sozsoft-platform/.github/instructions/lowcode-reference.instructions.md

Low-Code Genişletilmiş Referans (JSON Kolon ve Modül Sözleşmeleri)

lowcode.instructions.md nasıl üretileceğini anlatır; bu dosya neyin ayarlanabildiğini tek tek listeler. Orada "bunun bir JSON kolonu var" denen her şeyin alan alan karşılığı burada durur: ListForm/ListFormField'ın tüm JSON kolonları, grafik sözleşmesi, Visual Designer envanteri ve zamanlanmış e-posta modülü. Son bölüm (§12) Saas ve Administration menülerindeki hazır gelen bütün ekranları ve bunların yeni bir komponentte nasıl kullanılacağını listeler.

Kullanım sırası: ai.instructions.md → lowcode.instructions.md → bu dosya → README.md. Bir istek geldiğinde önce ana dosyadaki karar sırasını işlet; "hangi anahtarı yazacağım?" sorusunda buraya bak.

Kaynak: Buradaki her tablo api/src/Sozsoft.Platform.Application.Contracts/ListForms/** ve api/src/Sozsoft.Platform.Domain/Entities/Tenant/ListForm/ListForm.cs dosyalarından çıkarılmıştır. Çelişki hâlinde kod esastır; bu dosya güncellenir.

Ortak kurallar

• Bütün *Json kolonları veritabanında tek satır JSON string olarak durur. Wizard seed dosyasının ListForm/Fields bölümleri ekranın DTO sözleşmesini taşıdığı için orada bu kolonlar kaçışlanmış metin değil, tipli karşılıkları (SchedulerOptionJson → SchedulerOptionDto) olarak yer alır; kaçışlama yalnızca EditorOptions, EditorScript, LookupQuery gibi gerçekten metin olan alanlar içindir.
• Varsayılan değeri olan bir alanı tekrar yazmak zorunda değilsin; yalnızca farklı olanı yaz.
• Accepted Values yazan yerlerde değer birebir eşleşmelidir (büyük/küçük harf dahil).
• Bilinmeyen anahtar sessizce düşer — tarayıcıya hiç ulaşmaz. GridOptionsDto bu 47 kolonun ham metnini [JsonIgnore] ile gizler ve istemciye yalnızca tipli DTO'ya (SchedulerOptionJson → SchedulerOptionDto) çözülmüş hâlini yollar. Dolayısıyla:
  • DTO'da olmayan bir DevExtreme seçeneğini *Json'a yazmak işe yaramaz; kalıcı olarak gerekiyorsa önce ilgili DTO'ya alan eklenir (ve bu dosya güncellenir).
  • Yanlış tipte yazılan değer ("3" yerine 3, dizi yerine metin) JsonSerializer tarafında JsonException fırlatır ve ekranın metadata isteği tamamen düşer — sessiz değil, gürültülü bir hatadır. Tipleri tablodaki gibi yaz.
  • Bu kural yalnızca alan seviyesindeki ListFormField.EditorOptions için geçmez: orası ham metin olarak taşınır, tanımadığı anahtarı doğrudan editöre geçirir (§9.8).

---

0. Üretim yetenek envanteri — bir komponent üretirken tara

Bir ekran/komponent üretirken her katmanı sırayla geç. Cevabı "gerekmiyor" olan katmanı atla, ama hiçbirini görmeden bırakma; kullanıcı "şunu da yapabilir miydik?" dediğinde cevap "kod yazmamız gerekir" olmasın.

#	Katman	Sorulacak soru	Nerede
0	Hazır yetenek	Bu talebin karşılığı Saas/Administration menüsünde zaten var mı?	§12.5
1	Veri	Tablo/view var mı, join gerekiyor mu, anahtar ve tipi ne?	lowcode §8 · §9.6
2	Ekran türü	Liste mi, tek kayıt formu mu, serbest yerleşim mi? Kaç görünüm açılacak?	lowcode §0.6.1 · §9.8 · §5.4
3	Sütunlar	Editör tipi, biçim, hizalama, genişlik, band, gizli/aktif	lowcode §4.3 · §9.7
4	Lookup	Sabit liste mi, sorgu mu, servis mi? Cascade var mı?	lowcode §4.3.4
5	Varsayılanlar	Kullanıcı/tarih/tenant/sequence/sorgu ile otomatik dolacak alanlar	lowcode §4.3.5 · §9.9
6	Alan davranışı	Hesap, kopyalama, temizleme, koşullu kilit, uyarı, servis çağrısı	lowcode §5
7	Editör görünümü	Maske, ondalık, tarih biçimi, arama, çoklu seçim, görsel yükleme	lowcode §6
8	Doğrulama	Zorunluluk, aralık, desen, karşılaştırma + sunucu tarafı kontrol	lowcode §4.3.6 · §4
9	Filtre/arama	Filtre satırı, başlık filtresi, arama paneli, ek filtre çubuğu, grup paneli	§2.6 · lowcode §4.3.8
10	Özet	Toplam/adet satırı, grup özetleri, pivot	§9.5 · §6
11	Biçimlendirme	Koşullu satır/hücre rengi, CSS sınıfı	lowcode §4.3.7
12	Düzenleme deneyimi	Popup/satır/hücre/batch, form grupları, kopyalama, toplu silme	§3
13	Aksiyonlar	Toolbar ve satır butonları: adres, diyalog, script, yetki, koşullu görünürlük	lowcode §4.9
14	Yazma mantığı	Özel SQL, before/after kancaları, farklı servis adresi	§4
15	Ana-detay	Alt form sekmeleri ve ilişki alanları	§5.2
16	Gösterge	Üstte KPI kartları, grafik	§5.3 · §8
17	Süreç	Onay akışı, bilgilendirme, durum alanları	lowcode §4.7
18	Otomasyon	Zamanlanmış iş, zamanlanmış e-posta, bildirim kuralı	lowcode §9.10–§9.11 · §11
19	Çıktı	Hazır grid raporu ya da rapor şablonu	lowcode §9.12
20	Yetki	Ekran, alan, komut ve buton yetkileri; menü görünürlüğü	§5.1 · lowcode §4.2
21	Tenant/şube	IsTenant, IsBranch, IsOrganizationUnit, sorgularda kırılım	lowcode §4.2
22	Dil	Menü, başlık, alan, buton, mesaj metinleri EN + TR	lowcode §4.2
23	Kullanıcı tercihi	Grid durumunun saklanması, kullanıcı/rol/dil varyantı	§2.5 · §5.7
24	Seed	Üretilen her artefaktın dosyası + yalnızca DB'de yaşayan kayıtların geri getirici script'i	lowcode §0.2 · §9.14

Serbest yerleşimli bir komponent (Visual Designer) üretiyorsan 0–2 ve 13–24 aynen geçerlidir; 3–12 yerine tasarımcı envanteri (§10.1), Form sözleşmesi (§10.2), veri kaynağı/filtre sözleşmesi (§10.4), bileşen prop sözleşmeleri (§10.5–§10.9), olay yükleri (§10.10) ve event script'leri (lowcode §7.8) kullanılır. 20. katman (yetki) orada iki yerdedir: düğüm başına designerPermission ve Form'un dört komut yetkisi.

Katmanların çoğunda cevap yeni bir artefakt değil, platformun hazır bir ekranıdır: numaratör, bildirim, zamanlanmış iş, rapor, ayar, dil, yetki, şube, kısıt, dosya. Hepsinin envanteri §12'de — "kod yazmamız gerekir" demeden önce §12.5'e bak.

---

1. ListForm JSON kolon haritası

Bir List ekranının bütün davranışı bu kolonlardadır. "Şunu yapabilir miyiz?" sorusunun cevabı önce bu tabloda aranır.

Aşağıdaki tablo *Json bloklarını listeler. Bunların öncesinde ekranın düz kolonları gelir ve çoğu isteğin cevabı aslında oradadır:

Kolon	Varsayılan	Ne yapar
ListFormCode	—	Ekranın kimliği; route, metadata ve varyantlar bu koda bağlanır
DataSourceCode	"Default"	Hangi bağlantıdan okunacağı (Sas_H_DataSource)
SelectCommandType	1 Table	1 Table · 2 View · 3 TableValuedFunction · 4 Query · 5 StoredProcedure
SelectCommand	—	Tablo/view adı, fonksiyon çağrısı ya da sorgu metni
TableName	SelectCommand	Üretilen SELECT'te kolonların ve join'lerin önüne yazılan alias. Boşsa SelectCommand kullanılır; SelectCommand bir sorgu metni ya da fonksiyon çağrısıysa buraya kısa bir ad yaz
KeyFieldName · KeyFieldDbSourceType	— · 16 String	Anahtar kolon ve System.Data.DbType karşılığı
SelectFieldsDefaultValueJson	—	Okuma sorgusuna parametre olarak katılan değerler (FieldsDefaultValueDto[]) — @USERID, @TENANTID gibi
DefaultFilter	—	Her sorgunun sonuna AND ile eklenen sabit WHERE koşulu. DefaultValueHelper üzerinden geçer, yani @USERID/@TENANTID/@NOW gibi token'lar çözülür. Soft delete'li tabloda (IsDeletedField: true) wizard buraya "IsDeleted" = 'false' yazar
SortMode	—	UiGridSortModeEnum: 1 Single · 2 Multiple · 3 None
PageSize	—	Sayfa başına kayıt; 0 = tümü
Name · Title · Description	—	Ekran adı, başlığı, açıklaması — dil anahtarı yazılır
IsTenant · IsBranch · IsOrganizationUnit	IsMultiTenant · false · false	Otomatik kırılım filtresi

Kolon	Ne yapılandırır	Bölüm
ColumnOptionJson	Grid genel görünümü (kenarlık, satır rengi, kolon seçici, sabitleme)	§2.1
CommandColumnJson	Toolbar ve satır butonları	lowcode §4.9
RowJson	Satır yüksekliği ve metin kaydırma	§2.2
PagerOptionJson	Sayfalama şeridi	§2.3
SelectionJson	Seçim modu ve checkbox davranışı	§2.4
StateStoringJson	Kullanıcının grid tercihlerinin saklanması	§2.5
FilterRowJson · HeaderFilterJson · FilterPanelJson · SearchPanelJson · GroupPanelJson	Filtre/arama/gruplama panelleri	§2.6
ExtraFilterJson	Ekran üstü ek filtre çubuğu	lowcode §4.3.8
EditingOptionJson	Düzenleme modu, izinler, popup ayarları	§3.1
EditingFormJson	Düzenleme formunun grup/sekme yerleşimi	§3.2
InsertCommand · UpdateCommand · DeleteCommand (+ *Before/*After)	Özel SQL komutları ve kancalar	§4
*FieldsDefaultValueJson	Otomatik doldurulan alanlar	lowcode §4.3.5
*ServiceAddress	Yazma işlemini karşılayan uç	§4.3
PermissionJson	Ekran yetkileri	§5.1
SubFormsJson	Alt form sekmeleri	§5.2
WidgetsJson	KPI kartları	§5.3
WorkflowJson	Onay akışı	lowcode §4.7
LayoutJson	Açık görünümler ve varsayılan	§5.4
PivotOptionJson	Pivot görünümü	§6
TreeOptionJson · GanttOptionJson · SchedulerOptionJson · TodoOptionJson	Ağaç/Gantt/Takvim/Kanban eşlemeleri	§7
SeriesJson ve diğer 21 grafik kolonu	Chart görünümü	§8
CustomJsSourcesJson · CustomStyleSourcesJson	Sayfaya enjekte edilen JS/CSS	§5.5
AdaptiveLayoutJson	Dar ekranda öğe gizleme (grafik)	§8.4
CommonJson · DataSourceJson	Grafik geneli ve grafik sorgusu	§8.2 · §8.3
Width · Height · FullHeight	Ekran boyutu	—
ListFormType · IsSubForm · SubFormsListFormType · ShowNote	Ekranın türü ve alt form davranışı	§5.6
CultureName · UserId · RoleId	Aynı ekranın dil/kullanıcı/rol varyantı	§5.7

---

2. Grid görünümü

2.1 ColumnOptionJson (GridColumnOptionDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
ShowBorders	true	Dış kenarlık
ShowRowLines	true	Satır çizgileri
ShowColumnLines	false	Kolon çizgileri
RowAlternationEnabled	true	Tek/çift satır renklendirme
AllowColumnReordering	true	Kullanıcı kolon sırasını değiştirebilir
AllowColumnResizing	true	Kolon genişliği değiştirilebilir
ColumnResizingMode	"widget"	nextColumn | widget
ColumnAutoWidth	false	İçeriğe göre genişlik
ColumnFixingEnabled	false	Kolon sabitleme menüsü
ColumnChooserEnabled	false	Kolon seçici düğmesi
ColumnChooserMode	"dragAndDrop"	dragAndDrop | select
ColumnHidingEnabled	true	Dar ekranda kolon gizleme
HoverStateEnabled	false	Satır üzerine gelince vurgulama
FocusedRowEnabled	true	Odaklı satır
ShowColumnHeaders	true	Başlık satırı
RtlEnabled	false	Sağdan sola

2.2 RowJson (GridRowDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
RowHeight	"auto"	Satır yüksekliği (CSS)
WhiteSpace	"normal"	Uzun metnin kaydırılması
OverflowWrap	"break-word"	Kelime kırma

2.3 PagerOptionJson (GridPagerOptionDto)

Adı yalnızca sayfalamayı çağrıştırsa da bu blok kaydırma ve yükleniyor panelini de taşır.

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Visible	true	Sayfalama şeridi
ShowPageSizeSelector	false	Sayfa boyu seçici
ShowInfo	false	"Page 1 of 4 (37 items)" bilgisi
ShowNavigationButtons	true	İleri/geri düğmeleri
AllowedPageSizes	"10,20,50,100"	Virgüllü metin, dizi değil
InfoText	"Page {0} of {1} ({2} items)"	{0} sayfa · {1} toplam sayfa · {2} kayıt
DisplayMode	"adaptive"	adaptive | compact | full
ScrollingMode	"standard"	standard | virtual | infinite — uzun listelerde virtual
LoadPanelEnabled	"auto"	Metin alanıdır: "auto" | "true" | "false"
LoadPanelText	"Loading..."	Yükleniyor metni

Sayfa başına kayıt sayısı ekranın PageSize alanındadır; 0 = tümü. ScrollingMode ile PageSize birlikte düşünülür: virtual/infinite seçilip PageSize: 0 yazılırsa sayfalama devre dışı kalır ve tüm küme tek istekte çekilir.

2.4 SelectionJson (SelectionDto)

Anahtar	Varsayılan	Değerler
Mode	"none"	single | multiple | none
AllowSelectAll	false
SelectAllMode	"allPages"	allPages | page
ShowCheckBoxesMode	"always"	always | none | onClick | onLongTap

Toolbar butonları seçili satırlarla çalışır (lowcode §4.9); onay akışı varsa wizard single yazar.

2.5 StateStoringJson (StateStoringDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Enabled	true	Kullanıcının kolon/filtre/sıralama tercihleri saklansın mı
Type	"custom"	custom (sunucuda kullanıcı bazlı) | localStorage | sessionStorage
StorageKey	—	Anahtar; boşsa ekran kodundan türer
SavingTimeout	5000	Değişiklikten kaç ms sonra yazılacağı — [Range(1500, 5000)], dışına çıkan değer doğrulamada reddedilir

Type: "custom" tercih edilir: tercih sunucuda ListFormCustomization kaydı olarak (ListFormCustomizationTypeEnum.GridState = 2) kullanıcı bazlı saklanır, bu yüzden başka tarayıcıdan girildiğinde de korunur. localStorage/sessionStorage yalnızca o tarayıcıdadır.

2.6 Filtre, arama ve gruplama panelleri

FilterRowJson (GridFilterRowDto): Visible (false), ApplyFilter (auto | onClick), AllowUserUiFilterSave (varsayılan true — kullanıcı kendi filtresini kaydedebilir; kayıt ListFormCustomizationTypeEnum.UserUiFilter = 1 olarak tutulur).

HeaderFilterJson (GridHeaderFilterDto): Visible (false), AllowSearch (false), Height (325), Width (252), SearchTimeout (500).

FilterPanelJson (FilterPanelDto): Visible (false), FilterEnabled (false), Texts.ClearFilter ("Clear") / Texts.CreateFilter ("Create Filter") / Texts.FilterEnabledHint ("Enable the filter"), CustomizeText (serbest JSON; filtre metnini biçimlendirmek için — sözlükte tipi yoktur, olduğu gibi bileşene geçer).

SearchPanelJson (SearchPanelDto): Visible (false), Width (160).

GroupPanelJson (GroupPanelDto): Visible (false), AutoExpandAll (false). AutoExpandAll: true fazladan bir sorgu daha çalıştırır.

---

3. Düzenleme

3.1 EditingOptionJson (GridEditingDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Mode	"popup"	batch | cell | row | form | popup
RefreshMode	"full"	full | reshape | repaint
AllowAdding / AllowUpdating / AllowDeleting	false	Aksiyon izinleri (yetki ayrıca PermissionJson)
AllowAllDeleting	false	Toplu silme düğmesi
AllowDuplicate	false	Kaydı kopyalayarak yeni kayıt
AllowDetail	false	Satırda Detay düğmesi
ConfirmDelete	true	Silme onayı
UseIcons	false	Aksiyonlar ikon olarak
NewRowPosition	"viewportTop"	first | last | pageTop | pageBottom | viewportTop | viewportBottom
StartEditAction	"click"	click | dblClick
SelectTextOnEditStart	false	Düzenlemeye girince metni seç
EditColumnName	—	Aksiyon sütununun başlığı
SendOnlyChangedFormValuesUpdate	false	Update'te yalnızca değişen alanları gönder
AddPageUrl	—	Yeni kayıt popup yerine bu adreste açılır
Popup	—	Aşağıdaki alt nesne

Popup (GridEditingPopupDto): Title, ShowTitle (true), Width (700), Height (500), FullScreen (false), HideOnOutsideClick (true), ResizeEnabled (true), DragEnabled (true), RestorePosition (true), Position (center | top | bottom | left | right).

3.2 EditingFormJson (EditingFormDto[])

Düzenleme formundaki grupların listesi. Alanların hangi gruba düştüğü ListFormField üzerindeki EditGroupOrderNo / EditOrderNo ile belirlenir.

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Order	1	Grubun sırası (EditGroupOrderNo ile eşleşir)
ItemType	"group"	group (kullanılan) | tabbed | simple | empty | button
Caption	—	Grup başlığı (dil anahtarı)
ColCount	2	Grup içi kolon sayısı
ColSpan	2	Grubun formda kapladığı kolon

Wizard bu listeyi Groups bloğundan üretir; anahtar alan ve IncludeInEditingForm: false olanlar dışarıda kalır.

---

4. Yazma komutları ve kancalar

4.1 Komutlar

Kolon	Ne zaman
InsertCommand / UpdateCommand / DeleteCommand	Boşsa platform komutu kendi üretir; doluysa bu SQL çalışır
InsertBeforeCommand / InsertAfterCommand	Insert'ten önce/sonra
UpdateBeforeCommand / UpdateAfterCommand	Update'ten önce/sonra
DeleteBeforeCommand / DeleteAfterCommand	Delete'ten önce/sonra

Kancalar, kod yazmadan iş mantığı çalıştırmanın yeridir: stok düşme, hareket kaydı, durum güncelleme, log, bildirim kuyruğuna satır ekleme. Karmaşıklaşınca gövdeyi bir stored procedure'e taşı ve kancadan onu çağır (EXEC Wms_S_AfterOrderInsert @Id, @USERID).

4.2 Komut içinde kullanılabilen anahtarlar

Token	Değer
@ID	Kaydın anahtarı (Delete'te seçili anahtar kümesi)
@USERID · @USERNAME · @ROLES	Oturumdaki kullanıcı
@FieldName	Ekrandan gelen o alanın değeri — tablodaki her kolon için geçerlidir (@OrderNo, @Amount)

*FieldsDefaultValueJson ile üretilen değerler (@NOW, @NEWID, @TENANTID, Sequence…) komuta parametre olarak katılır (lowcode §4.3.5). String birleştirme ile sorgu kurma.

4.3 *ServiceAddress

InsertServiceAddress / UpdateServiceAddress / DeleteServiceAddress varsayılan olarak list-form-data/insert|update|delete uçlarıdır. Yazma işini bir Custom Endpoint ya da Dynamic Service'e devretmek istiyorsan bu alanı o ucun adresiyle değiştirirsin — ekranın geri kalanı (form, doğrulama, yetki) aynı kalır.

Çok değerli alanlar bu iki yolda farklı davranır. Varsayılan uçta payload bir sözlüktür (data: {...}) ve dxTagBox dizisini QueryHelper.GetFormattedValue | ile birleştirir. Tipli bir DTO alan uçta (list-form-dynamic-api/... gibi) böyle bir adım yoktur: dizi string property'ye bağlanamaz ve istek 400 ile düşer. Çözüm, DTO alanına [JsonConverter(typeof(MultiValueStringJsonConverter))] eklemektir — Modules alanında uygulanmış örneği CreateUpdateTenantInput / CreateTenantFromOrderInput taşır. Yalnızca girdi DTO'larına eklenir; okuma DTO'larında (SettingDefinitionDto.Providers, PlatformPermissionGrantInfoDto.Modules) karşılığı yoktur çünkü o ekranlar varsayılan SQL yolundan kaydeder.

---

5. Ekran seviyesindeki diğer bloklar

5.1 PermissionJson (PermissionCrudDto)

Tek harfli anahtarlar: R (read), C (create), U (update), D (delete), E (export), I (import), N (note). Değerler yetki adıdır, boolean değil:

{ "R": "App.Mrp.Orders", "C": "App.Mrp.Orders.Create", "U": "App.Mrp.Orders.Update",
  "D": "App.Mrp.Orders.Delete", "E": "App.Mrp.Orders.Export", "I": "App.Mrp.Orders.Import",
  "N": "App.Mrp.Orders.Note" }

Alan seviyesindeki karşılığı ListFormField.PermissionJson'dır ve şeması farklıdır (ListFormFieldPermissionDto) — ekran seviyesindeki yedi harfli sözleşmeyi buraya kopyalama:

Anahtar	Tip	Anlam
Deny	bool	true ise alan hiç dönmez; diğer anahtarlara bakılmaz
C · R · U	string	Yaratma / okuma / güncelleme yetkisinin adı. Boşsa ekranın kendi Create/Read/Update yetkisi kullanılır
E	bool	Alan dışa aktarımda yer alsın mı
I	bool	Alan içe aktarımda kabul edilsin mi

{ "C": "App.Mrp.Orders.Create", "R": "App.Mrp.Orders", "U": "App.Mrp.Orders.Update",
  "E": true, "I": true, "Deny": false }

ListFormField üzerindeki CanRead / CanCreate / CanUpdate / CanExport kolonları veritabanında yoktur ([NotMapped]); ListFormFieldManager.SetPermissionsAsync bu JSON'u oturumdaki yetkilerle karşılaştırarak istek başına hesaplar. Üçü de false çıkan alan metadata'dan tamamen düşer — yani okuma yetkisi olmayan bir kolon sorguya bile girmez. Wizard varsayılan olarak DefaultFieldPermissionJson(permissionName) üretir.

5.2 SubFormsJson (SubFormDto[])

Anahtar	Anlam
TabType	Sekmenin görünümü — ListFormTabTypeEnum: List | Card | Tree | Gantt | Scheduler | Todo | Form | Chart | Pivot
TabTitle	Dil anahtarı
Code	Hedef ListFormCode
IsRefresh	Ana kayıt değişince yenilensin
Relation[]	ParentFieldName → ChildFieldName + DbType (System.Data.DbType, sayı; bileşik anahtarda birden çok satır)

Alt formun kendisi de bir ListForm'dur: IsSubForm = true olmalı ve genellikle CreateMenu: false ile menüsüz üretilir (lowcode §4.2). TabType, hedef ekranın LayoutJson'ında açık olan bir görünüm olmalıdır; kapalı bir görünüm sekmede boş çizilir.

5.3 WidgetsJson (WidgetEditDto[])

Ekranın üstündeki KPI şeridi. Sözleşmesi sezgisel değildir, dikkatle oku:

Anahtar	Ne yazılır
SqlQuery	Kartları besleyen sorgu. Zorunludur — boş olan widget hiç çizilmez
Title · SubTitle · Value · Color · Icon · OnClick	Sorgu sonucundaki kolon adları — sabit metin değil. Sunucu her satırda bu adlı kolonu okur; kolon yoksa boş string döner
ColSpan · ColGap · ClassName	Şeritteki yerleşim (widget başına, karta değil)
ValueClassName	Değerin CSS sınıfı, varsayılan text-3xl
IsActive	false ise sorgu hiç çalıştırılmaz

Bir widget, sorgunun döndürdüğü her satır için bir kart çizer. Yani tek bir widget kaydıyla "Bekleyen / Onaylı / Reddedilen" üçlüsü tek sorgudan üretilebilir:

SELECT 'Bekleyen' AS Baslik, COUNT(*) AS Deger, 'amber' AS Renk, 'FaClock' AS Ikon
FROM Mrp_T_Order WHERE Status = 1
UNION ALL
SELECT 'Onaylı', COUNT(*), 'green', 'FaCheck' FROM Mrp_T_Order WHERE Status = 2

{ "Title": "Baslik", "Value": "Deger", "Color": "Renk", "Icon": "Ikon", "ColSpan": 4, "IsActive": true }

Sorgu ekranın DataSourceCode bağlantısında, olduğu gibi çalıştırılır:

• Ekranın otomatik tenant/şube/OU filtresi uygulanmaz.
• @USERID / @TENANTID gibi token'lar çözülmez — bunlar *FieldsDefaultValueJson ve DefaultFilter yolunun sözleşmesidir. Widget sorgusuna yazılırsa bağlanmamış parametre hatası verir. Kiracı kırılımı gerekiyorsa ya kiracıya özel bir DataSource kullan, ya da kırılımı sorgunun okuduğu view'ın içine göm.

5.4 LayoutJson (LayoutDto)

Anahtar	Varsayılan
Grid · Card · Pivot · Chart · Tree · Gantt · Scheduler	true
Todo	false
DefaultLayout	"grid"

Wizard'daki görünüm bayraklarının karşılığıdır. DTO varsayılanları yanıltıcıdır: blok yazılmazsa yedi görünüm birden açık gelir; ekranın üstünde çalışmayan görünüm düğmeleri çıkmasın diye wizard bu bloğu her zaman açıkça yazar. DefaultLayout, true olan bir görünümü göstermelidir (§7'deki zorunlu *Expr alanları boşsa o görünümün JSON'u hiç yazılmaz).

5.5 CustomJsSourcesJson / CustomStyleSourcesJson

Her ikisi de string dizisidir. Bir eleman http ya da / ile başlıyorsa dosya olarak sayfaya eklenir (<script src> / <link rel=stylesheet>); aksi hâlde içerik olarak çalıştırılır (JS'te eval, CSS'te inline <style>).

["/assets/custom/orders.js", "console.log('orders ekranı yüklendi')"]

Son çaredir. Önce EditorScript, EditorOptions, ColumnStylingJson ve CommandColumnJson denenir. Buraya yazılan kod ekran her açıldığında çalışır ve hiçbir yerde denetlenmez.

5.6 Ekranın türü

Kolon	Varsayılan	Anlam
ListFormType	"List"	ListFormTypeEnum: List (ızgara) | Form (tek kayıt) | Chart (yalnız grafik). Route karşılıkları: /admin/list/{kod} · /admin/form/{kod}[/{id}[/edit]] · /admin/chart/{kod}
IsSubForm	false	Ekran alt form olarak da kullanılıyor mu
SubFormsListFormType	"Form"	Alt form olarak açıldığında hangi görünümle geleceği
ShowNote	true	Not paneli (alt form ya da iş akışı varsa wizard açar)

ListFormType = "Form" listesiz, tek kayıtlık kart ekrandır; canlı örneği Administration › Licence'tır (§12.6). Pivot bir ListFormType değildir — pivot, LayoutJson.Pivot bayrağıyla açılan bir görünümdür ve /admin/pivot/... diye bir route yoktur.

5.7 Varyantlar

Aynı ListFormCode ile ikinci bir ListForm kaydı açılıp CultureName, UserId ya da RoleId doldurulursa o dil/kullanıcı/rol için farklı sütun düzeni ve ayarlar verilebilir. Aynı şey ListFormField ve Menu kayıtları için de geçerlidir. Wizard bunu üretmez; ihtiyaç varsa ListForm editöründen açılır ve seed karşılığı elle yazılır.

---

6. Pivot

6.1 PivotOptionJson (GridPivotOptionDto)

Anahtar	Varsayılan
ShowFieldPanel	true
AllowFieldDragging	true
ShowDataFields / ShowColumnFields / ShowRowFields / ShowFilterFields	true
ColumnChooserEnabled	false
ShowChart	false
ChartHeight	320
ChartCommonSeriesType	"bar"

6.2 Alan başına PivotSettingsJson (ListFormFieldPivotSettingsDto)

Anahtar	Varsayılan	Değerler
IsPivot	true	Alan pivotta kullanılsın mı
Area	filter	row | column | data | filter
SummaryType	—	sum | avg | count | min | max
GroupInterval	none	day | dayOfWeek | month | quarter | year
SortOrder	asc	asc | desc
Format	—	DevExtreme format adı
Expanded	false	Başlangıçta açık
WordWrapEnabled	false

Pivot ekranı ayrı bir sorgu istemez; ızgarayla aynı SelectCommand üzerinden çalışır.

---

7. Ağaç, Gantt, Takvim, Kanban

7.1 TreeOptionJson (TreeOptionDto)

KeyExpr, ParentIdExpr, HasItemsExpr, RootValue (varsayılan null), ExpandedRowKeys[], AutoExpandAll (false), RecursiveSelection (false), TitleExpr, StartExpr, EndExpr, ProgressExpr.

7.2 GanttOptionJson (GanttOptionDto)

Ağaç alanlarının tamamı + TitleExpr, StartExpr, EndExpr*, ProgressExpr, ScaleType (varsayılan weeks; tam küme GanttScaleTypeEnum: auto | minutes | hours | sixHours | days | weeks | months | quarters | years) ve izin bayrakları: AllowEditing, AllowTaskAdding, AllowTaskUpdating, AllowTaskResourceUpdating, AllowTaskDeleting, AllowDependencyAdding, AllowDependencyDeleting, AllowResourceAdding, AllowResourceUpdating, AllowResourceDeleting (hepsi false).

7.3 SchedulerOptionJson (SchedulerOptionDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
TextExpr* · StartDateExpr* · EndDateExpr*	—	Başlık ve zaman kolonları
UserNameExpr · DescriptionExpr	—	Kaynak/kişi ve açıklama
AllDayExpr	—	Tüm gün bayrağı kolonu
RecurrenceRuleExpr · RecurrenceExceptionExpr	—	Tekrar kuralı kolonları
StartDayHour / EndDayHour	8 / 20	Görünen saat aralığı
DefaultView	"week"	Ekranın çizdiği sekiz görünüm: day | week | workWeek | month | timelineDay | timelineWeek | timelineMonth | agenda
ShowAllDayPanel	true
CellDuration	30	Hücre dakikası
FirstDayOfWeek	1	0 = Pazar
CrossScrollingEnabled	false	Kaynak (resource) görünümünde yatay+dikey kaydırma
AllowAdding / AllowEditing / AllowDeleting / AllowDragging / AllowResizing	false
Resources[]	—	Randevuları renklendiren kaynak eşlemesi (FieldExpr, DataSource[], Label, UseColorAsDefault)

Resources C# SchedulerOptionDto'da tanımlı değildir; yalnızca UI modelinde (proxy/form/ models.ts) vardır. Yani seed'den yazılabilir (bilinmeyen anahtar korunur ve bileşene geçer) ama ListForm editöründeki tipli formdan düzenlenemez; kalıcı kullanılacaksa C# DTO'suna eklenmelidir.

7.4 TodoOptionJson (TodoOptionDto) — Kanban

TitleExpr, StatusExpr, DescriptionExpr, DueDateExpr, TagExpr, AssigneeExpr, PriorityExpr, CompletedExpr, OrderExpr, TimesheetExpr, SubTaskExpr, StatusOrder (kolon sırası, virgüllü), AllowDragging (varsayılan true).

* işaretli alan boşsa seeder o görünümün JSON'unu yazmaz; bayrağı açmak yetmez.

---

8. Chart (grafik) sözleşmesi

Grafik, ListForm üzerindeki 22 ayrı JSON kolonuyla yapılandırılır. Hepsi DevExtreme dxChart yapılandırmasının karşılık gelen bölümüne geçer — ama tipli DTO'dan süzülerek (girişteki "bilinmeyen anahtar düşer" kuralı grafik kolonları için de geçerlidir).

Grafik iki yoldan açılır: ekranın LayoutJson.Chart bayrağıyla bir görünüm olarak, ya da ListFormType = "Chart" ile yalnız grafikten oluşan bir ekran (/admin/chart/{kod}) olarak.

Kolon	Karşılığı
SeriesJson	series[] — zorunlu, §8.1
DataSourceJson	Grafiğin kendi sorgusu, §8.2
CommonJson	Grafik geneli (palet, tema), §8.3
CommonSeriesSettingsJson	Tüm serilere ortak ayarlar
ArgumentAxisJson · ValueAxisJson · CommonAxisSettingsJson	Eksenler, §8.5
LegendJson	Açıklama kutusu, §8.6
TooltipJson	İpucu balonu, §8.7
PanesJson · CommonPaneSettingsJson	Bölmeler (çok panelli grafik)
AnnotationsJson · CommonAnnotationsSettingsJson	Ek açıklamalar
CrosshairJson	Artı imleç çizgileri
ScrollBarJson	Kaydırma çubuğu
ZoomAndPanJson	Yakınlaştırma/kaydırma
SizeJson · MarginJson · AdaptiveLayoutJson	Boyut, kenar boşluğu, dar ekran davranışı
TitleJson	Başlık/alt başlık
AnimationJson	Animasyon
ExportJson	Dışa aktarma/yazdırma

Ayrıca grafiğe kullanıcı/rol kısıtı: ListForm kaydındaki UserId / RoleId alanları boşsa grafik herkese açıktır.

8.1 SeriesJson (ChartSeriesDto[])

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Name	—	Açıklamada görünen seri adı
Type	line	line | bar | spline | area | scatter | bubble | stackedbar | fullstackedbar | stackedline | stackedarea | steparea | stepline | rangebar | rangearea | candlestick | stock ve stacked/fullstacked varyantları
ArgumentField	"arg"	X ekseni kolonu
ValueField	—	Y ekseni kolonu
SummaryType	"sum"	sum | avg | count | min | max | custom
Color	—	Seri rengi
Axis · Pane	—	Hangi eksen/bölme
Visible	true
ShowInLegend	true
Width	2	Çizgi kalınlığı
DashStyle	"solid"	solid | dash | dot | longDash
BarWidth · BarPadding · BarOverlapGroup · CornerRadius	—	Çubuk serileri
IgnoreEmptyPoints	false
SelectionMode	"none"	onlyPoint | allSeriesPoints | allArgumentPoints | includePoints | excludePoints | none
RangeValue1Field / RangeValue2Field	val1 / val2	Aralık serileri
Label	—	ChartLabelDto: Visible, Format, Font, BackgroundColor, CustomizeText
UserId	—	Seriyi yalnızca bu kullanıcıya göster

8.2 DataSourceJson (ChartDataSourceDto)

{ "Query": "SELECT Status AS arg, SUM(Amount) AS val FROM Mrp_T_Order GROUP BY Status" }

Grafik, ızgaranın SelectCommand'ından ayrı bir sorgu kullanabilir. Sorgu kolonları ArgumentField / ValueField adlarıyla eşleşmelidir. Ekranın filtresi grafik isteğine Filter parametresi olarak taşınır.

8.3 CommonJson (ChartCommonDto)

Anahtar	Varsayılan	Anlam
Palette	"Material"	Bright | Harmony Light | Ocean | Pastel | Soft | Soft Pastel | Vintage | Violet | Carmine | Dark Moon | Dark Violet | Green Mist | Soft Blue | Material | Office
PaletteExtensionMode	"blend"	alternate | blend | extrapolate
Theme	"generic.light"	generic.* ve material.*.light varyantları
ContainerBackgroundColor	"#FFFFFF"
AdjustOnZoom	true
DefaultPane	—
Disabled	false

8.4 Boyut ve yerleşim

• SizeJson (ChartSizeDto): UseSize (false), Width (400), Height (200). UseSize: false iken grafik kapsayıcıya yayılır.
• MarginJson (ChartMarginDto): Top, Bottom, Left, Right.
• AdaptiveLayoutJson (ChartAdaptivelayoutDto): Width/Height eşiği (80/80), KeepLabels (true).
• TitleJson (ChartTitleDto): Text, Subtitle, HorizontalAlignment (center), VerticalAlignment (top), TextOverflow (ellipsis), WordWrap.
• AnimationJson (ChartAnimationDto): Enabled (true), Duration (1000), Easing (easeOutCubic | linear), MaxPointCountSupported (300).
• ExportJson (ChartExportDto): Enabled, PrintingEnabled (true), AllowExportSelectedData, BackgroundColor (#ffffff), Margin (10).

8.5 Eksenler

ArgumentAxisJson (ChartArgumentAxisDto): ArgumentType (datetime | numeric | string), AggregationInterval (day | hour | minute | month | quarter | second | week | year), Position (bottom | left | right | top), HoverMode (none | allArgumentPoints), Grid, Label → DisplayMode (standard | rotate | stagger), RotationAngle (90), OverlappingBehavior (hide | rotate | stagger | none).

ValueAxisJson (ChartValueAxisDto): Name, Title, ValueType (numeric), Position (left), Type (continuous | discrete | logarithmic), Visible (true), Width (1), Grid, Breaks[], BreakStyle, AutoBreaksEnabled (true), MaxAutoBreakCount (2).

CommonAxisSettingsJson iki eksene birden uygulanır; eksene özel ayar varsa yok sayılır.

8.6 LegendJson (ChartLegendDto)

Visible (true), Position (outside | inside), Orientation (vertical | horizontal), ColumnCount, RowCount, Title, BackgroundColor, Border.

8.7 TooltipJson (ChartTooltipDto)

Enabled, Shared, Format / ArgumentFormat (DevExtreme format adları), Color (#ffffff), ArrowLength (10), Location (center | edge), PaddingLeftRight (18), PaddingTopBottom (15), Border, Font.

8.8 Diğerleri

• PanesJson (ChartPanesDto[]): Name, Height (250), BackgroundColor. Seriler Pane alanıyla bir bölmeye bağlanır.
• CrosshairJson (ChartCrosshairDto): Enabled, Color (#f05b41), Width (1), DashStyle (dot), HorizontalLine, VerticalLine, Label.
• ScrollBarJson (ChartScrollBarDto): Visible, Position (top), Color (gray), Width (10), Offset (5).
• ZoomAndPanJson (ChartZoomAndPanDto): ArgumentAxis / ValueAxis (none | pan | zoom | both), AllowMouseWheel (true), AllowTouchGestures (true), DragToZoom (false), PanKey (shift), DragBoxStyle.
• AnnotationsJson (ChartAnnotationDto[]): Name, Text, Image, Series, Argument, OffsetX/OffsetY, Color, Font, Border, TooltipEnabled, Description.

---

9. Alan (ListFormField) JSON kolonları

lowcode §4.3.4–4.3.7'de anlatılan LookupJson, ValidationRuleJson, ColumnStylingJson dışında kalanlar:

9.1 ColumnFilterJson (ColumnFilterDto)

Anahtar	Anlam
AllowFiltering	Bu sütun filtrelenebilsin mi (true)
FilterOperations[]	İzin verilen operatörler; boş bırakılırsa tipe göre otomatik. Değerler: =, <>, <, <=, >, >=, contains, notcontains, startswith, endswith, isblank, isnotblank, between, anyof, noneof
SelectedFilterOperation	Varsayılan seçili operatör
FilterValue	Ekran açılırken uygulanan filtre değeri

9.2 ColumnHeaderJson (ColumnHeaderDto)

AllowHeaderFiltering (true), AllowSearch (false) ve özel başlık filtresi listesi:

{ "AllowHeaderFiltering": true,
  "DataSource": [ { "text": "3000 altı", "value": ["Amount", "<", 3000] },
                  { "text": "3000 üstü", "value": ["Amount", ">=", 3000] } ] }

9.3 GroupingJson (ColumnGroupingDto)

AllowGrouping (true), GroupIndex (kaçıncı seviyeden gruplanacağı), AutoExpandGroup (false). GroupIndex verilen sütun ekran açılışında gruplanmış gelir.

9.4 ColumnCustomizationJson (ColumnCustomizationDto)

Fixed (false), FixedPosition (left | right), AllowReordering (false). Sol/sağa sabitlenmiş kolon yatay kaydırmada sabit kalır.

9.5 TotalSummaryJson / GroupSummaryJson (ColumnTotalSummaryDto)

Anahtar	Anlam
SummaryType	sum | avg | count | min | max | custom
ValueFormat	DevExtreme format adı (fixedPoint, currency, percent, shortDate…)
DisplayFormat	Metin şablonu: {0} biçimlenmiş değer, {1} ShowInColumn'daki sütunun başlığı
ShowInColumn	Özetin hangi sütunun altında görüneceği (kolon adı). DisplayFormat'taki {1} bunun başlığıdır
ShowInGroupFooter	false — grup alt bilgisinde göster (yalnızca GroupSummaryJson)
AlignByColumn	false — grup satırında ilgili sütunun altına hizala; false iken özet grup başlığının yanında parantez içinde çıkar

TotalSummaryJson listenin altındaki toplam satırını, GroupSummaryJson grup kırılımındaki özeti üretir; ikisi de aynı DTO'yu kullanır, fark yazıldıkları kolondur.

"Listenin altında toplam görünsün" isteği budur; ayrı sorgu ya da widget gerekmez.

9.6 JoinTableJson (JoinTableDto)

Bir kolonu başka bir tablodan çekmek için; view yazmadan tek alanlık join kurar.

Anahtar	Anlam
JoinType	INNER JOIN | LEFT JOIN | RIGHT JOIN
TableName	Join kurulacak tablo
BaseTableJoinFieldName	Ana tablonun join alanı
JoinFieldName	Join kurulan tablonun ilişkili alanı
SelectFieldName	Ekranda gösterilecek alan
FieldNameAlias	Alanın takma adı
JoinCondition2	İkinci koşulun bağlacı (AND | OR)
JoinFieldName2	İkinci koşulun alanı — tablo adıyla birlikte (Def_T_City.CultureName)
BaseTableJoinFieldName2_OrValue	İkinci koşulun karşı tarafı: tablo adlı bir alan ya da 'en' gibi sabit

Üç-dört join'i geçen ihtiyaçta view tasarımcısı tercih edilir (lowcode §8.2).

9.7 Diğer alan kolonları

Kolon	Varsayılan	Anlam
FieldName	—	Kaynaktaki sütun adı; SQL'deki adıyla birebir
CaptionName	—	Sütun başlığı — dil anahtarı
PlaceHolder	—	Editörün placeholder metni
Alignment	"left"	left | center | right
Format	—	Hücre biçimi (DevExtreme format adı ya da desen)
BandName	—	Sütunu bir başlık bandının altına toplar
Width · ListOrderNo	—	Genişlik ve grid'deki sıra
Visible	—	Sütun grid'de görünür mü; false ise kolon seçicide durur ama sorguya girer
IsActive	true	false olan alan sorguya bile girmez
SortIndex · SortDirection	—	Açılıştaki sıralama (asc | desc); çok sütunlu sıralamada SortIndex sırası belirler
AllowSearch · AllowEditing · AllowAdding	true	Arama paneline dâhil olma, güncellemede ve yeni kayıtta düzenlenebilirlik
ColumnCssClass · ColumnCssValue	—	Koşulsuz stil (sınıf adı + sınıfın içeriği); koşullu olan ColumnStylingJson
SourceDbType	16 String	Kolonun System.Data.DbType karşılığı
EditorType2 · EditorOptions · EditorScript	—	Editör tipi ve davranışı (lowcode §5, §6)
ColSpan · EditOrderNo · EditGroupOrderNo	—	Düzenleme formundaki yeri; EditGroupOrderNo EditingFormJson'daki Order ile eşleşir
PermissionJson	—	Alan yetkileri (§5.1)
CultureName · UserId · RoleId	—	Alan varyantı (§5.7)

DefaultValue / DefaultValueType / ReadOnly diye bir alan kolonu yoktur. Varsayılan değerler ekran seviyesindeki Insert/Update/Delete/Form/SelectFieldsDefaultValueJson bloklarında, alan adıyla eşleşen FieldsDefaultValueDto satırları olarak durur (lowcode §4.3.5); salt okunurluk ise EditorOptions.readOnly ya da EditorScript'in readOnly tarifidir (lowcode §6.6).

9.8 Tipli editör seçenekleri

EditorOptions JSON'unun bazı anahtarları backend'de tipli DTO'ya çözülür; yanlış tip sessizce yok sayılır:

DTO	Hangi EditorType2	Anahtarlar (varsayılan)
GridBoxOptionsDto	dxGridBox	Columns[] (ilk kolon Key ile aynı adda olmalı), SelectionMode ("single"), FilterRowVisible (false), AcceptCustomValue (false), ShowClearButton (true), Height (250), Width (500)
TagBoxOptionsDto	dxTagBox	ShowSelectionControls (true), MaxDisplayedTags (3), ShowMultiTagOnly (false), ApplyValueMode ("useButtons"), SearchEnabled (true), AcceptCustomValue (false), ShowClearButton (true) — değer tek kolonda | ile saklanır, bkz. §4.3
ImageUploadOptionsDto	dxImageUpload · dxImageViewer	UploadUrl, Accept, Multiple, MaxFileSize (bayt), Width, Height — hepsi nullable, varsayılanı yok

Çözüm yalnızca alanın EditorType2 değeri eşleşiyorsa yapılır: dxTextBox bir alana columns yazmak GridBoxOptions'ı doldurmaz. Ayrıca ListFormField.EditorOptions'ın ham metni istemciye her hâlükârda gider; tipli DTO'lar onun yanında ek bir kolaylıktır ve JsonException durumunda sessizce null döner — yani bozuk JSON burada ekranı düşürmez, ama tipli okumaya bağlı davranış (GridBox kolonları, TagBox etiket sayısı) çalışmaz.

---

10. Visual Designer envanteri

lowcode §7 tasarımcı dokümanının şemasını anlatır; burada kutuda ne olduğu listelenir.

10.1 Toolbox aileleri

Kutunun içeriği tek bir yerden, getDesignerCatalog() (components/visualDesigner/catalog.ts) tarafından üretilir: elle yazılmış tanımlar + components/ui altındaki bileşenlerden otomatik çıkarılan metadata (generated/componentProps.json).

Aile	Bileşenler
layout	PageContainer (maxWidth, padding, gap, className), FlexRow (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align, className), Table
data	Form (§10.2) ve veri bağlanabilen UI bileşenleri: Select, AutoComplete, Dropdown, Menu, Pagination, Radio.Group, Tabs, Grid
platform	ListView, DataGridView, TreeView, GanttView, TodoBoard, CardView, SchedulerView, PivotView, ChartView — hepsi aynı üç prop'u alır: listFormCode (zorunlu), height (varsayılan 520px, ChartView'da 420px), className
html	div, p, span, h1, h2, h3, h4, h5, img — yalnız bu dokuz etiket
ui	Avatar, Badge, Button, Calendar, Card, Checkbox, Chips, ColorPicker, DatePicker, ImageViewer, Input, Knob, Marquee, Notification, Progress, Radio, RangeCalendar, Rate, ScrollBar, Skeleton, Slider, Spacer, Spinner, Switcher, Tag, TimeInput, Tooltip, Upload
custom	Kayıtlı diğer custom component'ler (Dependencies'e eklenir)

input, button, textarea, select, checkbox HTML etiketleri kutuda yoktur (HTML_UI_DUPLICATES): karşılıkları ui ailesindeki Input, Button, Select, Checkbox bileşenleridir; ham etiket bırakmaya çalışma, tema ve doğrulama onlardan gelir.

Kutu dışında tutulanlar (EXCLUDED_COMPONENTS): Alert, Breadcrumb, Dialog, Drawer, FormContainer, FormItem, InputGroup, MenuItem, Segment, Steps. Bunlara ihtiyaç duyan bir yerleşim, tasarımcı yerine Code modunda yazılır (lowcode §7.1.1) — orada components/ui'nin tamamı kapsamdadır.

Çocuk düğüm kabul edenler: PageContainer, FlexRow, Form, div, Card, Table, Tabs ve her custom component. Diğer düğümlerin içine bırakma; kanvas kabul etse de üretilen kod çocukları çizmez.

Düğüm başına iki ortak prop, hangi ailede olursa olsun geçerlidir:

Prop	Anlam
designerPermission	Boş değilse düğüm yalnızca bu yetki verilmişse çizilir; verisini göremeyeceği bir grid hiç oluşturulmaz
className	Tailwind sınıfları

Önce yeniden kullan: İstenen şey bir ListForm ekranının verdiği liste/ağaç/pano/grafikse primitiflerden kurma; platform düğümünü listFormCode ile bırak.

Eksik olan = var olan bileşene ekle, yeni bileşen yazma: İstenen komponent bu envanterle büyük ölçüde kuruluyor ama bir bileşende olay, prop ya da küçük bir yetenek eksikse komponent yine üretilir: eksik parça components/ui/{Name}'e geriye dönük uyumlu eklenir, componentProps.json elle güncellenir, olaysa catalog.ts DESIGNER_PRIMARY_EVENTS, değer kümesiyse NAMED_UNION_OPTIONS/PROPERTY_OVERRIDES, sonra §10.9/§10.10 tabloları tamamlanır (lowcode §7.3 notu). Yeni ui bileşeni, yeni toolbox ailesi, Developer Kit menüsüne yeni komponent ya da var olan bileşenin davranışını değiştiren ekleme yapılmaz — bunlar çerçeve dışıdır ve onay ister (lowcode §0.8).

10.2 Form düğümü

Dört CRUD ucunu sahiplenen kapsayıcı. İçine bırakılan her bileşen kaydın bir kolonuna bağlanır.

Prop	Varsayılan	Anlam
title	""	Kart başlığı; boşsa Card başlığı hiç çizilmez (:: önekli değer dil anahtarıdır)
selectEndpoint / insertEndpoint / updateEndpoint / deleteEndpoint	—	GET / POST / PUT / DELETE uçları
selectPermission / insertPermission / updatePermission / deletePermission	—	Komut yetkileri; boşsa dokümanın permissionCode değeri + ""/.Create/.Update/.Delete otomatik çözülür (FORM_AUTO_SUFFIXES), o da yoksa komut açıktır
keyFieldName	"id"	Anahtar kolon
collectionPath	""	Select yanıtındaki liste yolu; boşsa yanıtın kendisi
keySource	"query"	query | route — anahtarın URL'de nereden okunacağı
keyParamName	""	Parametre/segment adı; boşsa route'ta son segment kullanılır
previewKeyValue	""	Yalnızca tasarımcı önizlemesi; üretilen koda girmez
autoLoad	true	Açılışta veriyi çek
showToolbar	true	Kaydet/Sil/Gezinme çubuğu
columnCount	1	Form içindeki alanların kaç kolona diziliceği
gap	16	Alanlar arası boşluk (px)
className	""	Ek sınıflar

Olayları ve script API'si lowcode §7.8'dedir. Bir sayfada birden fazla Form olabilir; ana-detay için detay tarafının veri kaynağına source: "record" filtresi verilir ve değeri <anaFormRef>.<kolon> biçiminde yazılır (§10.4).

10.3 Veri bileşenleri

DESIGNER_DATA_COMPONENTS iki tür tanır:

Tür	Bileşenler	Koleksiyon prop'u
option (etiket/değer)	Select, AutoComplete, Dropdown, Menu, Pagination, Radio.Group, Tabs	options (Select/AutoComplete) ya da items
tabular (satır)	Grid	items

option bileşenlerinde binding'e columns eklenirse, ekranda görünmeyen kolonlar script'ten refs.<ad>.getColumn('kolon') ile okunabilir. Bu, "müşteri seçilince vergi numarası da gelsin" isteğinin tasarımcı tarafındaki karşılığıdır — ikinci bir istek atılmaz.

10.4 Veri kaynakları ve filtreler

Doküman seviyesindeki dataSources listesi, düğümlerin bindings.sourceId ile bağlandığı uçlardır. Şeması lowcode §7.2'de; burada filtre sözleşmesi açılır.

source	value ne demek	Ne zaman
static	Değerin kendisi	Sabit kırılım (IsActive = true)
query	Sayfa adresindeki query parametresinin adı (?id=…)	Adresle taşınan bağlam
route	Yol segmentinin adı; boşsa son segment	/admin/order/123 gibi rotalar
record	<formRef>.<kolon> — başka bir Form düğümünün aktif kaydının kolonu	Ana-detay; tek satır kod yazmadan

operator	Query string'e nasıl çıkar
eq	Çıplak parametre: ?RoleId=5
ne contains startswith endswith gt gte lt lte in isnull notnull	Adını son ek olarak taşır: ?Name.contains=abc

isnull / notnull değer almaz (DESIGNER_VALUELESS_FILTER_OPERATORS); değer kutuları gizlenir.

required varsayılan olarak true'dur ve bilinçlidir: değeri henüz gelmemiş bir filtre isteği tutar. Aksi hâlde filtresiz koleksiyon yüklenir ve bu, kullanıcıya "filtre çalışmıyor" diye görünür. previewValue yalnızca tasarımcı kanvasında kullanılır, üretilen koda girmez.

Bu sözleşme CRUD Endpoint GetList ucunun okuduğu sözleşmenin aynısıdır (lowcode §9.1) — yani tasarımcıdan kurulan filtre, sunucu tarafında ek bir şey yazmadan çalışır.

10.5 Property Panel — nasıl çalışır

Kanvasta seçili düğümün sağ paneli üç sekmedir ve her prop bir kategoriye aittir:

Kategori	Nerede görünür	Ne taşır
properties	Properties sekmesi	Davranış ve içerik prop'ları
styling	Properties sekmesi (stil grubu)	className, boyut, boşluk, hizalama
events	JavaScript sekmesi	function tipli prop'lar — değer değil script olarak düzenlenir (§7.8 · lowcode)

Panelin kuralları:

• Değer kümesi bilinen prop yazılmaz, seçilir. options taşıyan (ya da tsType'ı bilinen bir union olan) her string prop panelde açılır listeye döner (withPickableOptions); listede olmayan mevcut değer korunur.
• Olay listesi süzülür: DESIGNER_PRIMARY_EVENTS'te kaydı olan bileşende yalnızca o olaylar JavaScript sekmesinde görünür (aşağıda §10.10); kaydı olmayan bileşende bütün function prop'ları listelenir.
• field ve form prop'ları panelde hiç görünmez (Formik'in runtime nesneleridir).
• Her düğümün panel-üstü iki ortak alanı vardır: ref (script adresi — refs.<ad>) ve designerPermission (boş değilse düğüm yalnızca o yetkiyle çizilir).
• Seed dosyasına yalnızca varsayılandan farklı prop'ları yaz; panel dokunulmayan prop'u dokümana koymaz.

10.6 layout bileşenleri — prop sözleşmesi

PageContainer — sayfanın dış kabı; çocuk kabul eder:

Prop	Varsayılan	Anlam
maxWidth	"1280px"	İçerik genişliği (CSS değeri)
padding	24	İç boşluk (px)
gap	16	Çocuklar arası dikey boşluk (px)
className	""

FlexRow — yatay bölme; çocuk kabul eder:

Prop	Varsayılan	Anlam
columns	1	1 = serbest akan flex satırı; 2+ = o kadar eşit grid kolonu
firstColumnWidth	""	Yalnız kolon modunda: ilk kolonu sabitler → kenar çubuğu düzeni ("320px")
gap	16	Kolonlar arası boşluk
wrap	true	Taşan çocuk alta insin mi (yalnız flex modunda)
align	"stretch"	stretch | start | center | end
className	""

Table (ui kitinden, layout grubunda; çocuk kabul eder) — statik tablo: borderlessRow (—), compact (false), hoverable (true), overflow (true), rowCount (2), columnCount (3), className. columns/data prop'ları panelden kaldırılmıştır — hücreler kanvasta çocuk düğüm olarak doldurulur. Veri bağlanabilir tablo istiyorsan Grid (data) ya da DataGridView (platform) kullan.

Spacer (ui grubunda listelenir) — dikey boşluk: height (24).

10.7 platform bileşenleri — prop sözleşmesi

Dokuzu da aynı üç prop'u alır; başka prop'ları yoktur (görünümün tüm davranışı gömülen ListForm ekranının kendi tanımından gelir):

Prop	Varsayılan	Anlam
listFormCode	""	Zorunlu. Gömülecek ekranın kodu
height	"520px" (ChartView: "420px")	Kapsayıcı yüksekliği
className	""

ListView · DataGridView · TreeView · GanttView · TodoBoard · CardView · SchedulerView · PivotView · ChartView. Bileşen, kullanıcının o ekranda yetkisi yoksa ekranın kendi yetki hatasını gösterir; ayrıca gizlemek istiyorsan designerPermission yaz. Gömülen görünüm, hedef ekranın LayoutJson'ında açık olmalıdır.

10.8 html elemanları — prop sözleşmesi

Eleman	Prop'lar	Olaylar
div (çocuk kabul eder)	children, className, style	onClick, onMouseEnter, onMouseLeave
p · span	children, className	onClick
h1–h5	children, className — başlıklar hazır Tailwind sınıfıyla düşer (h1: text-4xl font-bold … h5: text-lg font-semibold); Tailwind reset'i yüzünden sınıfı silersen başlık paragraf boyutuna iner	onClick
img	src (yeni düşen eleman gömülü SVG yer tutucusuyla gelir; herhangi bir URL/data-URI yazılabilir), alt, width, height, className (max-w-full rounded-md)	onClick, onLoad

input/button/textarea/select/checkbox etiketleri kutuda yoktur — ui karşılıklarını kullan (§10.1).

10.9 data ve ui bileşenleri — Property Panel sözleşmeleri

Kaynak: generated/componentProps.json + catalog.ts düzeltmeleri. Her tabloda yalnızca karar gerektiren prop'lar listelenir; className, children, style her bileşende vardır ve tekrarlanmaz. (z) = zorunlu.

Veri bileşenleri (koleksiyon prop'u §10.3'e göre statik değer ya da data source binding'i alır):

Bileşen	Koleksiyon	Diğer prop'lar (varsayılan)
Select	options[] ({label, value})	size (sm/md/lg), componentAs ('' | ReactSelect | CreatableSelect | AsyncSelect), value, isDisabled (false), isMulti (false), isClearable (false), isSearchable (true) — tasarımcı disabled/multiple/clearable/searchable adlarını react-select karşılıklarına çevirir
AutoComplete	options[]	value, defaultValue, placeholder, disabled (false), invalid (false), size, debounce, minChars (1), clearable (true), noOptionsText, loadingText, name
Dropdown	items[] ({eventKey, children, to})	title ('Dropdown'), trigger (click | hover | context), placement (bottom-start; 10 değerli liste), disabled, activeKey, menuClass, menuStyle
Menu	items[] ({eventKey, icon, children/label})	menuItemHeight (30), sideCollapsed (false), variant (light | dark | themed | transparent), defaultActiveKeys[], defaultExpandedKeys[]
Pagination	items[]	currentPage (1), pageSize (1), total (5), displayTotal (false)
Radio.Group	items[] ({value, label, disabled})	name ('radioGroup'), value, vertical (false), disabled, readOnly, color
Tabs	items[] ({label, value}) — her sekme değeri bir çocuk yuvasıdır (slot: "tab:<value>"), içine bileşen bırakılır	defaultValue, value, variant (underline | pill)
Grid	items[] (satır nesneleri; kolonlar binding'den seçilir)	cols (3), rows (2), gap/colGap/rowGap (4), responsive (true), smCols/mdCols/lgCols/xlCols (1/2/3/4), autoFit (false), minColWidth ('200px'), height ('auto')

Form/giriş bileşenleri:

Bileşen	Prop'lar (varsayılan)
Input	type (text; HTMLInputTypeAttribute listesi: text/password/email/number/tel/url/search/date/time/…), value, placeholder ('Metin girin...'), textArea (false) + rows (3), prefix/suffix, size, disabled, invalid, readOnly, required, maxLength/minLength, pattern, autoComplete (off), autoFocus, name, unstyle
Checkbox	checked, defaultChecked, value, name, color, disabled, readOnly
Switcher	checked, defaultChecked, checkedContent/unCheckedContent, color, disabled, readOnly, isLoading (false), name
Radio	checked, defaultChecked, value, name, color, vertical, disabled, readOnly — tekil düğme; seçenek grubu için Radio.Group
DatePicker	value/defaultValue (ISO string olarak saklanır, render'da Date'e çevrilir), inputFormat, closePickerOnChange (true), defaultOpen (false), openPickerOnClear (false), inputtableBlurClose
TimeInput	value/defaultValue, format (24 | 12), showSeconds (false), clearable (true), amLabel/pmLabel, timeFieldPlaceholder ('--'), prefix/suffix, size (md), disabled, invalid, name
Calendar · RangeCalendar	value (Date | Date[]), multipleSelection · value ([Date, Date]), singleDate (false)
ColorPicker	value/defaultValue ('#6366f1'), presets[], showAlpha, showInput (true), showRgb (false), size (md), disabled, name
Chips	value/defaultValue (string dizisi; örnek ['Deneme','Deneme2']), max (0 = sınırsız), allowDuplicate (false), separator, placeholder, size, disabled, invalid, name
Slider	value/defaultValue, min (0), max (100), step (1), range (false), orientation (horizontal | vertical), marks, tooltip (false), trackSize (4), handleSize (18), disabled, readOnly, name
Knob	value/defaultValue (0), min/max (0/100), step (1), size (100), strokeWidth (14), valueColor/rangeColor/textColor, valueTemplate ('{value}'), showValue (true), readOnly, disabled, name
Rate	count (5), value/defaultValue, allowHalf (false), allowClear (true), color (amber), size (20), gap (4), tooltips[], disabled, readOnly
Upload	accept, multiple, draggable (false), uploadLimit, showList (true), tip, fileList[], disabled — dosyanın gerçek yüklenmesi beforeUpload/onChange script'inde api.post ile yapılır

Gösterim/geri bildirim bileşenleri:

Bileşen	Prop'lar (varsayılan)
Button	variant (default | solid | twoTone | plain), color, size (sm), shape (round | circle | none), icon, block (false), active (false), loading (false), disabled
Card (çocuk kabul eder)	header/headerExtra/footer, headerBorder/footerBorder (true), bordered, clickable (false), bodyClass/headerClass/footerClass
Avatar	src/srcSet, icon, alt, size (md), shape (circle; round | circle | square)
Badge	content, maxCount (99), innerClass, badgeStyle
Tag	children, prefix/suffix (+ prefixClass/suffixClass), title
Progress	variant (line | circle), percent (0), color, showInfo (true), customInfo, strokeWidth (6), strokeLinecap (round | square), width (120; circle), gapDegree/gapPosition (circle)
Skeleton	variant (block | circle), animation (true), width/height, asElement
Spinner	size (20), color, isSpining (true), enableTheme (true), indicator
Notification	title, type (success | warning | danger | info), closable (false), duration (3000), customIcon, width (350) — sayfada sabit kutu olarak durur; olaya bağlı geçici bildirim için script'te notify() kullan
Tooltip	title, placement (top; 12 değerli ArrowPlacement listesi), isOpen, wrapperClass
ImageViewer	images[] ({src, alt, caption} — yeni düşen bileşen iki örnek görselle gelir), children ('Galeri' tetikleyici), defaultIndex (0), loop (true), showToolbar/showThumbnails (true), zoomStep (0.25), minZoom/maxZoom (0.5/4), keyboard
Marquee	speed (100), direction (left | right | up | down), pauseOnHover/pauseOnClick (false), loop (0 = sonsuz), gradient (false), gradientColor/gradientWidth, delay (0), play (true), autoFill (false)
ScrollBar	direction (ltr | rtl)

10.10 Olaylar — bileşen başına event yükü

JavaScript sekmesinde görünen olaylar ve handler'a gelen tek argümanın (event) içeriği. Script kapsamındaki her şey (refs, api, notify, translate, checkPermission) ve Form yaşam döngüsü olayları lowcode §7.8'dedir; buradaki tablo bileşen olaylarının yüküdür.

Bileşen	Olay(lar)	event
Button	onClick	DOM tıklama olayı
Input	onChange	DOM olayı → değer event.target.value
Checkbox	onChange	event.checked
Select	onChange	Seçilen {label, value} nesnesi; temizlenince null → event?.value ?? null
AutoComplete	onInputChange · onSelect	Yazılan metin · seçilen option nesnesi
Dropdown	onSelect	Seçilen öğenin eventKey değeri
Menu	onSelect	Seçilen öğenin eventKey değeri
Pagination	onChange	Seçilen sayfa numarası
Radio.Group	onChange	Seçilen öğenin value değeri
Tabs	onChange	Aktif sekmenin value değeri

Bu on bileşen DESIGNER_PRIMARY_EVENTS kaydıdır — panel yalnızca bu olayları gösterir. Kayıtta olmayan bileşenlerde bütün function prop'ları listelenir; işe yarayanlar:

Bileşen	Olaylar
Switcher · ColorPicker · Knob · Slider (+onAfterChange) · Rate (+onHoverChange) · TimeInput · DatePicker · RangeCalendar	onChange — yeni değer
Chips	onChange, onAdd, onRemove
Upload	beforeUpload (false → dosya reddedilir), onChange (dosya listesi), onFileRemove
Card · Avatar · p · span · h1–h5	onClick
div	onClick, onMouseEnter, onMouseLeave
img	onClick, onLoad
Notification · ImageViewer	onClose (ImageViewer ayrıca onIndexChange)
Marquee	onFinish, onCycleComplete

Sayfa düzeyinde tek yaşam döngüsü kancası vardır: lifecycle.onMount — sayfa açıldığında bir kez çalışır; açılış verisi çekme ve refs üzerinden ilk durumu kurma buraya yazılır.

Olay davranışı kurarken önce Script Builder tarifleri (lowcode §7.8 tablosu) denenir; serbest kod custom tarifiyle eklenir ki sihirbaz açık kalsın.

---

11. Zamanlanmış e-posta (MailQueue modülü)

BackgroundWorker kaydı WorkerType: 1 (MailQueueWorker) ise gövde bu modüldür (api/modules/Sozsoft.MailQueue).

11.1 Worker Options (MailQueueWorkerOptions)

Anahtar	Anlam
MailType	Şablon tipi etiketi
MailSubject	Mail konusu
MailTemplate	Razor ile render edilen HTML gövde (EmailLayout düzeni içinde)
TableName	Maildeki tabloların tarifi (§11.2)

11.2 TableName biçimi

Her tablo {index:TabloAdi:DosyaTipi:MailEkAdi:Korumalimi:DosyaAciklama} altılısıdır; birden fazlası };{ ile birleştirilir:

{0:MT3_GECIKEN_SIPARIS:IN:Order Delay Notification:0:};{1:MT7_SIPARIS_DURUM:PDF:Durum.pdf:0:BRU,3,1}

• TabloAdi bir tablo/view adıdır; SELECT * FROM {TabloAdi} WHERE ... olarak parametreli çalıştırılır (parametreler kuyruk satırındaki TableParameter alanından gelir).
• DosyaTipi = IN ise tablo mail gövdesine gömülür; PDF / XLS / TXT ise ek dosya olur.
• Sütun başlıkları, sırası, CSS'i ve alt toplamları BackgroundWorker_MailQueueTableFormat kayıtlarından okunur: TableName, Order, ColumnName, Caption, HeaderCss, Css, FooterCss, DataType, DataFormat, IsHidden, IsProtected, SubTotal, Width.

11.3 Kuyruk satırı (BackgroundWorker_MailQueue)

TemplateId (worker), From, To, MailParameter, TableName, TableParameter, Attachment, AttachmentParameter, RelatedRecordId, SendStatus, SendTime, AwsMessageId. Gönderim sonuçları BackgroundWorker_MailQueueEvents tablosunda izlenir.

Kuyruğa satır yazma işi genellikle worker'ın BeforeSp prosedüründe ya da ekranın InsertAfterCommand kancasında yapılır — yani "kayıt onaylanınca mail çıksın" isteği kod gerektirmez.

---

12. Saas ve Administration menüleri — platform yetenek kataloğu

Bu iki menü, platformun hazır gelen tüm yeteneklerinin girişidir. Bir komponent üretirken buradaki her ekran üç rolden birindedir:

• Yeniden kullanılacak yetenek — numaratör, bildirim, zamanlanmış iş, rapor, dosya, yetki, dil, ayar. Talebin bu kısmı için yeni artefakt üretilmez; ilgili ekrana kayıt girilir.
• Veri kaynağı — ülke/il/ilçe, para birimi, ölçü birimi, departman, ünvan, şube, kullanıcı, rol. Yeni ekranın lookup'ı bu tablolara bağlanır; aynı listeyi tekrar tanımlama.
• Referans uygulama — istenen davranışın bu uygulamada zaten çalışan bir örneği. Aynı JSON'u oradan alıp uyarlamak, sıfırdan yazmaktan hem hızlı hem güvenlidir (§12.6).

12.1 Tablo adlandırma sözleşmesi

Platform tablolarının adı TableNameResolver tarafından üretilir:

{ModülÖnEki}_{H|T|B}_{TableNameEnum}        view'ler: V_{aynı ad}

Parça	Değerler
Modül ön eki (MenuPrefix)	Sas Saas · Adm Administration · Crm · Crd Coordinator · Scp SupplyChain · Mnt Maintenance · Str Store · Prj Project · Hr · Mrp · Acc Accounting
Kapsam	H host (tüm tenant'lar için ortak) · T tenant · B şube
Ad	TableNameEnum üyesi

Örnek: Sas_H_Currency (host — tüm kiracılar aynı para birimlerini görür), Adm_T_Department (kiracı başına), V_Sas_H_Order (view). Özel view'ler TableNameResolver.GetFullSpecialViewName ile V_{Önek}_{Prefix}_{Ad} biçiminde üretilir.

Yeni bir platform tablosu eklenecekse TableNameEnum + TableNameResolver._map birlikte güncellenir; eşlemesi olmayan ad KeyNotFoundException fırlatır. Proje tabloları için lowcode.instructions.md §2'deki {Modul}_T_{Entity} kuralı geçerlidir.

12.2 Saas menüsü

Kök menü App.Saas. Yetki adı her satırda menünün RequiredPermissionName değeridir; ListForm ekranlarında alt yetkiler .Create, .Update, .Delete, .Export, .Import, .Note soneklerini alır.

Ekran	Kod / route	Tablo	Kapsam	Komponent üretirken ne işe yarar
Tenants	AbpTenantManagement.Tenants	AbpTenants	host	Kiracı kaydı, bağlantı dizesi diyaloğu (TenantsConnectionString), alt form olarak şubeler. Ekranların IsTenant davranışının kaynağı.
Branches	App.Branches	Sas_T_Branch	tenant	Şube listesi. Ekranı IsBranch = true yaparsan filtre bu tablodan gelir; BranchSeed diyaloğu şube verisini kurar.
Definitions › AiBot	App.Definitions.AiBot	Sas_H_AiBot	host	Yapay zekâ asistanı tanımı (Name, ApiUrl, Tenants); /admin/ai bu kayıtları kullanır.
Definitions › Global Search	App.Definitions.GlobalSearch	Sas_T_GlobalSearch	tenant	Üretilen ekranın üst aramada çıkması için kayıt: System, Group, Term, Weight, Url.
Definitions › Contact Title	App.Definitions.ContactTitle	Sas_H_ContactTitle	host	Ünvan lookup'ı (Title, Abbreviation).
Definitions › Currency	App.Definitions.Currency	Sas_H_Currency	host	Para birimi + Rate. Tutar alanı olan ekranın kur lookup'ı ve DbQuery varsayılanı buradan beslenir.
Definitions › Country Group / Country / City / District	App.Definitions.CountryGroup · .Country · .City · .District	Sas_H_CountryGroup · Sas_H_Country · Sas_H_City · Sas_H_District	host	Adres alanlarının hazır cascade zinciri. Country ayrıca PhoneCode, PhoneNumberFormat, ZipRequired, StateRequired, TaxLabel taşır — adres doğrulaması için kullan.
Definitions › Skill Type / Skill / Skill Level	App.Definitions.SkillType (+ alt kayıtlar)	Sas_H_SkillType · Sas_H_Skill · Sas_H_SkillLevel	host	Yetkinlik ağacı; SkillType kendi kendine ebeveyn olan alt form örneğidir.
Definitions › UoM Category / UoM	App.Definitions.UomCategory	Sas_H_UomCategory · Sas_H_Uom	host	Ölçü birimi, Ratio/Rounding — miktar alanı olan ekranlarda birim lookup'ı ve çevrim.
Definitions › Sequence	App.Definitions.Sequence	Adm_T_Sequence	tenant	Belge numarası üretimi (lowcode.instructions.md §9.9); alan varsayılanında CustomValueType: 5 ile bağlanır.
Public › Home / About / Services / Contact	App.Home · App.About · App.Services · App.Contact — /admin/public/{ad}/designer	Sas_H_Home · Sas_H_About · Sas_H_Service · Sas_H_Contact	host	Genel siteye açık sayfalar; tasarımcıdan düzenlenir. Public sayfa isteği kod değil bu tasarımcıdır.
Public › Products / Payment Methods / Installment Options	App.Orders.Products · .PaymentMethods · .InstallmentOptions	Sas_H_Product · Sas_H_PaymentMethod · Sas_H_InstallmentOption	host	Ürün, ödeme yöntemi (Commission), taksit — satış/abonelik ekranlarının lookup kaynağı.
Public › Sales Orders	App.Orders.SalesOrders	Sas_H_Order + Sas_H_OrderItem	host	Onay akışı + alt kalem + toplam + diyalog birlikte kullanılan tam örnek (§12.6).
Public › Blog Category / Posts	App.BlogManagement.Category · .Posts	Sas_H_BlogCategory · Sas_H_BlogPost	host	Çok dilli içerik (ContentTr/ContentEn), slug, yayın durumu, sayaç alanları. Veri configs/seeds/host/data/App.BlogManagement.Category.json ve App.BlogManagement.Posts.json dosyalarından seed edilir.
Public › Demos	App.Demos	Sas_H_Demo	host	Siteden gelen demo talepleri — public form → tablo akışının örneği.
Dev Requests	App.DevRequests	Sas_H_DevRequest	host	Kanban/Todo düzeninin referansı: Status, Priority, SortOrder, Tags, Assignees, SubTasks, Timesheets.
Setting Definitions	App.SettingDefinitions	Sas_H_SettingDefinition	host	Yeni uygulama ayarı: Code, MainGroupKey/SubGroupKey, DataType, SelectOptions, DefaultValue, Providers, RequiredPermissionName, IsEncrypted, IsVisibleToClients. Ayarlanabilir olması gereken değeri koda gömme.
Languages › Language / Language Text	App.Languages.Language · .LanguageText	Sas_H_Language · Sas_H_LanguageKey · Sas_H_LanguageText	host	Dil anahtarları. Üretilen her ekranın EN+TR metinleri buraya (ve LanguagesData.json'a) yazılır.
Data Source	App.DataSource	Sas_H_DataSource	host	Code, DataSourceType, ConnectionString. İki tür kayıt bir arada: elle tanımlanan host/harici bağlantılar ve Code = tenant adı olan otomatik tenant bağlantıları (Tenants ekranındaki bağlantı diyaloğu yönetir, elle dokunma). IsTenant ekran önce tenant kaydını, yoksa DataSourceCode'u kullanır — çözüm kuralı lowcode §9.3.3. Bağlantı dizesi koda/JSON'a yazılmaz.
Notifications › Types / Rules / Notifications	App.Notifications.NotificationTypes · .NotificationRules · .Notification	Sas_H_NotificationType · Sas_H_NotificationRule · Sas_H_Notification	host	Olay bazlı bildirim (7 kanal); kural ekranındaki CreateNotification diyaloğu ile elle bildirim üretilir. Ayrıntı: §9.11.
Background Workers › Recurring Jobs / Jobs	App.BackgroundWorkers.RecurringJobs · .Jobs	Sas_H_BackgroundWorker · Sas_H_BackgroundWorker_JobFlow	host	Cron'lu işler ve çalıştırma geçmişi (ExecutionDate, Duration, Status, FailureReason, ExceptionDetails). Ayrıntı: §9.10 ve bu dosyanın §11'i.
Menus › Routes / Module / Menu / Manager	App.Menus.Routes · .Module · .Menu · .Manager (/admin/menuManager)	Sas_H_Route · Sas_H_Module · Sas_H_Menu	host	Menü ve route veritabanından gelir; üretilen ekranın menü kaydı buradan açılır. Menu ekranı ağaç düzeninin referansıdır, Routes yalnızca özel React sayfası eklenirken kullanılır.
Developer Kit › SQL Query Manager	App.SqlQueryManager · /admin/sqlQueryManager	—	—	View/procedure/function yazma ve çalıştırma; karar sırasının 2. adımı buradan başlar.
Developer Kit › Custom Endpoints	App.DeveloperKit.CustomEndpoints	Sas_H_CustomEndpoint	tenant	Name, Url, Method, DataSourceCode, Sql, ParametersJson, PermissionsJson — parametreli SQL'i yetkili bir HTTP ucuna çevirir.
Developer Kit › Dynamic Services	App.DeveloperKit.DynamicServices · /admin/developerkit/dynamic-services	Sas_H_DynamicService	host	Monaco editöründe yazılan, derlenip yayınlanan C# servisi; SQL'in yetmediği iş kuralı için 3. adım.
Developer Kit › Components	App.DeveloperKit.Components · /admin/developerkit/components	Sas_H_CustomComponent	host	Custom component listesi ve Visual Designer girişi (§10).
Developer Kit › ListForm	App.Listforms.Listform	Sas_H_ListForm · Sas_H_ListFormField · Sas_H_ListFormWorkflow · Sas_H_ListFormCustomization · Sas_H_ListFormImport	host	Ekran tanımlarının kendisi. Bu dosyada anlatılan bütün JSON kolonlarının canlı hâli; düzenleyicisi /admin/listform/edit/{kod}.
Developer Kit › Wizard Manager	menü kodu App.Listforms.WizardManager · yetki App.Listforms.Wizard · /admin/listform/wizardManager	—	host	Wizard seed dosyalarının listesi, düzenlemesi, silinmesi, export/import'u. Sihirbazın kendisi ayrı bir rotadadır: /admin/listform/wizard.
Forum Management	App.ForumManagement (grup menüsü)	Sas_T_ForumCategory · Sas_T_ForumTopic · Sas_T_ForumPost	tenant	Altında Categories / Topics / Posts ListForm ekranları; yayın tarafı Administration'daki /admin/forum.
Forum Categories	App.ForumManagement.Categories · /admin/list/App.ForumManagement.Categories	Sas_T_ForumCategory	tenant	Forum kategorilerinin ListForm ekranı; veri configs/seeds/host/data/App.ForumManagement.Categories.json dosyasından seed edilir.
Forum Topics	App.ForumManagement.Topics · /admin/list/App.ForumManagement.Topics	Sas_T_ForumTopic	tenant	Forum konuları; kategori lookup'ı, sayaçlar ve sabitle/kilitle/çözüldü bayrakları.
Forum Posts	App.ForumManagement.Posts · /admin/list/App.ForumManagement.Posts	Sas_T_ForumPost	tenant	Forum gönderileri; konu lookup'ı, kabul edilen yanıt bayrağı.

Menü kodu ile yetki adı her zaman aynı değildir: Wizard Manager'da kod App.Listforms.WizardManager, yetki App.Listforms.Wizard'dır; Administration'daki Forum ekranında kod App.Forum, yetki App.ForumManagement.Publish'tir. Yeni ürettiğin ekranlarda ikisini ayırma — wizard zaten aynı kökü kullanır (lowcode §2).

12.3 Administration menüsü

Kök menü App.Administration. Bu menünün tabloları Adm_T_* — yani kiracı başına ayrışır.

Ekran	Kod / route	Tablo	Komponent üretirken ne işe yarar
Definitions › Sector	App.Definitions.Sector	Adm_T_Sector	Sektör lookup’ı. Veri configs/seeds/host/data/App.Definitions.Sector.json dosyasından seed edilir.
Definitions › Department	App.Definitions.Department	Adm_T_Department	ParentId ile ağaç (TreeList) düzeninin referansı; personel/onay ekranlarının departman lookup'ı.
Definitions › Job Position	App.Definitions.JobPosition	Adm_T_JobPosition	Ünvan ağacı (ParentId + DepartmentId) — departmana bağlı cascade örneği.
Definitions › Org Chart	App.Definitions.OrgChart · /admin/organization	Adm_T_Department	Departman/ünvan verisinin organizasyon şeması görünümü.
Licence	App.Licence · /admin/form/App.Licence	AbpTenants + V_Sas_H_OrderItem_ByTenantId	ListFormType = Form (listesiz, tek kayıtlık ekran) + alt kalem listesi. "Tek kayıtlık kart ekran" isteğinin karşılığı budur.
Dev Request	App.DevRequest	Sas_H_DevRequest	Kiracı tarafındaki talep ekranı (Saas'taki listenin kullanıcı yüzü).
Agenda	App.Agenda	Adm_T_Agenda	Takvim (Scheduler) düzeninin referansı: StartDate, EndDate, AllDay, RecurrenceRule, RecurrenceException. Tekrarlayan randevu isteği kod gerektirmez.
Settings	App.Setting · /admin/settings	—	SettingDefinition kayıtlarından üretilen ayar ekranı; değerler burada girilir.
Intranet › Announcement (+Like/Comment)	App.Intranet.Announcement	Adm_T_Announcement · Adm_T_AnnouncementLike · Adm_T_AnnouncementComment	Duyuru + beğeni + yorum: ana kayıt / alt etkileşim kalıbının hazır örneği.
Intranet › Survey (+Question/Option/Response/Answer)	App.Intranet.Survey	Adm_T_Survey · Adm_T_SurveyQuestion · Adm_T_SurveyQuestionOption · Adm_T_SurveyResponse · Adm_T_SurveyAnswer	Anket motoru; soru–seçenek–yanıt zinciri iki seviyeli alt form ihtiyacının referansıdır.
Intranet › Social Post (+Comment/Like)	App.Intranet.SocialPost	Adm_T_SocialPost · Adm_T_SocialComment · Adm_T_SocialLike (+ SocialPollOption, SocialMedia, SocialLocation)	Kurum içi akış; IsLiked, IsOwnPost gibi hesaplanmış kolonların view içinde üretilmesine örnek.
Intranet › Event Type / Category / Event (+Like/Comment)	App.Intranet.Events.*	Adm_T_EventType · Adm_T_EventCategory · Adm_T_Event · Adm_T_EventPhoto · Adm_T_EventLike · Adm_T_EventComment	Etkinlik yönetimi; foto ve katılımcı sayacı olan kayıt kalıbı.
Restrictions › Work Hour	App.Restrictions.WorkHour	Adm_T_WorkHour	Gün bazlı çalışma saati (Monday…Sunday, StartTime, EndTime); kullanıcıya AbpUsers.WorkHour ile bağlanır. "Sadece mesai saatinde girilebilsin" burada çözülür.
Restrictions › IP Restrictions	App.Restrictions.IpRestrictions	Adm_T_IpRestriction	ResourceType + ResourceId + IP — kullanıcı/rol bazlı IP kısıtı.
Identity › Permission Groups / Permissions	Abp.Identity.PermissionGroups · Abp.Identity.Permissions	AbpPermissionGroups · AbpPermissions	Yetki ağacı (tree düzeni). Yeni ekranın yetkileri burada görünür; Modules kolonu yetkiyi modüllere bağlar (pipe ile çoklu).
Identity › Claim Type	App.IdentityManagement.ClaimType	AbpClaimTypes	Kullanıcıya ek alan (claim) tanımı: ValueType, Regex, Required, IsStatic.
Identity › Roles	AbpIdentity.Roles	AbpRoles	Rol yönetimi + RolesPermission diyaloğu; yeni ekranın yetkisi role buradan verilir.
Identity › Users	AbpIdentity.Users	AbpUsers	Kullanıcı yönetimi + UsersPermission diyaloğu, KPI widget'ları ve list-form-dynamic-api/user-* ile devredilen yazma. Kullanıcı WorkHour, DepartmentId, JobPositionId alanlarını taşır.
Identity › Organization Units	Abp.Identity.OrganizationUnits · /admin/ous	ABP OU tabloları	Birim ağacı. Ekranı IsOrganizationUnit = true yaparsan veri bu ağaca göre süzülür; bildirim alıcısı da OU olabilir.
Identity › Audit Logs	App.IdentityManagement.AuditLogs	AbpAuditLogs	İstek denetim kaydı + AuditLogDetail diyaloğu. "Kim ne zaman ne yaptı" isteği yeni tablo gerektirmez.
Identity › Sessions	App.IdentityManagement.Sessions	AbpSessions	Açık oturumlar; UiEvalService.ApiKickUser ile oturum düşürme (§9.13).
Reports › Categories / Templates	App.Reports.Categories · App.Reports.ReportTemplates	Adm_T_ReportCategory · Adm_T_ReportTemplate	Kendi düzeni olan çıktılar (fatura, teklif); ekrana CommandColumnJson butonuyla bağlanır (§9.12).
Videoroom	App.Videoroom · /admin/videoroom/dashboard	Adm_T_Videoroom · Adm_T_VideoroomParticipant · Adm_T_VideoroomAttandance · Adm_T_VideoroomChat	Görüntülü oda, katılım ve sohbet kaydı.
Files	App.Files · /admin/files	—	Dosya yöneticisi. Ekranın dosya alanı için ayrı depolama kurma; dosya/görsel editörleri bu altyapıyı kullanır.
Forum	menü kodu App.Forum · yetki App.ForumManagement.Publish · /admin/forum	Sas_T_Forum*	Forumun kullanıcı tarafı.

Menüde görünmeyen ama route'u olan ekranlar: /admin/dashboard, /admin/ai, /admin/activityLog, /admin/changeLog, /admin/profile/{general,password,notification-settings}, /admin/users/detail/:userId (yetki AbpIdentity.Users.Update), /admin/videoroom/list ve /admin/videoroom/room/:id, /admin/reports/*, /admin/listform/{wizard,wizardManager}, /admin/listform/edit/:listFormCode ve dinamik ekran rotaları.

Dinamik ekran rotaları — üretilen her ListForm ekranı bunları kullanır, ayrıca route kaydı açılmaz:

Route	Bileşen	Ne açar
/admin/list/:listFormCode	views/list/List	Liste (grid/card/pivot/tree/gantt/scheduler/todo — LayoutJson'a göre)
/admin/form/:listFormCode	views/form/FormNew	Yeni kayıt formu
/admin/form/:listFormCode/:id	views/form/FormView	Tek kayıt görüntüleme (AllowDetail bunu açar)
/admin/form/:listFormCode/:id/edit	views/form/FormEdit	Tek kayıt düzenleme
/admin/chart/:listFormCode	views/list/Chart	Yalnız grafik ekranı

/admin/pivot/... diye bir route yoktur; pivot, liste ekranındaki bir görünümdür.

12.4 ListForm olmayan (özel React) ekranlar

Bu ekranlar Sas_H_Route kayıtlarıyla yönetilir (seed: MenusData.json → Routes). Yenisini eklemek kod yazmak demektir — karar sırasının son adımıdır.

Bir route kaydının alanları: key, path, componentType, componentPath (@/views/...), routeType, authority[].

routeType	Anlam
public	Oturum gerekmez — genel siteye açık sayfalar
authenticated	Kimlik akışı sayfaları (giriş, kayıt, parola, doğrulama)
protected	Oturum zorunlu; authority doluysa ayrıca yetki kontrolü yapılır

authority: [] yetki kontrolü yok demektir; ekranın kendi yetkisi varsa kontrol bileşenin/ListForm'un içindedir. Custom component route'ları da böyle üretilir — bu yüzden görünürlük checkPermission ile bileşen içinde kurulur (lowcode §7.5).

Route	Bileşen	Yetki
/admin/menuManager	views/menu/MenuManager	App.Menus.Manager
/admin/listform/wizard	listForm/wizard/Wizard	App.Listforms.Wizard
/admin/listform/wizardManager	listForm/wizard/WizardFileManager	App.Listforms.Wizard
/admin/listform/edit/:listFormCode	listForm/edit/FormEdit	[] — yetki ListForm tarafında
/admin/sqlQueryManager	developerKit/SqlQueryManager	App.SqlQueryManager
/admin/developerkit/dynamic-services{,/new,/edit/:id}	DynamicServiceManager · DynamicServiceEditor	App.DeveloperKit.DynamicServices
/admin/developerkit/components{,/edit/:id}	ComponentManagerPage · ComponentCodeLayout	App.DeveloperKit.Components
/admin/reports/:report/{view,design}/:id?/:listFormCode?	DevexpressReportViewer · DevexpressReportDesigner	—
/admin/public/{home,about,services,contact}/designer	ilgili public sayfa (tasarım modu)	App.Home · App.About · App.Services · App.Contact
/admin/settings	settings/Settings	App.Setting
/admin/files	admin/files/FileManager	App.Files
/admin/ous · /admin/organization	organization-unit/OrganizationUnits · hr/OrgChart	Abp.Identity.OrganizationUnits · App.Definitions.Department
/admin/forum	forum/Forum	App.ForumManagement.Publish
/admin/videoroom/{dashboard,list,room/:id}	admin/videoroom/{Dashboard,RoomList,RoomDetail}	App.Videoroom{,.List,.Detail}
/admin/ai	ai/Assistant	App.Definitions.AiBot.Asistant
/admin/dashboard · /admin/activityLog · /admin/changeLog · /admin/profile/*	Dashboard · admin/activityLog/ActivityLog · version/ChangeLog · admin/profile/Profile	[]
/admin/users/detail/:userId	admin/user-management/Details	AbpIdentity.Users.Update

Oturum gerektirmeyen sayfalar (routeType: public) — genel site. İçerikleri kod değil, Saas › Public altındaki tasarımcı ekranlarından ve tablolardan gelir; bir "tanıtım sayfası" isteğinde yeni React sayfası yazma, bunları kullan:

Route	Bileşen	Veri
/home · /about · /services · /contact	views/public/{Home,About,Services,Contact}	Sas_H_{Home,About,Service,Contact} · tasarımcı: /admin/public/{ad}/designer
/products · /checkout · /payment · /success	views/public/{Products,Checkout,Payment,Success}	Sas_H_Product · Sas_H_PaymentMethod · Sas_H_InstallmentOption · Sas_H_Order
/blog · /blog/:id	views/public/{Blog,BlogDetail}	Sas_H_BlogPost · Sas_H_BlogCategory
/demo	views/public/Demo	Sas_H_Demo
/access-denied	views/AccessDenied	—

Kimlik akışı (routeType: authenticated): /login, /register, /forgot-password, /reset-password, /confirm, /confirm/:userId/:token, /extend-login → views/auth/*. Bunlara dokunma; parola ve doğrulama akışları ABP tarafındadır.

12.5 Talep → hangi menü

§0'daki katman taraması bu tabloyla eşleşir; "kod yazmamız gerekir" demeden önce buraya bak.

Talepte geçen	Menü / ekran	Ne yapılır
"numara otomatik gelsin"	Saas › Definitions › Sequence	Kayıt aç, alan varsayılanına CustomValueType: 5
"her gece / saat başı çalışsın"	Saas › Background Workers	WorkerType: 2 + BeforeSp; prosedür sql/object/ altına
"bilgilendirme gitsin"	Saas › Notifications (+ MailQueue §11)	Tür + kural; e-posta ise MailQueue
"onaya düşsün"	WorkflowJson + ListFormWorkflow (örnek: Sales Orders)	Onay düğümleri; Inform düğümü e-posta gönderir
"çıktısı alınsın / fatura basılsın"	Administration › Reports	Hazır DynamicGrid ya da ReportTemplate
"dosya eklensin"	Administration › Files	Dosya/görsel editörü; ayrı depolama kurma
"başka veritabanından gelsin"	Saas › Data Source	Yeni DataSource + ekranın DataSourceCode alanı
"ayarlanabilir olsun"	Saas › Setting Definitions	Tanım aç, değeri /admin/settings'ten yönet
"İngilizcesi de olsun"	Saas › Languages	Dil anahtarı + LanguagesData.json
"aramada çıksın"	Saas › Definitions › Global Search	System/Group/Term/Weight/Url kaydı
"sadece şu rol görsün"	Administration › Identity › Roles / Permissions	Yetki kodu + ekranın PermissionJson'ı
"şube bazlı olsun"	Saas › Branches	IsBranch = true
"birim ağacına göre süzülsün"	Administration › Identity › Organization Units	IsOrganizationUnit = true
"mesai dışında girilemesin" / "sadece ofis IP'si"	Administration › Restrictions	Work Hour · IP Restriction kaydı
"kim değiştirmiş görelim"	Administration › Identity › Audit Logs	Hazır ekran; kayıt notu için ShowNote
"menüye eklensin"	Saas › Menus › Manager	Menü kaydı + yetki + route eşlemesi
"ülke/il/ilçe, para birimi, birim, departman, ünvan"	Saas / Administration › Definitions	Var olan tabloya lookup bağla, yenisini üretme
"yapay zekâ cevaplasın"	Saas › Definitions › AiBot	Bot tanımı; /admin/ai bu tanımı kullanır

12.6 Canlı referans uygulamalar

İstenen davranışın bu uygulamada çalışan örneği. Tanımlar api/src/Sozsoft.Platform.DbMigrator/Migrations/ListFormSeeder_{Saas,Administration}.cs içinde ilgili #region altındadır.

İhtiyaç	Bak
Ağaç (TreeList)	Menu, Permission, Department, JobPosition
Kanban / Todo	DevRequests (TodoOptionJson + SortOrder, Priority, Tags)
Takvim (Scheduler)	Agenda (SchedulerOptionJson + RecurrenceRule)
Tek kayıtlık form ekranı	Licence (ListFormType = Form + alt kalem listesi)
Onay akışı	Sales Orders — WorkflowJson (ApprovalUserFieldName, ApprovalStatusFieldName, ApprovalDateFieldName, ApprovalDescriptionFieldName) + ListFormWorkflow düğümleri (Start → Approval → End/End)
Alt form (master-detail)	Tenant → Branches, Sales Orders → Sales Order Item, Survey → Question → Option
KPI widget	User — WidgetsJson; sorgu Title, Value, Color, SubTitle, Icon kolonlarını döndürür
Toolbar'dan diyalog açma	Tenant (TenantsConnectionString), Role (RolesPermission), User (UsersPermission), Audit Logs (AuditLogDetail), Notification Rule (CreateNotification), Branches (BranchSeed), Sales Orders (CreateTenantFromOrderDialog)
Yazmayı servise devretme	Tenant, Role, User — *ServiceAddress = "list-form-dynamic-api/{tenant|role|user}-{insert|update}"
Toplam satırı	Sales Order Item, Licence Item (TotalSummaryJson)
View üzerinden okuma	Background Worker Jobs, Licence Item (SelectCommandType = View)
Cascade lookup	City → District (ülke/il/ilçe zinciri)
Alan varsayılanı ve soft delete	Tenant (FormFieldsDefaultValueJson, DeleteFieldsDefaultValueJson)

12.7 Uyarılar

• Bu ekranların seeder'ı idempotenttir: ListFormCode zaten varsa kayıt güncellenmez. Hazır bir ekranın davranışını değiştirmek gerekiyorsa seeder'ı düzenlemek yetmez; değişikliği sql/execute/{Ad}.sql altında var olan kaydı güncelleyen bir prosedürle taşı.
• Host tablosuna kiracı verisi yazma. Sas_H_* tabloları bütün kiracılar için ortaktır; kiracıya özel veri *_T_* tablosuna gider. Ekranın IsTenant/IsBranch bayrakları ile tablonun kapsam harfi tutarlı olmalıdır.
• Yetki adı menüden gelir. Ekranın PermissionJson'ındaki adlarla menünün RequiredPermissionName değeri aynı sözleşmeyi göstermelidir; farklıysa kullanıcı menüyü görür, ekranı göremez.
• Platformun hazır tablolarına doğrudan yazan ekran üretme. AbpUsers, AbpRoles, AbpTenants yazma işi list-form-dynamic-api uçlarındadır; ham SQL ile yazmak parola hash'ini, yetki önbelleğini ve kiracı kurulumunu atlar.

---

13. Bu dosyanın kapsamadıkları

Konu	Nerede
Karar sırası, üretim protokolü, seed sözleşmesi	lowcode.instructions.md §0–§2
Wizard seed dosyasının alanları	lowcode.instructions.md §4
EditorScript tarifleri ve runtime API	lowcode.instructions.md §5
EditorOptions sözlüğü ve preset'ler	lowcode.instructions.md §6
Visual Designer doküman şeması ve event script'leri	lowcode.instructions.md §7
SQL nesneleri, CRUD/Custom Endpoint, Dynamic Service	lowcode.instructions.md §8–§9
Sequence, zamanlanmış iş, bildirim, rapor ekranları	lowcode.instructions.md §9.9–§9.14
api/ kod standardı	dotnet.instructions.md

DevExtreme'in burada listelenmeyen bir seçeneğini kullanman gerekiyorsa, nereye yazdığın belirleyicidir:

Nereye	Bilinmeyen anahtara ne olur
Ekran seviyesindeki *Json kolonları (§2–§8)	Düşer. GridOptionsDto ham metni [JsonIgnore] ile gizler, istemciye yalnızca tipli DTO gider. Kalıcı olarak gerekiyorsa önce ilgili DTO'ya alan eklenir, sonra bu dosya güncellenir
Alan seviyesindeki ListFormField.EditorOptions (§9.8)	Geçer. Ham metin olarak istemciye iner ve editöre olduğu gibi verilir; sözlükte olmayan anahtar Options Builder'ın "Sözlük dışı ayarlar" bölümünden de yazılabilir (lowcode §6.1)
CustomJsSourcesJson / CustomStyleSourcesJson (§5.5)	Geçer — ama son çaredir, denetlenmez

Yani "DevExtreme'de var, platformda yok" durumunda önce §9.8'e (editör seçeneği mi?) bak; ekran seviyesindeki bir seçenekse DTO'ya eklenmeden çalışmayacağını bilerek planla.