON string** olarak yazılır; canlı örnek Tenants ekranı, `LookupQueryValues.CityValues`
/ `DistrictValues`):

```jsonc
// Country alanı (yalnız ebeveyn)
{ "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name AS [Name] FROM Sas_H_Country WHERE IsDeleted = 'false' ORDER BY Name",
  "CascadeEmptyFields": "City,District" }

// City alanı (Country'nin çocuğu, District'in ebeveyni)
{ "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "LookupQuery": "SELECT Name AS [Key], Name AS [Name] FROM Sas_H_City WHERE (Country = @param0 OR @param0 IS NULL) AND IsDeleted = 'false' ORDER BY Name",
  "CascadeParentFields": "Country", "CascadeRelationField": "Country", "CascadeFilterOperator": "=",
  "CascadeEmptyFields": "District" }

// District alanı (yalnız çocuk) — iki ebeveyn → @param0, @param1
{ "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "LookupQuery": "SELECT Name AS [Key], Name AS [Name] FROM Sas_H_District WHERE (Country = @param0 OR @param0 IS NULL) AND (City = @param1 OR @param1 IS NULL) AND IsDeleted = 'false' GROUP BY Name ORDER BY Name",
  "CascadeParentFields": "Country,City", "CascadeRelationField": "City", "CascadeFilterOperator": "=" }
```

Tablo adlarını tahmin etme: platform tablolarının adı `TableNameResolver`'dan gelir (reference
§12.1); yukarıdakiler kalıbı gösterir, üretimden önce `sql/object/` ya da mevcut sorgudan doğrula.

Wizard öğesi olarak (Eğitim Tipi → Eğitim Konusu; ebeveyn StaticData, çocuk Query):

```jsonc
{ "FieldName": "TrainingType", "EditorType": "dxSelectBox", "LookupDataSourceType": 1,
  "LookupQuery": "[{\"key\":\"Orientation\",\"name\":\"Oryantasyon Eğitimi\"}]",
  "ValueExpr": "key", "DisplayExpr": "name",
  "CascadeEmptyFields": "TrainingTopicId" },
{ "FieldName": "TrainingTopicId", "EditorType": "dxSelectBox", "LookupDataSourceType": 2,
  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name AS [Name] FROM Hr_T_TrainingTopic WHERE (TrainingType = @param0 OR @param0 IS NULL) AND IsDeleted = 'false' ORDER BY Name",
  "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "CascadeParentFields": "TrainingType" }
```

**Lookup'ta Id görünmesin.** Açılır listede metin yerine Id görünüyorsa iki nedeni vardır:
`DisplayExpr` sorgunun döndürdüğü kolon adıyla birebir (büyük/küçük harf dahil) eşleşmiyordur,
ya da `EditorOptions`'ta `grouped: true` vardır ve öğeler `group` alanı taşımaz. `Query` lookup'ı
`[Key]` + `[Name]` takma adlarını döndürür ve `ValueExpr: "Key"`, `DisplayExpr: "Name"` yazılır.
Bağımlı liste `grouped` ile değil cascade ile kurulur.

> Lookup verisi önbelleklenir; aynı sorgu aynı filtrelerle bir kez yüklenir. Grid, Tree, Card ve
> Form aynı veri kaynağını kullanır (`views/form/useLookupDataSource.ts`); cascade kuralı tek yerdedir.

### 4.3.5 Varsayılan değerler — `*FieldsDefaultValueJson`

Kullanıcının doldurmayacağı alanlar (audit, tenant, durum, **belge numarası**) script ile değil,
bu JSON'larla doldurulur. Dört ayrı liste vardır ve hepsi aynı öğe şeklini taşır:

| Kolon | Ne zaman çalışır |
| --- | --- |
| `InsertFieldsDefaultValueJson` | Insert ve Duplicate |
| `UpdateFieldsDefaultValueJson` | Update |
| `DeleteFieldsDefaultValueJson` | Delete (soft delete alanları) |
| `FormFieldsDefaultValueJson` | Form açılışı (Select) — ekrana gelen varsayılanlar |

```jsonc
[
  { "FieldName": "Id",           "FieldDbType": 9,  "Value": "@NEWID",  "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "CreationTime", "FieldDbType": 6,  "Value": "@NOW",    "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "CreatorId",    "FieldDbType": 9,  "Value": "@USERID", "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "IsDeleted",    "FieldDbType": 3,  "Value": "false",   "CustomValueType": 1 },
  { "FieldName": "OrderNo",      "FieldDbType": 16, "Value": "SiparisNo","CustomValueType": 5 },
  { "FieldName": "ExchangeRate", "FieldDbType": 7,  "Value": "",        "CustomValueType": 3,
    "SqlQuery": "SELECT TOP 1 Rate FROM Fin_T_ExchangeRate ORDER BY Date DESC" }
]
```

**`CustomValueType` (`FieldCustomValueTypeEnum`)**

| # | Tip | `Value` ne demek |
| --- | --- | --- |
| 1 | `Value` | Sabit değer (`false`, `3`, `Taslak`, `GETDATE()`) |
| 2 | `CustomKey` | Aşağıdaki token'lardan biri |
| 3 | `DbQuery` | Değer `SqlQuery` alanındaki **tek hücre** döndüren sorgudan gelir (ekranın `DataSourceCode`/tenant bağlamında çalışır) |
| 4 | `QueryParams` | Değer, adresteki query string parametresinden okunur; `Value` parametre adıdır |
| 5 | `Sequence` | `Value` bir **Sequence adıdır** (§9.9); yazma anında sıradaki numara alınır, form açılışında (Select) yalnızca ad döner ve UI numarayı ayrıca ister |

**`CustomKey` token'ları** (`PlatformConsts.DefaultValues`) — `DefaultValueManager`'ın tanıdığı
tam küme:

| Token | Değer |
| --- | --- |
| `@USERID` · `@USERNAME` · `@ROLES` | Oturumdaki kullanıcının id'si, adı, rol listesi (dizi) |
| `@DATE` · `@NOW` | Bugünün tarihi (saat 00:00) · tarih + saat |
| `@YEAR` · `@MONTH` · `@DAY` | Sayı olarak yıl/ay/gün |
| `@NEWID` | Yeni `Guid` |
| `@ID` | Kaydın anahtarı; **Delete'te seçili anahtarların tamamı** |
| `@SELECTED_IDS` | Seçili anahtarların tamamı (her operasyonda) |
| `@TENANTID` | Aktif kiracı |

Listedeki tokenlar dışında bir `CustomKey` değeri **`null` üretir** ve o alan yazılmaz. Bu
yüzden `@AUTONUMBER`, `CustomKey` değil **`CustomValueType: 1` (Value)** ile yazılır:

```jsonc
{ "FieldName": "SiraNo", "FieldDbType": 11, "Value": "@AUTONUMBER", "CustomValueType": 1 }
```

`FormFieldsDefaultValueJson`'a böyle yazılan alan istemciye `column.defaultValue` olarak iner ve
yeni satır **tarayıcıda** artan bir numara alır — geçici, oturum içi bir numaradır; kalıcı belge
numarası için `Sequence` (`CustomValueType: 5`, §9.9) kullan.

> **`DefaultValue` / `DefaultValueType` bir `ListFormField` kolonu değildir.** İstemcinin
> gördüğü bu iki alan, `ListFormSelectAppService`'in her metadata isteğinde
> `FormFieldsDefaultValueJson`'ı çözerek ürettiği hesaplanmış değerlerdir. Yani "alanın
> varsayılanı" her zaman ekran seviyesindeki dört listenin birine yazılır.

> Boş/`null` üretilen değer yazılmaz. `FieldDbType` yanlış verilirse değer
> `QueryHelper.GetFormattedValue` tarafından sessizce yanlış biçimlenir — kolon tipiyle aynı
> `DbType` numarasını yaz (§3).

### 4.3.6 Doğrulama — `ValidationRuleJson`

Alan başına DevExtreme doğrulama kuralları dizisi. Wizard `IsRequired: true` alanlara `required`
kuralını kendi yazar; gerisi elle eklenir.

| `Type` | Kullanılan alanlar |
| --- | --- |
| `required` | `Message`, `Trim` |
| `numeric` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
| `range` | `Min`, `Max` (sayı ya da tarih), `Reevaluate` |
| `stringLength` | `Min`, `Max`, `Trim` |
| `pattern` | `Pattern` (regex) |
| `email` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
| `compare` | `ComparisonType` (`==`, `===`, `!=`, `!==`, `<`, `<=`, `>`, `>=`) |
| `custom` | JS ile doğrulama; `Reevaluate` |
| `async` | Sunucuya sorarak doğrulama; `Reevaluate` |

```jsonc
"ValidationRuleJson": "[{\"Type\":\"required\",\"Message\":\"App.Validation.Required\"},
  {\"Type\":\"range\",\"Min\":0,\"Max\":1000000,\"Message\":\"App.Validation.Amount\"}]"
```

### 4.3.7 Koşullu biçimlendirme — `ColumnStylingJson`

"Gecikmiş satır kırmızı olsun", "onaylı kayıt yeşil rozetli olsun" istekleri buradan çözülür;
script gerekmez.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `RowType` | `data` (varsayılan) · `group` · `header` · `filter` · `detail` · `groupFooter` · `totalFooter` |
| `UseRow` | `true` ise stil hücreye değil **tüm satıra** uygulanır |
| `Condition` | `=`, `<>`, `<`, `<=`, `>`, `>=`, `contains`, `notcontains`, `startswith`, `endswith`, `isblank`, `isnotblank`, `between`, `anyof`, `noneof` |
| `ConditionValue` | Boş bırakılırsa koşul aranmaz, stil her zaman uygulanır |
| `CssStyles` | `anahtar:değer` çiftleri, aralarında `|`: `background-color:#fee | font-weight:bold` |
| `CssClassName` | Hazır bir CSS sınıfı kullanılacaksa |

Alan üzerindeki `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` kolonları da aynı işi koşulsuz yapar.

### 4.3.8 Ekran üstü ek filtre — `ExtraFilterJson`

Grid'in üstünde duran, kullanıcının seçtiği değere göre listeyi süzen filtre çubuğu
(tarih aralığı, şube, durum). Filtre satırından (`FilterRowJson`) farkı: her zaman görünür,
varsayılan değeri olur ve **yeni kayıtta o alanı otomatik doldurur**.

```jsonc
[
  { "FieldName": "Status", "Caption": "Durum", "Operator": "=", "ControlType": "Select",
    "DefaultValue": "1",
    "Items": [ { "Key": "1", "Value": "Taslak" }, { "Key": "2", "Value": "Onayda" } ] },
  { "FieldName": "OrderNo", "Caption": "Sipariş No", "Operator": "contains", "ControlType": "Text" }
]
```

- `ControlType`: `Select` · diğer her değer metin kutusudur (Enter ya da odak kaybında uygulanır).
- `Select` seçenekleri ya `Items` dizisinden gelir ya da `SqlQuery` alanına yazılan sorgudan;
  sorgu **`Key` ve `Value` adlı iki kolon** döndürmelidir ve ekranın veri kaynağında/tenant
  bağlamında çalışır.
- Seçilen değerler `[FieldName, Operator, Value]` üçlüsüne çevrilir, URL'deki `filter` parametresiyle
  `and` ile birleştirilir. Böylece filtreli ekran adresi paylaşılabilir.
- `DefaultValue` dolu ise seçim temizlenemez ve liste ilk açılışta o değerle gelir.
- Ek filtre ile yönetilen alan, yeni kayıt varsayılanlarında **atlanır** (§4.3.5) — değeri
  filtreden gelir.
### 4.4 Çalışan örnek — wizard cevabı (deploy girdisi)

Aşağıdaki **düz** biçim wizard ekranının POST ettiği ve MCP `deploy_wizard`'ın aldığı cevaptır
(`ListFormWizardDto`; `Groups[].Items[]` = `WizardColumnItemInputDto`, `En`/`Tr` = C#'taki
`EnglishCaption`/`TurkishCaption`). Okuyucu `FromSeedJson` olduğu için `Menu`/`Language` blokları
ya da `WizardCode`/`ModuleId` adları da kabul edilir. Deploy bunu okuyup ekranı kurar ve §4.1
biçimindeki dosyayı yazar; `IsDeletedField`/`IsCreatedField` tablodaki `IsDeleted`/`CreatorId`
kolonlarından, `InsertedRecords` gerçekten yaratılan kayıtlardan **sunucu tarafından** doldurulur —
cevaba yazılmaz.

```jsonc
{
  "Wizard": {
    "ComponentKind": 0,
    "WizardName": "Orders",
    "ListFormCode": "App.Mrp.Orders",
    "MenuCode": "App.Mrp.Orders",
    "MenuOrder": 1,
    "CreateMenu": true,
    "MenuUrl": "/admin/list/App.Mrp.Orders",
    "IsTenant": true, "IsBranch": false, "IsOrganizationUnit": false,
    "AllowAdding": true, "AllowUpdating": true, "AllowDeleting": true,
    "AllowDetail": false, "ConfirmDelete": true,
    "DefaultLayout": "grid",
    "Grid": true, "Card": true, "Pivot": true, "Chart": true,
    "Tree": false, "Gantt": false, "Scheduler": false, "Todo": false,

    "MenuEn": "Orders",       "MenuTr": "Siparişler",
    "TitleEn": "Orders",      "TitleTr": "Siparişler",
    "DescEn": "Order list",   "DescTr": "Sipariş listesi",
    "MenuParentEn": "MRP",    "MenuParentTr": "MRP",

    "PermissionGroupName": "App.Mrp",
    "PermissionGroupEn": "MRP", "PermissionGroupTr": "MRP",
    "MenuParentCode": "App.Mrp", "MenuParentModuleId": "MRP", "MenuParentIcon": "FcFactory",
    "MenuIcon": "FcShipped",

    "DataSourceCode": "Default", "DataSourceConnectionString": "",
    "SelectCommandType": 1,
    "SelectCommand": "Mrp_T_Order",
    "KeyFieldName": "Id",
    "KeyFieldDbSourceType": 9,

    "Groups": [
      {
        "Caption": "Genel", "ColCount": 2,
        "Items": [
          {
            "FieldName": "Id", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Id",
            "Tr": "Kimlik", "En": "Id",
            "EditorType": "dxTextBox", "DbSourceType": 9,
            "IsRequired": false, "IncludeInEditingForm": false, "ColSpan": 1
          },
          {
            "FieldName": "OrderNo", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.OrderNo",
            "Tr": "Sipariş No", "En": "Order No",
            "EditorType": "dxTextBox", "DbSourceType": 16,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"showClearButton\":true,\"maxLength\":20}"
          },
          {
            "FieldName": "CustomerId", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Customer",
            "Tr": "Cari", "En": "Customer",
            "EditorType": "dxSelectBox", "DbSourceType": 9,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "LookupDataSourceType": 2,
            "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name AS [Name] FROM Crm_T_Customer WHERE IsDeleted = 0 ORDER BY Name",
            "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name"
          },
          {
            "FieldName": "Quantity", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Quantity",
            "Tr": "Miktar", "En": "Quantity",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2},\"showSpinButtons\":true}"
          },
          {
            "FieldName": "UnitPrice", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.UnitPrice",
            "Tr": "Birim Fiyat", "En": "Unit Price",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2}}"
          },
          {
            "FieldName": "Total", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Total",
            "Tr": "Tutar", "En": "Total",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": false, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 2,
            "EditorOptions": "{\"readOnly\":true,\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2}}",
            "EditorScript": "// @builder {\"v\":1,\"rules\":[{\"id\":\"r1\",\"recipe\":\"multiply\",\"condition\":{\"operator\":\"always\",\"source\":\"\",\"value\":\"\"},\"params\":{\"left\":\"Quantity\",\"right\":\"UnitPrice\",\"target\":\"Total\",\"digits\":\"2\"}}]}\n// @runOnOpen\nset(\"Total\", round(num(\"Quantity\") * num(\"UnitPrice\"), 2))"
          }
        ]
      }
    ],
    "SubForms": [],
    // Satır/toolbar butonları (§4.9) — örneğin rapor şablonu açan satır butonu (§9.12).
    "CommandColumns": [],
    // List ekranı widget'la gelir (§4.6.1): kiracı tablosu → her kartta TenantId koşulu.
    "Widgets": [
      {
        "SqlQuery": "SELECT 'App.Widget.Total' AS \"Title\", CAST(COUNT(*) AS VARCHAR(32)) AS \"Value\", 'blue' AS \"Color\", 'App.Mrp.Orders' AS \"SubTitle\", 'FaShoppingCart' AS \"Icon\" FROM \"Mrp_T_Order\" WHERE \"TenantId\" = '@TENANTID' UNION ALL SELECT 'App.Widget.Today', CAST(COUNT(*) AS VARCHAR(32)), 'green', 'App.Mrp.Orders', 'FaCalendarDay' FROM \"Mrp_T_Order\" WHERE \"TenantId\" = '@TENANTID' AND CAST(\"CreationTime\" AS DATE) = CAST(CURRENT_TIMESTAMP AS DATE) UNION ALL SELECT 'App.Widget.TotalRevenue', CAST(COALESCE(SUM(\"Total\"), 0) AS VARCHAR(32)), 'purple', 'App.Mrp.Orders', 'FaMoneyBillWave' FROM \"Mrp_T_Order\" WHERE \"TenantId\" = '@TENANTID'",
        "Title": "Title", "Value": "Value", "Color": "Color", "Icon": "Icon", "SubTitle": "SubTitle",
        "ValueClassName": "text-3xl", "ColSpan": 4, "ColGap": 3, "ClassName": "mb-3", "IsActive": true
      }
    ],
    "WorkflowDto": { "ApprovalUserFieldName": "", "ApprovalDateFieldName": "",
      "ApprovalStatusFieldName": "", "ApprovalDescriptionFieldName": "",
      "ApprovalIsFilterUserName": false, "ApprovalIsResetWorkflow": false, "Criteria": [] }
  }
}
```

Deploy sonrası dosyada `Wizard` bölümü `Menu`/`Language`/`Groups` başlıklarına toplanır ve
yalnızca `FieldName`/`CaptionName`/`En`/`Tr` kalır; ekranın kendisi `ListForm` + `Fields`
bölümlerine düşer (§4.1). `SeededAt` ilk deploy anında sunucu tarafından yazılır.

> `EditorScript` alanındaki `// @builder` başlığı ile onu izleyen satırlar **birebir
> tutarlı** olmalıdır: açılışta çalışan bir kural varsa (hesap tarifleri varsayılan `both`)
> `// @runOnOpen` satırı gelir ve metin literalleri çift tırnaklıdır (`JSON.stringify`). Elle yazmak yerine C# tarafında `EditorScript.Build(...)` kullan ya da
> Script Builder'da üret; uyuşmazsa dialog script'i "elle düzenlenmiş" sayar.

### 4.4.1 Deploy'un ve seeder'ın senin yerine ürettikleri — cevaba yazma

Aşağıdakileri deploy wizard cevabından **kendisi** üretir (`ListFormWizardDto.BuildListForm` /
`BuildFields`; menü, yetki ve dil satırları `ListFormWizardAppService` → `WizardSeedRowStore`).
Ekrana ait olanlar dosyanın `ListForm`/`Fields` bölümlerine düşer; `WizardDataSeeder` migrate'te
ekranı oradan olduğu gibi kurar (`GridOptionsEditDto.ApplyTo`), yeniden türetmez. Menü, yetki ve
dil kayıtları platform seed dosyalarına satır olarak yazılır, migrate `ListFormSeedDataApplier`
ile ekler (§4.0). Sıra değerleri veritabanı ile dosyadaki satırların birleşiminden hesaplanır:

| Üretilen | Kural |
| --- | --- |
| Dil anahtarları | `{MenuCode}` (menü), `{ListFormCode}.Title`, `{ListFormCode}.Desc`, `{PermissionGroupName}` ve her alan için `CaptionName` |
| Yetkiler | `{MenuCode}` kökü + `.Create/.Update/.Delete` (+ List yolunda `.Export/.Import/.Note`) |
| Yetkilerin dil anahtarları | Ortak sabitler: `App.Platform.Create/Update/Delete/Export/Import/Note` |
| Üst menü zinciri | `MenuParentPath` + `MenuParentCode` kökten yürünür; kodu bulunamayan seviye önce aynı üstün altındaki dallarla adıyla eşleştirilir (dalın `DisplayName` anahtarı = verilen kod, ya da EN/TR adı aynı) ve eşleşen dalın koduna bağlanır; eşleşme yoksa bir üstünün altına `Order = max(kardeş Order) + 1` ile yaratılır (kökte kök menülerin sonu) |
| Menü sırası | `MenuOrder` 0/boş ise `max(kardeş Order) + 1` |
| `DataSource` | `DataSourceCode` yoksa migrate yaratır; bağlantı metninde `Server` geçiyorsa `Mssql`, aksi hâlde `Postgresql` |
| `LayoutJson` | Görünüm bayrakları + `DefaultLayout` |
| `PermissionJson` / alan `PermissionJson` | `{MenuCode}` kökünden türetilir |
| `EditingFormJson` | `Groups` içinden; anahtar alan ve `IncludeInEditingForm: false` olanlar hariç |
| Form genişlik/yükseklik | Grup kolon sayısı ve satır sayısından hesaplanır (en fazla 3 kolon) |
| `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `SearchPanelJson`, `GroupPanelJson`, `ColumnOptionJson`, `PagerOptionJson`, `ExportJson` | Varsayılanlar |
| `DeleteCommand` | `IsDeletedField: true` ise `WizardConsts.DefaultDeleteCommand(SelectCommand)` (soft delete `UPDATE`); `false` ise `null` |
| `DefaultFilter` | `IsDeletedField: true` ise `"IsDeleted" = 'false'` |
| `InsertFieldsDefaultValueJson` | `IsCreatedField: true` ise `CreationTime=@NOW`, `CreatorId=@USERID`, `IsDeleted=false`, `Id=@NEWID`; değilse yalnızca `Id=@NEWID` |
| `DeleteFieldsDefaultValueJson` | `IsDeletedField: true` ise `DeleterId=@USERID`, `Id=@ID`; değilse yalnızca `Id=@ID` |
| `ValidationRuleJson` | `IsRequired: true` olan alanlara required kuralı |
| `LookupJson` | `LookupQuery` doluysa `LookupDataSourceType` + `DisplayExpr` + `ValueExpr` ile |
| `ShowNote` | Alt form veya iş akışı varsa açılır |
| `SelectionJson` | İş akışı varsa `single`, yoksa `none` |
| Görünüm option JSON'ları | İlgili bayrak açık **ve** zorunlu alanı dolu ise yazılır; eksikse görünüm sessizce kapanır |

**Dikkat edilecek tuzaklar:**

- `Tree`/`Gantt` için `ParentIdExpr`, `Scheduler` için `TextExpr`, `Todo` için `TitleExpr` **ve**
  `StatusExpr` boşsa o görünümün JSON'u hiç yazılmaz — bayrağı `true` yapmak yetmez.
- Anahtar alanı (`KeyFieldName`) `Groups` içine **her zaman** koyulur — ilk grubun ilk alanı
  olarak, `IncludeInEditingForm: false` ile. Deploy onu kendiliğinden eklemez; yoksa listede
  anahtar kolonun `ListFormField` kaydı hiç oluşmaz ve satır anahtarı okunamadığı için düzenleme,
  silme, detay ve alt form ilişkileri çalışmaz. Yazdığında sütun otomatik gizlenir (`Visible =
  false`) ve forma girmez; tip bilgisi de oradan okunur.
- `IsDeletedField: false` verirsen ekranda **kalıcı silme** olmaz (`DeleteCommand` null kalır);
  soft delete kolonları olmayan tabloda silme istiyorsan ListForm editöründen komut yazmalısın.
- Dil anahtarı zaten varsa metni **ezilmez**. Yanlış metin görüyorsan anahtar başka bir yerde
  tanımlanmıştır. Anahtar yalnızca veritabanında varsa (seed dosyasında satırı yoksa) deploy onu
  veritabanındaki metniyle `App.Languages.LanguageText.json`'a taşır; sahipliğini almaz.

### 4.4.2 Ekran açıklaması — başlıktaki ⓘ (`DescTr` / `DescEn`)

Liste ekranının başlığının yanındaki bilgi simgesi `ListForm.Description` dil anahtarını
(`{ListFormCode}.Desc`) bir diyalogda gösterir (`views/list/List.tsx` → `RichText`). Bu metin
ekranın **kullanım kılavuzudur**; tek satırlık özet yetmez. Wizard ve MCP ile üretilen her liste
ekranında (alt formlar dahil) `DescTr` ve `DescEn` şunları anlatır:

- İlk satır: ekranın adı ve ne işe yaradığı (tek cümle).
- `Nerede:` menü yolu ya da hangi ekranın hangi sekmesi olduğu; kim kullanır.
- `Alanlar:` ana alanlar madde olarak (`• Alan → açıklama`), lookup kaynağı ve değer listeleri.
- `Otomatik:` numaratör, hesaplar, durum geçişleri, bildirimler, başka ekrana yazan komutlar.
- `İlişkili:` / `Kullanıldığı yerler:` bağlı ekranlar; `Widget'lar:`; gerekiyorsa `Dikkat:`.

Biçim `RichText` sözleşmesidir (HTML yazılmaz): her satır bir blok, `• ` ile başlayan satırlar
madde listesi, `Etiket: …` satırı kalın başlık, maddede `Ad → açıklama` kalıbı. Wizard ekranında
alan çok satırlıdır. MCP `deploy_wizard` her iki dilde **en az 3 satır ve 150 karakter** olmayan
açıklamayı reddeder (`McpErrorCodes.WizardDescriptionTooShort`). Metin değiştirildiğinde dil
satırı `data/App.Languages.LanguageText.json`'a yazılır; kurulu ekranda yeni metin wizard
yeniden deploy edilip (bekleyen kurulum) DB Migrate çalışınca gelir.

### 4.5 Güncelleme, idempotency ve silme semantiği

**Seeder idempotenttir — bir ekran zaten kuruluysa ve bekleyen kurulumu (`Pending`) yoksa dosya
atlanır.** "Kurulu" ölçütü yola göre değişir (Wizard Manager'daki durum da aynı karardır):

| Yol | Kontrol |
| --- | --- |
| `List` | `ListForm` kaydında bu `ListFormCode` var mı |
| `Custom` | Bu `MenuCode` adında yetki var mı |

Sonuç: **kurulu bir ekranı seed dosyasını elle düzenleyerek değiştiremezsin** (`Pending` yazan
deploy'dur). Değiştirmenin yolları:

1. **ListForm editörü** (`/admin/listform/edit/{kod}`) — alan ekleme, JSON kolonları, komutlar,
   görünümler. Her kayıt `WizardSeedSynchronizer` ile aynı dosyanın `ListForm`/`Fields`/`Wizard`
   bölümlerine geri yazılır; **ince ayar için tercih edilen yol** budur.
2. **`EditFileName` ile yeniden deploy** (wizard ekranı ya da MCP `replaceFileName`) — menü,
   yetki grubu, veri kaynağı gibi wizard cevabına ait değişiklikler için. Dosyalar yeniden yazılır,
   ekran DB Migrate'te cevaptan yeniden kurulur (§4.0); editörde yapılmış, wizard'da karşılığı
   olmayan ayarlar kaybolur.
3. İlgili kayıtları elle sil, sonra seed'i yeniden çalıştır.

> `List` yolunda seeder ekranı uygularken `ListForm`, `ListFormField` ve `ListFormWorkflow`
> kayıtlarını **silip yeniden yazar**; idempotency kapısını geçen dosya için bu güvenlidir.

**Silme** iki yoldur ve ikisinde de **başka bir yerde kullanılan kayıt/satır silinmez**:

- **Migrate bekleyen wizard** (`IsPending`) — veritabanına dokunulmaz. Yalnızca wizard'ın json
  dosyalarına eklediği satırlar (`InsertedRecords` + `Pending.Replaced`: menü, modül, yetki, izin
  grubu, dil metni) çıkarılır (`WizardSeedRowStore.RemoveOwned`). Satır, seed dosyalarında ona
  bağlanan başka bir satır (alt menü, alt yetki, menünün istediği yetki, gruptaki yetki, modülü
  kullanan menü/yetki, anahtarı görünen ad olarak kullanan satır) ya da veritabanında onu kullanan
  bir kayıt varsa (`WizardRecordCleaner.FindUsagesAsync`, aşağıdaki tablo) kalır ve raporda
  kullananlarıyla görünür.
- **Kurulu wizard** — önce veritabanı kayıtları kendi işleminde silinir (`WizardRecordCleaner`);
  işlem başarıyla tamamlanırsa silinen (ya da veritabanında bulunmayan) kayıtların json satırları
  çıkarılır (`RemoveSeedRowsAsync`). Veritabanı adımı hata verirse dosyalara dokunulmaz. Migrate
  yalnızca eksik kaydı ekler, silemez; bu yüzden silme veritabanına doğrudan yansır.

Kurulu wizard'da ekran (`ListForm` + alanlar + iş akışı) ve `InsertedRecords` içindekiler, **başka
bir yerde kullanılmıyorsa** silinir. Sıra bağımlılık yönündedir — önce
kullanan, sonra kullanılan — ve her kontrol o ana kadar kalan kayıtlara karşı yapılır:

| Kayıt | Silinmez, çünkü kullanan var |
| --- | --- |
| ListForm (+ alanlar, iş akışı) | başka bir ekranın `SubFormsJson`'u |
| Menü | altında menü kalmış (üst menü, son alt menüsü gidince silinir) |
| Yetki | alt yetki, menü `RequiredPermissionName`, ekran/alan `PermissionJson`, intranet widget'ı |
| Yetki ataması | — yetkiyle birlikte gider (tüm roller/kullanıcılar) |
| Yetki grubu | içinde yetki kalmış |
| Modül | menü `ModuleId`, yetkinin modül listesi, kiracının modül listesi |
| Veri kaynağı | ekran, Custom Endpoint, zamanlanmış iş |
| Dil anahtarı | menü/yetki/yetki grubu adı, ekran başlığı/açıklaması, alan başlığı |

Silme yolunda wizard'ın **bağlandığı** kaplar da boşaldıysa gider, `InsertedRecords`'ta olmasalar
bile: kap başka bir wizard'la oluşmuş ve o wizard silinirken bu wizard yüzünden bırakılmış
olabilir. Üst menü zinciri yukarı doğru yürünür — alt menüsü kalmayan ve kendisi adres açmayan
(`Url` boş) menü silinir, adresi olan ya da altında menü kalan kayıtta zincir durur. Wizard'ın
`PermissionGroupName`'i içinde yetki kalmamışsa, silinen menülerin ve `MenuParentModuleId`'nin
modülü yukarıdaki tabloda kullananı yoksa silinir; adlarının dil anahtarları da aynı kontrolden
geçer. Bu kaplar rapora yalnızca silindiklerinde girer.

Kurulu wizard'da silinen ya da veritabanında bulunmayan menü, modül, yetki, yetki grubu ve dil
metni satırları, veritabanı işlemi tamamlandıktan sonra seed dosyalarından da çıkarılır (`App.Menus.{Menu,Module}.json`,
`Abp.Identity.Permission{s,Groups}.json`, `App.Languages.LanguageText.json`;
`IListFormSeedDataSynchronizer.RemoveRowsByFieldAsync`, iş anahtarıyla, `SeedSyncDelete`'e bağlı);
dosyada kalırsa migrate kaydı geri getirir. Kullanımda olduğu için bırakılan kaydın satırı kalır.

Bağlı wizard'ı olan (alt formu ya da component bağımlılığı wizard olarak duran) bir wizard
silinemez; önce bağlı olanlar silinir. Kural listedeki gruplamayla aynı kaynaktandır
(`WizardFileInfoDto.Dependencies`), sunucu `DeleteFile`'da reddeder, istemci butonu kapatır.
Silme ucu (`DeleteFile`) her kaydın akıbetini (`Deleted` / `Kept` + kullananlar / `NotFound`)
`WizardDeleteResultDto` olarak döner ve loglar; Wizard Manager bunu rapor olarak gösterir.
Düzenleme (`EditFileName`) bu sınıfı çağırmaz; önceki sürümün kayıtlarını migrate kaldırır (§4.0).
Wizard'ın yarattığı modül `InsertedRecords.ModuleIds` ile izlenir.

Kurulu wizard silinirken ekranın veri aynası (`ListForm.SeedFilePath` → `data/{ListFormCode}.json` ya da
klasörü) ekranla birlikte silinir; ekransız uygulanamaz. Migrate bekleyen wizard'da ayna yalnızca ekran
hiç kurulmamışsa silinir (MCP demo satırları); kurulu ekranın aynası veritabanındaki satırların kaydıdır, kalır.

**Ekranın tablosu** wizard'ın ürettiği bir kayıt değildir (tasarımcı ya da `create_table` ile
ayrıca kurulur, `InsertedRecords`'ta yoktur) ve **kendiliğinden silinmez**. Silme onayı önce
`DeleteAnalysis` ile adayı sorar (`WizardTableCleaner`): yalnızca `Table` tipli ekranın tablosu
aday olur ve iki koşulla seçilebilir — kapsamdaki `{sql|postgres}/object/{Tablo}.sql` bir
`CREATE TABLE` scriptidir (platform tabloları bu klasörde durmaz; scriptsiz tablo `NotManaged`) ve
tabloyu başka bir ekran (sorgu/C/U/D komutu ya da bu ekranı alt form olarak kullanan üst ekran),
Custom Endpoint SQL'i ya da custom component veri kaynağı kullanmaz (`InUse`). Kullanıcı onay
diyaloğunda tabloyu seçerse (`WizardDeleteInput.DropTables`; birden çok seçilebilir tablo varsa
başlıktaki **Tümünü seç** hepsini işaretler) kayıt temizliğinden **sonra**
`DROP TABLE` çalışır, ardından tablonun CRUD endpoint'leri ve seed dosyaları
(`{sql|postgres}/object/{Tablo}.sql`, `crud/{Tablo}.json`) silinir. Düşürme hatası (ör. yabancı
anahtar) silmeyi durdurmaz: tablo ve scripti yerinde kalır, rapor `Failed` + mesaj gösterir.
Tablo düşürmek `App.SqlQueryManager` yetkisi ister; wizard silme yetkisi tek başına yetmez.
Düzenleme tabloya hiç dokunmaz.

**Silme sırası.** Tek tek silmede sıra sonucu belirler; yanlış sıra kayıtları **sahipsiz** bırakır:
bırakılan (`Kept`) satırın sahibi silinen wizard'dı ve sonradan hiçbir silme onu kaldırmaz.

1. **Alt formlar önce, onları taşıyan ekran sonra** — en derindeki alt form ilk gider
   (`HealthCardWorkHistory` → `HealthCardGeneral` → … → `HealthCard`). Bağlı wizard'ı olan wizard
   zaten silinemez (yukarıda).
2. **Aynı seviyede en son deploy edilen önce** — paylaşılan menü seviyesi, ara yetki, izin grubu ve
   dil anahtarı onu **ilk** üreten wizard'a aittir; o wizard, diğerleri gidip satır kullanımsız
   kalınca en son silinirse satır da gider. Önce silinirse satır "kullanımda" diye bırakılır ve
   sahipsiz kalır.
3. **Tek tek silmenin sınırı:** alt formun ekranı, onu `SubForms`'unda taşıyan ekran veritabanında
   durdukça kullanımda sayılır ve korunur (`Kept`); tablosu da aynı nedenle (`InUse`) düşürülemez.
   Kural 1 bu yüzden tek tek silmede alt formun ekranını ve tablosunu temizleyemez — birlikte
   üretilmiş bir ekran ağacı **talep olarak** silinir.

**Talep bazlı toplu silme** (Wizard Manager'da talep başlığındaki çöp kutusu; `DeleteDevRequest`,
`DeleteDevRequestAnalysis`, yetki `App.Listforms.Wizard.Delete`) talebin bütün wizard'larını tek
işlemde siler. Onay diyaloğu sırayı ve tabloları gösterir:
- **Sıra** yukarıdaki kural 1 + 2'dir (`BuildDevRequestDeletePlanAsync`); döngüde kalan dosyalar
  yalnızca deploy zamanına göre sıralanır. Talebin dışındaki bir alt forma bağlı olmak silmeyi
  durdurmaz — o alt form başka bir talebindir ve yerinde kalır.
- **Talebin ekranları birbirini kullanım saymaz:** alt formun ekranı, aynı işte silinecek üst ekran
  yüzünden korunmaz (`WizardRecordCleaner.CleanAsync(seed, batchListForms)`); tablo kullanımında da
  talebin ekranları sayılmaz (`WizardTableCleaner.AnalyzeAsync(seed, batchListForms)`).
- **Tablolar en sonda** düşürülür: bütün ekranlar gittikten sonra kullanım yeniden ölçülür; aynı
  tabloyu paylaşan alt formlar (`Hr_T_HealthCard` gibi) tabloyu bir kez listeler. Bağlantılar veri
  kaynağı kaydı silinmeden önce çözülür. Tablo seçmek yine `App.SqlQueryManager` ister.
- **Talebin Custom Endpoint'leri de gider:** tablo talebe aitse (`create_table`/tasarımcı scripti var,
  talep dışında ekran kullanmıyor) onu sorgulayan Custom Endpoint'ler tabloyu tutmaz; veritabanından
  ve `data/App.DeveloperKit.CustomEndpoints.json`'dan (migrate edilmemiş satır dahil) silinir —
  tablo seçilmese de (`WizardDeleteTableDto.CustomEndpoints`, `WizardTableCleaner.DeleteCustomEndpointsAsync`).
  Diyalog bunları tablonun altında listeler. Tek wizard silmede endpoint yine tabloyu "kullanımda" tutar.
- Rapor tek wizard silmeyle aynı sözleşmedir (`WizardDeleteResultDto`, bütün wizard'ların kayıtları
  tek listede).

MCP `delete_wizard` tek dosya siler ve kural 1 + 2'ye uyar; ekran ağacını temizlemek için kullanıcı
Wizard Manager'daki talep silmesini kullanır.

### 4.6 Alt formlar ve widget'lar

**`SubForms` (`SubFormDto`)** — ana kaydın altında sekme olarak açılan ekranlar:

```jsonc
"SubForms": [
  {
    "TabType": "List",              // List|Card|Tree|Gantt|Scheduler|Todo|Form|Chart|Pivot
    "TabTitle": "App.Mrp.OrderItems",   // dil anahtarı
    "Code": "App.Mrp.OrderItems",       // hedef ListFormCode
    "IsRefresh": false,                 // ana kayıt değişince yenilensin; MCP yeni bağlantıda false yazar
    "Relation": [
      { "ParentFieldName": "Id", "ChildFieldName": "OrderId", "DbType": 11 }
    ]
  }
]
```

`Relation` bir dizidir — bileşik anahtarda birden fazla eşleme verilir.

**Alt form ekranının kuralları** (sekmede açılan hedef ekran; MCP ile üretimde de geçerli):

- **Menü:** Yalnızca sekmede açılan ekran menüsüz (`CreateMenu: false`) üretilir. Kendi sayfası da
  olan ekran (Muayene Listesi gibi) menülü kalır ve ana ekranın `SubForms`'una yalnızca eklenir.
- **Yetki:** Menüsüz alt formun okuma yetkisi ana ekranın yetkisinin altındadır
  (`ParentName` = ana ekranın yetki kodu). Zincir iç içedir: alt formun alt formu, bağlı olduğu
  alt formun altına yazılır (`App.Hr.HealthCard › App.Hr.HealthCardGeneral › App.Hr.HealthCardWorkHistory`).
  Alt formlar ana ekrandan **önce** deploy edilir; ana ekran deploy edildiğinde yetkiler altına
  taşınır. Deploy'dan sonra `Abp.Identity.Permissions.json`'da bu bağ doğrulanır — kökte kalan alt form
  yetkisi rol ekranında grubun köküne düşer. Menülü ekranın yetkisi kendi menü dalında kalır.
- **`TabType: "Form"` — ana kayda bağlı tek kayıt:** Sekme ilişkiye uyan tek kaydı gösterir (1:1,
  ör. çalışan başına bir sağlık kartı bölümü). Hedef ekran `AllowAdding: true` ve
  `AllowUpdating: true` ile üretilir: kayıt yokken sekme "Yeni" düğmesi gösterir, kayıt varken
  yalnızca düzenleme açıktır ve ikinci kayıt açılmaz (`FormView` + `FormButtons`, `isSubForm`).
  `AllowAdding` kapalıysa sekme boş "kayıt bulunamadı" mesajında kalır ve kayıt girilemez.
  `AllowDeleting` istek açıkça istemedikçe kapalıdır. Sekme okuma yetkisi olmayan kullanıcıda da
  "kayıt bulunamadı" gösterir; yeni alt formun yetkisi role verilmeden sekme boş görünür.
- **Aynı satırı sekmelere bölmek (`Id → Id`):** Kalabalık bir kartın bölümleri (Sağlık Kartları,
  Kontaklar'ın Satış / Satınalma / Muhasebe… sekmeleri) ana ekranla **aynı tabloya** bağlı,
  menüsüz `Form` sekmeleridir; her biri yalnızca kendi alanlarını taşır, ilişki `Id → Id`'dir. Satır
  ana ekrandan eklendiği için bu sekmelerde yalnızca `AllowUpdating` açıktır — `AllowAdding` ve
  `AllowDeleting` kapalı yazılır (eklemek tabloya ikinci bir ana kayıt açardı). Taşınan alanlar ana
  ekranın `Fields`'ından çıkar; yeni kayıt önce ana formda oluşur, sekmeler kayıttan sonra açılır.
  Tek formda sekme şeridi isteniyorsa (alt form yerine) grupların `ItemType`'ı `tabbed` yazılır
  (`lowcode-reference` §3.2).
- **`TabType: "List"` — ana kayda bağlı çok kayıt:** `AllowAdding`/`AllowUpdating`/`AllowDeleting`
  açık gelir; ilişki kolonu (`ChildFieldName`) yeni satıra ana kayıttan yazılır.
- **Widget:** Alt form oluşturulurken widget oluşturulmaz — menüsüz ya da menülü, alt form olarak
  üretilen her ekran `Widgets: []` ile gider; sekmede şerit ayrıca çizilmez (§4.6.1).

**`Widgets` (`WidgetEditDto`)** — ekranın üstündeki KPI kartları. **`Title`, `SubTitle`,
`Value`, `Icon`, `Color`, `OnClick` sabit metin değil, `SqlQuery` sonucundaki kolon adlarıdır**;
widget, sorgunun döndürdüğü **her satır için bir kart** çizer:

```jsonc
"Widgets": [
  {
    "SqlQuery": "SELECT 'App.Mrp.Widget.OpenOrders' AS Baslik, COUNT(*) AS Deger, 'blue' AS Renk, 'FcClock' AS Ikon FROM Mrp_T_Order WHERE TenantId = '@TENANTID' AND Status = 1",
    "Title": "Baslik",              // sorgudaki kolon adı
    "Value": "Deger",               // sorgudaki kolon adı
    "Color": "Renk",
    "Icon": "Ikon",
    "SubTitle": "",                 // karşılığı olan kolon yoksa boş bırak
    "OnClick": "",                  // tıklanınca açılacak adresi taşıyan kolonun adı
    "ValueClassName": "text-3xl",
    "ColSpan": 1,
    "ColGap": 16,
    "ClassName": "",
    "IsActive": true
  }
]
```

- `SqlQuery` **boşsa widget hiç çizilmez**; `IsActive: false` olan da çalıştırılmaz.
- `Title`/`SubTitle` kolonunun döndürdüğü **değer dil anahtarıdır**; ekran `::` öneki ekleyip
  çevirir, karşılığı yoksa metni aynen basar. Sorguya düz metin değil anahtar yaz.
- Tek sorguyla birden çok kart üretmek için `UNION ALL` kullan — üç durum için üç widget kaydı
  açmana gerek yok.
- Widget sorgusu ekranın otomatik tenant/şube filtresine tabi değildir; kırılımı sorgu kendisi
  yazar. Sorgu `DefaultFilter` ile aynı token çözümünden geçer (`DefaultValueHelper`):
  kiracı tablosunda `"TenantId" = '@TENANTID'` yaz — host'ta `IS NULL`'a çevrilir, liste ekranıyla
  aynı kırılımı verir. `@USERID`, `@DATE` vb. de çözülür.
  Ayrıntı: `lowcode-reference.instructions.md` §5.3.

#### 4.6.1 Otomatik widget — Wizard ve MCP ile üretilen her liste ekranı

Wizard ekranından ya da MCP `deploy_wizard` ile üretilen her **List** ekranı `Widgets` ile
gelir; kullanıcı "widget/KPI" demese de, sorulmadan eklenir ve tarifte tek satırla bildirilir.
İstek widget'ı açıkça dışarıda bırakırsa ya da ekran aşağıdaki istisnalardan biriyse eklenmez.

- **En az 3 kart**, tek widget kaydında `UNION ALL` ile. `ColSpan = 12 / kartSayısı`
  (3 kart → 4, 4 kart → 3, 6 kart → 2), `ColGap: 3`, `ClassName: "mb-3"`,
  `ValueClassName: "text-3xl"`, `IsActive: true`.
- **Kartları tablonun anlamlı kolonlarından seç**, sırayla:
  1. Durum/statü kolonu (`Status`, `ApprovalStatus`, lookup'lı `dxSelectBox`) → değer başına bir
     kart; başlık lookup'taki dil anahtarı.
  2. Boolean bayraklar (`IsActive`, `IsPublished`, `IsPinned`, `IsSent`…) → Aktif/Pasif,
     Yayında/Taslak gibi çift.
  3. Tarih kolonu → "Bugün" (`CAST("Kolon" AS DATE) = CAST(CURRENT_TIMESTAMP AS DATE)`),
     "Yaklaşan" (`"Kolon" >= CURRENT_TIMESTAMP`), "Süresi dolmuş".
  4. Sayısal/tutar kolonu → `COALESCE(SUM("Kolon"), 0)` (Toplam tutar, toplam görüntülenme).
  5. Hiçbiri 3 kartı doldurmuyorsa `App.Widget.Total` ile başla.
- **Sorgu kuralları:**
  - Tablo `TenantId` taşıyorsa (`IsTenant: true`) her karta `"TenantId" = '@TENANTID'` yazılır
    (§4.6, reference §5.3). Unutulursa ortak veritabanında kartlar bütün kiracıları sayar.
  - `IsDeleted` koşulu widget'a **yazılmaz**.
  - Değer `CAST(... AS VARCHAR(32))` ile metne çevrilir: sayı ve tutar kartları aynı
    `UNION ALL`'da tip çakışmasına düşmez.
  - Tanımlayıcılar çift tırnaklı yazılır, sağlayıcıya özgü fonksiyon (`DATEADD`, `GETDATE`,
    `NOW()`) kullanılmaz; sorgu hem SQL Server hem PostgreSQL'de çalışmalıdır.
- **Metin:** `Title` bir dil anahtarıdır. Önce var olan anahtarlar kullanılır: genel
  `App.Widget.*` (`Total`, `Active`, `Passive`, `Published`, `Draft`, `Today`, `Upcoming`,
  `Pending`, `Sent`, `TotalViews`, `TotalRevenue`…), lookup'ın `App.StaticLookup.*` anahtarları,
  alanın `App.Listform.ListformField.*` başlığı. Karşılığı yoksa yeni anahtar wizard'ın
  `Language.Texts` alanında EN + TR verilir (§4.4); tanımsız anahtarla deploy reddedilir.
  `SubTitle` ekranın kendi başlık anahtarıdır (`ListFormCode`).
- **Renk ve ikon:** `blue` toplam, `green` olumlu/aktif, `gray` pasif/taslak, `red` hata/iptal,
  `yellow`/`orange` bekleyen, `purple` tutar/özet. İkon `react-icons/fa` adıdır (`FaCheckCircle`,
  `FaTimesCircle`, `FaCalendarDay`, `FaEye`, `FaMoneyBillWave`…).
- **İstisna — widget eklenmez:** Form ve Chart ekranları; **alt form olarak üretilen her ekran** —
  başka bir ekranın `SubForms` sekmesi olan, menüsüz (`CreateMenu: false`, beğeni/yorum/seçenek gibi
  detay tabloları) ya da kendi menüsü de olan (Muayene Listesi gibi) — `Widgets: []` ile deploy
  edilir; MCP bu ekranlara widget üretmez, menüsüz olanda deploy gönderileni de düşürür; `IsActive` de
  taşımayan, yalnızca kod + ad tutan eski tanım listeleri. Bunlarda anlamlı bir kırılım yoktur,
  şerit yalnızca kayıt sayısını tekrarlar. Yeni tanım tablosu `IsActive` ile gelir (§8.1) ve
  Toplam · Aktif · Pasif kartlarını alır.
- **Alt form sekmesinde widget çizilmez.** Widget sorgusu sekmede `Relation` ile süzülmez; kartlar
  sekmedeki satırlarla değil bütün tabloyla ilgili sayılar gösterirdi. Liste görünümleri alt form
  olarak açıldığında şeridi çizmez ve yenilemez (`useListFormWidgets(…, isSubForm)`, Pivot'ta
  `isSubForm`); kendi menüsü olan ekranın şeridi kendi sayfasında kalır. Bu bir güvencedir, üretim
  kuralının yerine geçmez: alt form olarak üretilen ekrana yine widget yazılmaz. Ana kayda göre
  sayı isteniyorsa kart ana ekranın widget'ına yazılır.
- Kartların sorgusunu seed dosyasına yazmadan önce tablo kolonları doğrulanır
  (MCP'de `search_schema`, ekranda tablo tasarımcısı). Var olmayan kolona yazılmış kart ekranı hatayla açar.

Seeder'da (`ListFormSeeder_*`) aynı kural `DefaultWidgetsJson(tablo, listFormName, tenant,
params WidgetCard[])` ile uygulanır.

Alt form olarak kullanılacak ekranı **menüsüz wizard** (`CreateMenu: false`) ile üret; menüde
görünmesin ama kendi yetkileri ve alan tanımları olsun. `Wizard.SeededAt` damgası ana
wizard'ınkinden **küçük** olmalıdır (§0.2).

### 4.7 İş akışı (onay süreci)

`WorkflowDto` onay alanlarını tabloda karşılığı olan kolonlara bağlar:

| Alan | Tabloda karşılığı |
| --- | --- |
| `ApprovalUserFieldName` | Onaylayan kullanıcı |
| `ApprovalDateFieldName` | Onay tarihi |
| `ApprovalStatusFieldName` | Durum |
| `ApprovalDescriptionFieldName` | Onay/ret açıklaması |
| `ApprovalIsFilterUserName` | Liste yalnızca kullanıcının onayına düşenleri göstersin |
| `ApprovalIsResetWorkflow` | Kayıt güncellenince akış başa dönsün |

`Criteria` düğüm grafiğidir. `Kind` değerleri: **`Start`**, **`Compare`**, **`Approval`**,
**`Inform`**, **`End`**.

```jsonc
"WorkflowDto": {
  "ApprovalUserFieldName": "ApproverId",
  "ApprovalDateFieldName": "ApprovalDate",
  "ApprovalStatusFieldName": "Status",
  "ApprovalDescriptionFieldName": "ApprovalNote",
  "ApprovalIsFilterUserName": true,
  "ApprovalIsResetWorkflow": true,
  "Criteria": [
    { "Id": "N1", "Kind": "Start",    "Title": "Başlangıç",
      "NextOnStart": "N2", "PositionX": 40,  "PositionY": 40 },

    { "Id": "N2", "Kind": "Compare",  "Title": "Tutar kontrolü",
      "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": ">", "CompareValue": 5000,
      "CompareOutcomes": [
        { "Label": "> 5000", "TargetId": "N3",
          "Conditions": [ { "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": ">", "CompareValue": 5000 } ] },
        { "Label": "<= 5000", "TargetId": "N4",
          "Conditions": [ { "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": "<=", "CompareValue": 5000 } ] }
      ],
      "PositionX": 40, "PositionY": 160 },

    { "Id": "N3", "Kind": "Approval", "Title": "Genel Müdür onayı",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnApprove": "N5", "NextOnReject": "N6",
      "PositionX": 300, "PositionY": 260 },

    { "Id": "N4", "Kind": "Approval", "Title": "Yönetici onayı",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnApprove": "N5", "NextOnReject": "N6",
      "PositionX": 40,  "PositionY": 260 },

    { "Id": "N5", "Kind": "Inform",   "Title": "Talep sahibine bilgi",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnStart": "N7", "PositionX": 170, "PositionY": 380 },

    { "Id": "N6", "Kind": "End",      "Title": "Reddedildi", "PositionX": 340, "PositionY": 480 },
    { "Id": "N7", "Kind": "End",      "Title": "Onaylandı",  "PositionX": 170, "PositionY": 480 }
  ]
}
```

Kurallar:

- **Id sözleşmesi:** `N` ile başlayan kısa id'ler seeder tarafından `{ListFormCode}-{Id}` hâline
  getirilir; hedef alanlar (`NextOn*`, `CompareOutcomes[].TargetId`) da aynı normalizasyondan
  geçer. Bu yüzden dosyada `N1`, `N2` yazman yeterlidir ve **tekil olmaları şarttır**.
- `Compare` düğümünde çok dallı karar için `CompareOutcomes` kullanılır; iki dallı basit karar
  için `NextOnTrue` / `NextOnFalse` yeterlidir.
  Karşılaştırma **sayısaldır** (`EvaluateCondition`: `>`, `>=`, `<`, `<=`, `=`, `!=`); bit/metin kolon
  okunamaz ve hata verir. Kayda göre adım atlamak için prosedür sayısal bir bayrak kolonu yazar ve
  kolon ekranda gizli alan olur (örnek: İzin Yönetimi'nde üst pozisyonu olmayan çalışanın müdür
  adımı, `RequiresManagerApproval`, `App.Hr.md` › İzin Yönetimi §5.6).
- `Approval` düğümü `NextOnApprove` / `NextOnReject`, `Start` ve `Inform` düğümleri
  `NextOnStart` alanını kullanır. `End` düğümünün çıkışı yoktur.
- **Kayda göre değişen onaycı:** `Approver` değeri `@Kolon` ise (ör. `@ManagerUserNames`) onaycı kaydın o
  kolonundan okunur (`ListFormWorkflowAppService.ResolveNodeApprover`); kolon `|` ile ayrılmış kullanıcı
  adı/e-posta taşır ve ekranın alanı olmalıdır (satır ListForm sorgusundan okunur; gizli alan yeter). Kolon
  boşsa akış hata verir — boş onaycı herkese onay yetkisi verirdi. Kolonu kayıt sonrası prosedür doldurur
  (örnek: İzin Yönetimi'nde departman müdürü, `App.Hr.md` › İzin Yönetimi). Tasarımcıda onaycı listesi kullanıcılarla
  birlikte `Alan: {Kolon}` seçeneklerini sunar.
- **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden, `Approver` alanındaki kullanıcı/rol
  adreslerine, önceki adımların notlarıyla birlikte). Uygulama içi bildirim ya da SMS isteniyorsa
  ayrıca bir bildirim kuralı tanımlanır (§9.11).
- `CompareValue` **sayısaldır** (`decimal`); metin karşılaştırması bu düğümle yapılmaz.
- `Title` tekil olmalıdır; seeder tekrar eden başlıkları ayrıştırır ama okunabilirliği bozar.
- Akış varsa ListForm `SelectionMode = single` olur ve not paneli otomatik açılır.
- Görsel tasarım `/admin/listform/edit/{kod}` → Workflow sekmesindedir.

### 4.8 `ListForm` entity — List component'in tek kaynağı

Bir List component'in **bütün** davranışı `ListForm` (ekran) ve `ListFormField` (alan) kayıtlarında
durur. Wizard bunları üretir; `/admin/listform/edit/{kod}` düzenler. Prompt ile üretim yaparken
wizard dosyası yazılır, ama hangi ayarın hangi kolona düştüğünü bilmek gerekir — çünkü wizard'ın
kapsamadığı bir istek geldiğinde cevap "kod yazalım" değil, "şu JSON kolonunu şöyle ayarlayalım"
olmalıdır.

**Kimlik ve varyant**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `ListFormCode` | Ekranın kodu; kullanıcı/rol/dil özelleştirmeleri buna bağlanır |
| `CultureName` · `UserId` · `RoleId` | **Aynı ekranın varyantları.** Aynı `ListFormCode` ile ikinci bir kayıt açıp yalnızca bir rol ya da dil için farklı sütun/düzen verebilirsin |
| `ListFormType` | `List` · `Form` — ekranın türü |
| `IsSubForm` / `SubFormsListFormType` | Alt form olarak açıldığında davranış |

**Veri**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `DataSourceCode` | Bağlantı |
| `SelectCommandType` + `SelectCommand` | Kaynak türü ve kaynağın kendisi |
| `TableName` | Tablo adı/alias — yazma komutlarının hedefi; `4` Query'de zorunlu alias (`"Q"`) |
| `KeyFieldName` + `KeyFieldDbSourceType` | Anahtar; `4` Query'de ikisi de zorunlu |
| `SelectFieldsDefaultValueJson` | Select'e geçirilen varsayılan parametreler |
| `DefaultFilter` | Her sorgunun sonuna eklenen WHERE (soft delete filtresi buradadır) |
| `IsTenant` · `IsBranch` · `IsOrganizationUnit` | Otomatik kırılım filtreleri |
| `DataSourceJson` · `CommonJson` | Kaynak ve ortak ayarlar |

**Yazma (CRUD)**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `InsertCommand` / `UpdateCommand` / `DeleteCommand` | Özel SQL komutları; boşsa platform üretir. Üretilen silme her zaman anahtar alanla sınırlanır, `TenantId` gibi diğer parametreler yalnızca ek koşuldur (`QueryManager`) |
| `*BeforeCommand` / `*AfterCommand` | Komut öncesi/sonrası çalışan SQL kancaları — **stok düşme, log yazma, durum güncelleme gibi işleri kod yazmadan burada yaparsın** |
| `Insert/Update/DeleteFieldsDefaultValueJson` | Otomatik doldurulan alanlar (`@NOW`, `@USERID`, `@NEWID`, `@ID`) |
| `Insert/Update/DeleteServiceAddress` | Varsayılan `list-form-data/*`; özel endpoint ya da Dynamic Service'e yönlendirilebilir |
| `FormFieldsDefaultValueJson` | Form açılışındaki varsayılanlar |

**Görünüm ve düzen — 8 layout**

`LayoutJson` hangi layout'ların açık olduğunu ve varsayılanı taşır. Her layout'un kendi ayar
kolonu vardır:

| Layout | Ayar kolonu | Zorunlu alan |
| --- | --- | --- |
| **Grid** | `ColumnOptionJson`, `RowJson`, `PagerOptionJson`, `SelectionJson`, `StateStoringJson` | — |
| **Card** | `ColumnOptionJson` (kart alanları sütun tanımlarından türer) | — |
| **Pivot** | `PivotOptionJson` + alan bazında `PivotSettingsJson` | — |
| **Chart** | `SeriesJson`, `LegendJson`, `ArgumentAxisJson`, `ValueAxisJson`, `TooltipJson`, `PanesJson`, `AnnotationsJson`, `CrosshairJson`, `ScrollBarJson`, `ZoomAndPanJson`, `SizeJson`, `MarginJson`, `TitleJson`, `AnimationJson`, `Common*Json` | — (`SeriesJson` boşsa seri ekranda kurulur; grafik tarif edildiyse doldur, §9.8) |
| **Tree** | `TreeOptionJson` | `KeyExpr` + `ParentIdExpr` |
| **Gantt** | `GanttOptionJson` | `ParentIdExpr` + `TitleExpr` + `StartExpr` + `EndExpr` |
| **Scheduler** | `SchedulerOptionJson` | `TextExpr` + `StartDateExpr` + `EndDateExpr` |
| **Todo (Kanban)** | `TodoOptionJson` | `TitleExpr` + `StatusExpr` |

Sekiz layout **aynı `SelectCommand` üzerinden** beslenir; ayrı sorgu, ayrı ekran, ayrı menü
gerekmez. Kullanıcı ekranın üstünden geçiş yapar, tercihi kullanıcı bazlı saklanır.

Bu, tek bir metadata kaydından DevExtreme'in `DataGrid`, `CardView`, `PivotGrid`, `Chart`,
`TreeList`, `Gantt` ve `Scheduler` bileşenlerinin tamamının sürülmesi demektir. **Todo layout
Kanban görünümüdür** ve diğerleriyle aynı veri hattından beslenir — kolonları `StatusExpr`
değerlerinden üretir, kart sürüklendiğinde ilgili kolonu günceller. Yani "aynı veriyi pano
olarak da görelim" isteği yeni bir ekran değil, `Todo: true` + `TodoOptionDto` demektir.

**Filtre, arama, düzenleme**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `FilterRowJson` · `HeaderFilterJson` · `FilterPanelJson` · `SearchPanelJson` · `GroupPanelJson` | Filtreleme/arama/gruplama panelleri |
| `ExtraFilterJson` | Ekrana özel ek filtre araç çubuğu |
| `EditingOptionJson` | Düzenleme modu (row/cell/batch/form/popup), başlık, boyut, izinler |
| `EditingFormJson` | Düzenleme formunun grup/sekme düzeni |
| `CommandColumnJson` | Satır aksiyon sütunu |
| `PermissionJson` | Ekran yetkileri (create/read/update/delete/export/import/note) |
| `SubFormsJson` · `WidgetsJson` · `WorkflowJson` | Alt formlar, KPI kartları, onay akışı |
| `CustomJsSourcesJson` · `CustomStyleSourcesJson` | Sayfa yüklenince çalışan JS/CSS — **son çare** |
| `Width` · `Height` · `FullHeight` · `AdaptiveLayoutJson` | Boyut ve uyarlanabilir yerleşim |
| `ExportJson` | xlsx/csv/pdf dışa aktarma |

**`ListFormField` — alan başına ayarlar**

| Grup | Kolonlar |
| --- | --- |
| Bağlama | `FieldName`, `SourceDbType`, `JoinTableJson` (kolon başka tablodan geliyorsa) |
| Görünüm | `CaptionName`, `PlaceHolder`, `Visible`, `IsActive`, `Width`, `ListOrderNo`, `Alignment`, `Format`, `BandName` |
| Sıralama/filtre | `SortIndex`, `SortDirection`, `AllowSearch`, `ColumnFilterJson`, `ColumnHeaderJson`, `GroupingJson`, `ColumnCustomizationJson` |
| Özet | `TotalSummaryJson`, `GroupSummaryJson` |
| Düzenleme | `EditorType2`, `EditorOptions`, `EditorScript`, `EditOrderNo`, `EditGroupOrderNo`, `ColSpan`, `AllowEditing`, `AllowAdding`, `ValidationRuleJson` |
| Lookup | `LookupJson` |
| Biçimlendirme | `ColumnStylingJson`, `ColumnCssClass`, `ColumnCssValue` |
| Pivot | `PivotSettingsJson` |
| Yetki | `PermissionJson` — `Deny` (bool) + `C`/`R`/`U` (yetki **adları**) + `E`/`I` (bool). Ekran seviyesindeki yedi harfli sözleşmeyle karıştırma; `CanRead`/`CanCreate`/`CanUpdate`/`CanExport` istek başına hesaplanan `[NotMapped]` sonuçlardır (`lowcode-reference` §5.1) |
| Varyant | `UserId`, `RoleId`, `CultureName` |

> **Kural:** "Şunu da yapabilir miyiz?" sorusuna cevap ararken önce bu iki tabloya bak. Aradığın
> davranışın bir JSON kolonu varsa çözüm konfigürasyondur; `CustomJsSources` ve kod yazmak
> ondan sonra gelir. Bu kolonların **alan alan sözleşmesi**
> `lowcode-reference.instructions.md` içindedir: grid/pivot/chart blokları, düzenleme ve popup
> ayarları, SQL kancaları ve token'ları, sütun filtresi/özeti/join'i, yetki ve varyant kolonları.

### 4.9 Toolbar ve satır butonları — `CommandColumnJson`

Grid'in araç çubuğuna ve satır aksiyon sütununa **özel butonlar** eklenir. Süreç yönetiminin
(onaya gönder, iptal et, belge üret, dış sisteme aktar) kod yazmadan yapıldığı yer burasıdır.

`ListForm.CommandColumnJson` bir `CommandColumnDto[]` taşır. Wizard cevabında (§4.4) ve MCP
`deploy_wizard` girdisinde aynı dizi **`CommandColumns`** alanıdır; deploy onu
`CommandColumnJson`'a yazar, seed dosyasında `ListForm` bölümünde durur ve düzenlemede korunur.
Wizard ekranında bu alanın adımı yoktur; buton ekranın detayındaki **Komutlar** sekmesinden ya da
`deploy_wizard` ile yazılır.

```jsonc
[
  {
    "ButtonPosition": 1,                       // 0 = satır aksiyon sütunu · 1 = toolbar
    "AuthName": "App.Hr.AdvanceRequests.Update",   // yetki yoksa buton hiç çizilmez
    "Text": "App.Hr.AdvanceRequests.SendToApproval",   // dil anahtarı (başına :: eklenir)
    "Hint": "App.Hr.AdvanceRequests.SendToApprovalHint",
    "Icon": "check",
    "IsVisible": true,
    "VisibleExpression": "",
    "Url": "",
    "UrlTarget": "_blank",
    "DialogName": "",
    "DialogParameters": "",
    "OnClick": ""
  }
]
```

Bir butonun davranışı **üç moddan biridir** ve bu sırayla değerlendirilir:

| Mod | Dolu alan | Ne yapar |
| --- | --- | --- |
| **Adres** | `Url` (+ `UrlTarget`) | Adresi açar. `@FieldName` token'ları **seçili ilk satırın** kolon değerleriyle değiştirilir (`/admin/form/App.Hr.AdvanceRequests/@Id`). PWA modunda hedef `_self` olur. |
| **Diyalog** | `DialogName` + `DialogParameters` | Platformun **sabit diyalog listesinden** birini açar (aşağıya bak). `DialogParameters` bir JSON nesnesidir; `@Kolon` değerleri satırdan doldurulur (`{"requestId":"@Id","amount":"@Amount"}`). |
| **Script** | `OnClick` | Serbest JS (`eval`). Son çaredir; önce diğer iki mod denenir. Platform aksiyonları için §9.13. |

Kurallar:

- `AuthName` boş bırakılırsa buton **herkese görünür**. Süreç butonlarında bu alanı boş bırakma:
  yetki kontrolünden geçmeyen buton hiç çizilmez, gizlemenin tek doğru yolu budur.
- `Text` ve `Hint` dil anahtarıdır; çeviri `::` öneki eklenerek çözülür. Düz metin yazma.
- `Icon` bir **DevExtreme ikon adıdır** (`check`, `trash`, `doc`, `preferences` …); tema CSS'i
  `dx-icon-<ad>` sınıfıyla çizer. Komut diyalogundaki alan hazır ikon listesini önerir, listede
  olmayan bir ad da yazılabilir. Form ekranının araç çubuğu da aynı ikon adlarını kullanır.
- Toolbar butonu **seçili satırlarla** çalışır; `SelectionJson` uygun modda (`single`/`multiple`)
  olmalıdır. İş akışı varsa wizard bunu zaten `single` yapar.
- Toolbar butonu Grid, Card ve Tree'nin yanında **Todo panosunda** da çizilir; pano satır seçimi
  taşımadığı için orada yalnızca satırdan bağımsız `Url` ve `OnClick` butonları görünür
  (`DialogName` görünmez).
- Satır bazlı aksiyon istiyorsan `ButtonPosition: 0` kullan; buton komut sütununda görünür.
- **`IsVisible` ve `VisibleExpression` yalnızca satır butonlarında (`ButtonPosition: 0`)
  çalışır**; toolbar butonu her zaman görünür (görünürlüğü `AuthName` belirler).
  `VisibleExpression` bir ok fonksiyonudur ve `eval` edilir:
  `"(e) => e.row.data.Status === 'Taslak'"`.
- URL token'ları: satır butonunda `@LISTFORMCODE` ve **grid sütunu olarak tanımlı** her alan için
  `@FieldName`; toolbar butonunda seçili ilk satırın tüm kolonları. Sütun listesinde olmayan bir
  alan adı satır butonunda değiştirilmez.
- **Diyalog modunda `@` parametreleri satır butonuna aittir**: değerleri satır verisinden okunur,
  toolbar'da satır bağlamı olmadığı için orada yalnızca sabit parametreler çalışır (yeni kayıt
  diyalogu için `{"id":""}` gibi). **`DialogParameters` boşsa diyalog hiç açılmaz** — bu yüzden
  parametresiz diyaloglarda da en az bir sabit anahtar yazılır. Her iki konumda da diyalog
  kapanınca grid otomatik yenilenir.
- `DialogName` **kayıtlı bir custom component adı değildir**; platformda tanımlı şu diyalogları
  açar: `RolesPermission`, `UsersPermission`, `TenantsConnectionString`,
  `CreateTenantFromOrderDialog`, `CreateNotification`, `AuditLogDetail`, `BranchSeed`,
  `DynamicServiceEditor`. Kayıt yeri `views/shared/DialogContext/DialogShowComponent.tsx`'tir;
  her diyalog `open` + `onDialogClose` prop'larını alır.
  Kendi ekranını açmak istiyorsan **Adres** modunu kullan (custom component route'u ya da
  `/admin/list/{ListFormCode}`).
- `DialogName: "BarcodeScanDialog"` **toolbar butonuna özeldir** (`ButtonPosition: 1`) ve sürekli
  barkod taramasını açar: okunan her kod listeye yeni bir satır olarak eklenir.
  `DialogParameters`'ta `field` zorunludur (barkodun yazılacağı kolon); kalan anahtarlar her
  satıra sabit değer olarak yazılır (`{"field":"Barcode","WarehouseId":"1"}`). Satır ekleme
  ekranın kendi `InsertServiceAddress` ucundan geçer — yetki ve kiracı izolasyonu normal satır
  eklemeyle aynıdır. Kamera HTTPS ister.
- Onay akışının kendi butonları (Onayla/Reddet) `WorkflowJson` üzerinden **otomatik** gelir;
  onları `CommandColumnJson` ile tekrar tanımlama.

Tipik süreç kalıbı: `Url` modunda bir Custom Endpoint'i ya da Dynamic Service'i çağıran adres
verilir, dönüşte liste yenilenir. İş mantığı SQL/serviste kalır; ekranda yalnızca buton tanımı
durur.

**Kalıp — yazma tarafı ayrı bir sayfada olan liste.** Kayıt grid'in popup formuyla değil, var
olan bir React sayfasıyla (Monaco editörü, sihirbaz, tasarımcı) düzenleniyorsa liste yine bir
ListForm'dur; üç aksiyon şöyle bağlanır:

| Aksiyon | Nereye yazılır |
| --- | --- |
| Ekle | `EditingOptionJson`: `AllowAdding: true` + `AddDialogName` (+ sabit `AddDialogParameters`) — toolbar'ın **hazır Add butonu** grid popup'i yerine diyaloğu açar. Ayrı sayfaya gidilecekse `AddDialogName` yerine `AddPageUrl`. Her iki durumda da ayrı bir toolbar butonu **tanımlama**: hazır buton doğru konumda (ilk aksiyon) ve doğru görünümdedir, yetkisi `PermissionJson.C`'den gelir |
| Düzenle | Satır butonu (`ButtonPosition: 0`), `DialogName` + `{"id":"@Id"}`; ayrı sayfa yolunda `Url` modu (`/admin/list/{Kod}/edit/@Id`) |
| Sil | Kayıt yalnızca tablodan silinmiyorsa (assembly/dosya/dış kayıt da düşecekse) satır butonu + `OnClick` ile `UiEvalService` aksiyonu; düz tabloda `AllowDeleting` + `DeleteCommand` yeterlidir |

`AllowUpdating`/`AllowDeleting` `false` bırakılır, böylece grid içinde ikinci bir düzenleme yolu
açılmaz; `AllowAdding` yalnızca hazır Add butonunun çizilmesi için `true`'dur ve `AddDialogName`
olduğu sürece popup form açmaz. Diyalog kapanışı listeyi yenilediği için kaydettikten sonra ayrıca bir
yenileme çağrısı gerekmez. Canlı örnek: **Dynamic Services** (`App.DeveloperKit.DynamicServices`) —
liste, KPI şeridi ve Swagger butonu ListForm'da; kod yazma `DynamicServiceEditor` diyalogunda (§9.3).

> **Adres değişiminde veritabanı uyarısı:** `data/App.Menus.Menu.json` ve `App.Menus.Routes.json`
> kayıtları **yalnızca yoksa** eklenir (`ListFormSeedDataApplier`). Var olan bir menünün `Url`'ini ya da bir route'un
> `Path`'ini değiştirdiğinde kurulu veritabanları eski adreste kalır; düzeltme
> `{sql|postgres}/execute/` altında bir prosedürle (§8.3) ya da elle yapılır. Yeni kurulumda
> sorun çıkmadığı için bu adım kolayca atlanır.

### 4.10 Wizard adım haritası — ekrandaki her adımın seed karşılığı

`/admin/listform/wizard` sihirbazı (kaynak: `wizard/Wizard.tsx` + `WizardStep*.tsx`) aşağıdaki
adımlardan geçer. Seed dosyası yazarken de aynı sırayla düşün: **her adım `Wizard` bloğunun bir
bölümünü doldurur.** Keşif turu (§0.6) soruları da bu adımlarla bire bir eşleşir.

| # | Adım | Görünme koşulu | Doldurduğu seed alanları |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | Komponent Tipi | her zaman | `ComponentKind` (`0` List · `1` Custom) |
| 1 | Custom Component | yalnız Custom yolu | `CustomComponentName`, `MenuUrl` (bileşenin `RoutePath`'i) |
| 2 | Menü | her zaman | `WizardName`, `CreateMenu`, `MenuParentCode` (ekranda eksik seviyeler menü diyaloğuyla kurulur; MCP `MenuParentPath` yazar), `MenuCode`, `Language.MenuEn/Tr`, `PermissionGroupName` (+ görünen adlar), `MenuIcon`, `MenuOrder` |
| 3 | Ayarlar | yalnız List yolu | `ListFormCode`, `DataSourceCode` (+`DataSourceConnectionString`), `SelectCommandType`, `SelectCommand`, `KeyFieldName`, `KeyFieldDbSourceType`, `IsTenant/IsBranch/IsOrganizationUnit`, `AllowAdding/Updating/Deleting`, `ConfirmDelete`, `AllowDetail`, `DefaultLayout` + 8 görünüm bayrağı (`SeedData` adımda sorulmaz, düzenlemede korunur), `Language.TitleEn/Tr`, `Language.DescEn/Tr` |
| 4 | Alanlar | yalnız List | `Groups[]` (aşağıda) |
| 5 | Alt Formlar | yalnız List | `SubForms[]` |
| 6 | Widget'lar | yalnız List | `Widgets[]` |
| 7 | İş Akışı | yalnız List | `WorkflowDto` |
| 8–11 | Todo / Tree / Gantt / Scheduler | List + ilgili bayrak açıksa | `TodoOptionDto` / `TreeOptionDto` / `GanttOptionDto` / `SchedulerOptionDto` |
| 12 | Deploy | her zaman | — (özet + üretim; dosyaya alan yazmaz) |

Custom yolunda 3–11 adımları **hiç görünmez**; menü + yetki + dil + bileşen bağlama üretilir.
Bir görünüm bayrağı sonradan kapatılırsa aktif adım listeden düşer, sihirbaz en yakın geçerli
adıma döner.

**Adım 2 — Menü.** `WizardName` her yolda zorunludur. `CreateMenu` anahtarı kapatılırsa menü
alanlarının tamamı gizlenir ve menü/üst menü kaydı üretilmez (alt form ekranı kalıbı, §4.6).
Açıkken zorunlular: üst menü (ağaçtan seçilir ya da yeni kök tanımlanır), `MenuCode`, EN+TR menü
etiketi, izin grubu (listeden seçilir ya da yeni ad; görünen adları EN+TR yazılır), `MenuIcon`
(react-icons adı) ve `MenuOrder ≥ 1`. Custom yolunda ayrıca `MenuUrl` gösterilir — bileşenin
`RoutePath`'inden gelir, elle route açılmaz.

**Adım 3 — Ayarlar.** `SelectCommand` üç yoldan doldurulur: var olan tablo/view seçimi, **SQL
Table Designer** diyaloğu (yeni tablo; §8.1 varsayılan kolonlarıyla) ya da serbest sorgu/SP
(`SelectCommandType`'a göre). Aynı adımda **CRUD Endpoints** diyaloğu açılabilir (yetki:
`App.SqlQueryManager.CrudEndpoints`) — Custom Component'in veri kaynağı olacak tabloysa
endpoint'leri burada üret. `AllowDetail` için `KeyFieldName` şarttır.

**Adım 4 — Alanlar.** Sütunlar `GetTableColumnsAsync` ile tablodan gelir; "tümünü ekle" ya da
tek tek sürükle-bırak. Her grup `Caption` + `ColCount`, her alan `WizardColumnItemInputDto`
taşır. Sihirbazın kendi otomatikleri — dosya yazarken aynısını uygula:

| Otomatik | Kural |
| --- | --- |
| `EditorType` çıkarımı | `bit → dxCheckBox` · sayısal tipler → `dxNumberBox` · tarih tipleri → `dxDateBox` · gerisi → `dxTextBox` |
| Başlık | Kolon adı CamelCase'ten kelimelere ayrılır (`OrderNo` → "Order No"); TR/EN başlangıç değeri budur, dil anahtarı `App.Listform.ListformField.{Alan}` |
| `IsRequired` | Kolon `NOT NULL` ise `true` |
| Lookup sorgusu üreticisi | Tablo + anahtar kolon + ad kolonu seçilir → `SELECT "K" AS "Key", "N" AS "Name" FROM "Tablo" [WHERE "IsDeleted" = 0] ORDER BY "N";` — tabloda `IsDeleted` varsa filtre kendiliğinden eklenir |
| `ValueExpr`/`DisplayExpr` | `Key` / `Name` |

Alan kartındaki **Seçenekler** düğmesi Editor Options Builder'ı (§6), **Script** düğmesi Script
Builder'ı (§5) açar — çıktıları `EditorOptions`/`EditorScript` string'leridir.

**Adım 7 — İş Akışı.** Zorunlu ikili: `ApprovalUserFieldName` + `ApprovalStatusFieldName`;
opsiyonel `ApprovalDateFieldName`, `ApprovalDescriptionFieldName`, `ApprovalIsFilterUserName`
(liste yalnız sıradaki onaycıya düşsün), `ApprovalIsResetWorkflow` (kayıt değişince akış başa
dönsün). Onay düğümleri (`Criteria`) görsel akış tasarımcısında kurulur ve `ListFormWorkflow`
kayıtlarına gider (§4.7).

**Adım 12 — Deploy.** Sol tarafta tüm adımların özeti, sağda üretim log'u. Log, deploy'un seed
dosyalarına yazdığı bölümleri sırayla gösterir; migrate'te `WizardDataSeeder` ekrana özgü kayıtları,
ardından `ListFormSeedDataApplier` menü/yetki/dil satırlarını kurar (§4.0):

1. Konfigürasyon doğrulama
2. Menü kaydı (`CreateMenu: false` ise atlanır)
3. Dil metinleri
4. İzin grubu + yetkiler (okuma yetkisi menü dalındaki ara yetkinin altına; menüsüz alt formda
   listenin yetkisinin altına, §0.12 Menü yeri)
5. List yolunda: veri kaynağı → ListForm → alan grupları · Custom yolunda: bileşen bağlama
6. Deploy + tamamlandı

Başarıda sihirbaz "Migrate bekliyor" bildirimiyle Wizard Manager'a döner (ekran henüz kurulu
değildir; DB Migrate ile kurulur) ve seed dosyası `configs/seeds/wizard/` altına yazılmış
olur. **Düzenleme modu** Wizard Manager'dan `EditFileName` ile açılır: aynı adımlar dolu gelir,
kaydetmede dosyalar cevaptan yeniden yazılır; önceki sürümün kayıtları `Pending.Replaced`'a alınır,
veritabanına dokunulmaz — kaldırma ve yeniden kurulum DB Migrate'tedir (§4.0).

---

## 5. Artefakt B — `EditorScript` (alan davranışı)

Bir alanın **davranışı** (hesapla, doldur, kilitle, sor, çağır) `EditorScript`; **görünümü ve
editör özellikleri** (§6) `EditorOptions`'tır. İkisi de ListForm alan kaydının birer metin
kolonudur ve ikisi de aynı kutudan düzenlenir:

| Dialog | Nerede açılır | Ne düzenler | Lehçe/sözlük |
| --- | --- | --- | --- |
| **Script Builder** (`ScriptBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Seçenekler** sekmesi | `EditorScript` | `formScriptDialect.ts` + `scriptRecipes.ts` |
| **Editor Options Builder** (`EditorOptionsBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Detay** sekmesi | `EditorOptions` | `optionSpecs.ts` + `presets.ts` |
| **Event Script Builder** (`DesignerScriptBuilderDialog`) | Visual Designer → JavaScript sekmesi | Custom component düğüm `events` script'i | `designerScriptDialect.ts` (§7.8) |

Script Builder'ın iki görünümü vardır ve **ikisi de aynı metni** üretir:

- **Kod** (varsayılan): Monaco editörü + lehçeye bağlı IntelliSense (alan adları yalnızca string
  literali içinde önerilir), sağda arama yapılabilen **Snippet** ve **Runtime API** paneli.
  TypeScript teşhisleri kapalıdır — script bir handler gövdesidir, tek başına `return`/`await`
  geçerli görünmez.
- **Sihirbaz**: kural kartları. Her kart = bir tetikleyici + koşullar + bir tarif (recipe). Kart
  altında o kuralın üreteceği satır canlı gösterilir; sağ panelde script'in tamamı.

### 5.1 Script metninin şekli ve gidiş-dönüş sözleşmesi

```
// @builder {"v":1,"rules":[ … ]}      ← ilk satır: kuralların JSON'u
// @runOnOpen                          ← yalnızca bir kural open/both ise
<her kural için tek satır runtime çağrısı>
```

Dialog script'i regex ile çözmez; başlıktaki kurallardan script'i **yeniden üretip** metinle
karakter karakter karşılaştırır:

| Durum | Sonuç |
| --- | --- |
| Metin, kurallardan üretilenle birebir aynı | Sihirbaz kuralları açar (`inSync`) |
| Tetikleyici kavramından önce yazılmış script (`trigger: change` ile yeniden üretim tutuyorsa) | Kurallar geçerli sayılır, yeni varsayılanlarla yükseltilir |
| Metin farklı (elle düzenlenmiş) | Sihirbaz kuralları **ezmez**; sarı "kod ayrıştı" bandı çıkar. Kullanıcı bir kurala dokunana kadar kod olduğu gibi kalır; **Yeniden üret** düğmesi kodu kurallardan tazeler |
| `// @builder` başlığı yok | Sihirbaz boş açılır; kural eklenirse **elle yazılmış kod tamamen değişir** |

Bunun pratik karşılığı: **başlık ile gövdeyi ayrı ayrı düzenleme.** Seeder ile basılan script'in
dialogda açılabilir kalması, C# tarafının (§5.9) TS tarifleriyle birebir aynı metni üretmesine
bağlıdır.

### 5.2 Bir kuralın anatomisi

```
[tetikleyici] + [koşul 1 (and|or) koşul 2 …] + [tarif + parametreleri]
```

- **Koşullar** `and` ya da `or` ile birleşir (tek bağlaç, kural genelinde). Her koşul
  `operatör + kaynak alan + değer` üçlüsüdür; birden fazlaysa parçalar parantezlenir.
- Koşul normalde `if (...)` sarmalayıcısına dönüşür. `readOnly` tarifinde ise
  `conditionIsArgument` işaretlidir: koşul `if` olmaz, doğrudan aksiyonun argümanı olur —
  koşul bozulduğunda alan yeniden açılabilsin diye (aksi halde bir kez kilitlenir, kalırdı).
- **Eksik kural üretilmez.** Zorunlu parametresi ya da koşul değeri boş kural script'e hiç
  girmez; kartta "Eksik" rozeti çıkar. Bu, C# tarafında da aynıdır.
- Kural sırası çıktı sırasıdır; kartlardaki ok düğmeleri sırayı değiştirir. Aynı alana yazan iki
  kural varsa **son kural kazanır**.

### 5.3 Tarifler (recipes) — üretilen satırın tamamı

| Grup | `recipe` | Parametreler | Ürettiği satır |
| --- | --- | --- | --- |
| calc | `multiply` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') * num('B'), 2))` |
| calc | `subtract` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') - num('B'), 2))` |
| calc | `percent` | amount, rate, target, digits?, mode? | `set('T', round(num('A') * num('R') / 100, 2))` · `mode=add` → `num('A') + …` · `mode=subtract` → `num('A') - …` |
| calc | `sum` | target, sources[], digits? | `set('T', round(sum('A', 'B'), 2))` |
| calc | `formula` | target, expression | `set('T', <ifade>)` — ifade ham JS'tir, runtime yardımcıları kullanılabilir |
| calc | `today` | target, offset? | `set('T', new Date().toISOString().slice(0, 10))` · offset varsa `new Date(Date.now() + n * 86400000)` |
| calc | `days` | start, end, target | `set('T', days('Bas', 'Bit'))` — bitiş günü **dahil** |
| calc | `hours` | start, end, target | `set('T', hours('Bas', 'Bit'))` — bitiş küçükse ertesi güne taşar |
| data | `copy` | source (seçili kayıttaki kolon/yol), target | `copy('unitPrice', 'UnitPrice')` |
| data | `setValue` | target, text | `set('T', tpl('{Musteri} - {value}'))` |
| data | `clear` | sources[] | `clear('Il', 'Ilce')` |
| view | `readOnly` | target, invert? | `readOnly('Alan', <koşul>)` · invert → `readOnly('Alan', !(<koşul>))` · koşulsuz → `readOnly('Alan', true)` |
| interaction | `notify` | message | `notify('Limit aşıldı')` — mesajda `{Alan}` şablonu geçerli |
| interaction | `ask` | message | `if (!ask('Emin misiniz?')) return` — vazgeçilirse alan eski değerine döner ve script durur |
| interaction | `openUrl` | url, target? | `openUrl('/report?id={Id}')` · `_self` verilirse ikinci argüman eklenir |
| integration | `apiToField` | target, url, path? | `set('T', await api('/api/x/{value}', 'data.name'))` |
| integration | `location` | lat, lng, accuracy? | `await geoTo('Enlem', 'Boylam')` — cihaz konumunu alanlara yazar; HTTPS ve kullanıcı izni ister |
| integration | `custom` | code | Satırın kendisi. Son çare; sondaki `;` atılır |

Tablodaki satırlar okunsun diye tek tırnakla yazıldı; üretilen metinde her literal
`JSON.stringify` ile **çift tırnaklıdır** (`set("Total", round(num("Quantity") * num("UnitPrice"), 2))`).
Elle yazarken de böyle yaz, yoksa gidiş-dönüş karşılaştırması tutmaz (§5.1).

`sum` ve `clear` çoklu alan alır (`fields` listesi); diğerlerinde her parametre tek alandır.
Sayı bekleyen parametrelere sabit yazılabilir: `20` olduğu gibi, `KdvOrani` ise `num('KdvOrani')`
olarak geçer.

### 5.4 Koşul operatörleri

| Operatör | Kaynak | Değer | Üretilen ifade |
| --- | --- | --- | --- |
| `always` | — | — | (koşul yok) |
| `equals` | ✔ | ✔ | `str('A') === 'x'` |
| `notEquals` | ✔ | ✔ | `str('A') !== 'x'` |
| `contains` | ✔ | ✔ | `str('A').includes('x')` |
| `empty` | ✔ | — | `!get('A')` |
| `notEmpty` | ✔ | — | `!!get('A')` |
| `greaterThan` | ✔ | ✔ | `num('A') > 100` (değer alan adıysa tırnaklanır) |
| `lessThan` | ✔ | ✔ | `num('A') < 100` |
| `isTrue` | ✔ | — | `bool('A')` |
| `isFalse` | ✔ | — | `!bool('A')` |

Karşılaştırmalar **metin** üzerindendir (`equals`/`notEquals`/`contains`); sayısal karşılaştırma
istiyorsan `greaterThan`/`lessThan` kullan ya da `formula`/`custom` yaz.

### 5.5 Tetikleyiciler ve `isReady` guard'ları

| Tetikleyici | Ne zaman çalışır |
| --- | --- |
| `change` | Yalnızca alanın değeri değiştiğinde |
| `open` | Yalnızca form açılırken (varsayılan değer üretmek için) |
| `both` | İkisinde de |

Belirtilmezse **grup varsayılanı** geçerlidir: `calc`, `data`, `view` → `both`;
`interaction`, `integration` → `change`. Gerekçe: değer üreten kurallar form açılışında da
çalışmalıdır (türetilmiş alan boş kalmasın); uyarı gösteren ya da dış çağrı yapan kurallar
yalnızca değişimde çalışmalıdır (form her açıldığında uyarı çıkmasın, boşuna istek atılmasın).

Script'in **herhangi bir** kuralı açılışta çalışıyorsa metnin başına `// @runOnOpen` düşer ve
her satır kendi tetikleyicisine göre sarmalanır: `change` → `if (!isReady) …`,
`open` → `if (isReady) …`. Hiçbir kural açılışta çalışmıyorsa guard üretilmez, kod kısa kalır.

Açılışta çalışma güvenliği runtime tarafında korunur: değişmeyen değer yazılmaz
(`Object.is` kontrolü), yazmalar bir tick sonraya alınır ve aynı turda tekrar girilmez —
yoksa `contentReady` kendini besleyip sonsuz döngü olurdu.

### 5.6 Runtime API — script'in içinde ne varsa

Script `AsyncFunction` ile derlenir, aşağıdaki adlar parametre olarak enjekte edilir.
`await` serbesttir.

| İmza | Anlamı / davranışı |
| --- | --- |
| `value` · `field` | Değişen alanın değeri ve adı |
| `data` | Script'in üzerinde çalıştığı canlı form verisi (kopya) |
| `isReady` | `true` ise script form açılışında çalışıyor |
| `get('Alan')` | Form verisinden okur. **Nokta yolu** (`Musteri.Unvan`) ve **büyük/küçük harf duyarsız** eşleşme destekler (SQL kolon adları tutarsız gelebiliyor) |
| `num()` · `str()` · `bool()` | Tip dönüşümü. `bool` için `true`/`'true'`/`1`/`'1'` doğrudur |
| `dateOf('Alan')` | `Date` ya da `null` |
| `pick(nesne, 'a.b')` | Herhangi bir nesneden yol okuma |
| `set('Alan', deger)` · `set({A:1, B:2})` | Yazar. Değişmeyen değer yazılmaz; yazmalar biriktirilip **tek flush** ile forma ve düzenlenen grid hücresine uygulanır |
| `clear('A','B')` | Verilen alanları `null` yapar |
| `copy('kolon','Alan')` | Lookup/GridBox'ta **seçili kayıttan** taşır; hedef verilmezse yolun son parçası hedef olur. Seçili kayıt, olay formdan gelse de (popup form, form sayfası) değişen alanın editöründen okunur; lookup sorgusu taşınacak kolonları döndürmelidir (ör. `SELECT Id AS [Key], …, DepartmentId, JobPositionId`) |
| `selected('Yol')` · `snum()` · `sstr()` | Seçili kaydın tamamı / sayı / metin hâli |
| `readOnly('Alan', kosul)` | Formdaki **herhangi bir** editörü kilitler/açar (yalnızca script'in bağlı olduğu alanı değil). Grid popup'ında açılış çalışması (`isReady`) editörler her yeniden çizildiğinde tekrarlanır ve form verisi o anda güncel değildir; koşul başka bir alana bakıyorsa değer `editor.component.cellValue(satır, 'Alan')` ile okunur (örnek: `App.Hr.md` › İzin Yönetimi §5.1) |
| `round(x, 2)` · `sum('A','B')` | Matematik |
| `days('Bas','Bit')` · `hours('Bas','Bit')` | Gün farkı (bitiş dahil) · saat farkı (negatifse +24) |
| `tpl('{Alan} - {value}')` | Şablon: `{Alan}`, `{value}`, `{selected.Yol}` |
| `notify('mesaj')` | `window.alert` (şablon çözülür) |
| `ask('mesaj')` | `window.confirm`; hayır denirse `revert()` çalışır ve `false` döner |
| `revert()` | Alanı değişiklik öncesi değerine döndürür (editöre de yazar) |
| `openUrl('/adres', '_blank')` | Yeni sekme/pencere |
| `await api(url, 'data.name', options?)` | `/api/` ile başlayan uygulama adresi platform istemcisinden gider (oturum + kiracı başlığı; `options.method`/`options.body` taşınır). Dış adres ham `fetch`'tir, başlık eklemez. |
| `await geoTo('Lat', 'Lng', 'Acc'?)` | Cihaz konumunu alanlara yazar. İzin yoksa/okunamazsa alanlara **dokunmaz** ve uyarı gösterir, `false` döner |
| `$` | Tüm yardımcıların tek nesne hâli |

Eski (uzun) script'ler bozulmasın diye geriye dönük uyum vardır: script içinde yardımcı adlarıyla
çakışan bir tanım varsa (`const data = …` gibi) script yalnızca eski beş parametreyle
(`formData, e, editor, runtimeSetEditorReadOnly, setFormData`) derlenir ve **yardımcılar
tanımsız kalır**. Yardımcı adlarını yeniden tanımlama.

### 5.7 Yetenek sınırları — script ile yapılamayanlar

- **Alan gizleme yok.** Runtime'da `visible` yardımcısı yoktur; koşullu görünürlük yerine
  `readOnly` kullan, kalıcı gizleme `EditorOptions.visible` ya da `IncludeInEditingForm`'dur.
- **Lookup sorgusu değiştirilemez**; bağımlı liste wizard öğesinin `Cascade*` alanlarıyla kurulur (§4.3.4).
- **Sunucu tarafı doğrulama değildir.** `ask`/`notify` yalnızca tarayıcıdadır; iş kuralı
  zorunluysa SQL/endpoint tarafında da uygula.
- **Satırlar arası hesap yok**: script yalnızca düzenlenen kaydı ve seçili lookup kaydını görür.
- Script bir alana bağlıdır: `X` alanının script'i yalnızca `X` değiştiğinde (ve açılışta)
  çalışır. Üç alandan beslenen bir toplam için ya her birine kural yaz ya da toplamı üreten
  kuralı üç alanın script'ine de koy.
- Hata yönetimi: script hatası konsola yazılır, kullanıcıya gösterilmez ve form akışını kesmez.

### 5.8 Kod modunda çalışmak

Sihirbazın karşılamadığı bir şey için önce `formula`, sonra `custom` tarifini dene — bunlar
sihirbazı **korur**. Tamamen elle yazılan script sihirbazı kapatır. Yardım panelindeki hazır
kalıplar (koşullu yazma, açılış/değişim ayrımı, toplu `set`, seçili kayıttan doldurma, onay,
`try/catch`'li API çağrısı, alan kilitleme) doğrudan editöre eklenir.

```js
// Açılışta ve değişimde farklı davranış
if (isReady) {
  set('Durum', str('Durum') || 'Taslak')
} else if (!ask('Fiyatı değiştirmek istediğinize emin misiniz?')) {
  return
}
```

### 5.9 Seeder tarafı (C#) — tercih edilen yol

`api/src/Sozsoft.Platform.Domain.Shared/Editors/` — `scriptRecipes.ts` dosyasının portudur.

| Tarif | C# |
| --- | --- |
| multiply / subtract | `EditorScript.Multiply(left, right, target, digits)` · `Subtract(...)` |
| percent | `EditorScript.Percent(amount, rate, target, digits, EditorScriptPercentMode.Add\|Subtract\|Only)` |
| sum | `EditorScript.Sum(target, "A", "B")` |
| formula | `EditorScript.Formula(target, "num('Gross') * 0.18")` |
| today / days / hours | `Today(target, offsetDays)` · `Days(start, end, target)` · `Hours(start, end, target)` |
| copy / setValue / clear | `Copy(sourcePath, target)` · `SetValue(target, text)` · `Clear("Il", "Ilce")` |
| readOnly | `ReadOnly(target, invert)` |
| notify / ask / openUrl | `Notify(message)` · `Ask(message)` · `OpenUrl(url, target)` |
| apiToField / location / custom | `ApiToField(target, url, responsePath)` · `Location(latField, lngField, accuracyField)` · `Custom(code)` |

Akıcı ekler: `.When(...)` (hepsi sağlanmalı), `.WhenAny(...)` (biri yeterli),
`.OnChange()` / `.OnOpen()` / `.OnOpenAndChange()` / `.WithTrigger(EditorScriptTrigger.X)`,
`.WithId("multiply_1")` (verilmezse tarif adı + sıra numarasından üretilir).

Koşullar: `EditorScriptCondition.Is / IsNot / Contains / IsEmpty / IsNotEmpty / GreaterThan /
LessThan / IsTrue / IsFalse / Always`.

```csharp
EditorScript = EditorScript.Build(
    EditorScript.Multiply("Quantity", "UnitPrice", "Total", digits: 2),
    EditorScript.Percent("Total", "VatRate", "VatAmount", 2, EditorScriptPercentMode.Add)
        .When(EditorScriptCondition.IsNotEmpty("VatRate")),
    EditorScript.ReadOnly("Total"),
    EditorScript.Today("OrderDate").OnOpen(),
    EditorScript.Copy("Customer.TaxNumber", "TaxNumber"),
    EditorScript.Ask("Fiyatı değiştirmek istediğinize emin misiniz?")
        .When(EditorScriptCondition.GreaterThan("UnitPrice", "1000")));
```

Tek kurallı script için `EditorScriptRule` doğrudan `string`'e dönüşür:

```csharp
EditorScript = EditorScript.Days("StartDate", "EndDate", "DayCount");
```

> **Eşleme kuralı:** `scriptRecipes.ts` ile bu sınıflar aynı çıktıyı üretmek zorundadır. Birinde
> bir tarif değişirse aynı görevde diğeri de değişir; aksi hâlde seeder ile basılan script
> dialogda "elle düzenlenmiş" sayılır ve kural editörü kapanır.

### 5.10 Senaryo → kural dizisi

| İstek | Kurallar (hangi alana) |
| --- | --- |
| "Miktar × fiyat toplamı, KDV dahil" | `Quantity`+`UnitPrice` → `multiply(Total)`; `Total` → `percent(mode=add)`; `Total` → `readOnly` |
| "Müşteri seçilince vergi no ve adres dolsun" | `CustomerId` → `copy('taxNumber','TaxNumber')`, `copy('address','Address')` |
| "İl değişince ilçe boşalsın" | `City` → `clear(District)` |
| "Kapalı kayıtta hiçbir şey düzenlenemesin" | Her alanda `readOnly` + koşul `Status equals Kapali` — ya da tek alanda birden çok `readOnly` kuralı |
| "Talep tarihi bugün gelsin, geçmiş tarih seçilemesin" | `RequestDate` → `today` (`OnOpen`) + `EditorOptions` `min` (§6) |
| "Tutar 1000'i geçerse onay istensin" | `Amount` → `ask` + koşul `greaterThan 1000` |
| "Vergi no girilince unvan servisten gelsin" | `TaxNumber` → `apiToField(target=Title, path=data.name)` + koşul `notEmpty` |
| "İzin gün sayısı otomatik" | `EndDate` → `days(StartDate, EndDate, DayCount)`; `DayCount` → `readOnly` |

---

## 6. Artefakt C — `EditorOptions`

DevExtreme editörüne (ve platformun kendi editörlerine) geçirilen JSON. UI sözlüğü
`optionSpecs.ts`, hazır kalıplar `presets.ts`, C# tarafı `EditorOptions` + `EditorOptionsBuilder`.

### 6.1 Dialog nasıl çalışır

- **Ayarlar** sekmesi tamamen `optionSpecs.ts` sözlüğünden üretilir; alanlar gruplara ayrılır,
  arama kutusu yol ve etiket üzerinde çalışır.
- Alanlar **kolonun `EditorType2` değerine göre süzülür**. "Tüm ayarlar" kutusu süzgeci kapatır;
  "Yalnızca dolu olanlar" yalnızca yazılmış ayarları gösterir. Zaten değer yazılmış bir ayar,
  editöre uymasa bile gizlenmez ("kaydettim ama göremiyorum" durumu oluşmasın diye).
- **Boolean alanlar üç durumludur**: tanımsız / `true` / `false`. Temizlemek anahtarı JSON'dan
  tamamen siler; geride kalan boş ara nesneler (`{"format":{}}`) de temizlenir.
- Bir ayar sözlükteki tipiyle uyuşmayan bir değer taşıyorsa alan **kilitlenir** ve uyarı gösterir;
  düzeltme Ham JSON sekmesinde yapılır.
- **Sözlük dışı ayarlar** bölümü: sözlükte olmayan her yol burada listelenir ve
  `path.to.option` + tip (`string` / `number` / `boolean` / `json`) + değer ile **yeni ayar
  eklenebilir**. Yani DevExtreme'in sözlükte olmayan herhangi bir seçeneği de buradan yazılır —
  sözlük bir sınır değil, bir kısayoldur.
- **Ham JSON** sekmesi metnin tamamını düzenler. JSON bozukken Ayarlar sekmesi ve Kaydet
  düğmesi kilitlidir; bozuk metin sessizce silinmez.
- Kaydedilen değer **tek satır** JSON'dur; hiç ayar yoksa boş metindir.

### 6.2 Yol yazımı ve tipler

| Tip | Girdi | JSON'a yazılan |
| --- | --- | --- |
| `boolean` | üç durumlu seçim | `true` / `false` / (yok) |
| `number` | sayı | `12` |
| `text` | metin | `"dd/MM/yyyy"` |
| `select` | listeden seçim (bilinmeyen mevcut değer korunur) | seçilen değer |
| `size` | sayı ya da CSS | `200` veya `"100%"` |
| `stringList` | virgülle ayrılmış | `["key","name"]` |
| `json` | ham JSON | nesne/dizi |

İç içe ayar noktayla yazılır: `format.precision` → `{"format":{"precision":2}}`.
Dizi elemanları yaprak sayılmaz; `toolbar.items` tek bir `json` alanıdır.

### 6.3 Ayar sözlüğü — gruplar

| Grup | Anahtarlar | Hangi editörlerde |
| --- | --- | --- |
| Genel | `readOnly`, `disabled`, `visible`, `hint`, `tabIndex`, `valueChangeEvent`, `validationMessageMode`, `validationMessagePosition`, `elementAttr.class`, `inputAttr.style`, `inputAttr.aria-label` | hepsi |
| Görünüm | `width`, `height`, `placeholder`, `label`, `labelMode`, `stylingMode`, `showClearButton` | hepsi (giriş kutusu olmayanlarda `placeholder`/`showClearButton` anlamsız) |
| Metin | `mode`, `maxLength`, `mask`, `maskChar`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `showMaskMode`, `useMaskedValue`, `spellcheck`, `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` | `dxTextBox`, `dxTextArea`, `dxAutocomplete` |
| Sayı | `min`, `max`, `step`, `showSpinButtons`, `useLargeSpinButtons`, `format.type`, `format.precision`, `format.currency`, `invalidValueMessage`, `useMaskBehavior` | `dxNumberBox` |
| Tarih | `type`, `pickerType`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `interval`, `min`, `max`, `openOnFieldClick`, `applyValueMode`, `invalidDateMessage`, `calendarOptions.firstDayOfWeek`, `calendarOptions.zoomLevel` | `dxDateBox`, `dxCalendar`, `dxDateRangeBox` |
| Açılır liste | `searchEnabled`\*, `searchMode`, `searchExpr`, `searchTimeout`, `minSearchLength`, `showDataBeforeSearch`, `acceptCustomValue`\*, `noDataText`, `deferRendering`, `wrapItemText`, `dropDownOptions.width/height/hideOnOutsideClick` | `dxSelectBox`, `dxLookup`, `dxTagBox`, `dxDropDownBox`, `dxGridBox`, `dxAutocomplete` |
| TagBox | `showSelectionControls`\*, `maxDisplayedTags`\*, `showMultiTagOnly`\*, `applyValueMode`\*, `multiline`, `hideSelectedItems` | `dxTagBox` |
| GridBox | `columns`\*, `selectionMode`\*, `filterRowVisible`\* | `dxGridBox` |
| Görsel | `uploadUrl`\*, `fileFieldName`, `accept`\*, `capture`\*, `multiple`\*, `maxFileSize`\* | `dxImageUpload`, `dxImageViewer` |
| Seçim | `text` (`dxCheckBox`), `switchedOnText`/`switchedOffText` (`dxSwitch`), `layout` (`dxRadioGroup`), `editAlphaChannel`/`keyStep` (`dxColorBox`) | ilgili editör |
| Kaydırıcı | `min`, `max`, `step`, `tooltip.enabled`, `tooltip.showMode`, `showRange` | `dxSlider`, `dxRangeSlider` |
| HTML | `valueType`, `toolbar.multiline`, `toolbar.items`, `mediaResizing.enabled`, `imageUpload.tabs`, `imageUpload.fileUploadMode`, `imageUpload.uploadUrl`, `tableResizing.enabled`, `tableContextMenu.enabled` | `dxHtmlEditor` |
| Liste sütunu | `format` (metin hâli), `encodeHtml`, `buttons` | hepsi — bu üçü **grid sütununu** da etkiler |

`\*` işaretli anahtarlar backend'de tipli DTO'ya (`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`,
`ImageUploadOptionsDto`) çözülür; yanlış tipte yazılan değer hata vermez, **sessizce yok sayılır**.
`columns` dizi, `maxDisplayedTags` sayı, `multiple` boolean olmalıdır.

### 6.4 Hazır kalıplar (preset)

Preset mevcut JSON ile **birleşir**, diğer ayarları silmez; aynı anahtar varsa üzerine yazar.

| Preset | Ürettiği |
| --- | --- |
| Salt okunur / Pasif | `{"readOnly":true}` · `{"disabled":true}` |
| Sağa hizalı | `{"inputAttr":{"style":"text-align: right"}}` |
| 2 ondalık · Artırmalı sayı · Para | `format.fixedPoint(2)` · + `useMaskBehavior` + `showSpinButtons` · `format.currency TRY` |
| Tarih · Tarih-saat · Saat | `type`+`displayFormat`+`dateSerializationFormat` üçlüsü (saatte ayrıca `pickerType:list`, `interval`, `width:100%`) |
| Telefon maskesi | `mask`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `placeholder` |
| Telefon (Türkiye) · (uluslararası) · (ülkeye göre) | `{"format":"phoneTR"}` · `{"format":"phoneIntl"}` · `{"format":"phoneCountry","phoneCountryField":"Country"}` — ayrıntı §6.4.1 |
| Otomatik büyüyen metin | `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` |
| Aranabilir liste | `searchEnabled`, `searchMode:contains`, `searchTimeout`, `showClearButton` |
| TagBox anında seçim | `showSelectionControls`, `applyValueMode:instantly`, `searchEnabled` |
| GridBox tek/çok seçim | `columns`, `selectionMode`, `filterRowVisible`, `height`, `width` |
| Çoklu görsel | `width`, `height`, `multiple`, `accept:image/*` |
| HTML tam araç çubuğu | `htmlEditorOptions.ts` varsayılanı: `toolbar.items` (tam liste), `toolbar.multiline`, `mediaResizing`, `imageUpload` (`tabs: file/url`, base64), `tableResizing`, `tableContextMenu` — boş `editorOptions` da aynı varsayılanı alır |
| Yükseklik 100 / 200 | `{"height":100}` · `{"height":200}` |
| Barkod okutma butonu | `buttons[]` — kamera ikonlu buton; `onClick` = `"@SCAN_BARCODE"` token'ı. Yalnız `dxTextBox`. Token'ı `editingForm.ts` kamera diyaloğuna bağlar, okunan kod alana yazılır. HTTPS şart. |
| Kamerayla foto çek | `{"accept":"image/*","capture":"environment"}` — yalnız `dxImageUpload`. Mobilde dosya seçici yerine **yalnızca** kamera açılır (`user` = ön kamera); masaüstünde yok sayılır. Ayarlanmazsa dokunmatik cihazda dosya seçicinin yanına ayrı bir kamera butonu gelir, yani ikisi birden kullanılabilir — bu kalıp kamerayı **zorunlu** kılmak içindir. |

#### 6.4.1 Telefon biçimleri (`format` token'ı)

Telefon alanı (`dxTextBox`) biçimini `editorOptions.format` token'ından alır; maske, örnek ve liste/kart
görüntüsü `ui/src/utils/phoneFormat.ts`'te üretilir (form editörü `withEditorTypeDefaults`, kolon
`useListFormColumns` üzerinden — Grid, Tree, Card, Scheduler ve Form sayfası aynı yoldan geçer). Değer
her biçimde **yalnızca rakam** saklanır (`useMaskedValue: false`); yapılandırmada açıkça yazılan seçenek
varsayılanı ezer.

| Token | Editör | Saklanan | Listede |
| --- | --- | --- | --- |
| `phoneGlobal` | `(000) 000-0000` | 10 hane | `(555) 123-4567` |
| `phoneTR` | `(000) 000 00 00` | 10 hane | `(532) 123 45 67` |
| `phoneIntl` | `+` + en çok 15 hane | ülke kodu + numara | ülke kodu `Sas_H_Country.PhoneCode`'dan (en uzun önek) bulunur: `+49 301 234 567` |
| `phoneCountry` | formdaki `phoneCountryField` (varsayılan `Country`) alanının ülkesine göre: kod sabit önek, `PhoneNumberFormat` kalıbı, `PhoneNumberMinLength` kadar hane zorunlu, `PhoneNumberMaxLength`'e kadar isteğe bağlı; ülke seçilmemişse **Türkiye** (`+90 (000) 000-0000`) | ulusal numara (kodsuz) | satırın ülkesiyle `+49 301 234 567`; ülkesiz satır Türkiye biçiminde |

- **Ülke ve telefon alanı olan her ekran `phoneCountry` kullanır** (Kiracılar, Şubeler, Satış Siparişleri,
  Kontaklar, Adaylar). Ülke alanı olmayan ekran `phoneGlobal`/`phoneTR`/`phoneIntl`'den birini seçer.
- Formda telefon alanları adres zincirinden (Ülke › Şehir › İlçe › varsa Mahalle/Posta Kodu) **sonra** gelir
  (`EditGroupOrderNo` + `EditOrderNo`): kullanıcı önce ülkeyi seçer, maske ona göre açılır.
- Ülke alanı olan her ekranda yeni kayıt Türkiye ile açılır: `FormFieldsDefaultValueJson` →
  `{ FieldName: "Country", FieldDbType: String, Value: "Türkiye", CustomValueType: Value }`.
- Ülke alanı değişince maske yenilenir: Card/Scheduler/Form sayfasında formun `fieldDataChanged` olayıyla,
  Grid/Tree'de `onEditorPreparing`'deki `attachFieldValueBroadcast` olayıyla (DataGrid formu `fieldDataChanged`
  yayınlamaz; `editorOptions.onValueChanged` da kullanılamaz — editör fabrikası onu kendi değer yazan
  işleyicisinin üstüne birleştirir). Satır içi düzenlemede (form yok) maske satırın ülkesiyle açılır, değişikliği izlemez.
- `phoneCountry` ekranında sabit uzunluk `pattern`'ı (`^[0-9]{10}$`) yazılmaz; uzunluğu maske denetler,
  gerekirse `^[0-9]{4,15}$`.
- Ülke listesi `GET /api/app/public/country`'den bir kez yüklenir ve önbellekte kalır.
- Dinamik raporlar (Grid/Tree/Form) aynı biçimi sunucuda `DynamicReportPhoneFormatter` ile basar; `phoneCountry`
  kolonu satırın ülke kolonunu biçim ifadesine beşinci operand olarak verir. Kural `phoneFormat.ts` ile birebir aynıdır.

### 6.5 Seeder tarafı (C#)

| İhtiyaç | C# | Ürettiği JSON (özet) |
| --- | --- | --- |
| Pasif / salt okunur | `EditorOptions.Disabled()` · `ReadOnly()` | `{"disabled":true}` · `{"readOnly":true}` |
| Temizle düğmesi | `EditorOptions.ShowClearButton()` | `{"showClearButton":true}` |
| Çok satırlı | `EditorOptions.Multiline(80)` | `{"height":80}` |
| Sabit ondalık | `EditorOptions.Number(2)` | format + maske davranışı + spin |
| Yüzde | `EditorOptions.Percent()` | |
| Tarih / tarih-saat / saat | `EditorOptions.Date()` · `DateTime()` · `Time(15)` | |
| Telefon | `EditorOptions.Phone()` | global format + maske + örnek |
| Telefon (ülkeye göre) | `EditorOptions.PhoneByCountry("Country")` | `{"format":"phoneCountry","phoneCountryField":"Country","showClearButton":true}` |
| Kaydırıcı | `EditorOptions.Slider()` | `{"tooltip":{"enabled":true}}` |
| Görsel yükleme | `EditorOptions.ImageUpload(multiple: true, 80, 80)` | |
| Zengin metin | `EditorOptions.Html(240)` | `htmlEditorOptions.ts` varsayılanıyla aynı bloklar (tam araç çubuğu, `imageUpload`, `mediaResizing`, `tableResizing`, `tableContextMenu`; biri değişirse diğeri de değişir) + `encodeHtml` + `elementAttr` `min-height:240px` (sabit yükseklik değil; içerikle büyür) |

Akıcı ekler: `.Placeholder()`, `.MaxLength()`, `.Height(int\|string)`, `.Width(int\|string)`,
`.Format()`, `.FixedPointFormat(p)`, `.DisplayFormat()`, `.DateSerializationFormat()`,
`.Mask(mask, invalidMessage, useMaskedValue)`, `.ShowSpinButtons()`, `.UseMaskBehavior()`,
`.Disabled()`, `.ReadOnly()`, `.ShowClearButton()` ve tip bazlı genel yazıcılar:
`.Text(key, value)`, `.Number(key, value)`, `.Flag(key, value)`, `.Raw(key, json)`.

```csharp
EditorOptions = EditorOptions.Number(4).ShowClearButton(),
EditorOptions = EditorOptions.Multiline(60).Placeholder("Açıklama"),
EditorOptions = EditorOptions.New().Flag("acceptCustomValue", true),
EditorOptions = EditorOptions.New().Raw("columns", "[\"key\",\"name\"]").Text("selectionMode", "single"),
```

Kurallar:

- Aynı anahtar iki kez verilirse sonuncusu geçerlidir; anahtar sırası korunur.
- `.Raw` değeri **geçerli JSON** olmalıdır; doğrulanmaz.
- Hiç seçenek yoksa `Build()` boş metin döner — alan `null` kalır, `{}` yazılmaz.

### 6.6 `EditorScript` mi `EditorOptions` mı?

| İhtiyaç | Yer |
| --- | --- |
| Alan her koşulda kilitli / gizli | `EditorOptions`: `readOnly`, `visible` |
| Alan **koşula göre** kilitli | `EditorScript`: `readOnly` tarifi |
| Biçim, maske, ondalık, tarih formatı, arama, açılır liste davranışı | `EditorOptions` |
| Değer üretme, kopyalama, temizleme, uyarı, servis çağrısı | `EditorScript` |
| Alt/üst sınır (tarih/sayı) | `EditorOptions` `min`/`max` — script ile doğrulama yerine editörle engelle |

---

## 7. Artefakt D — Custom Component (Visual Designer)

ListForm ile ifade edilemeyen ekranın yolu **fiziksel React sayfası değil**, tasarımcıda
üretilen bir custom component'tir.

### 7.1 Seed dosyası

`configs/seeds/data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` — Custom Components
ekranının veri aynası, **klasör modunda** (§9.15): her bileşen kendi dosyasındadır, dosya adı
satırın `Id`'sidir. Dosya yine liste verisi zarfını taşır; `Rows` tek satırdır. Listeden ve Visual
Designer'dan (`CustomComponentAppService`) yapılan her kayıt bu klasöre yansır.

```jsonc
{
  "ListFormCode": "App.DeveloperKit.CustomComponents",
  "KeyFieldName": "Id",
  "GeneratedAt": "2026-08-20T11:23:45Z",
  "Order": 0,
  "Rows": [
    {
      "Id": "8389ccbc-3e7b-738d-35aa-3a237eea9b9d",
      "Name": "OrderBoard",
      "RoutePath": "/admin/order-board",
      "Description": "",
      "IsActive": true,
      "Dependencies": ["OrderCard"],
      "Code": "/*__SOZSOFT_VISUAL_DESIGNER__<url-encoded designer doc>__*/\nconst OrderBoard = () => { … }\n\nexport default OrderBoard",
      "Props": "{\"visualDesigner\":{ … }}",
      "DataSources": [
        {
          "Name": "Mrp_T_Order — GetList",
          "Method": "GET",
          "Url": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",
          "ResponsePath": null,
          "EntityName": "Mrp_T_Order",
          "OperationType": "GetList",
          "SeedFile": "crud/Mrp_T_Order.json"
        }
      ],
      "SeoTitle": null, "SeoDescription": null, "SeoKeywords": null, "SeoOgImage": null,
      "SeoCanonicalUrl": null, "SeoNoIndex": true, "SeoIncludeInSitemap": false,
      "SeoChangeFrequency": null, "SeoPriority": null, "SeoStructuredData": null
    }
  ]
}
```

- `Id` satırın anahtarı ve dosyanın adıdır. Yeni bir bileşen yazarken sabit bir GUID üret; import
  ve seed eşleşmesi bu değer üzerinden yapılır. Yeni bileşen = klasöre yeni dosya; diğer
  dosyalara dokunulmaz.
- `Name` tekil ve `export default` adıyla aynıdır; Wizard `CustomComponentName` bu ada bakar.
- `Dependencies` bir **dizidir** (`[]`); eski satırlarda `""`/`"[]"` görülür, taklit etme.
- `Seo*` alanları her satırda bulunur (§0.9): `/admin/` rotalı ya da rotasız bileşende
  `SeoNoIndex: true`, `SeoIncludeInSitemap: false`; public rotada doldurulur. Rotasız bileşende
  `RoutePath` **`null`** yazılır, boş metin değil.
- Code modunda `Props` `null`'dır; Visual modda tasarımcı dokümanını taşır (§7.1.1).
- `DataSources` elle yazılmaz: kaydetme sırasında `CustomComponentDataSourceResolver`
  tasarımcı dokümanındaki `dataSources` listesini `method + path` ile CRUD endpoint kataloğunda
  arayarak üretir. Eşleşenler `EntityName` + `SeedFile` taşır; elle yazılmış endpoint'ler listede
  kalır ama bu alanları boş gelir.
- `Dependencies`, kanvasa bırakılan diğer custom component'lerin adlarıdır.
- `OperationType` değerleri: `GetList`, `GetById`, `Create`, `Update`, `Delete` (§9.1 ile aynı küme).

### 7.1.1 İki mod: hangisini yazacaksın?

**Runtime `Code` alanını her zaman kullanmaz.** `getComponentRuntimeCode` şu kararı verir:

```
Props.visualDesigner varsa  &&  version === 1  &&  sourceMode === 'visual'  &&  nodes bir dizi ise
    → kod tasarımcı dokümanından YENİDEN ÜRETİLİR (generateDesignerCode), Code alanı yok sayılır
aksi hâlde
    → Code alanı olduğu gibi Babel ile derlenir
```

Bu, prompt ile üretim için belirleyicidir:

| Mod | Ne yazarsın | Ne zaman |
| --- | --- | --- |
| **Visual** (`sourceMode: "visual"`) | Yalnızca `Props.visualDesigner` dokümanı. `Code` alanı okunmaz; marker'lı bir yer tutucu bırakılır. | Ekran, tasarımcının bileşenleriyle ifade edilebiliyorsa. Kullanıcı sonradan kanvastan düzenleyebilir. **Varsayılan tercih.** |
| **Code** (`Props: null`) | Doğrudan JSX. Tasarımcı kanvası olmaz. | Tasarımcı sözlüğünün karşılamadığı yerleşim/etkileşim gerekiyorsa. |

Visual modda `Code` alanına şunu yaz — hem marker'ı taşır (tasarımcı dosyayı açabilsin) hem de
derlense bile zararsızdır:

```
/*__SOZSOFT_VISUAL_DESIGNER__<encodeURIComponent(JSON.stringify(document))>__*/
const {Name} = () => {
  return (
    <>
    </>
  )
}

export default {Name}
```

Marker'ın içi `Props.visualDesigner` ile **aynı dokümanın** URL-encode edilmiş hâlidir. Tutarsız
kalırsa tasarımcı `Props`'u esas alır; yine de ikisini eşit tut.

### 7.1.2 Code modunda çalışma ortamı

Derlenen kod paylaşılan bir fonksiyon kapsamında çalışır. **`import` satırları temizlenir** —
ihtiyacın olan her şey kapsamdan gelir:

| Kapsamdaki ad | Ne |
| --- | --- |
| `React` | React'in tamamı; `useState`, `useEffect`, `useCallback`, `useMemo`, `useRef`, `useReducer`, `useContext`, `createContext`, `memo`, `Fragment` ayrıca çıplak ad olarak da gelir |
| `components/ui` dışa aktarımlarının **tamamı** | `Button`, `Input`, `Select`, `Dialog`, `Card`, `Notification`, `toast`, … (yeni bir UI bileşeni eklendiğinde otomatik gelir) |
| `UiKit` | Aynı kitin isim uzayı hâli |
| `PlatformViewHost` | Bir ListForm ekranını gömmek için |
| Kanvas düğümleri (`componentEditor/runtimeNodes.ts`) | `PlatformIcon` (ikon — `react-icons` kapsamda **yoktur**), `BarcodeScanField`, `BarcodeViewer`, `Public*` site düğümleri |
| `apiService` | Kimlik doğrulamalı HTTP istemcisi — **tercih edilen yol** |
| `axios` | Ham HTTP (kimlik doğrulama eklemez) |
| `DOMPurify` | HTML temizleme |
| `translate(key)` | Dil anahtarı çözümü |
| `checkPermission(name)` | Yetki kontrolü |
| `getCulture()` | Aktif dil |

Kurallar:

- `export default {ComponentName}` zorunludur; ad dosya/kayıt adıyla birebir aynı olmalıdır.
- Kullanıcıya görünen metni gömme; `translate('App.…')` kullan ve dil anahtarını wizard
  dosyasında ya da `data/App.Languages.LanguageText.json`'da tanımla.
- Veriye erişimde `apiService` kullan; taban adres, token ve tenant başlığı ondan gelir.
  Örneklerde gördüğün `axios.create({ baseURL: 'https://localhost:44344/' })` kalıbı **eski bir
  kayıttır, taklit etme**.
- Yetkiyle gizlenecek her blok `checkPermission('App.…')` ile sarılır. Custom component
  route'u `authority: []` ile üretilir (§7.6 uyarısı) — kontrol bileşenin içindedir.
- Başka bir custom component'i JSX olarak kullanabilirsin; adını `Dependencies` listesine ekle.
- `react-router` kapsamda yoktur; gezinme düz `<a href>` ya da `window.location` ile yapılır.

### 7.2 Tasarımcı dokümanı (`Props.visualDesigner`)

```ts
DesignerDocument = {
  version: 1
  sourceMode: 'visual' | 'code'   // 'code' tek yönlüdür, kanvasa dönülmez
  nodes: DesignerNode[]
  canvas: { width: 'responsive' | 'desktop' | 'tablet' | 'mobile' }
  lifecycle: { onMount: string }  // sayfa açılışında çalışan script (§7.8)
  dataSources: DesignerDataSource[]
  permissionCode?: string         // Wizard'ın bu bileşen için ürettiği okuma yetkisi
}

DesignerNode = {
  id: string            // 'cmp_…' — opak
  type: string          // 'Form', 'Grid', 'Input', 'ListView', 'FlexRow' …
  kind: 'html' | 'ui' | 'layout' | 'platform' | 'custom'
  slot?: string
  ref?: string          // 'btnSave' — script'ler birbirine bununla erişir
  props: Record<string, unknown>
  events: Record<string, string>          // olay adı → script (§7.8)
  bindings: Record<string, DesignerBinding>
  children: DesignerNode[]
}

DesignerBinding = {
  sourceId: string      // 'source_…' (data source) ya da 'cmp_…' (kapsayıcı Form kaydı)
  path: string          // okunacak kolon
  labelPath?: string
  valuePath?: string
  columns?: string[]    // ekranda görünmeyen ek kolonlar; refs.<ad>.getColumn('x') ile okunur
}

DesignerDataSource = {
  id: string
  name: string
  method: 'GET' | 'POST' | 'PUT' | 'DELETE'
  url: string
  responsePath: string  // yanıt içindeki liste yolu; boşsa yanıtın kendisi
  filters?: DesignerDataSourceFilter[]
}

DesignerDataSourceFilter = {
  id: string
  field: string
  operator: 'eq'|'ne'|'contains'|'startswith'|'endswith'|'gt'|'gte'|'lt'|'lte'|'in'|'isnull'|'notnull'
  source: 'static' | 'query' | 'route' | 'record'
  value: string         // static → değer · query/route → URL parametre adı · record → <formRef>.<kolon>
  previewValue?: string // yalnızca tasarımcı önizlemesi; üretilen koda girmez
  required?: boolean    // true ise değer yoksa istek hiç atılmaz
}
```

Filtre → query string sözleşmesi: `eq` çıplak parametredir (`?RoleId=5`), diğerleri adını son ek
olarak taşır (`?Name.contains=abc`). Bu, CrudEndpoint `GetList`'in okuduğu sözleşmedir.

> `required: true` varsayılandır ve bilinçlidir: değeri henüz gelmemiş bir filtre isteği
> **tutmalıdır**; filtresiz koleksiyonu yüklemek "filtre çalışmıyor" gibi okunur.

### 7.3 Toolbox

| Aile (`toolboxGroup`) | Bileşenler |
| --- | --- |
| `layout` | `PageContainer` (maxWidth, padding, gap, className), `FlexRow` (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align, className), `Table` |
| `data` | `Form` (dört CRUD endpoint'ini sahiplenen kapsayıcı) + veri bağlanabilen bileşenler: `Select`, `AutoComplete`, `Dropdown`, `Menu`, `Pagination`, `Radio.Group`, `Tabs`, `Grid` |
| `platform` | `ListView`, `DataGridView`, `TreeView`, `GanttView`, `TodoBoard`, `CardView`, `SchedulerView`, `PivotView`, `ChartView` — her biri `listFormCode` ile bir ListForm ekranını gömer. Aynı ailede public site düğümleri: `PublicHeaderBar`, `PublicNav`, `PublicMobileMenu`, `PublicLogo`, `PublicThemeToggle`, `PublicLanguageSelector`, `PublicDemoButton` |
| `html` | `a`, `div`, `p`, `span`, `h1`–`h5`, `img` — yalnız bu on etiket (`input`/`button`/`textarea`/`select`/`checkbox` kutuda yok, `ui` karşılıkları kullanılır) |
| `ui` | `components/ui` bileşenleri — sözleşmeleri `componentProps.json` metadata'sından okunur — ve `catalog.ts`'teki elle tanımlı ekler: `PlatformIcon`, `Spacer`, `BarcodeScanField` (kamerayla okut, `onScan`), `BarcodeViewer` (`value`, `format` — varsayılan `QRCode`; `Code128`, `EAN13`, `DataMatrix`…, `label`, `showText`, `scale`, `fitWidth`) |
| `custom` | Diğer custom component'ler |

**Önce yeniden kullan:** istenen şey zaten bir ListForm ekranının verdiği liste/ağaç/grafikse,
onu primitiflerden yeniden kurma — ilgili `platform` düğümünü `listFormCode` ile bırak.

> **Önemli — eksik olan eklenir, yeni bileşen yazılmaz.** İstenen komponent Developer Kit
> araçlarıyla (toolbox + konfigürasyon) büyük ölçüde — diyelim %70 — kuruluyorsa geri kalanı
> "yapılamaz" ya da sessizce atlanacak bir şey değildir; ama çözüm **yeni bir bileşen / aile /
> Developer Kit ekranı üretmek de değildir**. Kullanılan **var olan bileşene küçük eklemeler**
> yapılır ve komponent tamamlanır. Eklenebilecekler: eksik bir **olay** (`onBlur`, `onKeyDown`,
> `onDoubleClick`…), eksik bir **prop** (`maxLength`, `prefix`, `readOnly`, `variant` değeri,
> `size`…) ya da bileşenin var olan davranışını bozmadan eklenen **küçük bir yetenek**
> (ikon slotu, ek görünüm seçeneği, `ref` API'sine yeni metot). Geliştirme zinciri:
>
> | Durum | Yapılacak (hepsi mevcut dosyalarda, yeni bileşen dosyası yok) |
> | --- | --- |
> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u zaten taşıyor, panel göstermiyor | Olaysa: bileşen `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` kaydındaysa panel **yalnız o dizideki** olayları gösterir → `catalog.ts`'te diziye olay adını ekle (isteğe bağlı `DESIGNER_EVENT_SNIPPETS` başlangıç script'i). Prop'sa önce filtrelere bak: `HIDDEN_GENERATED_PROPERTIES` (`field`, `form`) ve `catalog.ts`'teki bileşene özel elemeler (`Select.items`, `Menu.variant`, `Table.columns/data`, `Checkbox.defaultChecked`); filtrede değilse `componentProps.json` girdisi eksiktir, tamamla |
> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u hiç taşımıyor | Aynı bileşene `on*` prop'unu ya da yeni prop'u ekle (varsayılanı mevcut davranışı koruyacak şekilde) → `generated/componentProps.json`'daki bileşen girdisine **elle** ekle (`type: "function"` olay için; dosya otomatik üretilmez, README) → olaysa adını `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS`'e; değer kümesi metadata'da tip adıyla geliyorsa `NAMED_UNION_OPTIONS` (anahtar **tsType**), tek bileşene özel varsayılan/seçenek gerekiyorsa `PROPERTY_OVERRIDES` (anahtar **bileşen → prop**). Kod üreticisi (`codeGenerator.ts`) prop'u JSX niteliği olarak basar, olay için `handle_{düğüm}_{olay}` handler'ını `node.events`'ten kendisi üretir |
> | Bileşen `catalog.ts`'teki elle tanımlı eklerden (`DESIGNER_EXTRAS`: `PlatformIcon`, `BarcodeViewer`…) | Prop/olay sözleşmesi `componentProps.json`'da değil, girdinin kendisindedir; oraya ekle. Kanvasın doğrudan çizdiği düğümse `componentEditor/runtimeNodes.ts` sözlüğü de güncellenir |
> | Script Builder'da da kullanılacak | `designerScriptDialect.ts` / `designerScriptRecipes.ts`'te olay `cancelable` mı, hangi tarifler listelenecek — ekle; `ref` API'sine yeni metot eklediysen §7.8 tablosu |
> | Sonrasında | `npm run typecheck` + `npm run lint`; `lowcode-reference.instructions.md` §10.9 prop tablosu / §10.10 olay tablosu güncellenir |
>
> **Sınır — bunlar yapılmaz:** yeni `ui`/`data`/`layout` bileşeni, yeni toolbox ailesi,
> `EXCLUDED_COMPONENTS`'ten bileşen çıkarma, Developer Kit menüsüne yeni ekran/komponent,
> bileşenin mevcut davranışını/varsayılanını değiştiren ekleme (geriye dönük uyumluluk şart —
> var olan custom component'ler aynı çıktıyı vermeye devam etmeli). Ekleme "küçük" değilse
> (bileşeni yeniden yazmak, ikinci bir bileşen gibi davranmasını sağlamak) bu çerçeve dışıdır
> ve §0.8'e göre sorulur.
>
> İhtiyaç görsel davranış değil de veri/aksiyonsa Custom Endpoint (§9.2), iş mantığıysa
> Dynamic Service (§9.3, §10.6) her zaman açıktır.
>
> Keşif turu tarifinde (§0.6.6) hangi bileşene ne ekleneceği açıkça yazılır ve tarifle
> birlikte onaylatılır; bu **çerçeve içi** bir genişletmedir (§0.8).

### 7.3.1 Çalışan minimal doküman — bir Form + gömülü liste

Aşağıdaki `Props` değeri (JSON string olarak yazılır) tek başına çalışır: üstte bir CRUD formu,
altında var olan bir ListForm ekranı.

```jsonc
{
  "visualDesigner": {
    "version": 1,
    "sourceMode": "visual",
    "canvas": { "width": "responsive" },
    "lifecycle": { "onMount": "" },
    "permissionCode": "App.Hr.AdvanceRequest",
    "dataSources": [
      { "id": "source_list",   "name": "Hr_T_AdvanceRequest — GetList",
        "method": "GET",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest",      "responsePath": "" },
      { "id": "source_byid",   "name": "Hr_T_AdvanceRequest — GetById",
        "method": "GET",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" },
      { "id": "source_create", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Create",
        "method": "POST",   "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest",      "responsePath": "" },
      { "id": "source_update", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Update",
        "method": "PUT",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" },
      { "id": "source_delete", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Delete",
        "method": "DELETE", "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" }
    ],
    "nodes": [
      {
        "id": "cmp_page", "type": "PageContainer", "kind": "layout", "ref": "page",
        "props": { "maxWidth": "1280px", "padding": 24, "gap": 16 },
        "events": {}, "bindings": {},
        "children": [
          {
            "id": "cmp_form", "type": "Form", "kind": "layout", "ref": "form1",
            "props": {
              "title": "::App.Hr.AdvanceRequest.Title",
              "selectEndpoint": "source_byid",
              "insertEndpoint": "source_create",
              "updateEndpoint": "source_update",
              "deleteEndpoint": "source_delete",
              "keyFieldName": "Id",
              "collectionPath": "",
              "keySource": "route",
              "keyParamName": "id",
              "autoLoad": true,
              "showToolbar": true,
              "columnCount": 2,
              "gap": 16,
              "selectPermission": "",
              "insertPermission": "",
              "updatePermission": "",
              "deletePermission": ""
            },
            "events": {}, "bindings": {},
            "children": [
              {
                "id": "cmp_amount", "type": "Input", "kind": "ui", "ref": "inputAmount",
                "props": { "size": "md" },
                "events": {},
                "bindings": { "value": { "sourceId": "cmp_form", "path": "Amount" } },
                "children": []
              },
              {
                "id": "cmp_note", "type": "Input", "kind": "ui", "ref": "inputNote",
                "props": { "textArea": true, "rows": 3 },
                "events": {},
                "bindings": { "value": { "sourceId": "cmp_form", "path": "Description" } },
                "children": []
              }
            ]
          },
          {
            "id": "cmp_list", "type": "ListView", "kind": "platform", "ref": "listView1",
            "props": {
              "listFormCode": "App.Hr.AdvanceRequests",
              "height": "520px",
              "className": "mt-4",
              "designerPermission": "App.Hr.AdvanceRequests",
              "filters": [
                {
                  "id": "filter_1", "field": "EmployeeId", "operator": "eq",
                  "source": "record", "value": "form1.EmployeeId",
                  "previewValue": "", "required": true
                }
              ]
            },
            "events": {}, "bindings": {}, "children": []
          }
        ]
      }
    ]
  }
}
```

Doküman yazarken uyulacak kurallar:

- **`id` benzersiz ve kalıcıdır.** Bağlamalar (`bindings.sourceId`) bu id'lere işaret eder;
  değiştirirsen bağ kopar. `cmp_…` / `source_…` öneki bir sözleşmedir, zorunlu değildir ama koru.
- **`ref` script'lerin adres defteridir**; olay script'leri birbirine `refs.inputAmount…` ile
  erişir. Okunur ve tekil tut.
- Form içindeki bir alanın kaynağı **Form düğümünün `id`'sidir** (`sourceId: "cmp_form"`),
  data source değil. Data source'a bağlanan şeyler listeler/seçim bileşenleridir.
- Her düğümde `props`, `events`, `bindings`, `children` **var olmalıdır** (boş olsalar bile).
- `kind` değeri toolbox ailesiyle uyumlu olmalıdır; yanlış `kind` düğümü çizdirmez.
- **`::` öneki dil anahtarıdır.** Metin taşıyan bir prop `::` ile başlıyorsa üretilen kodda
  `translate('::…')` çağrısına dönüşür; başlamıyorsa düz metin olarak gömülür. Kullanıcıya
  görünen her metni `::App.…` biçiminde yaz (`"title": "::App.Hr.AdvanceRequest.Title"`).
- **`platform` düğümleri `filters` prop'u alır.** Gömülü ListForm ekranını ana kayda ya da URL'ye
  bağlamak için `DesignerDataSourceFilter` ile aynı şekli kullanır; `source: "record"` iken
  `value` `"{formRef}.{Kolon}"` biçimindedir (`"form1.EmployeeId"`). `required: true` ise ana
  kayıt gelmeden liste yüklenmez.
- Anahtar kolon adında **büyük/küçük harf endpoint'in döndürdüğüyle aynı olmalıdır**
  (`keyFieldName: "id"` ile `"Id"` farklı şeylerdir); CRUD endpoint'in yanıtına bak.

### 7.4 `Form` bileşeni

| Prop | Anlam |
| --- | --- |
| `selectEndpoint` / `insertEndpoint` / `updateEndpoint` / `deleteEndpoint` | **Data source `id`'si** (`"source_5w_5ibpv"`) — URL değil. Endpoint'in kendisi `dataSources` listesinde tanımlıdır. |
| `keyFieldName` | Anahtar kolon |
| `collectionPath` | Select yanıtında liste yolu |
| `keySource` + `keyParamName` | Anahtarın nereden geldiği (route/query/sabit) |
| `previewKeyValue` | Yalnızca tasarımcı önizlemesi |
| `autoLoad` | Açılışta Select çalışsın mı |
| `showToolbar` | Kaydet/Sil araç çubuğu |
| `columnCount` / `gap` | İç yerleşim |
| `title` | Dolu ise Card başlığı; boş ise başlık düşer |

İçine bırakılan her bileşen Select sonucunun bir kolonuna bağlanır (`bindings.value.sourceId` =
Form düğümünün `id`'si) ve Save/Delete üzerinden geri yazar. Olaylar: `onLoad`,
`onRecordChange`, `onFieldChange`, `onNewRecord`, `onModeChange`, `onBeforeSave`, `onAfterSave`,
`onBeforeDelete`, `onAfterDelete`, `onError`.

### 7.5 Yetki modeli (zorunlu)

İki katman:

1. **Düğüm görünürlüğü** — `props.designerPermission` dolu olan düğüm, yetki yoksa hiç
   render edilmez. Veriyi göremeyecek kullanıcıya boş bir Grid göstermek yerine bileşen çizilmez.
2. **Form komutları** — `selectPermission` / `insertPermission` / `updatePermission` /
   `deletePermission`.
   - `Otomatik` mod: temel, dokümandaki `permissionCode`'dur (Wizard'ın bu bileşen için ürettiği
     okuma yetkisi, menü kaydının korunduğu yetkinin aynısı). Komutlar sırasıyla `''`,
     `.Create`, `.Update`, `.Delete` son eklerini alır.
   - `Özel` mod: yetki adı elle yazılır.
   - Boş bırakılan komut serbesttir.

Liste ekranı yetkileri: `App.DeveloperKit.CustomComponents{,.Create,.Update,.Delete,.Export,.Import}`.

### 7.6 Bileşeni menüye bağlama

Bileşen tek başına bir ekran değildir; menü ve yetki Wizard'ın `Custom` yolundan gelir:

```jsonc
{
  "Wizard": {
    "ComponentKind": 1,
    "WizardName": "OrderBoard",
    "ListFormCode": "App.Mrp.OrderBoard",
    "MenuCode": "App.Mrp.OrderBoard",
    "CustomComponentName": "OrderBoard",
    "MenuUrl": "/admin/order-board",
    "CreateMenu": true,
    "MenuParentCode": "App.Mrp",
    "PermissionGroupName": "App.Mrp",
    "PermissionGroupEn": "MRP", "PermissionGroupTr": "MRP",
    "MenuEn": "Order Board", "MenuTr": "Sipariş Panosu",
    "MenuIcon": "FcKanban", "MenuOrder": 2
  },
  "IsDeletedField": false, "IsCreatedField": false,
  "InsertedRecords": {
    "LanguageKeys": ["App.Mrp.OrderBoard"],
    "PermissionGroupNames": [],
    "PermissionNames": ["App.Mrp.OrderBoard", "App.Mrp.OrderBoard.Create",
      "App.Mrp.OrderBoard.Update", "App.Mrp.OrderBoard.Delete"],
    "MenuCodes": ["App.Mrp.OrderBoard"], "DataSourceCodes": []
  }
}
```

Yukarıdaki düz cevap deploy girdisidir (§4.4); dosyada `Menu`/`Language` başlıklarına toplanır,
`ListForm: null`, `Fields: []` yazılır. Custom yolunda `ListForm` **üretilmez**; `Title`/`Desc`
dil anahtarları da üretilmez.
`Export`/`Import`/`Note` yetkileri bu yolda yoktur.

> **Güvenlik — route yetkisiz üretilir.** Custom component route'ları `RoutePath` değerinden
> türetilir ve `authority: []` ile kaydedilir; `/admin/` ile başlayan yol `protected`, diğerleri
> `public` olur. Yani **URL'yi bilen her oturum açmış kullanıcı sayfayı açabilir**. Menü yetkisi
> yalnızca menüde görünmeyi engeller. Gerçek koruma bileşenin içindedir:
> `designerPermission` ile düğümleri gizle, Form komutlarını `*Permission` ile kapat, kod modunda
> `checkPermission()` ile sar. Yetkisiz kullanıcıya boş bir sayfa gösteren bir bileşen doğru
> sonuçtur; veri gösteren bileşen açıktır.
>
> `RoutePath` `/admin/` ile başlamıyorsa sayfa **herkese açıktır** — bilinçli değilse başlat.

### 7.6.1 Depodaki örnek — `RoleComponent` + Custom wizard bağı

`data/App.DeveloperKit.CustomComponents/932daf62-….json` (`RoleComponent`, Visual mod) ile
`crud/AbpRoles.json` · `AbpUsers.json` · `AbpUserRoles.json` custom component tarafının çalışan
örneğidir: `Form` + `Input`/`Checkbox` düğümleri CRUD data source'larına bağlıdır, altta
`ListView` düğümü var olan `AbpIdentity.Roles` ekranını gömer. Onu menüye bağlayan wizard dosyası
(`RoleList.json`) depodan silinmiştir; bileşen şu an menüsüz, yalnızca `RoutePath` ile açılır ve
`permissionCode` boştur — **yetki kalıbı için örnek alma**. Bağ kurulurken şu değerler eşleşir:

| Bağ | Kural |
| --- | --- |
| Wizard `ComponentKind` | `1` (Custom) |
| Wizard `CustomComponentName` | Bileşen satırının `Name`'i (`RoleComponent`) |
| Wizard `MenuUrl` | Bileşenin `RoutePath`'i — **birebir aynı**; farklıysa menü başka yere gider |
| Wizard `MenuCode` / `ListFormCode` | Yetkilerin kökü (`App.Wizard.RoleList`) |
| Bileşen `Props.visualDesigner.permissionCode` | Wizard'ın ürettiği okuma yetkisi = `MenuCode`; Form komutları `Otomatik` modda buna `.Create`/`.Update`/`.Delete` ekler |
| Wizard `InsertedRecords.PermissionNames` | kök + `.Create` + `.Update` + `.Delete` |
| Bileşen `DataSources[].SeedFile` | `crud/AbpRoles.json` vb. — export zip'inin bu dosyaları da toplamasını sağlar |

Ek dersler: Custom wizard dosyası List alanlarını (`Grid`/`Card`/…, `SelectCommand`) varsayılan
değerleriyle taşır, kullanılmaz (§4.1); `platform` düğümündeki `listFormCode` **var olan** bir
ekran kodudur — bileşen ekranı yeniden kurmaz, gömer.

### 7.7 Taşıma

Bir ekranı başka ortama taşımak tek dosya kopyalamak değildir. Wizard File Manager'ın **Export**
butonu, ekranın **özyinelemeli bağımlılık kapanışını** (`WizardExportCollector`) zip'e koyar. Talep
hücresindeki export düğmesi aynısını bir talebin bütün wizard'ları için tek arşivde yapar (§9.8):

```
wizard/{dosya}.json                           (ekranın kendisi + SubFormsDto[].Code ile bağlı
                                               alt formların wizard dosyaları, özyinelemeli)
data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json   (component + bağımlılıklarına süzülmüş kopya)
data/{ListFormCode}.json                      (ekranın SeedFilePath'i doluysa kendi veri aynası)
crud/{entity}.json                            (component'lerin/nesnenin kullandığı endpoint'ler)
{sql|postgres}/{object|execute}/{nesne}.sql   (SelectCommand'ın nesnesi + lookup sorgularının
                                               FROM/JOIN nesneleri + Custom yolunda CRUD
                                               endpoint'lerinin dayandığı tablolar)
```

Script dosyaları sabit kombinasyondan tahmin edilmez; seed kökündeki script klasörleri (`host/`
alt klasörleri dahil) diskten taranır. Script bulunamaması uyarı üretmez — her tablo seed ile yönetilmez (ABP tabloları EF
migration'larıyla kurulur); "hedefte var mı" kararını import analizi verir. Çözülemeyen bir
**kayıtlı referans** (alt form, `SeedFilePath`, `DataSources[].SeedFile`, component satırı)
indirmeyi engellemez ama sessiz de kalmaz: `ExportAnalysis` ucu arşivin tam içeriğini ve eksikleri
döndürür, eksik varsa File Manager indirmeden önce listeyi gösterir.

Import ekranı dört adımlı bir sihirbazdır (`Steps`): **Dosyalar** (çakışma çözümü) → **Kontroller**
(bulgular; tabloya dokunan bulguda `SqlTableDesignerDialog` açılır — şema farkında düzenleme,
eksik tabloda `initialTableName` ile oluşturma modunda; deploy sonrası analiz yenilenir) →
**Yapılacaklar** (onaydan önce ne olacağının tam listesi) → **Uygulama**. Geriye dönüş serbest,
ileri geçiş koşulludur: çözülmemiş çakışma varken Kontroller'e, engelleyici bulgu varken
Yapılacaklar'a geçilmez.

Engelleyici bulgular kaynağına göre ikiye ayrılır (`WizardImportIssueDto.RequiresReexport`):
arşivin kendi eksikliği/bozukluğu — bozuk JSON, eksik `Wizard`/`ListForm` bölümü, karşılığı olmayan
alt form / bağımlılık / component / script — hedef ortamda **giderilemez**, eksik olan veri arşivde
yoktur; tek çözüm kaynak ortamda export'u tekrarlamaktır ve UI bunları ayrı başlıkta, düzeltme
düğmesi olmadan gösterir. `WizardImportValidator.Add` üzerinden geçen her `Error` bu sınıftadır;
ortamda giderilebilen engeller (eksik tablo, şema farkı) bulgularını kendileri kurar. Export önizlemesi
de aynı dili konuşur: çözülemeyen bir kayıtlı referans varsa arşivin import'ta reddedileceğini söyler.

Import **toplu bir işlemdir**; engelleme oturum genelidir, dosya bazlı değildir. Tek bir engelleyici
bulgu tüm zip'i durdurur ve dosya seçimini kaldırarak aşılamaz — yarım kurulumu önleyen budur.
Bu yüzden tabloya dair her engelin ekran içinde bir çıkış yolu olmak zorundadır: yeni bir engelleyici
bulgu türü eklerken bulguya `TableName` (+ tablo hedefte yoksa `TableMissing`) yazılır, yoksa
kullanıcı diyalogdan çıkmadan ilerleyemez.

Sunucu tarafı üç işlemdir: **analiz** (`New`/`Identical`/`Conflict`, çakışmalar diff editörde çözülür;
`data/*.json` satır bazlı karşılaştırılır — yalnızca zip'in taşıdığı anahtarlar, dolayısıyla
ilgisiz component'ler fark olarak görünmez) →
**uygulama** (dosya dosya yazım, önceki hâl yedeklenir, `RollbackImport` ile toplu geri alma) →
**kapanış** (`CompleteImport`).

Kapanış bağımlılık sırasıyla çalışır ve sıra sabittir: **(a)** `{sql|postgres}/{object,execute}/*.sql`
(`object` önce) — tablo yoksa burada oluşur, aksi halde sonraki adımlar eksik tablo yüzünden
düşerdi; **(b)** hedefte eksik kolonlar eklenir; **(c)** `crud/*.json` → `ICrudEndpointSeedApplier`;
**(d)** `data/*.json` →
`ListFormSeedDataApplier` (tabloda olmayan satır eklenir, var olan satır dosyadaki değerlerle
güncellenir, soft delete edilmiş satırın `IsDeleted`/`DeletionTime`/`DeleterId` izleri temizlenir).
Wizard'ın menü/yetki/dil satırlarını taşıyan platform dosyaları (`WizardSeedRowStore.ListFormCodes`)
bu adımda **uygulanmaz**. **(e)** `wizard/*.json` → ekran **kurulmaz**: dosyaya `Pending` yazılır,
Wizard Manager onu "Migrate bekliyor" gösterir ve ekran, menü ve yetkiler bir sonraki DB Migrate'te
gelir (§4.0) — hedefte kurulu olan ekran da dosyadaki hâliyle yeniden kurulur. Bu adım rollback
kapsamında değildir. Export zip'i wizard'ın platform satırlarını (`WizardSeedRowKeys.All`) ilgili
dosyalardan süzerek taşır; import onları hedef dosyayla anahtar üzerinden birleştirir.

**Analiz doğrulama da yapar** (`WizardImportValidator`) — dosyalar yazılmadan önce. En az bir
`Error` varken import başlatılamaz; sunucu oturuma `blocked` işaret dosyası bırakır, dolayısıyla
`ApplyImport` doğrudan çağrılsa bile reddeder. Error: bozuk JSON; `Wizard`/`ListForm` bölümü eksik
wizard dosyası; ekranın ya da bir `crud/{Entity}.json`'un tablosu hedefte yok **ve** zip onu
oluşturan scripti taşımıyor; `data/{code}.json`'un ekranı ne zip'te ne hedefte var; custom
component'in `Dependencies`/`DataSources[].SeedFile` bağımlılığı bulunamıyor; Custom wizard'da
bileşen adı ya da rota boş; alt form referansı karşılıksız. Warning: nesne varlığı sorgulanamadı,
sağlayıcı uyuşmazlığı (`sql` ↔ `postgres`), `SeedFilePath` veri dosyası yok, boş dosya.
Eksik tablo ölçütü "veritabanında var **ya da** zip onu oluşturan scripti taşıyor"dur.

**Şema karşılaştırması.** Tablo script'leri `IF OBJECT_ID(...) IS NULL BEGIN CREATE TABLE ... END`
ile sarılı olduğu için hedefte tablo varsa `CREATE` bloğu atlanır ve yeni kolon kendiliğinden gelmez;
ekran açılışta "geçersiz kolon" hatası verir. Analiz bunu yakalar: script'teki `CREATE TABLE`
bildirimi (`SqlCreateTableParser`) hedefin `INFORMATION_SCHEMA.COLUMNS` şemasıyla karşılaştırılır.
Ayrım kayıp riskine göredir: **eksik kolon eklenir** (kayıpsız) — Warning olarak bildirilir,
çalıştırılacak cümle gösterilir (`WizardImportIssueDto.Statement`) ve kapanışta uygulanır; tek
istisna varsayılanı olmayan `NOT NULL` kolonun dolu tabloya eklenmesidir, o durumda durulur.
**Var olan kolon değiştirilmez** — uzunluk/kesinlik/ondalık/nullability farkı Error'dur ve import'u
durdurur; daraltma veri keser, tip dönüşümü başarısız olabilir. Hedefteki fazla kolon Warning'dir,
asla düşürülmez; hiçbir yol `DROP TABLE`/`DROP COLUMN`/`ALTER COLUMN` üretmez. Tip **adı**
karşılaştırılmaz: sağlayıcı kataloğu kanonik adı raporlar (PG'de `VARCHAR` → `character varying`)
ve metin karşılaştırması sahte fark üretirdi. Karşılaştırma tek yerdedir
(`SqlTableSchemaComparer`); analiz ve kapanış aynı sonucu kullanır.

`data/*.json` dosyaları kapsamdaki tüm satırları taşıdığı için üzerine yazılmaz: satırlar anahtar
alan üzerinden birleştirilir (gelen satır varsa güncellenir, yoksa eklenir, hedefteki diğer satırlar
korunur). Sınırlar: yalnızca `wizard`, `crud`, `data`, `sql`, `postgres` kök klasörleri (SQL sağlayıcı
klasörlerinin altında yalnızca `object`/`execute`); 5 MB/dosya, 50 MB/arşiv, 200 MB açılmış toplam
(zip bomb sınırı okuma sırasında da uygulanır), 500 girdi.
Yetkiler: `App.Listforms.Wizard.Export` / `.Import`.

### 7.8 Event Script — düğüm olay script'leri

`DesignerNode.events` ve `lifecycle.onMount` içindeki her metin bir olay script'idir ve
tasarımcının **JavaScript** sekmesinde aynı Script Builder ile düzenlenir (lehçe:
`designerScriptDialect.ts` + `designerScriptRecipes.ts`). §5'teki bütün mekanizma aynen geçerlidir:
`// @builder` başlığı, kuralı yeniden üretip metinle karşılaştırma, kod/sihirbaz geçişi, snippet
ve Runtime API paneli. Fark, başlıkta ayrıca **`sqlRef`** saklanmasıdır — kurallar hangi `Form`
ref'iyle üretildiyse geri okuma da onunla yapılır.

Script'ler `Props.visualDesigner` içinde saklanır ve kod üreticisi tarafından tek argümanlı
(`event`) handler gövdesine gömülür. Metin gömüldüğü için **her artefakt gibi seed dosyasına da
yazılır**; Custom Components ekranının seed verisi güncellenmeden bırakılan bir script veritabanı sıfırlandığında
geri gelmez.

#### Olaylar

| Olay | Ne zaman | `event` içeriği | İptal edilebilir |
| --- | --- | --- | --- |
| `onLoad` | Select cevabı forma yerleştiğinde | `rows`, `count`, `record`, `index` | — |
| `onRecordChange` | Aktif kayıt değiştiğinde | `record`, `index`, `rows`, `count` | — |
| `onFieldChange` | Kayda değer yazıldığında | `field`, `value`, `previous`, `record` | — |
| `onNewRecord` | Yeni kayıt açıldığında | `record` | — |
| `onModeChange` | Mod değiştiğinde | `mode` (`new`/`edit`), `record` | — |
| `onBeforeSave` | Kaydetmeden önce | `record`, `original`, `payload`, `mode`, `isNew` | **`return false` → kaydetmeyi durdurur** |
| `onAfterSave` | Kaydettikten sonra | `record`, `response`, `mode`, `isNew` | — |
| `onBeforeDelete` | Silmeden önce | `record`, `key` | **`return false` → silmeyi durdurur** |
| `onAfterDelete` | Sildikten sonra | `record` | — |
| `onError` | Hata oluştuğunda | `message`, `action` (`reload`/`save`/`delete`), `error`, `record` | — |

Bunlar `Form` düğümünün kayıt yaşam döngüsüdür. Diğer bileşenlerin kendi olayları vardır:
`Button.onClick`, `Input.onChange`, `Select.onChange`, `Checkbox.onChange`, `Tabs.onChange`,
`Menu.onSelect`, `Dropdown.onSelect`, `Pagination.onChange`, `AutoComplete.onInputChange/onSelect`.
Bu olaylarda `event` bileşenin kendi yükünü taşır (`Input` → DOM olayı, `Select` → seçilen option
nesnesi, `Menu`/`Dropdown` → seçilen değer).

> "İşlemi iptal et" tarifi yalnızca `cancelable` olaylarda listelenir; diğerlerinde üretilen
> `return false` sessizce hiçbir şey yapardı.

#### Koşul kaynakları

Form script'inden farklı olarak koşulun kaynağı dört türden biri olabilir:

| Tür | Okunan ifade |
| --- | --- |
| Kayıt kolonu | `refs.<sqlRef>.getField('Kolon')` |
| Komponent değeri | `refs.<ad>.getValue()` |
| Event verisi | `event?.a?.b` |
| Serbest ifade | Yazdığın kodun kendisi (`refs.form1.getMode()`) |

Operatörler §5.4 ile aynıdır; üretilen ifade `String((...) ?? "") === "x"`,
`Number((...) || 0) > 100` biçiminde null-güvenlidir.

#### Tarifler

| Grup | `recipe` | Ürettiği |
| --- | --- | --- |
| record | `setField` | `refs.form1.setField('Status', 'Taslak')` — değer modu: metin / sayı / boolean / **ifade** / null |
| record | `multiply` · `sumFields` · `formula` · `dayDiff` | kayıt kolonlarından hesaplayıp `setField` ile yazar |
| record | `copyFromEvent` | `refs.form1.setField('OldValue', event?.previous)` |
| record | `clearFields` | `refs.form1.clearFields('City', 'District')` |
| record | `save` · `remove` · `reload` · `newRecord` | `await refs.form1.save()` … |
| record | `goToRow` | `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` / `goToRow(n)` |
| record | `selectColumnToField` | `refs.form1.setField('UnitPrice', refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
| component | `selectColumnToRef` | `refs.input1.setValue(refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
| component | `refSetValue` · `refSetText` · `refSetProp` | `setValue` / `setText` / `setProp('placeholder', …)` |
| component | `refVisible` · `refEnabled` · `refReadOnly` | koşul argüman olur: `refs.card1.setVisible(<koşul>)` (`invert` ile tersi) |
| interaction | `notify` | `notify('Kayıt güncellendi', 'success')` — `info`/`success`/`warning`/`danger` |
| interaction | `confirm` | `if (!window.confirm('Emin misiniz?')) return` (ya da `return false`) |
| interaction | `openUrl` | `window.open('/report?id=1', '_blank')` |
| integration | `apiToField` | `refs.form1.setField('Title', (await api.get(url))?.name)` |
| integration | `apiPost` | `await api.post(url, refs.form1.getRecord())` — gövde: kayıt / event / yok |
| integration | `custom` | Serbest satır |
| flow | `cancel` · `stop` · `log` | `return false` · `return` · `console.log(...)` |

Kayıt tarifleri bir `Form` ref'i gerektirir; sayfada Form yoksa kart "eksik" kalır ve script'e
girmez.

#### Runtime — script'in kapsamındakiler

Her düğüm `ref` adıyla adreslenir; bir script başka bir bileşeni prop geçirmeden değiştirebilir.

| Herhangi bir `refs.<ad>` | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getValue()` / `setValue(x)` | Değeri okur/yazar (Form içindeyse kayda, değilse bileşenin kendi state'ine) |
| `show()` / `hide()` / `setVisible(b)` / `isVisible()` | Görünürlük |
| `setEnabled(b)` / `isEnabled()` / `setReadOnly(b)` | Etkinlik ve salt okunurluk |
| `getProps()` / `setProps(patch)` / `setProp(ad, deger)` / `setText(metin)` | Prop'ları çalışma zamanında ezer |
| `reset()` | Bu ref üzerindeki tüm ezmeleri kaldırır |

| Select/AutoComplete/Menu ref'i | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getSelectedOption()` / `getOptions()` / `getLabel()` | Seçili option nesnesi, tüm seçenekler, etiket |
| `getColumn('yol')` / `getColumnNames()` | Seçili satırın **ekranda görünmeyen** kolonlarını okur (binding'deki `columns`) |

| `Form` ref'i | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getRecord()` / `setRecord(o)` / `getOriginal()` | Aktif kayıt ve yüklendiği hâli |
| `getField(yol)` / `setField(yol, x)` / `setFields({...})` / `clearFields(...)` | Kolon yazma — her yazma `onFieldChange` tetikler |
| `getChanges()` / `hasChanges()` | Değişen kolonlar (anahtar hariç) |
| `getKey()` / `getKeyField()` | Anahtar değeri / adı |
| `getRows()` / `getRowCount()` / `getIndex()` | Yüklenen satırlar ve konum |
| `goToRow(i)` / `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` | Gezinme |
| `getMode()` / `isNew()` / `isBusy()` / `getError()` / `setError(m)` | Durum |
| `await save()` / `remove()` / `reload()` / `newRecord()` | CRUD komutları (Form'un endpoint slotlarını kullanır) |

| Genel | Ne yapar |
| --- | --- |
| `event` | Olayın yükü |
| `await api.get/post/put/patch/delete/request` | `apiService` üzerinden **kimlik doğrulamalı** HTTP; `api.errorMessage(error)` kullanıcıya gösterilecek mesajı çıkarır |
| `notify(mesaj, tip)` | Toast (`info` varsayılan) |
| `React`, `components/ui` bileşenleri, `apiService`, `translate`, `checkPermission` | §7.1.2'deki kapsam burada da geçerlidir |

Sınırlar: script'ler tasarımcı dokümanına gömülüdür, aralarında paylaşılan modül yoktur —
tekrar eden mantık ya bir Custom Endpoint'e ya da Dynamic Service'e taşınır. Kullanıcıya görünen
metin `translate('App.…')` ile verilir; yetki ile gizlenecek bir davranış `checkPermission` ile
sarılır.

---

## 8. Artefakt E — SQL nesneleri

### 8.1 Tablo tasarımcısı (`SqlTableDesignerDialog`) — çalışma mantığı

Diyalog altı adımlı bir mini sihirbazdır: **Kolonlar → Ayarlar → Index'ler → İlişkiler →
CRUD** (yalnız `App.SqlQueryManager.CrudEndpoints` yetkisi varsa) **→ SQL önizleme**.
Prompt ile tablo üretirken bu adımların çıktısını sen yazarsın; kurallar aynıdır.

**Kolonlar adımı.** Her kolon: ad, tip, uzunluk, null izin, varsayılan değer, açıklama.
Tip listesi (SQL Server): `nvarchar`, `nvarchar(MAX)`, `int`, `bigint`, `decimal (18,4)`,
`float`, `bit`, `datetime`, `datetime2`, `date`, `uniqueidentifier`, `money`.

Sağ üstteki **kolon şablonları** hazır kolon setlerini ekler (var olan adla çakışan atlanır) —
seed dosyası yazarken aynı setleri kullan:

| Şablon | Eklediği kolonlar |
| --- | --- |
| Multi-Tenant | `TenantId` (`uniqueidentifier`, null) |
| Full Audited | `Id` (`uniqueidentifier`, PK, `NEWID()`), `CreationTime` (`datetime2`, `GETUTCDATE()`), `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted` (`bit`, `0`), `DeletionTime`, `DeleterId` |
| Workflow | `UserName` (`nvarchar(256)`), `Status` (`nvarchar(50)`), `Date` (`datetime`), `Description` (`nvarchar(200)`) — `WorkflowDto`'nun dört alan adının karşılığı |
| Todo | `Title` (`nvarchar(300)`), `Status` (`nvarchar(50)`, `N'Backlog'`), `Description`, `DueDate`, `Tags`, `Assignees`, `Priority`, `Completed` (`bit`, `0`), `SortOrder` (`int`, `0`), `Timesheets`, `SubTasks` — Kanban ekranının veri tabanı |
| Gantt | `Title`, `ParentId` (`uniqueidentifier`, null), `StartDate`, `EndDate` (`datetime2`), `Progress` (`int`, `0`) |
| Scheduler | `UserName`, `Text`, `Description`, `StartDate`, `EndDate`, `AllDay` (`bit`, `0`), `RecurrenceRule`, `RecurrenceException` |

Yani "onaylı talep formu" ya da "kanban panosu" isteğinde tablo kolonlarını uydurma: ilgili
şablon setini Full Audited + Multi-Tenant ile birleştir.

**Ayarlar adımı.** Modül (menü ağacından seçilir) + entity adı girilir; tablo adı otomatik
üretilir: `{ModülÖnEki}_{T|D}_{EntityName}` — **`T`** tabloda `TenantId` kolonu varsa, yoksa
**`D`**. (Platformun kendi `H`/`B` harfleri `TableNameResolver`'a aittir; tasarımcı proje
tabloları için yalnız `T`/`D` üretir.)

**Index'ler:** `PrimaryKey` / `UniqueKey` / `Index`, clustered seçimi, çok kolonlu (ASC/DESC).
**İlişkiler** (`SqlTableRelation`): `OneToOne`/`OneToMany`, FK kolonu → hedef tablo.kolon,
`ON DELETE`/`ON UPDATE` davranışı (`NoAction`/`Cascade`/`SetNull`/`Restrict`), zorunluluk.

**Deploy zinciri** — sırayla:

1. Üretilen SQL hedef veri kaynağında çalıştırılır (yeni tabloda `CREATE`, düzenleme modunda
   **`ALTER` diff'i**).
2. Seed dosyası kaydedilir: her zaman **tam `CREATE TABLE` script'i** (diff değil),
   `save-table-script` ucu ile `configs/seeds/sql/object/{TabloAdı}.sql` altına; PostgreSQL eşi
   aynı script'ten `PostgreSqlTableScript` ile üretilip `postgres/object/{TabloAdı}.sql` altına yazılır. Dosya kaydı başarısız olsa deploy geri alınmaz — log'a düşer.
3. CRUD adımında işaretlendiyse endpoint'ler üretilir (`crud/{Entity}.json`); onay kutusu
   **varsayılan kapalıdır**, Custom Component'in kullanacağı tabloda açılır.

Kullanıcı açıkça "tenant yok / audit yok" demedikçe Multi-Tenant + Full Audited setleri dahil
edilir; her seferinde sorma.

**Tanım tablosu → `IsActive` otomatik.** Tanım tablosu, başka ekranların seçtiği kod/ad/parametre
listesidir. Bir ekranın tanım olup olmadığına sabit bir ad listesiyle değil **talebin içeriğine
bakılarak** karar verilir: talep ekranı tanımlamaların altına koyuyorsa (başlıktaki ya da
açıklamadaki menü yolu, "tanım/parametre listesi" ifadesi) ya da amaç ekranın başka ekranlara
seçim kaynağı olmasıysa ekran tanımdır. Karar analizde verilir ve gerekçesiyle yazılır; üretim
kararı yeniden vermez. Tanım olan yeni tabloya iş kolonlarının sonuna, audit kolonlarından önce
sorulmadan eklenir:

| Katman | `IsActive` |
| --- | --- |
| Tablo | `bit NOT NULL DEFAULT 1` (`create_table`'da iş kolonu olarak, `isNullable: false`, `defaultValue: "1"`) |
| Liste | Görünür kolon, `dxCheckBox` |
| Form | `dxCheckBox`, yeni kayıt `true` ile açılır: `FormFieldsDefaultValueJson`'da `{ "FieldName": "IsActive", "FieldDbType": 3, "Value": "true", "CustomValueType": 1 }` (istemciye `column.defaultValue` olarak iner). `InsertFieldsDefaultValueJson`'a yazılmaz — orası her insert'te değeri ezer, kullanıcı pasif kayıt açamaz |
| Widget | Toplam · Aktif · Pasif kartları (§4.6.1 madde 2) |
| Demo veri | Satırlar `IsActive: true` ile yazılır |
| Dil | `App.Listform.ListformField.IsActive` (var olan anahtar) |

**MCP ile üretilen her ekranda `IsActive` varsayılanı `true`'dur** — tablo tanım olsun olmasın.
Talep ya da görsel `IsActive` (aktif/pasif bayrağı) taşıyorsa ya da tanım kuralıyla eklendiyse
Tablo ve Form satırları yukarıdaki gibi yazılır; `NULL` kabul eden ya da varsayılansız `IsActive`
kolonu üretilmez.

Pasife alma silmenin yerine geçmez; silme açık kalır. Analiz bunu **Kararlar**'a değil **Veri
modeli**'ne yazar (§0.12 madde 5); tanım tablosu olduğunu da orada belirtir. Var olan tabloya kolon eklenmez (şema değişikliği ayrı iştir).

### 8.2 View tasarımcısı (`SqlViewDesignerDialog`) — çalışma mantığı

Bir ekran birden fazla tablodan besleniyorsa, `SelectCommandType: 4` (Query) yerine **tasarlanmış
bir view** (`SelectCommandType: 2`) tercih edilir: yeniden kullanılabilir, seed'lenir ve
tasarımcıda görsel olarak düzenlenebilir kalır.

Diyalog SSMS'in view designer'ının karşılığıdır: üstte **diagram paneli**, altta **criteria
grid**, sağda üretilen T-SQL önizlemesi. Model (`viewModel.ts`):

| Parça | Alanlar |
| --- | --- |
| Kaynak (`ViewSource`) | şema + nesne adı + takma ad; `JoinKind` (`INNER`/`LEFT`/`RIGHT`/`FULL`/`CROSS`); join koşulları (`sol.kolon <op> sağ.kolon`, op: `=` `<>` `>` `>=` `<` `<=`); **türetilmiş alt sorgu** (`derivedSql`) ve `CROSS`/`OUTER APPLY` |
| Criteria satırı (`CriteriaRow`) | kolon **ya da serbest ifade** (`expression` — alias zorunlu), `Alias`, `Output` (SELECT'e girsin mi), `GroupMode`, `SortType` + `SortOrder`, `filters[]` (index = **OR grubu**; hücre serbest yüklem: `> 100`, `LIKE '%abc%'`, `IN (1,2)`, `IS NULL`) |
| Ayarlar (`ViewSettings`) | şema + view adı, `DISTINCT`, Group By anahtarı (sigma), `TOP n` / `TOP n PERCENT` |

`GroupMode` değerleri: `GroupBy`, `Where` (satır çıktıya girmez, yalnızca filtre taşır),
`SUM`, `COUNT`, `COUNT_DISTINCT`, `AVG`, `MIN`, `MAX`. Sigma kapalıyken Group By sütunu ve
`GROUP BY` üretimi yoktur.

**Deploy**, üretilen `CREATE OR ALTER VIEW`'ı hedef veri kaynağında çalıştırır — **seed
dosyası yazmaz** (aşağıdaki kalıcılık uyarısı). Var olan bir view açılırken tanım
`parseViewSql` ile geri okunmaya çalışılır; kanonik şekle uymayan tanımda diyalog **ham SQL
moduna** düşer ve tasarımcı devre dışı kalır — tasarlanmış bir view'ı elle düzenlemek
tasarımcıyı kaybettirir.

> **Kalıcılık — kritik ayrım:** diske otomatik seed yazan tek tasarımcı **tablo
> tasarımcısıdır**. View Designer'ın deploy'u, sorgu editöründen çalıştırılan
> `CREATE PROCEDURE`/`CREATE FUNCTION` ve her türlü elle DDL **yalnızca veritabanına** gider.
> Bu nesnelerin `configs/seeds/{sql|postgres}/object/{Ad}.sql` dosyasını **sen
> yazarsın** — prompt ile üretimde zaten dosyayı doğrudan yazdığın için bu senin doğal yolun;
> uygulama içinden üretim yapıldıysa dosyaya alınmamış nesne veritabanı sıfırlanınca kaybolur.

Klasör sözleşmesi: `object` = yeniden oluşturulabilir nesne (tablo/view/fonksiyon/prosedür),
`execute` = bir kez çalıştırılacak script (§8.4).

### 8.2.1 SP / Function üretimi — ne zaman, nasıl

List ve Custom komponent üretirken SQL nesnesi ihtiyacı dört kalıpta çıkar:

| İhtiyaç | Nesne | Nereye bağlanır |
| --- | --- | --- |
| Çok tablolu okuma | **View** | `SelectCommandType: 2`, `SelectCommand: "{Modul}_V_{Ad}"` |
| Parametreli okuma (kullanıcıya/duruma göre değişen küme) | **Table-Valued Function** | `SelectCommandType: 3`, `SelectCommand: "dbo.Fn(@USERID)"` — parametre token'ları çözülür |
| Yazma sonrası iş mantığı (stok, log, durum, kuyruk) | **Stored Procedure** | `*BeforeCommand`/`*AfterCommand` → `EXEC {Modul}_S_{Ad} @ID, @USERID` (§4.8) |
| Zamanlanmış iş gövdesi | **Stored Procedure** | `BackgroundWorker.BeforeSp` (§9.10) |
| Veri dolumu / migration sonrası düzeltme | **Prosedür olarak `execute/` dosyası** | `FinalSeeder` dosya adındaki prosedürü çağırır (§8.4) |

Sorgu editörünün hazır şablonları (`select`, `insert`, `update`, `delete`, `create-view`,
`create-procedure`, `create-scalar-function`, `create-table-function`) her iki diyalektte de
vardır; seed dosyası yazarken aynı iskeleti kullan ve §8.3'ün idempotency kuralına çevir
(`CREATE OR ALTER` / `CREATE OR REPLACE`). Nesne editörde açıldığında baştaki
`CREATE`/`ALTER` her zaman `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir — dosyada da böyle yaz.

### 8.3 SQL seed dosyası yazım kuralları

| Kural | Açıklama |
| --- | --- |
| Dosya adı | Nesne adıyla **birebir aynı**: `Hr_T_AdvanceRequest.sql` |
| Klasör | `object` = idempotent nesne tanımı · `execute` = nesne olarak da oluşturulur, ayrıca tüm migration'lar bittikten sonra çalıştırılır |
| Sağlayıcı | **Her nesne iki dosyadır**: `sql/…/X.sql` (SQL Server) ve `postgres/…/X.sql` (PostgreSQL), aynı göreli yol ve ad. Biri yazılıp/değiştirilip diğeri bırakılmaz (§8.3.1). |
| İdempotency | SQL Server: `CREATE OR ALTER VIEW/PROCEDURE/FUNCTION`, tablolar için `IF NOT EXISTS` koruması. PostgreSQL: `CREATE OR REPLACE VIEW/FUNCTION/PROCEDURE`, `CREATE TABLE IF NOT EXISTS`, `CREATE INDEX IF NOT EXISTS`, constraint için `pg_constraint` kontrollü `DO $$` bloğu. |
| Şema | SQL Server'da `dbo`; PostgreSQL'de `public` (EF tabloları oradadır, `dbo` şeması yoktur). PG'de tanımlayıcılar çift tırnaklıdır (`public."Hr_T_AdvanceRequest"`, `"TenantId"`) çünkü adlar PascalCase'tir. |
| Toplu ayraç | SQL Server'da batch'ler `GO` ile ayrılır. PostgreSQL dosyasında `GO` gerekmez; dosya tek komut metni olarak da çalışır. |
| Yorum | Dosyanın ilk satırında ne ürettiğini yaz (`-- Create View`). |

Tablo yazarken §8.1'deki varsayılan kolonlar dahil edilir. Örnek iskelet (SQL Server):

```sql
-- Create Table
IF OBJECT_ID(N'[dbo].[Hr_T_AdvanceRequest]', N'U') IS NULL
BEGIN
    CREATE TABLE [dbo].[Hr_T_AdvanceRequest] (
        [Id]                   UNIQUEIDENTIFIER NOT NULL CONSTRAINT [PK_Hr_T_AdvanceRequest] PRIMARY KEY,
        [TenantId]             UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        -- iş kolonları buraya
        [CreationTime]         DATETIME2        NOT NULL,
        [CreatorId]            UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        [LastModificationTime] DATETIME2        NULL,
        [LastModifierId]       UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        [IsDeleted]            BIT              NOT NULL CONSTRAINT [DF_Hr_T_AdvanceRequest_IsDeleted] DEFAULT (0),
        [DeletionTime]         DATETIME2        NULL,
        [DeleterId]            UNIQUEIDENTIFIER NULL
    );
END
```

> `Id` tipini ne seçtiysen wizard dosyasındaki `KeyFieldDbSourceType` ile aynı olmalıdır
> (`UNIQUEIDENTIFIER` → `9`, `INT IDENTITY` → `11`). Uyumsuzluk sessiz veri hatası üretir.

#### 8.3.1 PostgreSQL eşi

Uygulama iki sağlayıcıda da çalışır; `sql/` altına yazılan ya da değiştirilen her dosyanın
`postgres/` eşi **aynı işte** yazılır (CLAUDE.md standing default 16). Eş, aynı nesnenin aynı
davranışla PG diyalektidir: aynı satırları yazar, aynı doğrulamayı yapar, aynı (Türkçe) mesajı verir.

| Konu | Kural |
| --- | --- |
| Rutin dili | Fonksiyon ve prosedürler `LANGUAGE plpgsql`. Dosyalar alfabetik çalıştığı için `Hr_S_*` tablolardan (`Hr_T_*`) önce kurulur; `plpgsql` gövdesi kurulumda doğrulanmaz, `LANGUAGE sql` doğrulanır ve düşer. |
| Rutin türü | Skaler/tablo fonksiyonu → `FUNCTION … RETURNS <tip>` / `RETURNS TABLE(…)`. Sonuç kümesi döndürmeyen prosedür → `PROCEDURE` (çağrı `CALL`). Sonunda satır döndüren T-SQL prosedürü → `FUNCTION … RETURNS TABLE` (PG prosedürü sonuç kümesi döndüremez). `execute/` dosyası her zaman `PROCEDURE`'dür (`FinalSeeder` yalnızca `prokind = 'p'` çağırır). Zamanlanmış işin `BeforeSp`'si (`SpRepository`) PG'de katalogdan türe bakar: prosedür `CALL`, fonksiyon `SELECT * FROM` ile, ad tırnaklı `public."Ad"` olarak çağrılır. |
| Parametre | Ad ve **sıra** T-SQL ile aynı (çağıranlar sırayla geçer); `@Ad` → `p_Ad`, yerel değişken `v_Ad` — kolon adlarıyla belirsizlik olmasın diye. |
| Transaction | `BEGIN TRAN/COMMIT`, `SET NOCOUNT/XACT_ABORT` yazılmaz; çağıranın transaction'ı atomikliği sağlar. |
| Hata | `THROW 51100, N'Mesaj', 1` → `RAISE EXCEPTION 'Mesaj' USING ERRCODE = 'P0001', DETAIL = '51100'` (mesajdaki `%` → `%%`). |
| Tipler | `uniqueidentifier`→`uuid`, `nvarchar(n)`→`varchar(n)`, `nvarchar(MAX)`→`text`, `bit`→`boolean`, `datetime2`→`timestamp`, `decimal`→`numeric`, `int`→`integer`, `tinyint`→`smallint`, `float`→`double precision`. |
| Varsayılan | `NEWID()`→`gen_random_uuid()`, `GETDATE()`→`LOCALTIMESTAMP`, `GETUTCDATE()`→`(NOW() AT TIME ZONE 'UTC')`, bit `0/1`→`FALSE/TRUE`. |
| Boolean | `bit` kolon karşılaştırması `= 0/1` değil `= FALSE/TRUE` (check ve index filtresi dahil). |
| İfadeler | `ISNULL`→`COALESCE`, `TOP n`→`LIMIT n`, `+` (metin)→`\|\|`, `OUTER/CROSS APPLY`→`LEFT/CROSS JOIN LATERAL`, `DATEADD/DATEDIFF`→interval/tarih farkı, `CHARINDEX`→`strpos`, `STRING_SPLIT`→`string_to_table`, `@@ROWCOUNT`→`GET DIAGNOSTICS`, tablo değişkeni/`#temp`→`CREATE TEMP TABLE … ON COMMIT DROP`, `MERGE`→`INSERT … ON CONFLICT`. |
| Ad uzunluğu | PG tanımlayıcısı en fazla 63 karakterdir; uzun constraint/index adı sessizce kısalır ve varlık kontrolü bir dahaki migrate'te tutmaz. Adı 63 karakterin altında tut. |
| Büyük/küçük harf | SQL Server karşılaştırması harf duyarsızdır, PG duyarlıdır; kullanıcı girdisi/ad karşılaştırmasında `lower()`/`ILIKE` kullan. |

Doğrulama: PG eşi bir PostgreSQL veritabanında **iki kez** çalıştırılır (idempotent) ve her rutin
gerçekçi veriyle en az bir kez çağrılır — `plpgsql` tip/belirsiz kolon hatalarını yalnızca çalışırken verir.

### 8.4 Seeder bu dosyaları nasıl çalıştırır

Yeni bir entity/tablo `sql/object/` altına yazılır ve veritabanı `SqlDataSeeder` tarafından bu
dosyalardan kurulur. Mekanik:

1. **Yalnızca aktif sağlayıcının klasörü çalışır.** `DefaultDatabaseProvider` SQL Server ise
   `sql/`, PostgreSQL ise `postgres/`. Aynı anda ikisi birden çalışmaz ama iki dosya da her
   zaman yazılır (§8.3.1); yazılmayan eş, o sağlayıcıdaki kurulumu ilk migrate'te kırar.
2. Sıra: `object/` → `execute/`, her klasörün içinde **dosya adına göre alfabetik**. Bir tablo
   başka bir tabloya FK ile bağlıysa dosya adları o sırayı vermelidir (ör. `Hr_T_Employee.sql`
   `Hr_T_EmployeeAdvance.sql`'den önce gelir).
3. Dosya içeriği `GO` satırlarından batch'lere bölünür ve sırayla çalıştırılır. PostgreSQL'de
   `GO` kullanılmaz. Batch `ExecuteSqlRaw` ile gider ve metin `String.Format`'tan geçer; seeder
   süslü parantezleri kaçışlar (`SqlDataSeeder.EscapeBraces`), yine de scriptte gereksiz `{}`
   kullanma — JSON varsayılanı ya da regex niceleyici gerekiyorsa tek yerde tut.
4. **Hata seed'i durdurur.** Bir batch patlarsa istisna yukarı fırlatılır ve o kapsamın seed'i
   yarım kalır. Bu yüzden her script tekrar tekrar çalıştırılabilir (idempotent) olmalıdır:
   `CREATE OR ALTER` / `CREATE OR REPLACE` / `IF NOT EXISTS`.
5. SQL nesneleri bittikten hemen sonra **aynı kapsam için `CrudDataSeeder`** çalışır; böylece
   CRUD endpoint'leri dayandıkları tablolardan sonra oluşur. Tablo dosyasını yazmadan
   `crud/{Entity}.json` yazmak anlamsızdır.
6. Klasör kökünde kalmış `.sql` dosyaları geriye dönük uyumluluk için (ve `object/` klasöründen
   **önce**) çalıştırılır ama **uyarı loglar**; yeni dosyayı her zaman `object/` ya da `execute/`
   altına koy.

**`execute/` klasörünün özel sözleşmesi:** buradaki dosyalar iki aşamalıdır.

- 1. aşama: `SqlDataSeeder` dosyayı çalıştırır → nesne oluşur/güncellenir.
- 2. aşama: tüm migration ve seed işlemleri bittikten sonra `FinalSeeder`
  **dosya adından türettiği stored procedure'ü çağırır**.

Yani `execute/` altındaki bir dosya, **adı prosedür adıyla aynı olan bir stored procedure
tanımlamalıdır** (`Hr_T_AdvanceRequest_Backfill.sql` → `Hr_T_AdvanceRequest_Backfill`
prosedürü). `schema.Procedure.sql` biçimi de desteklenir. Prosedür adı güvenli tanımlayıcı
deseninden geçer (harf/alt çizgi ile başlar, en fazla 127 karakter). Sadece bir DDL çalıştırmak
istiyorsan dosya `object/` altına aittir; `execute/` veri dolumu ve migration sonrası düzeltme
içindir.

### 8.5 Yeni entity/tablo eklerken izlenecek yol

1. `sql/object/{Modul}_T_{Entity}.sql` — tabloyu §8.3 iskeletiyle yaz (tenant + audit kolonları
   varsayılan) ve `postgres/object/` altına diyalekt eşini yaz (§8.3.1).
2. İndeks ve FK'leri **aynı dosyada**, varlık kontrolüyle ekle (`IF NOT EXISTS`); ayrı dosya
   sıralamayı kırılgan hâle getirir.
3. Ekran bu tabloyu doğrudan kullanacaksa CRUD endpoint gerekmez — ListForm `SelectCommandType: 1`
   ile tabloya bağlanır. Custom Component kullanacaksa `crud/{Entity}.json` de yaz (§9).
4. Wizard dosyasında `SelectCommand` = tablo adı, `KeyFieldName` = `Id`,
   `KeyFieldDbSourceType` = tablodaki `Id` tipinin sayısı, `IsTenant` = tabloda `TenantId` varsa
   `true`, `IsDeletedField`/`IsCreatedField` = ilgili kolonlar varsa `true`. Anahtar alanı
   `Groups[0].Items[0]` olarak `IncludeInEditingForm: false` ile de yaz (§4.4.1).
5. DB Migrate çalıştır; log'da `Executing: CREATE TABLE …` satırını gör.

---

## 9. Artefakt F — CRUD Endpoint ve Developer Kit

Bu bölüm CRUD Endpoint (9.1), elle yazılmış SQL'i API'ye çeviren Custom Endpoint (9.2), runtime
derlenen Dynamic Service (9.3), Developer Kit ekranları (9.4–9.8), platformun hazır gelen
konfigürasyon ekranlarını (9.9–9.14) ve liste verisi seed dosyasını (9.15) kapsar.

### 9.1 CRUD Endpoint seed dosyası

Konum: `configs/seeds/crud/{EntityName}.json` · Okuyan: `CrudEndpointSeedApplier`
(migrate'te `CrudDataSeeder`, import kapanışında `CompleteImport` üzerinden — kural tek yerdedir)

Çalışma zamanı sınırı (`CrudEndpointAppService` + `DynamicEntityManager`): uçlar **giriş ister**
(anonim/public sayfadan çağrılamaz). Tabloda
`TenantId` varsa okuma, güncelleme ve silme isteği yapanın kiracısıyla sınırlıdır (host için
`TenantId IS NULL`), ekleme `TenantId`'yi sunucudan yazar; istemcinin gönderdiği `Id`/`TenantId` yok sayılır.
`PasswordHash` ve `SecurityStamp` yanıtta dönmez ve yazılamaz.

```jsonc
{
  "EntityName": "Mrp_T_Order",
  "GeneratedAt": "2026-08-20T06:13:28Z",
  "Endpoints": [
    { "Method": "GET",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",      "OperationType": "GetList", "IsActive": true },
    { "Method": "GET",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "GetById", "IsActive": true },
    { "Method": "POST",   "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",      "OperationType": "Create",  "IsActive": true },
    { "Method": "PUT",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "Update",  "IsActive": true },
    { "Method": "DELETE", "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "Delete",  "IsActive": true }
  ]
}
```

Üretilen C# kodu dosyada tutulmaz; entity adı ve operasyondan yeniden türetilir.

**Uygulama politikası damga karşılaştırmalıdır.** Eksik endpoint her zaman eklenir. Mevcut bir
kayıt yalnızca dosyanın `GeneratedAt` damgası kaydın `LastModificationTime`/`CreationTime`
değerinden **yeniyse** güncellenir; dosyada artık yer almayan bir operasyon yalnızca aynı koşulda
silinir. Aksi halde kayıt korunur ve log'a drift uyarısı düşer. Amaç: CRUD Endpoint Manager'dan
yapılan bir revizyon, depodan gelen eski bir dosya yüzünden migrate sırasında geri alınmasın;
gerçekten yeni bir dosya (başka ortamda üretilmiş, import edilmiş) ise değişiklik yayılsın.
`GeneratedAt` taşımayan bir dosya hiçbir zaman yeni sayılmaz.

- Üretim/aktivasyon yeri: SQL Query Manager nesne gezgininde tablo satırının **CRUD Endpoints**
  aksiyonu, toolbar'daki toplu üretim, tablo tasarımcısının deploy öncesi adımı ve Wizard'ın
  veri ayarları adımı — hepsi aynı `CrudEndpointDialog`.
- Yetki: `App.SqlQueryManager.CrudEndpoints`. İzin yoksa butonlar görünmez ve
  `crud-endpoint-generate` uçlarının tamamı reddedilir.
- Dispatcher üzerinden çağrı kapıları: `App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove`;
  endpoint bazlı User/Role/Global kuralları bunun üstünde denetlenir.
- `GetList` filtre sözleşmesi §7.2'deki ile aynıdır.

---

### 9.2 Custom Endpoint — elle yazılmış SQL'i API olarak açmak

Ekran: `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomEndpoints` (bir ListForm ekranıdır).
Entity: `CustomEndpoint` (`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant` — kayıtlar **kiracı bazlıdır**).

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` / `Description` | Tanımlayıcı |
| `Url` | Yayınlanacak yol — dispatcher önekinin **arkasına** eklenir (aşağıya bak) |
| `Method` | `GET` / `POST` / `PUT` / `DELETE` |
| `DataSourceCode` | Hangi bağlantıdan okunacağı. **`"!Tenant"`** özel değeridir: isteği yapan kullanıcının kendi tenant veritabanı kullanılır; başka her değer `Sas_H_DataSource` kaydına gider |
| `Sql` | Parametreli sorgu — `@paramAdi` yer tutucuları `ParametersJson`'daki adlarla eşleşir. String birleştirme yasak |
| `ParametersJson` | `CustomEndpointParameter[]` |
| `PermissionsJson` | `CustomEndpointPermission[]` |

#### 9.2.1 Dispatcher — istek nasıl çözülür

Dört sabit uç tüm custom endpoint trafiğini karşılar (`CustomEndpointAppService`):

```
GET|POST|PUT|DELETE  /api/app/custom-endpoint/{**path}
```

Çözüm sırası:

1. **Verb kapısı:** `App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove` — kullanıcıda bu
   yetki yoksa istek endpoint'e hiç ulaşmaz.
2. **Eşleme:** istek yolu URL-decode edilir, `/api/app/custom-endpoint` öneki atılır, başına ve
   sonuna `/` garanti edilir; kayıt `path.StartsWith(Url) && Method == verb` ile bulunur.
   Bu bir **önek eşlemesidir** — `Url: "/orders"` hem `/orders/` hem `/orders/123/` isteklerini
   yakalar; ilk eşleşen kayıt kazanır. Çakışmayan, ayırt edici yollar seç.
3. **Endpoint yetkisi:** `PermissionsJson` kurallarından **en az biri** tutmalıdır:

   | `ResourceType` | `ResourceId` | Kim geçer |
   | --- | --- | --- |
   | `Global` | — | Verb kapısını geçen herkes |
   | `Role` | rol **adı** | O roldeki kullanıcılar |
   | `User` | kullanıcı **adı** (`UserName`, id değil) | O kullanıcı |

   > **Boş `PermissionsJson` = kimse çağıramaz (401).** Endpoint'i açmak bilinçli bir karardır;
   > en azından bir `Role` kuralı yaz, herkese açıksa `Global` yaz.

4. **Parametre çözümü** (sırayla; hepsi tek `param` sözlüğünde toplanır ve SQL'e **adıyla**
   bağlanır):

   | `Type` | Değer nereden | Kurallar |
   | --- | --- | --- |
   | `Static` | `DefaultValue` | Token'lar çözülür (aşağıda) |
   | `Query` | `?name=…` | Yoksa: `IsRequired` → hata; değilse `DefaultValue` (token'lı) |
   | `Path` | URL segmenti | `Path` alanı bir **desen**dir: `/orders/:id/` — `:name` hangi segmentteyse gerçek yoldan aynı sıradaki segment okunur |
   | `Body` | JSON gövde ya da form (yalnız POST/PUT) | Yalnızca **kök seviye** özellikler okunur, ad eşleşmesi büyük/küçük harf duyarsızdır. `Path` alanı Body'de **kullanılmaz** — iç içe yol çözülmez, gövdeyi düz tut |

   `Static`/varsayılan değerlerde çözülen token'lar (`DefaultValueHelper`): `@USERID`,
   `@USERNAME`, `@ROLES`, `@DATE`, `@NOW`, `@DAY`, `@MONTH`, `@YEAR`, `@TENANTID`
   (host bağlamında `= '@TENANTID'` deseni `IS NULL`'a çevrilir).

5. **Çalıştırma:** sorgu seçilen bağlantıda `QueryAsync(Sql, conn, param)` ile koşar; sonuç
   satır dizisi olarak JSON döner. Hata → 500 + `{ Message, CorrelationId }` (iç hata mesajı
   kullanıcıya sızdırılmaz). Sorgu, dönüşsüz bir `UPDATE`/`EXEC` de olabilir — `Method`'u
   anlamına uygun seç.

```jsonc
// ParametersJson
[
  { "Type": "Query", "Name": "customerId", "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": true },
  { "Type": "Path",  "Name": "id",         "DefaultValue": "", "Path": "/orders/:id/", "IsRequired": true },
  { "Type": "Body",  "Name": "note",       "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": false },
  { "Type": "Static","Name": "userId",     "DefaultValue": "@USERID", "Path": "", "IsRequired": true }
]

// PermissionsJson
[ { "ResourceType": "Role", "ResourceId": "SalesManager" },
  { "ResourceType": "User", "ResourceId": "ali.akman" } ]
```

Endpoint **tanımlarını** düzenleme yetkileri ListForm ekranının
`App.DeveloperKit.CustomEndpoints{,.Create,.Update,.Delete}` yetkileridir — çağırma
yetkilerinden (`.Get/.Post/.Put/.Remove` + `PermissionsJson`) ayrıdır.

**Seed:** `configs/seeds/data/App.DeveloperKit.CustomEndpoints.json` (§9.15). Ekranın
`SeedSyncInsert/Update/Delete` bayrakları **açıktır**: ekrandan eklenen/değiştirilen/silinen kayıt
dosyaya yansır, migrate'te eksikse geri eklenir. Prompt ile üretimde satırı bu dosyaya yaz
(`Id` sabit GUID; `ParametersJson`/`PermissionsJson` kaçışlanmış string).

**Ne zaman CRUD, ne zaman Custom Endpoint?** Tek tabloya standart CRUD gerekiyorsa CRUD Endpoint
(otomatik üretilir, `crud/{Entity}.json` ile seed'lenir, filtre sözleşmesi hazırdır).
Birleştirilmiş/şekillendirilmiş sorgu, rapor, farklı kaynaktan okuma ya da tek atımlık yazma
gerekiyorsa Custom Endpoint. `EditorScript`'in `api()` çağrısı ve Visual Designer data
source'ları için de tercih edilen hedef budur.

### 9.3 Dynamic Service — çalışma zamanında derlenen C# servisi

Ekran: liste `/admin/list/App.DeveloperKit.DynamicServices` (ListForm); kod editörü aynı listenin
toolbar/satır butonlarından açılan `DynamicServiceEditor` diyalogu (Monaco). Entity: `DynamicService`
(`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant`). Karar sırasının **3. adımıdır**: konfigürasyon ve SQL
yetmediğinde gelir, çekirdek kod değişikliğinden önce denenir.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Benzersiz servis adı (`DynamicCustomerAppService`) |
| `DisplayName` / `Description` | Kullanıcı dostu başlık ve açıklama |
| `Code` | Tam C# kaynak dosyası — `using`'ler ve `namespace` dahil |
| `ControllerName` | Swagger'da görünen ad (sınıf adından türetilir) |
| `PrimaryEntityType` | Kullandığı ana entity (bilgi amaçlı) |
| `IsActive` | Pasifse route'lanmaz; açılışta da yüklenmez |
| `CompilationStatus` | `0` Pending · `1` Success · `2` Failed · `3` InProgress |
| `LastCompilationError` / `LastSuccessfulCompilation` | Son derleme sonucu |
| `Version` / `CodeHash` | Kod her değiştiğinde `Version` artar, SHA-256 hash yenilenir, durum `Pending`'e döner |

#### 9.3.1 Kod sözleşmesi

Editörün başlangıç şablonu geçerli asgari iskelettir:

```csharp
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Threading.Tasks;
using Volo.Abp.Application.Services;
using Volo.Abp.Domain.Repositories;
using Microsoft.AspNetCore.Authorization;

namespace DynamicServices
{
    [Authorize]
    public class DynamicCustomerAppService : ApplicationService
    {
        public virtual async Task<string> GetHelloWorldAsync()
            => await Task.FromResult("Hello World from Dynamic AppService!");
    }
}
```

- Sınıf **`AppService` ya da `ApplicationService` ile bitmeli** ve `ApplicationService`
  tabanından türemelidir; aksi hâlde derlense bile controller olarak keşfedilmez.
- Bağımlılıklar **constructor injection** ile gelir (`DynamicControllerActivator` çözer):
  `IRepository<TEntity, TKey>`, `ICurrentTenant`, `ICurrentUser`, platform servisleri —
  derleme referansları yüklü tüm `Volo.Abp`, `Sozsoft.Platform` ve `Microsoft.AspNetCore`
  assembly'leridir, yani platform entity ve servislerinin tamamı görünürdür.
- **Derleme referansları dardır:** temel runtime (`System.Private.CoreLib`, `System.Runtime`,
  `System.Linq`, `System.Collections`, `netstandard`) + yüklü assembly'lerden adı `Volo.Abp`,
  `Sozsoft.Platform` ya da `Microsoft.AspNetCore` içerenler (`DynamicServiceCompiler.GetDefaultReferences`).
  `Microsoft.Extensions.*` (Logging, Localization, Identity.Core), `System.Data`, `System.Linq.Expressions`
  ve `Sozsoft.Notifications.*` görünmez; imzasında bunlardan bir tip geçen üye `CS0012` ile derlenmez.
  Bu yüzden `UserFriendlyException`/`BusinessException` (`LogLevel`), `L`/`Logger`, ifade ağacı alan
  repository metotları (`AnyAsync(predicate)`, `IRepository<T>.GetAsync` overload'ları),
  `UnitOfWorkManager.Begin(...)` (`IsolationLevel`), `UserManager` ve `INotificationManager`
  kullanılamaz. Yerine: kullanıcı için `IIdentityUserAppService` (yetkisini kendisi arar), entity
  okuma/yazma için `IIdentityUserRepository` / `IBasicRepository`, tablo ve dil metni için
  `IDynamicDataManager` ile parametreli SQL; iş kuralı reddi istisna yerine sonuç DTO'sunda döner.
  EF ile yazılan satırı aynı istekte SQL'den okuyan sorgu `WITH (READPAST)` kullanır — commit
  edilmemiş satırın kilidini beklemez.
- **Route türetimi** (ABP konvansiyonu): sınıf adından `AppService` eki atılır → kebab-case;
  metot adından `Async` eki atılır → kebab-case. `DynamicCustomerAppService.GetCustomersAsync`
  → `GET /api/app/dynamic-customer/get-customers`.
- **HTTP verb sezgisi:** `Get/Find/List*` → GET · `Create/Insert/Add*` → POST ·
  `Update/Edit*` → PUT · `Delete/Remove*` → DELETE · diğerleri: parametresiz/basit
  parametreli → GET, karmaşık parametreli → POST. Metodu buna göre adlandır.

**Güvenlik sınırları** — derleme öncesi **metin taraması** yapılır ve şunlar reddedilir:
`System.IO`, `System.Diagnostics`, `System.Environment`, `System.Net.Sockets`,
`System.Reflection.Emit`, `System.Runtime.InteropServices`, `Microsoft.Win32`,
`System.Security.Cryptography`, `System.Net.NetworkInformation` namespace'leri; `Process`,
`File`, `Directory`, `FileStream`, `StreamWriter/Reader`, `Socket`, `TcpClient`, `UdpClient`,
`HttpWebRequest`, `WebClient`, `Assembly.Load`, `ThreadStart` tipleri; `unsafe` kod.
Tarama düz `Contains` ile çalışır — yasaklı bir ad **yorum satırında ya da başka bir
tanımlayıcının içinde geçse bile** (`Profile` içindeki `File` gibi) derleme reddedilir;
adlandırmanı buna göre seç. Dosya işi gerekiyorsa platformun dosya altyapısını, HTTP çağrısı
gerekiyorsa ABP'nin `IHttpClientFactory` soyutlamalarını kullan.

#### 9.3.2 Yaşam döngüsü

```
TestCompile ──► Publish ──► kuyruğa kayıt ──► assembly tenant bağlamıyla yüklenir
   (Roslyn,        (önce yine derler;          (DynamicAssemblyRegistrationService,
    hata satır/     başarısızsa yayınlamaz)     arka plan servisi)
    kolonuyla                                        │
    UI'a döner)                              ActionDescriptorChangeProvider
                                             MVC route tablosunu tazeler —
                                             ► uygulama YENİDEN BAŞLATILMAZ
```

- Uygulama açılışında `IsActive && CompilationStatus == Success` olan tüm servisler yeniden
  derlenip yüklenir — kod veritabanında yaşar, assembly diske yazılmaz.
- Assembly'ler **tenant başına** izlenir; bir kiracının servisi diğerinde route'lanmaz.
  Yeniden publish eski assembly kaydını düşürür, yenisini yükler.
- Derleme `Debug` seviyesinde, `allowUnsafe: false` ile yapılır; hatalar satır/kolon
  bilgisiyle `LastCompilationError`'a ve UI'a düşer.

Yönetim yetkileri:
`App.DeveloperKit.DynamicServices{,.Create,.Update,.Delete,.Manage,.TestCompile,.Publish,.ViewCode}` —
`Manage` aktif/pasif ve toplu işlemler, `ViewCode` kaynak görüntüleme kapısıdır. Servisin
**kendi uçlarının** yetkisi ise koddaki `[Authorize(...)]` özniteliğidir; sınıfı yetkisiz
bırakma, gerekiyorsa `data/Abp.Identity.Permissions.json`'a yeni yetki tanımla (CLAUDE.md kesişen değişiklik
kuralı).

**Seed:** listenin seed bayrakları açıktır (`data/App.DeveloperKit.DynamicServices.json`, dosya ilk
kayıtta oluşur), ama bu dosya **kodu taşıyamaz**: `ListFormSeedDataApplier` yalnızca ekranın alan
olarak tanımlı kolonlarını yazar; `Code` listede alan değildir (diyalogda düzenlenir), bu yüzden
dosyaya elle yazılan bir servis satırı migrate'te `Code` NULL hatasıyla reddedilir. Dynamic Service
seed dosyasıyla teslim edilen bir artefakt olarak üretilmez; ekrandan yazılıp yayınlanır.
Açılışta yalnızca `IsActive && CompilationStatus == Success` olanlar derlenir.

Yazarken `dotnet.instructions.md` §5 geçerlidir: tenant bağlamını `ICurrentTenant` üzerinden
kullan, SQL'i parametreli çalıştır, kullanıcıya görünen metni dil anahtarından ver,
sabit/secret gömme.

### 9.3.3 Ortak altyapı — Data Source çözümü (host + tenant bağlantıları)

ListForm'un `DataSourceCode`'u, Custom Endpoint'in `"!Tenant"`'ı, worker'ların `DataSourceCode`'u
ve widget sorguları — hepsi aynı kayıt kümesinden beslenir: **`Sas_H_DataSource`**
(ekran: `/admin/list/App.DataSource`). Kayıt üç alandır: `Code`, `DataSourceType`
(`1` Mssql · `2` Postgresql), `ConnectionString`.

Tabloda **iki tür kayıt yan yana durur**:

| Tür | `Code` | Nereden gelir |
| --- | --- | --- |
| Host / harici bağlantı | Elle verilen ad (`"Default"`, `"ErpReadOnly"`…) | Ekrandan ya da wizard'ın `DataSourceConnectionString` alanından |
| **Tenant bağlantısı** | **Kiracının adı** | Otomatik: Tenants ekranından bir kiracıya bağlantı dizesi tanımlanınca `TenantConnectionStringEventHandler` `Code = tenant adı` olan kaydı **ekler/günceller/siler**. Elle dokunma |

Çözüm kuralı (`DataSourceManager.GetDataSourceAsync(isTenant, code)`):

```
isTenant && CurrentTenant.Name != null  →  önce Code == {tenant adı} aranır
bulunamazsa / isTenant değilse          →  Code == {dataSourceCode} aranır
```

Pratik sonuçları:

- `IsTenant: true` bir ekran, kiracının **kendi** veritabanı kaydı varsa oradan okur; yoksa
  ekranın `DataSourceCode`'una (çoğunlukla `"Default"`) düşer. Yani kiracıya özel veritabanına
  geçiş, ekran tanımına dokunmadan Tenants ekranından yapılır.
- Custom Endpoint'te `DataSourceCode: "!Tenant"` aynı mekanizmanın kısa yoludur: çağıran
  kullanıcının tenant bağlantısı kullanılır.
- `DataSourceType`, bağlantı metninde `Server` geçiyorsa `Mssql`, aksi hâlde `Postgresql`
  olarak türetilir (wizard ve tenant event handler aynı kuralı kullanır).
- **Bağlantı dizesi hiçbir seed dosyasına, koda ya da örneğe yazılmaz** — yalnızca bu tabloda
  ve kiracı kaydında durur; dokümana/örneğe yer tutucu yaz.

---

### 9.4 Developer Kit menüsü — tam kapsam

Menü: `App.DeveloperKit` (üst) → aşağıdaki alt ekranlar. Her satır bu dokümandaki bölümüne
bağlıdır; hiçbiri "kod yaz" adımının yerine geçmez, hepsi ondan öncedir.

| Ekran | Route | Yetki | Ne üretir | Bölüm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SQL Query Manager** | `/admin/sqlQueryManager` | `App.SqlQueryManager` | SQL nesneleri, CRUD endpoint'ler | 9.5 |
| **Custom Endpoints** | `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomEndpoints` | `App.DeveloperKit.CustomEndpoints` | Elle yazılmış SQL'den REST endpoint | 9.2 |
| **Dynamic Services** | `/admin/list/App.DeveloperKit.DynamicServices` | `App.DeveloperKit.DynamicServices` | Runtime derlenen C# AppService | 9.3 |
| **Components** | `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomComponents` | `App.DeveloperKit.CustomComponents` | Custom Component + Visual Designer | 7 |
| **ListForm** | `/admin/list/App.Listforms.Listform` | `App.Listforms.Listform` | Var olan ekranların ham tanımı | 9.6 |
| **Wizard Manager** | `/admin/listform/wizardManager` | `App.Listforms.Wizard` | Wizard seed dosyalarının yönetimi (menü yolu, bağımlılık ağacı, silme), export/import | 4, 7.7 |
| **MCP Servers** | `/admin/list/App.DeveloperKit.McpServers` | `App.DeveloperKit.McpServers` (+ `.Invoke`, `.Write`) | Dış yapay zekâ istemcisinin `/mcp` erişimi ve açık araçlar (`AllowedTools`) | 0.10 |

### 9.5 SQL Query Manager — bileşen bileşen

Tek ekranda toplanmış araç seti (`SqlQueryManager.tsx`):

| Panel / araç | Dosya | Yapabildikleri |
| --- | --- | --- |
| **Veri kaynağı seçici** | — | `DataSource` kayıtları arasında geçiş; SQL Server ve PostgreSQL |
| **Nesne gezgini** | `SqlObjectExplorer.tsx` | Tablolar, view'lar, stored procedure'ler, fonksiyonlar ve hazır şablonlar (`SqlObjectExplorerDto`); arama, nesne tanımını açma, kopyalama, silme, satır bazında **CRUD Endpoints** aksiyonu, çoklu seçimle toplu endpoint üretimi |
| **Sorgu editörü** | `SqlEditor.tsx` | Monaco tabanlı; çalıştırma (`ExecuteQueryAsync`), çoklu sekme, nesne tanımını editöre yükleme (`GetNativeObjectDefinitionAsync`), tablo create script'i üretme (`GetTableCreateScriptAsync`) |
| **Sonuç grid'i** | `SqlResultsGrid.tsx` | Sonuç kümesi görüntüleme ve dışa aktarma |
| **Tablo tasarımcısı** | `SqlTableDesignerDialog.tsx` | 6 adımlı diyalog: kolonlar (+ hazır şablon setleri) → ayarlar (ad üretimi) → index'ler → FK ilişkileri → CRUD seçimi → SQL önizleme; deploy'da seed dosyasını da yazar — **tam mekanik §8.1** |
| **View tasarımcısı** | `SqlViewDesignerDialog.tsx` + `sqlViewDesigner/` | Diagram + criteria grid + T-SQL önizleme; tek yönlü parse, ham SQL moduna düşme — **tam mekanik §8.2** |
| **CRUD endpoint diyaloğu** | `CrudEndpointDialog.tsx` | Endpoint üretme, aktif/pasif etme, test, silme; aynı diyalog Wizard'ın veri adımında da açılır | 9 |
| **DB Migrate** | `DbMigrateButton` | Migration + seed tetikleme (`App.Setup.Migrate`) |
| **File Manager kısayolu** | `/admin/files` | `configs/seeds` altındaki seed dosyalarının yönetimi |
| **Kolon bilgisi** | `GetTableColumnsAsync` | Wizard alan adımının ve tasarımcıların kolon kaynağı |

Servis yüzeyi (`SqlObjectManagerAppService`): `GetAllObjectsAsync`, `ExecuteQueryAsync`,
`GetNativeObjectDefinitionAsync`, `GetTableColumnsAsync`, `GetTableCreateScriptAsync`,
`SaveTableScriptAsync` (tablo seed'i), `DeleteSqlDataFilesAsync` (nesne silinince seed dosyası
da silinir).

Editör davranışları:

- Nesne gezgininden bir tanım editöre yüklendiğinde baştaki `CREATE`/`ALTER` **her zaman
  `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir** — aynı metin tekrar tekrar çalıştırılabilir kalsın diye.
- Hazır şablonlar: `select` / `insert` / `update` / `delete` / `create-view` /
  `create-procedure` / `create-scalar-function` / `create-table-function`; aktif veri
  kaynağının diyalektine göre (SQL Server / PostgreSQL) gelir.
- Sorgu, seçili **DataSource** üzerinde çalışır — tenant bağlamı otomatik değildir; yazdığın
  DDL/DML hangi kaynağı seçtiysen oraya gider.

Kalıcılık kuralı (§8.2'deki uyarının özeti): **seed dosyasını otomatik yazan tek akış tablo
tasarımcısının deploy'udur.** View Designer deploy'u ve editörden çalıştırılan her DDL
(view/SP/function) yalnızca veritabanına gider; kalıcı olması için
`configs/seeds/{sql|postgres}/{object|execute}/{ad}.sql` dosyası ayrıca yazılır.
Prompt ile üretimde bu ayrım seni etkilemez — dosyayı zaten sen yazarsın (§0.2 sırası) —
ama "uygulamadan ürettim, seed'i var mı?" sorusunun cevabı budur.

### 9.6 ListForm editörü — tam sekme envanteri

Wizard bir ekranı **üretir**; ince ayar `/admin/listform/edit/{listFormCode}` üzerinden yapılır
(kaynak: `edit/FormEdit.tsx` + `FormTab*.tsx`). Görünen sekmeler ekranın `ListFormType`'ına
bağlıdır (`tabVisibilityConfig`): **`Form` tipinde yalnızca** Detay, Veritabanı, Yetkiler,
Komutlar, Düzenleme, Alanlar, Form, Widget ve Alt Form sekmeleri açılır; `List` tipinde tamamı.

Her sekmenin düzenlediği kolonlar — alan alan sözleşmeleri `lowcode-reference` §1–§9'dadır:

| Sekme | Düzenlediği | Sözleşme |
| --- | --- | --- |
| **Detay** | `CultureName`, `ListFormType`, `Title`, `Name`, `Description`, `ShowNote`, `Width`/`Height`/`FullHeight`, `IsSubForm`, `SubFormsListFormType`, `LayoutJson` (varsayılan + bayraklar) | ref §5.4 · §5.6 |
| **Veritabanı** | beş alt sekme, aşağıda | ref §1 · §4 |
| **Yetkiler** | `PermissionJson` — C/R/U/D/E/I/N yetki adları | ref §5.1 |
| **Komutlar** | `CommandColumnJson` satır ekle/düzenle diyaloğu | §4.9 |
| **Sütunlar** | `ColumnOptionJson` (grid genel görünümü: kenarlık, satır rengi, kolon seçici, sabitleme, RTL…) | ref §2.1 |
| **Düzenleme** | `EditingOptionJson` + `Popup` alt nesnesi | ref §3.1 |
| **Sıralama** | `SortMode` (Single/Multiple/None) | §3 |
| **Filtreleme** | `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `FilterPanelJson` | ref §2.6 |
| **Satır** | `RowJson` (yükseklik, metin kaydırma) | ref §2.2 |
| **Arama** | `SearchPanelJson` | ref §2.6 |
| **Gruplama** | `GroupPanelJson` | ref §2.6 |
| **Seçim** | `SelectionJson` | ref §2.4 |
| **Sayfalama** | `PagerOptionJson` | ref §2.3 |
| **Durum** | `StateStoringJson` | ref §2.5 |
| **Ek Filtre** | `ExtraFilterJson` satır diyaloğu | §4.3.8 |
| **Form** | `EditingFormJson` — düzenleme formunun grup satırları | ref §3.2 |
| **Alanlar** | `ListFormField` kayıtları — alan başına 15 alt sekme, aşağıda. Satırlar sürüklenerek sıralanır (`form-fields/fieldOrder.ts`, `SortableFieldRow.tsx`): **Liste sırası** modu `ListOrderNo`'yu bütün alanlar üzerinde, **Form sırası** modu `EditOrderNo`'yu yalnızca aynı `EditGroupOrderNo` grubundaki forma giren alanlar arasında 1'den yeniden dağıtır; gruplar arası taşıma Seçenekler alt sekmesindendir. Sıra kültür/rol/kullanıcı kaydı başına ayrıdır, yalnızca değişen alanlar kaydedilir; `Update` yetkisi ister | ref §9 |
| **Kişiselleştirme** | `ListFormCustomization` kayıtları: tür (`UserUiFilter`/`GridState`/`ServerJoin`/`ServerWhere`), ad, rol/kullanıcı, veri | ref §2.5 |
| **Pivot / Tree / Gantt / Scheduler / Todo** | `PivotOptionJson` / `TreeOptionJson` / `GanttOptionJson` / `SchedulerOptionJson` / `TodoOptionJson` | ref §6–§7 |
| **Alt Form** | `SubFormsJson` | ref §5.2 |
| **Widget** | `WidgetsJson` | ref §5.3 |
| **Workflow** | `WorkflowJson` + `ListFormWorkflow` düğümleri | §4.7 |
| **Grafik sekmeleri** (Ortak, Eksen, Bölme, Seri, Animasyon, Açıklama, Zoom, Legend, Crosshair, Export) | 21 grafik JSON kolonu | ref §8 |

**Veritabanı alt sekmeleri:**

| Alt sekme | Alanlar |
| --- | --- |
| Veri Kaynağı | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit`, `DataSourceCode`, `SelectCommandType` + `SelectCommand`, `TableName` (alias), `KeyFieldName` + tipi |
| Select | `DefaultFilter`, `SelectFieldsDefaultValueJson` satır diyaloğu |
| Insert / Update / Delete | ilgili `*ServiceAddress`, `*Command`, `*BeforeCommand`, `*AfterCommand`, `*FieldsDefaultValueJson` |

`*FieldsDefaultValueJson` satır diyaloğunda `FieldName`, `SelectCommand`'in kolon listesinden seçilir ve
seçilen kolonun tipi `FieldDbType`'a yazılır (`sqlDataTypeToDbType`); liste kısıtlamaz — `Query` tipli
kaynakta kolonlar katalogdan okunamadığı ve tabloda olmayan bir parametre adı da gerekebildiği için
serbest değer de yazılabilir (`JsonRowOpDialogDatabase.tsx`).

**Alan editörü** (Alanlar sekmesinde bir satır açılınca; `form-fields/FormFieldEdit.tsx`) —
15 alt sekme; her biri `ListFormField`'ın bir kolonunu düzenler:

| Alt sekme | Kolon | Sözleşme |
| --- | --- | --- |
| Detay | `FieldName`, `CaptionName`, `PlaceHolder`, `BandName`, `AllowSearch`, `IsActive`, `Visible`, `SourceDbType`, `Alignment`, `Format`, `EditorOptions` (ham) | ref §9.7 |
| Seçenekler | `ListOrderNo`, `Width`, `SortIndex`/`SortDirection`, `AllowEditing`/`AllowAdding`, `EditorType2`, `EditOrderNo`/`EditGroupOrderNo`/`ColSpan` + **Script Builder** (`EditorScript`, §5) ve **Options Builder** (`EditorOptions`, §6) | ref §9.7 |
| Yetkiler | `PermissionJson` (Deny + C/R/U + E/I) | ref §5.1 |
| Lookup | `LookupJson` (tip, cascade, sorgu) | §4.3.4 |
| Kişiselleştirme | `ColumnCustomizationJson` (sabitleme) | ref §9.4 |
| Filtreleme | `ColumnFilterJson` | ref §9.1 |
| Başlık Filtresi | `ColumnHeaderJson` | ref §9.2 |
| Gruplama | `GroupingJson` | ref §9.3 |
| Grup Özeti / Toplam | `GroupSummaryJson` / `TotalSummaryJson` | ref §9.5 |
| Join | `JoinTableJson` | ref §9.6 |
| CSS | `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` | ref §9.7 |
| Doğrulama | `ValidationRuleJson` | §4.3.6 |
| Koşullu Biçim | `ColumnStylingJson` | §4.3.7 |
| Pivot | `PivotSettingsJson` | ref §6.2 |

Ayrıca `CustomJsSourcesJson` / `CustomStyleSourcesJson` ekran yüklendiğinde çalışacak JS/CSS
taşır — son çaredir, önce `EditorScript`/`EditorOptions` denenmelidir.

Editörün üstündeki dil/rol/kullanıcı seçicileri **varyant** düzenler (ref §5.7): seçim yapınca
aynı ekranın o bağlama özgü kopyası üzerinde çalışırsın.

> **Seed'e yansıma:** Bu ekrandan yapılan her kayıt (liste ayarları, alanlar, JSON satır
> editörleri — `ListFormsAppService`, `ListFormFieldsAppService`, `ListFormJsonRowAppService`)
> ekranın wizard seed dosyasına `WizardSeedSynchronizer` ile geri yazılır; wizard'dan üretilmemiş
> (C# seeder'la gelen platform) ekranlarda karşılık gelen dosya yoktur ve değişiklik yalnızca
> veritabanında kalır. Prompt ile üretimde bu editör
> senin "hangi anahtar nerede" haritandır: kullanıcı "ekranda şunu değiştir" dediğinde önce bu
> tablodan hangi JSON kolonuna dokunacağını bul, sonra seed dosyasında o kolonu güncelle.

---

### 9.7 Menü Yönetimi ekranları

Menü: `App.Menus` (üst) → dört ekran. **Wizard bunların çoğunu senin yerine yapar**; bu ekranlar
elle düzeltme ve wizard'ın kapsamadığı düzenlemeler içindir.

| Ekran | Route | Yetki | Ne yapar |
| --- | --- | --- | --- |
| **Routes** | `/admin/list/App.Menus.Routes` | `App.Menus.Routes` | Fiziksel React sayfalarının route kayıtları (`Key`, `Path`, `ComponentType`, `ComponentPath`, `RouteType`, `Authority[]`) |
| **Modules** | `/admin/list/App.Menus.Module` | `App.Menus.Module` | Modül adları (`Sas`, `Adm`, `Hr`, `Pub`); kök menü `ModuleId` ile buraya bağlanır. Yetkilerin `Modules` değeri kiracıdaki görünürlüğü belirler (`Sas` host, `Adm`/`Hr` kiracı) |
| **Menu List** | `/admin/list/App.Menus.Menu` | `App.Menus.Menu` | Menü kayıtlarının ham listesi |
| **Menu Manager** | `/admin/menuManager` | `App.Menus.Manager` | Sürükle-bırak menü ağacı; sıra ve hiyerarşi düzenleme |

**`Menu` kaydının alanları** (wizard bunları üretir; elle eklemen gerekirse):

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Code` | Benzersiz kod; yetki adının kökü |
| `DisplayName` | **Dil anahtarı** (düz metin değil) |
| `ParentCode` | Üst menü; boş ise kök menü |
| `Url` | Açılacak adres |
| `Icon` | react-icons adı |
| `Order` | Kardeşler arası sıra |
| `ModuleId` | Kısa rozet (`HR`, `MRP`) — kök menülerde kullanılır |
| `RequiredPermissionName` | Görünürlük yetkisi |
| `Target` / `CssClass` / `ElementId` / `IsDisabled` | Bağlantı davranışı ve görünüm |
| `UserId` / `RoleId` / `CultureName` | Kullanıcı, rol ve dil bazlı menü varyantı |

**Kurallar — prompt ile üretim yaparken:**

1. **Menüyü elle ekleme.** Yeni bir ekranın menüsü wizard seed dosyasından gelir;
   `data/App.Menus.Menu.json` (anahtar `Code`) platformun kendi ekranları ve `Pub` modülü
   (public site, §0.9) içindir. `App.Menus.Routes.json`'da yalnızca var olan satırın `Seo*`
   alanlarına dokunulur; rota eklemek/silmek/yolunu değiştirmek çerçeve dışıdır (§0.8).
2. **Route kaydı üretme.** Dinamik liste ekranları statik `/admin/list/:listFormCode` route'unu
   kullanır; custom component'lerin route'u `RoutePath` alanından türetilir. `Route` tablosu
   yalnızca fiziksel React sayfaları içindir ve prompt ile ekran üretirken böyle bir sayfa
   yazılmaz.
3. **Menü sırası** için wizard'ın `MenuOrder` alanını kullan. Menu Manager'daki taşıma/düzenleme de
   `App.Menus.Menu` ekranının seed dosyasına (`data/App.Menus.Menu.json`) ve menü adı
   `App.Languages.LanguageText.json`'a yansır (`MenuAppService` → `IListFormSeedDataSynchronizer`).
4. **Rol/dil bazlı menü varyantı** gerekiyorsa Menu List ekranından ikinci bir kayıt açılır —
   aynı `Url`, farklı `RoleId`/`CultureName`. Wizard bunu üretmez.

---

### 9.8 Wizard Manager — layout matrisi

Wizard Manager platformun en yetenekli üretim ekranıdır: tek bir tanımdan **hem Custom Component
sayfası hem de yedi farklı görünümü olan List ekranı** üretir. Bir `List` wizard'ında birden fazla
görünüm aynı anda açık olabilir; kullanıcı ekranın üstünden geçiş yapar, tercihi kullanıcı bazlı
saklanır.

| Görünüm | Bayrak | `DefaultLayout` | Zorunlu option alanı | Ne zaman aç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Grid | `Grid` | `"grid"` | — | **Varsayılan açık**; açılış görünümü |
| Card | `Card` | `"card"` | — | **Varsayılan açık** |
| Pivot | `Pivot` | `"pivot"` | — (alanın `PivotSettingsJson.IsPivot`) | **Varsayılan açık** |
| Chart | `Chart` | `"chart"` | — (`SeriesJson` boşsa kullanıcı seriyi ekranda kurar) | **Varsayılan açık** |
| Tree | `Tree` | `"tree"` | `TreeOptionDto.KeyExpr` + `ParentIdExpr` | Kendine referanslı hiyerarşi |
| Gantt | `Gantt` | `"gantt"` | `GanttOptionDto.ParentIdExpr` + `TitleExpr` + `StartExpr` + `EndExpr` | Zaman çizelgesi, bağımlılıklı görevler |
| Scheduler | `Scheduler` | `"scheduler"` | `SchedulerOptionDto.TextExpr` + `StartDateExpr` + `EndDateExpr` | Takvim/randevu |
| TodoBoard (Kanban) | `Todo` | `"todo"` | `TodoOptionDto.TitleExpr` + `StatusExpr` | Durum akışı olan işler |

Kurallar:

- **Varsayılan dörtlü:** prompt, görsel ya da tarifle üretilen her liste ekranı (Wizard `List` yolu,
  MCP `deploy_wizard`, alt form olarak kullanılan liste dahil) `Grid`, `Card`, `Pivot` ve `Chart`
  bayrakları `true` ve `DefaultLayout: "grid"` ile yazılır. Bir görünüm yalnızca istek onu açıkça
  dışarıda bıraktığında ("pivot olmasın", "sadece liste") `false` yazılır; "liste/tablo/grid" demek
  diğer üçünü kapatmak değildir. Tree/Gantt/Scheduler/Todo varsayılan kapalıdır, zorunlu alanları
  olduğu için yalnızca istenince açılır. Kod tarafı aynı varsayılanı taşır: UI wizard başlangıç
  değerleri, `ListFormWizardDto` ve `LayoutDto` — bayrak yazılmayan cevap dörtlüyü açık alır.
- Prompt bir grafik tarif ediyorsa ("aylara göre ciro") `SeriesJson` da doldurulur; tarif yoksa
  Chart açık kalır, seri kullanıcı tarafından ekranda kurulur.
- Zorunlu option alanı boşsa seeder o görünümün JSON'unu **yazmaz**; bayrak açık kalsa bile
  görünüm çalışmaz. Açtığın her görünümün option bloğunu doldur.
- `DefaultLayout`, bayrağı `true` olan bir görünüm olmalıdır.
- Aynı veri birden fazla görünümde aynı `SelectCommand` üzerinden sunulur; ayrı sorgu yazılmaz.
- Bir ekranın hem liste hem pano hem takvim olarak istenmesi **tek wizard dosyasıdır** — ikinci
  bir ekran açma.

Wizard Manager'ın kendi aksiyonları: liste/kart görünümü, arama, düzenleme (`EditFileName`),
silme, DB Migrate, Export (zip), talep export'u, Import (diff + rollback). Yetkiler
`App.Listforms.Wizard{,.Create,.Update,.Delete,.Export,.Import}`.

Her wizard'ı üreten talep listede görünür (`WizardFileInfoDto.DevRequestId/Title/Url`; başlık
talepten güncel okunur). Başlık talebin kaydını açar (`/admin/form/App.DevRequests/{Id}`); talep bu
ortamda yoksa (import edilmiş dosya) dosyadaki başlık bağlantısız gösterilir, elle eklenen wizard'da
hücre boştur. Yanındaki düğme talebin bütün wizard'larını tek arşivde indirir
(`api/app/list-form-wizard/export-dev-request{,-analysis}`, `.Export` yetkisi): kapanış tek
`WizardExportCollector` çağrısında kurulur, paylaşılan dosyalar arşive bir kez ve birleşik satırlarla
girer. Import çok wizard'lı arşivi zaten tek oturumda uygular.

Listede her ekranın üst menü zinciri (`WizardFileInfoDto.MenuPath`, Menu tablosundan; kayıt yoksa
wizard'ın `MenuParentPath` + `MenuParentCode` cevabı) görünür. Bağlı wizard'lar üst ekranın altında gruplanır
(`Dependencies`): List yolunda alt formlar, Custom yolunda component `Dependencies` zinciri —
export kapanışıyla aynı kural; wizard'ı olmayan ara component atlanır. Kök, hiçbir wizard'ın
bağımlılığı olmayan dosyadır; ortak bir alt form her üst ekranın altında tekrar görünür.
Gruplar `+`/`−` ile açılıp kapanır (varsayılan açık); arama sırasında eşleşme gizli kalmasın diye
hepsi açık gösterilir.

### 9.9 Numaratör — `Sequence` (`App.Definitions.Sequence`)

"Sipariş numarası otomatik gelsin", "talep numarası her yıl 1'den başlasın" istekleri için kod
yazılmaz; bir `Sequence` kaydı açılır ve alanın varsayılan değeri `CustomValueType: 5` ile o
kayda bağlanır (§4.3.5).

Ekran: `/admin/list/App.Definitions.Sequence` · Yetki: `App.Definitions.Sequence{,.Create,.Update,.Delete}`

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Varsayılan değerde referans verilen ad (`SiparisNo`) |
| `Prefix` / `Suffix` | Sabit ön/son ek |
| `PaddingSize` | Sayının soldan sıfırla doldurulacağı basamak (varsayılan `5`) |
| `StartNumber` / `NextNumber` / `IncrementStep` | Başlangıç, sıradaki değer, artış adımı |
| `ResetPeriod` | `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily · `4` Hourly · `5` Minutely |
| `LastPeriodKey` | Sıfırlamanın hangi dönemde yapıldığını tutar (`2026`, `202608`…). **Platform yönetir, elle yazma** |
| `FormatTemplate` | Varsayılan `{Prefix}{Number}{Suffix}` |
| `IsActive` | Pasif kayıt numara üretmez (istek hata verir) |

`FormatTemplate` token'ları — tarih token'ları .NET biçim harfleridir, **`M` ay / `m` dakikadır**:

| Token | Karşılığı |
| --- | --- |
| `{Prefix}` · `{Suffix}` | Sabit ön/son ek |
| `{Number}` | `PaddingSize` kadar soldan sıfırlanmış sıra numarası |
| `{yyyy}` · `{yy}` | Yıl (4/2 hane) |
| `{MM}` · `{M}` | **Ay** (2 hane / sıfırsız) |
| `{dd}` · `{d}` | Gün |
| `{HH}` · `{H}` | Saat |
| `{mm}` · `{m}` | **Dakika** |
| `{ss}` · `{s}` | Saniye |

Şablonda geçmeyen token yok sayılır; `{Number}` yazmayı unutursan numaratör sabit bir metin
üretir ve bunu kimse fark etmez — şablonu her zaman `{Number}` ile yaz.

Örnek — `SIP-2026-00042`: `Prefix = "SIP-"`, `PaddingSize = 5`, `ResetPeriod = 1` (Yearly),
`FormatTemplate = "{Prefix}{yyyy}-{Number}"`.

**Seed:** `data/App.Definitions.Sequence.json` (seed bayrakları kapalı — yeni numaratörü satır
olarak bu dosyaya yaz; `NextNumber` başlangıç değeridir, `LastPeriodKey` yazılmaz).

Numara **yazma anında** (Insert) alınır ve `NextNumber` ilerler; form açılışında yalnızca
önizleme istenir. Bu yüzden iptal edilen bir kayıt numarayı tüketebilir — boşluksuz numara
gerekiyorsa numarayı `InsertAfterCommand` ile SQL tarafında üret.

### 9.10 Zamanlanmış işler — `BackgroundWorker` (`App.BackgroundWorkers.RecurringJobs`)

"Her gece şu prosedür çalışsın", "her 5 dakikada bildirim kuyruğu boşalsın" istekleri.
Ekranlar: `App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` (tanımlar) ve `App.BackgroundWorkers.Jobs`
(Hangfire çalıştırma kayıtları).

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Benzersiz ad; dağıtık kilit (`DistributedLock`) bu adla alınır — aynı iş iki sunucuda aynı anda çalışmaz |
| `Cron` | Cron ifadesi (`*/5 * * * *`, `0 3 * * *`) |
| `WorkerType` | `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker · `3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker · `6` ProbationReminderWorker |
| `Scope` | `1` Host (varsayılan) · `2` Tenant · `3` All — aşağıda **Kapsam** |
| `DataSourceCode` | `BeforeSp` / `AfterSp` hangi bağlantıda çalışacak |
| `BeforeSp` / `AfterSp` | İş gövdesinden **önce ve sonra** çağrılan stored procedure adları |
| `Options` | Tipe özel JSON (MailQueueWorker için kuyruk ayarları) |
| `IsActive` | Pasifse zamanlanmaz |

**Hangfire mekaniği** (`BackgroundWorkerInitializer` + `PlatformBackgroundWorker`) — tanımlar
Hangfire'a şöyle çevrilir:

- Aktif her kayıt **kapsam başına** bir **recurring job** olur: host için id `{WorkerType}:{Name}`,
  her kiracı için `{WorkerType}:{Name}#{TenantId}`; kuyruk `platform`, zaman dilimi
  **Europe/Istanbul** — cron ifadeleri Türkiye saatine göre yazılır. Kiracı eklenip silindiğinde
  liste yeniden üretilir (`BackgroundWorkerTenantHandler`).
- Yükleme sırasında `platform` kuyruğunda kalan ama artık bir kayda denk gelmeyen job'lar
  **silinir**; yani iş listesinin tek kaynağı bu tablodur, Hangfire panelinden elle job açma.
- `MailQueueWorker` tanımı yüklenirken `Options.MailTemplate` Razor şablonu worker adıyla
  şablon deposuna da kaydedilir.

Her tetiklemede çalışma sırası:

1. **Dağıtık kilit** alınır — host kapsamında `Name`, kiracı kapsamında `Name#{TenantId}` ile;
   alınamazsa (başka instance aynı kapsamı çalıştırıyor) sessizce çıkılır.
2. `BeforeSp` doluysa `DataSourceCode` bağlantısında çağrılır.
3. Tipe göre gövde: `MailQueueWorker` → kuyruğu gönderir (§11 · reference) ·
   `SqlWorker`/`BackupWorker` → SQL gövdesi (backup hedefi `App:BackupPath` ayarı) ·
   `NotificationWorker` → bildirim kuyruğunu kanallara dağıtır ·
   `SessionCleanupWorker` → süresi geçen oturumları düşürür.
4. `AfterSp` doluysa çağrılır.
5. Hata `IExceptionNotifier`'a bildirilir ve loglanır — iş sessizce yutulmaz; çalıştırma
   geçmişi `App.BackgroundWorkers.Jobs` ekranındadır (`Tenant`, `ExecutionDate`, `Duration`,
   `Status`, `FailureReason`, `ExceptionDetails`) ve her satır tek bir kapsamın çalışmasıdır.

**Kapsam:** `Scope` alanı işin gövdesinin hangi bağlamda çalışacağını belirler —
`Host` (1) yalnızca host, `Tenant` (2) her kiracı için bir kez, `All` (3, ekranda "Host ve
Kiracılar") önce host sonra kiracılar — her biri ayrı bir iş kaydı üretir, Jobs ekranındaki `Tenant` kolonu hangi
kiracıda çalıştığını gösterir. Kiracı tablosuna dokunan bir iş `Host` kapsamında çalışırsa kiracı satırlarını
göremez; kiracı verisi işleyen her işe kapsamını ver.

**Önemli:** `SqlWorker` ve `BackupWorker` tiplerinde asıl iş `BeforeSp`/`AfterSp`
prosedürlerindedir. Yani "her gece stok kapanışı" demek = `WorkerType: 2` +
`BeforeSp: "Wms_S_NightlyClose"`. Prosedürü `sql/object/` altına yazmayı unutma.

Tanımlar değiştikten sonra zamanlayıcıya yansıması için **"Zamanlanmış işleri yeniden üret"**
çalıştırılır: toolbar butonu `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` (§9.13).

**Seed:** `data/App.BackgroundWorkers.RecurringJobs.json` (§9.15; seed bayrakları açık — ekrandan
yapılan kayıt dosyaya yansır). Prompt ile iş eklerken satırı bu dosyaya yaz; gövde prosedürü
ayrıca `sql/object/` altında durur.

**Otomasyon reçetesi** — "belirli zamanda şu iş yapılsın" taleplerinin tamamı bu üçlüyle
kurulur, kod yazılmaz:

| Talep | Kurulum |
| --- | --- |
| Zamanlanmış SQL işi (kapanış, özet tablo, temizlik) | `WorkerType: 2` + `BeforeSp` + `sql/object/` prosedürü |
| Zamanlanmış e-posta (rapor maili, hatırlatma) | `WorkerType: 1` + `Options` (Mail şablonu + `TableName`) + kuyruğa satır yazan `BeforeSp` |
| Olay bazlı bildirimlerin dağıtımı | `WorkerType: 3` + `Scope: 3` (kuyruğu host ve her kiracı için boşaltır) + Notification Type/Rule kayıtları (§9.11) |
| Oturum temizliği / yedekleme | `WorkerType: 4` / `5` (+ `App:BackupPath`) |
| Deneme süresi bitiş hatırlatması | `WorkerType: 6` + `Scope: 3`; bildirim tipi `DenemeSuresiBitiyor`, alıcı/kanal tipin kurallarından |

**Zamanlanmış e-posta (`MailQueueWorker`)** — "her sabah geciken siparişler listesi şu kişilere
mail atılsın" isteğinin yolu budur. Worker'ın `Options` alanı bir `MailQueueWorkerOptions`
JSON'udur:

```jsonc
{ "MailType": "OrderDelay", "MailSubject": "Geciken Siparişler",
  "MailTemplate": "<h3>Geciken siparişler</h3>@Model.Tables[0]",
  "TableName": "{0:MT3_GECIKEN_SIPARIS:IN:Order Delay Notification:0:}" }
```

- `MailTemplate` Razor ile render edilir (`EmailLayout` düzeni içinde).
- `TableName` maildeki tabloları tanımlar; `IN` gövdeye gömülür, `PDF`/`XLS`/`TXT` ek dosya olur.
- Gönderilecek satırlar `BackgroundWorker_MailQueue` kuyruk tablosuna yazılır
  (`To`, `MailParameter`, `TableName`, `TableParameter`, `Attachment`, `RelatedRecordId`);
  kuyruğa yazma işi genellikle `BeforeSp` prosedüründe yapılır. Ayrıntılı biçim
  `api/modules/Sozsoft.MailQueue` modülündedir.

### 9.11 Bildirimler (`App.Notifications.*`)

Dört ekran, tamamı **Administration › Bildirimler** altındadır: **NotificationTemplates** (mesaj
şablonları), **NotificationTypes** (olay türü), **NotificationRules** (kim, hangi türde, hangi
kanaldan alacak), **Notification** (üretilmiş bildirimler / geçmiş **ve** elle gönderim formu —
kod tekildir: `App.Notifications.Notification`). Dört tablo da kiracı kapsamındadır
(`Adm_T_NotificationTemplate`, `Adm_T_NotificationType`, `Adm_T_NotificationRule`,
`Adm_T_Notification`); kendi veritabanı olan kiracı tür ve kuralları seed dosyasından alır; host veritabanını paylaşan
kiracıya aynı dosyalardaki küme yeni kimliklerle kopyalanır (`NotificationTenantDefaultsSeedContributor`,
`README.md` §13.5.1).

| `NotificationRule` alanı | Anlam |
| --- | --- |
| `NotificationTypeId` | Hangi tür olay (`YeniSiparis`, `YeniKullanici`…) |
| `RecipientType` + `RecipientId` | `User` / `Role` / `OrganizationUnit` / `All` / `Custom` + kullanıcı adı, rol adı ya da birim kodu |
| `Channel` | `Mail`, `Sms`, `WhatsApp`, `Telegram`, `Rocket`, `Desktop`, `UiToast`, `UiActivity` — ekran etiketi `App.NotificationChannel.{Kanal}` (eski `App.StaticLookup.*` kanal anahtarlarını kullanma) |
| `IsActive` | Kural açık mı |
| `IsFixed` | Kullanıcı profilinden kapatılamaz (zorunlu bildirim) |
| `IsCustomized` | Kullanıcı kendi tercihini yazmış (yalnız sahibini kapatır, alıcıyı kurallar belirler) |

Bildirim üretme yolu: bir `Notification` kaydı oluşur (tür, kural, kanal, alıcı `UserId`,
`Subject`, `Message`) ve `NotificationWorker` (§9.10, `Scope: 3`) kuyruğu kanala göre gönderir;
kayıt anında `/notificationhub` üzerinden de duyurulur. Kayıt SQL tarafından (`InsertAfterCommand`,
prosedür) ya da Dynamic Service'ten yazılabilir. Bayrak sırası: `IsSent` olmadan `IsRead`
yazılmaz, `IsRead` ile `ReadTime` birlikte yazılır.

Kural yazmadan gönderim istendiğinde ayrı bir ekran/tablo açılmaz: **Notification** ekranının
ekleme formu `list-form-dynamic-api/notification-insert` ucuna bağlıdır (`CreateNotificationInput`,
yetki `App.Notifications.Notification.Create`). Form alıcıyı (`UserId`) ve kanalı
(`NotificationChannel`) çoklu seçer (`dxTagBox`, §4.3.2.1), şablon (`NotificationTemplateId`)
seçilirse boş bırakılan `Subject`/`Message` şablondan dolar; mesajda `{AdSoyad}`, `{KullaniciAdi}`,
`{Eposta}`, `{Tarih}`, `{Saat}`, `{Kiraci}` yer tutucuları çözülür. Uç her alıcı × kanal için bir
satır yazar, bildirim tipi `Manuel`'dir.

**Seed:** `data/App.Notifications.{NotificationTemplates,NotificationTypes,NotificationRules}.json`
(§9.15; seed bayrakları açık, `Order` ile tür → kural sırası). Üretilmiş bildirimler seed'lenmez.

Onay akışındaki **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden); UI bildirimi
istiyorsan ayrıca bir bildirim kuralı gerekir.

### 9.12 Raporlar (`App.Reports.*`)

Raporlama DevExpress XtraReports tabanlıdır ve iki katmanı vardır:

| Katman | Ne |
| --- | --- |
| **Hazır (predefined) raporlar** | `DynamicGrid`, `DynamicTree`, `DynamicForm` — o anki ekranın sütunlarını, filtrelerini ve verisini alıp yazdırılabilir çıktı üretir |
| **Rapor şablonları** | `App.Reports.ReportTemplates` + `App.Reports.Categories` ekranlarındaki kayıtlar. `Raporlar` kategorisindeki şablon `DynamicReport` ile basılan HTML'dir; Id'siyle açılır, MCP `save_report_template` ile eklenir |

Route'lar: görüntüleyici `/admin/reports/{report}/view/{id?}/{listFormCode?}`, tasarımcı
`/admin/reports/{report}/design/{id?}/{listFormCode?}`.

- Her List ekranının araç çubuğundaki rapor aksiyonu `DynamicGrid` (TreeList'te `DynamicTree`)
  raporunu **o anki filtrelerle** açar; bunun için hiçbir tanım yapılmaz.
- Kendi düzeni istenen kayıt çıktısı (sertifika, taahhütname, teklif, iş emri) **`Raporlar`
  kategorisinde bir `DynamicReport` şablonudur**: `HtmlContent` A4'e basılan HTML'dir, ayrı bir
  `.repx` çizilmez. Kayıtsız görüntüleme `/admin/reports/DynamicReport/view/{ŞablonId}`
  (`Standard Taahhütname` gibi). Bir ekran satırından açılınca adres
  `/admin/reports/DynamicReport/view/{ŞablonId}/{ListFormCode}?recordId=@{KeyFieldName}` olur ve
  HTML'deki `{{AlanAdi}}` yer tutucuları o kaydın alanlarıyla doldurulur. Değer, form raporunun
  bastığı metindir (lookup görünen metni, statik lookup karşılığı, tarih/sayı biçimi) ve HTML
  olarak kodlanır. Kayıt ekranın okuma yetkisi ve kiracı filtresiyle okunur. `@@date` rapor
  tarihidir. Ekranda alanı olmayan bir değer yer tutucu olamaz; gerekiyorsa ekrana gizli alan
  olarak eklenir.
- Şablon kiracıda bulunamazsa host şablonu kullanılır: host şablonu ürünle gelen ortak tasarımdır,
  basılan veri yine kiracının kendi ekranındandır.
- Şablon ekrana `CommandColumnJson` satır butonu ile bağlanır; koşullu buton `VisibleExpression`
  ile yazılır. Örnek: sertifika yalnızca katılan katılımcıda görünür,
  `((e)=> e.row.data.AttendanceStatus === 'Attended')`.
- **MCP ile:** `list_report_templates` → `save_report_template` (`category: "Raporlar"`,
  `htmlContent`, `listFormCode`). `listFormCode` verilirse yer tutucular o ekranın alanlarına
  göre doğrulanır ve cevapta `rowButton` döner. Buton ekranın wizard cevabına `CommandColumns`
  elemanı olarak yazılır (§4.9) ve `deploy_wizard` ile gider. Ekran henüz migrate edilmediyse
  `listFormCode` verilmez; buton adresi `viewUrl` + `/{ListFormCode}?recordId=@Id` ile yazılır.
  Sıra: önce ekran(lar) `deploy_wizard`, sonra şablon `save_report_template`, sonra butonlu ekran
  `deploy_wizard` (`replaceFileName`) — ya da şablon önce kaydedilip Id'si butona yazılır. Yeni
  kategori (`save_report_category`) yalnızca istenince açılır.
- Rapor şablonu **eksik yetenek değildir**: sertifika/taahhütname/belge çıktısı isteyen bir talep
  bu araçlarla üretilir; analizde "tasarımcıda çizilir" ya da "seed'e yazılmaz" gerekçesiyle
  `Ready to Start` engellenmez.
- Rapor şablonları ve kategorileri `data/App.Reports.{ReportTemplates,Categories}.json` ile
  seed'lenir ve seed bayrakları açıktır: ekrandan ya da MCP'den yapılan kayıt dosyaya yansır
  (§9.14). `DynamicReport/design` ile kaydedilen sayfa çerçevesi (`.repx`) sunucudaki
  `PredefinedReports/Reports` klasörüne yazılır, seed'e girmez.

### 9.13 `UiEvalService` — buton ve script'ten çağrılabilen platform aksiyonları

`CommandColumnJson.OnClick` ve `EditorScript`'in `custom` tarifi `eval` ile çalıştığı için
platformun hazır aksiyonları buradan çağrılır. Uydurma metot yazma; kullanılabilir olanlar:

| Çağrı | Ne yapar | Sunucu yetkisi |
| --- | --- | --- |
| `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` | Zamanlanmış iş tanımlarını yeniden üretir | — |
| `UiEvalService.ApiClearRedisCache()` | Uygulamanın dağıtık önbellek anahtarlarını ve dil sözlüğünün süreç içi kopyasını temizler (`DistributedCacheCleaner`) | `App.Languages.LanguageText` |
| `UiEvalService.ApiKickUser(userId, gridRef)` | Kullanıcının oturumunu düşürür, grid'i yeniler | — |
| `UiEvalService.ApiDeleteDynamicService(id, gridRef)` | Dynamic Service kaydını onay alarak siler (yüklü assembly de düşer), grid'i yeniler | `App.DeveloperKit.DynamicServices.Delete` |
| `UiEvalService.ApiDbMigrate()` | Önce onay sorar (`App.DbMigrate.ConfirmMessage`), sonra migration + seed akışını başlatır, log panelini açar. Kendi onay diyaloğu olan `DbMigrateButton` (SQL Query Manager, Wizard Manager) ikinci parametreyle (`confirmed: true`) bu adımı atlar | `App.Setup.Migrate` |

### 9.14 Platformun hazır gelen diğer konfigürasyon ekranları

Bir istek geldiğinde **önce bu listeye bak**: karşılığı olan bir ekran varsa yeni artefakt
üretilmez, var olan ekrandan kayıt girilir. Aşağıdaki tablo sık kullanılanların özetidir; Saas ve
Administration menülerindeki **ekranların tamamı, tabloları, kapsamı ve hangi talepte
kullanılacağı** `lowcode-reference.instructions.md` §12'dedir.

| İstek | Ekran / kayıt | Route |
| --- | --- | --- |
| "Belge numarası otomatik olsun" | Sequence (§9.9) | `/admin/list/App.Definitions.Sequence` |
| "Şu iş her gece çalışsın" | Recurring Jobs (§9.10) | `/admin/list/App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` |
| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Types + Rules (§9.11) | `/admin/list/App.Notifications.NotificationRules` |
| "Fatura/teklif/sertifika çıktısı" | Report Templates — `Raporlar` kategorisi, `DynamicReport` (§9.12); MCP `save_report_template` | `/admin/list/App.Reports.ReportTemplates` |
| "Yeni bir veritabanı bağlantısı" | Data Source | `/admin/list/App.DataSource` |
| "Uygulama ayarı (e-posta, limit, açık/kapalı)" | Setting Definitions + Ayarlar ekranı | `/admin/list/App.SettingDefinitions` · `/admin/settings` |
| "Metin/çeviri değişsin" | Languages + Language Texts | `/admin/list/App.Languages.LanguageText` |
| "Yetki/rol/kullanıcı düzenlemesi" | Roles · Users · Permissions · Organization Units | `/admin/list/AbpIdentity.Roles` · `/admin/ous` |
| "Şube kırılımı" | Branches | `/admin/list/App.Branches` |
| "Kimin ne yaptığını görelim" | Audit Logs · Sessions · Activity Log | `/admin/list/App.IdentityManagement.AuditLogs` |
| "Belirli saatlerde/IP'lerden girilsin" | Work Hours · IP Restrictions | `/admin/list/App.Restrictions.WorkHour` |
| "Dosya yükleme/yönetme" | File Manager | `/admin/files` |
| "Global aramada çıksın" | Global Search kayıtları (`System`, `Group`, `Term`, `Weight`, `Url`) | `/admin/list/App.Definitions.GlobalSearch` |
| "Duyuru, anket, sosyal akış, etkinlik" | İK › Intranet ekranları | `/admin/list/App.Hr.Intranet.*` |
| "Çalışan kendi izin/puantaj/performans/kişisel bilgisini görsün" | Profil sekmeleri (Çalışan Bilgileri · İzinlerim · Puantajım · Performansım) + Intranet panosu widget'ı; persona ekranı menüsüz `App.Hr.My*` wizard'ıdır (§0.12.1) | `/admin/profile/*` · `/admin/intranet` |
| "Para birimi, ülke/il/ilçe, birim, sektör…" | Definitions ekranları | `/admin/list/App.Definitions.*` |
| "Departman, pozisyon/ünvan, yetkinlik, organizasyon şeması" | İK › Definitions · Org Chart (şube bazlı departman/pozisyon) | `/admin/list/App.Hr.*` · `/admin/organization` |
| "Eğitim, araç/şoför/araç masrafı, vardiya, olay günlüğü, disiplin dosyası" | İK › Trainings · Vehicles · Shift · Event Log · Disciplinary Case | `/admin/list/App.Hr.{Training,Vehicle,Driver,VehicleExpense,VehicleMovement,Shift,EventLog,DisciplinaryCase}` |
| "İşe alım: kadro talebi, ilan, aday, başvuru, mülakat, teklif" | İK › Recruitment | `/admin/list/App.Hr.{StaffRequest,JobPosting,Candidate,JobApplication,Interview,JobOffer}` |
| "Menü düzeni" | Menu Manager (§9.7) | `/admin/menuManager` |
| "Genel siteye sayfa" | Custom Component (`Pub` modülü) — Visual Designer'dan yeni component + `Pub` menü kaydı | `/admin/developerkit/components/design/:id` (README.md §10.4) |
| "Yapay zekâ asistanı" | AI Bot tanımları | `/admin/list/App.Definitions.AiBot` |

> **Seed durumu — hangi kayıt dosyaya düşer?** Bir kayıt ekranının `ListForm.SeedFilePath`'i
> doluysa veritabanı sıfırlandığında `data/` dosyasından döner (§9.15); değilse yalnızca
> veritabanında yaşar. Üç durum vardır:
>
> | Durum | Ekranlar (örnek) | Prompt ile kayıt eklerken |
> | --- | --- | --- |
> | Seed bayrakları açık — ekrandan yapılan kayıt dosyaya yansır | RecurringJobs, NotificationTemplates/Types/Rules, SettingDefinitions, AiBot, CustomEndpoints, DynamicServices, CustomComponents, McpServers, IntranetWidgets, ReportTemplates/Categories, `App.Menus.*`, `Abp.Identity.Permission*` | Satırı `data/{ListFormCode}.json`'a yaz (rapor şablonu için `save_report_template`) |
> | `SeedFilePath` dolu, bayraklar kapalı — dosya migrate'te uygulanır, ekrandan yapılan değişiklik dosyaya **yansımaz** | Sequence, GlobalSearch, Currency, ContactTitle, Country/City/District, Uom, Hr Department/JobPosition/SkillType, WorkHour, Intranet, Blog, Forum, Orders tanımları | Satırı dosyaya yaz; ekrandan eklenen kayıt teslim sayılmaz |
> | `SeedFilePath` boş — yalnızca veritabanı | DataSource, Languages, Branches, Roles/Users/Tenants, AuditLogs, IpRestrictions, Notification (geçmiş), BackgroundWorkers.Jobs | `sql/execute/{Ad}.sql` altında **varsa güncelleyen/yoksa ekleyen** bir prosedür (§8.4) |
>
> Tam liste `ListFormSeeder_Saas.cs` / `ListFormSeeder_Administration.cs` / `ListFormSeeder_Hr.cs` içindeki `SeedFilePath`
> ve `SeedSync*` atamalarıdır. "Ekranı ürettim ama numaratörü/zamanlanmış işi de kurdum" diyorsan,
> o kayıtların seed karşılığını da yazmadıysan teslim eksiktir.

---

### 9.15 Artefakt G — Liste verisi seed dosyası (`data/{ListFormCode}.json`)

Ekrandan girilen kayıtların (widget tanımı, parametre tablosu, sabit liste) veritabanı
sıfırlandığında geri gelmesi için kullanılır. Bağlantı ListForm kaydındaki `SeedFilePath`
alanıdır; boşsa ne geri yükleme ne de senkronizasyon yapılır.

**Hedef dosya ya da klasördür.** Klasör modunda da her dosya aynı zarfı (`ListFormCode`,
`KeyFieldName`, `GeneratedAt`, `Order`, `Rows`) taşır; `Rows` tek satırdır ve dosya adı
`{anahtar}.json`'dur. Ekranın `SeedFilePath`'i varsayılan `data/{ListFormCode}.json` iken
diskte `data/{ListFormCode}/` klasörü varsa migrate yolu klasöre çevirir. `SeedFilePath` `.json` ile bitiyorsa bütün satırlar tek
dosyadadır (varsayılan). Uzantısız yazılırsa hedef klasördür (`data/{ListFormCode}`) ve her satır
`{anahtar}.json` olarak kendi dosyasında durur; klasör yoksa ilk kayıtta oluşturulur. Klasör modu
satırı büyük ya da sık yazılan ekranlar içindir — şu an tek örnek Custom Components
(`SeedPathResolver.GetDataFolderPath`). Uygulayıcı `data/` altını özyinelemeli tarar ve bir
klasörün tamamını **tek unit of work'te**, ekran tanımını bir kez çözerek uygular; dosyadaki
`ListFormCode` boşsa ekran kodu klasör adından gelir. Ekrandaki hangi işlemin dosyaya
yansıyacağını `SeedSyncInsert`, `SeedSyncUpdate` ve `SeedSyncDelete` bayrakları belirler — üçü de
kapalıyken dosya yalnızca seed sırasında okunur, hiç yazılmaz.

```jsonc
{
  "ListFormCode": "App.DeveloperKit.IntranetWidgets",
  "KeyFieldName": "Id",
  "GeneratedAt": "2026-09-04T00:00:00Z",
  "Rows": [
    { "Id": "542e0ab0-…", "Code": "documents", "Column": 0, "Order": 20, "IsActive": true }
  ]
}
```

| Alan | Sözleşme |
| --- | --- |
| `ListFormCode` | Verinin ait olduğu ekran; dosya adıyla aynı olmalı. Boşsa dosya adı (klasör modunda klasör adı) kullanılır |
| `KeyFieldName` | Satırların eşleştiği anahtar alan; **dosyadaki değer ekranınkini ezer**, boşsa `ListForm.KeyFieldName`. İş anahtarıyla eşleşen dosyalar (`Abp.Identity.Permission*` → `Name`, `App.Menus.Menu` → `Code`) `Id` taşımaz |
| `Order` | Uygulama sırası; küçük olan önce uygulanır (route → modül → menü, yetki grubu → yetki, ülke → il → ilçe, bildirim tipi → kural). Yoksa `0`, eşitlikte yola göre sıralanır. Klasör modunda ilk dosyadan okunur; senkronizasyon yeni satır dosyasına kardeşinin değerini kopyalar |
| `Rows` | Ekranın select alanlarından oluşan satırlar. Enum'lar **sayı** olarak yazılır (SQL kolonu ne ise o); dil anahtarları `::` öneki olmadan yazılır |

Kurallar:

- **Anahtar dosyada durur.** Insert varsayılanları anahtarı `@NEWID` ile üretir; `ListFormSeedDataApplier`
  dosyadaki anahtarı geri yazar, böylece aynı dosya birden çok kez uygulandığında kopya kayıt oluşmaz.
  Elle dosya yazarken anahtarı sabit yaz: `Guid` anahtarlı satırda iş anahtarından türetilmiş
  (v5 biçimli) sabit bir GUID; her çalıştırmada yeni GUID üretme.
- **Identity anahtarlı tablolarda satır anahtarsız yazılır.** `Id` alanı dosyada yoksa anahtar
  veritabanına bırakılır; satırın var olup olmadığı dosyadaki **tüm alan değerlerinin**
  (tenant kapsamı dahil) eşleşmesine bakılarak belirlenir — bu satırlar hiçbir zaman güncellenmez.
- **Dosyadaki değer varsayılanı ezer.** `InsertFieldsDefaultValueJson` yalnızca dosyada bulunmayan
  alanları doldurur (audit kolonları, kapsam, anahtar); ekrandan kayıtta ise varsayılan girilen değeri ezer.
- **`@USER:kullanıcıAdı`** değeri seed sırasında o kullanıcının anahtarına çözülür; kullanıcı anahtarları
  her kurulumda yeniden üretildiği için dosyaya GUID yazılmaz. Kullanıcı bulunamazsa alan boş kalır.
- **Migrate yalnızca ekler:** anahtarı veritabanında bulunmayan satırlar `INSERT` edilir; var olan
  kayıt güncellenmez (her migrate'te ekrandaki güncel değerler dosyadaki eskisiyle ezilmesin diye)
  ve dosyada olmayan satır silinmez. Wizard import'unun kapanışı ise `overwriteExisting` ile
  çalışır: var olan satır güncellenir, soft delete izi temizlenir (§7.7). Her hedef kendi unit of
  work'ündedir; birinin hatası diğerlerini durdurmaz.
- **Toplu yazım:** hedef tablonun anahtarları tek sorguda okunur; anahtarlı yeni satırlar ekranın
  insert komutuyla (`InsertCommand` dahil) parametreleri `@p{sıra}_{ad}` olarak yeniden adlandırılıp
  komut başına en fazla 2000 parametreyle toplu gönderilir. Anahtarsız satırlar tek tek eşleşir.
- **Senkronizasyon tüm listeyi yazar:** dosyanın listeyle yeniden yazıldığı durumlarda satırlar
  sayfa sayfa (10000) okunur; sayfa sınırı satır kaybettirmez.
- **Yazma yönü bayrağa bağlıdır:** `list-form-data/*` ve `list-form-dynamic-api/*` uçlarında
  insert → `SeedSyncInsert`, update → `SeedSyncUpdate`, delete → `SeedSyncDelete`; ImportManager
  toplu yüklemesi `SeedSyncInsert` bayrağına bakar ve dosyayı listenin tamamıyla yeniden yazar.
- Audit/tenant kolonları dosyaya yazılmaz; `InsertFieldsDefaultValueJson` + kapsam üretir.

## 10. Uçtan uca reçeteler

### 10.1 "Var olan bir tablo için ekran aç"

1. Tablo yoksa SQL Table Designer ile oluştur (varsayılan kolonlarla).
2. Ekran birden çok tablodan besleniyorsa View Designer ile view üret.
3. Wizard: menü/kimlik → veri ayarları (`SelectCommandType` + `SelectCommand` + anahtar) →
   alanlar → (gerekiyorsa) alt form/widget/workflow → yayınla.
4. Hesaplanan alanlara `EditorScript`, biçimli alanlara `EditorOptions` ver.
5. Doğrula: menü görünüyor mu, yetkiler roldeki kullanıcı için doğru mu, tenant filtresi
   çalışıyor mu, seed dosyası oluştu mu.

### 10.2 "Ana-detay ekranı"

1. Detay ekranını **menüsüz wizard** ile üret (`CreateMenu: false`).
2. Ana ekranın `SubForms` listesine `ParentFieldName` → `ChildFieldName` eşlemesini ve `DbType`
   ekle.
3. İki ekranın yetkileri ayrıdır; detayın yetkisi verilmemişse sekme görünmez.

### 10.3 "Serbest yerleşimli sayfa / dashboard"

1. Gerekli endpoint'ler yoksa CRUD Endpoint üret.
2. Custom Components ekranı → yeni satır → **Design** → Visual Designer:
   `PageContainer` → `FlexRow` → içine `platform` düğümleri (`listFormCode` ile) ve/veya `Form`.
3. Veri kaynaklarını Data sekmesinden bağla; filtreleri `route`/`query`/`record` kaynaklarıyla
   kur, `required` bayrağını bilinçli seç.
4. Görünürlük ve komut yetkilerini ver (`designerPermission`, `*Permission`).
5. Wizard `ComponentKind: 1` ile menüye bağla.
6. Doğrula: `data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json` içindeki satır ve ilgili `crud/*.json` dosyaları oluştu mu.

### 10.4 "Kanban panosu"

1. Tabloda durum kolonu olsun (`Status`).
2. Wizard'da `Todo: true`, `DefaultLayout: "todo"`, `TodoOptionDto` içinde `TitleExpr`,
   `StatusExpr`, `StatusOrder` (kolon sırası), `AssigneeExpr`, `DueDateExpr` doldur.
3. Kolonlar `statusExpr` değerlerinden üretilir; kartlar sürüklenerek durum değiştirir, panodan
   yeni kolon eklenebilir.

---

### 10.5 "Rapor sorgusunu API olarak aç"

1. Sorguyu SQL Query Manager'da yaz ve çalıştır, sonucu doğrula.
2. Tekrar kullanılacaksa view olarak deploy et (`sql/object/…`), tek seferlikse Custom Endpoint
   içinde bırak.
3. Custom Endpoints ekranından kaydı oluştur: `Url`, `Method`, `DataSourceCode` (kullanıcının
   kendi tenant veritabanı isteniyorsa `"!Tenant"`), `Sql`, `ParametersJson`, `PermissionsJson`.
4. Parametreleri `Query`/`Path`/`Body` olarak tanımla; hiçbirini SQL'e string birleştirme ile
   koyma.
5. Erişimi `PermissionsJson` ile daralt; dispatcher kapısının (`…CustomEndpoints.Get` vb.)
   ilgili rolde açık olduğunu doğrula.

### 10.6 "Konfigürasyonla çözülemeyen iş mantığı"

Eksik olan bir **bileşen olayı/prop'u/küçük yeteneğiyse** bu reçete değil §7.3'teki not
geçerlidir: var olan bileşene eklenir, yeni bileşen ya da Developer Kit ekranı üretilmez.

1. Önce gerçekten çözülemediğini göster: ListForm + SQL + Custom Endpoint neden yetmiyor,
   bir iki cümleyle yaz.
2. Dynamic Service oluştur; sınıf `ApplicationService`'ten (ya da ondan türeyen
   `PlatformAppService`'ten) türesin, adı `AppService` ile bitsin, `[Authorize(...)]` ile koru (§9.3.1).
3. **TestCompile** → hatasız → **Publish**. `CompilationStatus` `Success` olmadan yayınlama.
4. Swagger'da `ControllerName` altında göründüğünü doğrula.
5. Ekran tarafında bu servisi ya ListForm'un `*ServiceAddress` alanından ya da Custom
   Component'in bir data source'undan tüket.

### 10.7 Şablon senaryo — "onaylı talep formu" (avans, izin, masraf, satın alma…)

Bu tür isteklerin tamamı aynı iskeleti kullanır. Kullanıcı "avans talep formu istiyorum" dediğinde
üretilecek dosya seti:

```
configs/seeds/
├── sql/object/Hr_T_AdvanceRequest.sql              ← tablo (+ postgres/object/… PG eşi, §8.3.1)
├── crud/Hr_T_AdvanceRequest.json                   ← yalnızca Custom Component yolunda gerekir
├── data/App.DeveloperKit.CustomComponents/{Id}.json     ← yalnızca serbest yerleşim isteniyorsa
├── wizard/AdvanceRequestApprovals.json             ← (varsa) menüsüz alt ekran, küçük SeededAt
└── wizard/AdvanceRequests.json                     ← ana ekran + menü + yetki + dil + onay akışı
```

**Karar:** Talep formu **standart bir kayıt listesi + düzenleme formu + onay akışı** ise
`ComponentKind: 0` (List) yeter ve component seed verisi + `crud/` dosyalarına hiç gerek yoktur. Custom
Component yoluna yalnızca serbest yerleşim (özet kartlar, çok adımlı sihirbaz, gömülü panolar)
isteniyorsa geçilir.

**Adım adım:**

1. **Tablo** — iş kolonları + §8.1 varsayılanları. Onay akışı için dört kolon şarttır:
   durum (`Status`), onaylayan (`ApproverId`), onay tarihi (`ApprovalDate`), açıklama
   (`ApprovalNote`). Talep sahibi için de bir kolon (`EmployeeId`) bulunmalıdır.
2. **Wizard dosyası** — §4.4'teki iskelet:
   - `IsTenant: true` (tabloda `TenantId` var), `IsDeletedField: true`, `IsCreatedField: true`
   - `MenuParentCode` = modül kökü (`App.Hr`); yoksa wizard yaratır, `Order = max + 1`
   - `PermissionGroupName` = `App.Hr`, EN + TR görünen adlarıyla
   - Görünümler: varsayılan dörtlü (`Grid` + `Card` + `Pivot` + `Chart`, `DefaultLayout: "grid"`);
     durum akışı görsel isteniyorsa ek olarak `Todo: true` + `TodoOptionDto` (§9.8)
3. **Alanlar** — `Groups` içinde iki grup mantıklıdır: "Talep" (tutar, tarih, açıklama) ve
   "Onay" (durum, onaylayan, onay tarihi, onay notu). Onay grubundaki alanlar
   `EditorOptions: "{\"readOnly\":true}"` ile kilitlenir; kullanıcı doldurmaz, akış doldurur.
4. **Hesap ve varsayılanlar** — `EditorScript` ile:
   - Talep tarihi form açılışında bugün: `today` tarifi, tetikleyici `open`
   - Tutar × oran gibi hesaplar: `multiply` / `percent`
   - Eşik üstü tutarda uyarı: `notify` ya da `ask`, koşulu `greaterThan`
5. **Onay akışı** — §4.7'deki `WorkflowDto`. Tipik grafik:
   `Start → Compare (tutar eşiği) → Approval (yönetici) / Approval (üst yönetici) → Inform → End`.
   `ApprovalIsFilterUserName: true` ile herkes yalnızca kendi onayına düşenleri görür,
   `ApprovalIsResetWorkflow: true` ile kayıt güncellenince akış başa döner.
6. **Yetki** — wizard `App.Hr.AdvanceRequests` kökünü ve `.Create/.Update/.Delete/.Export/
   .Import/.Note` alt yetkilerini üretir. Onaylayanların rolüne kök + `.Update` verilir;
   talep sahiplerine kök + `.Create` yeter.
7. **Dil** — menü/başlık/açıklama metinleri wizard dosyasındaki `Language` bölümünden,
   alan başlıkları her `Items` öğesinin `En`/`Tr` alanlarından üretilir.
   Ayrıca `data/App.Languages.LanguageText.json`'a dokunmaya gerek yoktur.
8. **Teslim** — dosyaları listele, DB Migrate gerektiğini söyle, §11 kontrol listesini geç.

**Bu iskeletin türevleri:** izin talebi (tutar yerine gün sayısı, `days` tarifi), masraf talebi
(alt form olarak masraf kalemleri → menüsüz wizard + `SubForms`), satın alma talebi (kalemler +
tedarikçi lookup'ı + iki kademeli onay).

---

## 11. Teslim öncesi kontrol listesi

- [ ] Menü, route ve ekran sözleşmesi birbirini gösteriyor.
- [ ] Kök yetki + aksiyon yetkileri var; menü `RequiredPermissionName` ile bağlı.
- [ ] Yetki grubunun EN + TR görünen adı var.
- [ ] Kullanıcıya görünen her metnin EN + TR dil anahtarı var; anahtar tekrar edilmemiş.
- [ ] `IsTenant` (ve gerekiyorsa `IsBranch`/`IsOrganizationUnit`) doğru; sorgular tenant güvenli.
- [ ] Tüm SQL parametreli; string birleştirme yok.
- [ ] `DeleteCommand = DefaultDeleteCommand("{Tablo}")`.
- [ ] Seed dosyası oluştu; `InsertedRecords` yalnızca gerçekten yaratılan kayıtları içeriyor.
- [ ] Bağımlılıklar (custom component, crud endpoint, sql nesnesi) da seed'li.
- [ ] Hazır ekranlara eklenen kayıtlar (Sequence, zamanlanmış iş, bildirim tipi/kuralı, Custom
      Endpoint…) ekranın `data/` dosyasına yazıldı; `SeedFilePath`'i olmayan ekranın kaydı için
      `sql/execute/` altında geri getirici prosedür var (§9.14).
- [ ] Export zip'i başka bir ortamda açıldığında ekran ayağa kalkıyor.
- [ ] Geri alma yolu yazılı: Wizard Manager'dan ya da MCP `delete_wizard` ile sil → dosya,
      veri aynası ve `InsertedRecords` içindeki kullanılmayan kayıtlar gider; tablo yalnızca
      onayda seçilirse (MCP: `dropTables: true`) scripti ve crud dosyasıyla düşer (§4.5).
      Dosyayı diskten silmek kayıtları temizlemez.
- [ ] Modül dokümanı (`configs/seeds/docs/modules/{Menü}.md`) yazıldı ya da güncellendi; analiz/kararlar,
      ekranlar, hesaplar ve yetkiler üretilen artefaktların gerçek adlarıyla yazılı, README §10.5
      dizininde satırı var (§0.13).

Prompt ile üretim yaptıysan ek olarak:

- [ ] Dosyalar `configs/seeds/` altındaki doğru klasörde (§0.1).
- [ ] Üretim sırası doğru (§0.2) ve bağımlı wizard'ın `SeededAt` damgası daha büyük.
- [ ] Tablo/kolon adları uydurulmadı; ya var olan nesneden okundu ya da `sql/object/` altında
      üretildi.
- [ ] `KeyFieldDbSourceType`, tablodaki `Id` tipiyle uyumlu.
- [ ] Liste ekranında `Grid`/`Card`/`Pivot`/`Chart` açık, `DefaultLayout: "grid"`; kapalı olan
      görünüm yalnızca istek onu açıkça dışarıda bıraktığı için kapalı (§9.8).
- [ ] Açılan her görünümün zorunlu option alanı dolu (§9.8).
- [ ] Alt form olarak üretilen her ekranda (menüsüz ya da menülü) `Widgets` boş (§4.6.1 istisna).
- [ ] `AllowDetail: true` yalnızca `SubForms` taşıyan listede; alt formu olmayan liste ve alt form ekranının kendisi `false`.
- [ ] Menüsüz alt formun yetkisi ana ekranın (ya da bağlı olduğu alt formun) yetkisinin altında;
      `Form` sekmesinin hedefi `AllowAdding` + `AllowUpdating` açık (§4.6).
- [ ] List ekranında en az 3 kartlık `Widgets` var (istisna değilse); kiracı tablosunda her kart
      `"TenantId" = '@TENANTID'` taşıyor, başlıklar dil anahtarı, kolonlar doğrulandı (§4.6.1).
- [ ] Custom component'te route yetkisiz üretildiği için koruma bileşenin içinde
      (`designerPermission` / `*Permission` / `checkPermission`).
- [ ] Custom component visual modda ise `Props.visualDesigner` ile `Code` marker'ı aynı dokümanı
      taşıyor.
- [ ] Menü ve route elle eklenmedi; wizard dosyasından geliyor.
- [ ] List ekranı deploy ile üretildi (wizard ekranı / MCP `deploy_wizard`) ya da elle yazılan
      dosya `ListForm` + `Fields` bölümlerini taşıyor (§4.1).
- [ ] Kullanıcıya hangi dosyaların üretildiği ve DB Migrate gerektiği söylendi.
- [ ] Keşif turu işletildi (§0.6): Tur 1 soruları soruldu, yol için gerekçe verildi ve tarif
      üretimden **önce** onaylatıldı — kullanıcı "sorma / sen seç" demedikçe.
- [ ] Tarifte varsayılanla doldurulan satırlar `(varsayılan)` olarak işaretlendi ve üretim
      sonunda ayrıca hatırlatıldı (§0.6.6).
- [ ] Hangi tabloya yazılacağı, onaycılar ve hesap/iş kuralı formülleri varsayılmadı, soruldu
      (§0.6.5).
- [ ] Görselden üretildiyse: platformda karşılığı olmayan öğeler ve yapılan varsayımlar
      (tablo/kolon adları, anahtar tipi, lookup kaynakları) açıkça bildirildi (§0.7.4).
- [ ] Talebin hazır araçlarla karşılanamayan kısmı için **yeni bileşen üretilmedi**; var olan
      bileşene eklenen olay/prop/küçük yetenek tarifte yazıldı ve onaylandı (§7.3).
- [ ] Bileşene ekleme yapıldıysa geriye dönük uyumlu: mevcut varsayılan/davranış değişmedi,
      `componentProps.json` + (olaysa) `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` + reference §10.9/§10.10
      güncellendi; `npm run typecheck` ve `npm run lint` temiz.
- [ ] Çerçeve dışına çıkan hiçbir değişiklik onaysız yapılmadı (§0.8); çerçeve içinde
      yapılabilen her şey sorudan önce bitirildi.