sozsoft-platform/.github/instructions/lowcode.instructions.md

# Low-Code Üretim Referansı (Authoring Reference)

Bu doküman, bir yapay zekâ ajanının **platformu bir geliştirici gibi kullanarak** ekran ve
bileşen üretebilmesi için gereken somut şemaları, alan anlamlarını, enum değerlerini ve
çalışan örnekleri içerir.

- Ne yapılacağına karar verme kuralları: `ai.instructions.md`
- **JSON kolon ve modül sözleşmelerinin tam listesi: `lowcode-reference.instructions.md`**
- `api/` kod standardı: `dotnet.instructions.md`
- Modül/liste ekleme prosedürü: `list.instructions.md`
- Neyin nerede yaşadığı: `../../README.md`

Bu dosya **nasıl üretileceğini** anlatır; `lowcode-reference.instructions.md` **neyin
ayarlanabildiğini** alan alan listeler (grid/pivot/chart JSON'ları, alan seviyesi JSON'lar, SQL
kancaları, tasarımcı envanteri, mail modülü) ve **§12'de Saas + Administration menülerindeki
hazır gelen bütün ekranları** — hangisi yeniden kullanılacak yetenek, hangisi lookup kaynağı,
hangisi taklit edilecek canlı örnek. Bir komponent üretmeden önce oradaki **§0 yetenek
envanterini** tara: platformun sunduğu bir katmanı atlamadığından böyle emin olursun.

Çelişki olursa `ai.instructions.md` kazanır. Buradaki her şey **"kod yazmadan üretim"**
tarafındadır; bu dosya platformun çekirdek kodunu geliştirmek için değil, **prompt ile
uygulamaya yeni ekran, menü, yetki, dil anahtarı, route ve süreç eklemek** içindir.

Bir istek geldiğinde çekirdek koda dokunmak değil, `configs/seeds/` altına uygulamanın kendi
üreteceği dosyaların aynılarını yazmak esastır — bkz. §0.

> **Altın kural:** Ürettiğin her şey bir seed dosyasına düşmelidir. Veritabanı silinip
> yeniden oluşturulduğunda geri gelmeyen bir artefakt teslim edilmiş sayılmaz.

---

## 0. Üretim protokolü (her prompt için zorunlu)

Kullanıcı "şöyle bir ekran/form/süreç istiyorum" dediğinde **uygulamayı kullanıyormuş gibi**
davran: Wizard'ın, Custom Components ekranının ve SQL Query Manager'ın diske yazacağı dosyaların
aynılarını `configs/seeds/host/` altına sen yaz. Ekranlara tıklamanın yerine geçen şey budur.

Talep iki biçimde gelir ve ikisi de aynı hatta girer:

- **Yazılı tarif** → §0.6'daki keşif turunu işlet, tarifi kur, onaylat.
- **Ekran görüntüsü / mockup / fotoğraf** → §0.7 ile önce görseli oku, sonra §0.6 turuyla
  görselden okunamayan boşlukları sor.

Tarif onaylanınca §0.2'deki sırayla dosyaları üret. **Sıra bozulamaz: önce sorular, sonra tarif
ve onay, en son dosyalar.**

### 0.1 Yazılacak klasörler

```
configs/seeds/host/
├── sql/object/{Nesne}.sql        ← tablo / view / fonksiyon / prosedür  (SQL Server)
├── sql/execute/{Ad}.sql          ← bir kez çalışacak script (veri dolumu, migrasyon)
├── postgres/object|execute/…     ← aynısının PostgreSQL diyalekti (hedef PG ise)
├── crud/{EntityName}.json        ← tablonun REST uçları
├── wizard/{WizardName}.json   ← ekran + menü + yetki + dil anahtarları
└── data/{ListFormCode}.json   ← ekrandan girilen liste verisinin aynası (opsiyonel)
                                 Custom Component'ler de burada yaşar:
                                 data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json
```

Tenant kapsamı isteniyorsa `host/` yerine `tenants/{tenantId}/`; iç düzen aynıdır.

### 0.2 Üretim sırası — bu sırayla yaz, bu sırayla çalışır

| # | Adım | Dosya | Neden bu sırada |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Tablo / view | `sql/object/…` | Ekranın bağlanacağı nesne önce var olmalı |
| 2 | CRUD uçları (gerekiyorsa) | `crud/{Entity}.json` | Custom Component'in data source'ları buna bakar |
| 3 | Custom Component (gerekiyorsa) | `data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json` | Wizard `Custom` yolunda bileşen adını arar |
| 4 | Wizard | `wizard/{Ad}.json` | Menü, yetki, dil anahtarı ve ListForm'u üretir |
| 5 | Alt ekranlar (varsa) | ek `wizard/…` dosyaları | Ana wizard'dan **önceki** `SeededAt` damgasını alır |
| 6 | Liste verisi (isteniyorsa) | `data/{ListFormCode}.json` | Ekran ve tablo hazır olmalı; `ListForm.SeedFilePath` bu yolu gösterir |

**`Wizard.SeededAt` bir bağımlılık aracıdır.** Dosya adı tarih taşımaz (`{WizardName}.json`);
`WizardDataSeeder` `wizard/` klasörünü **`Wizard.SeededAt` damgasına göre sıralı** işler (eşitlikte
dosya adı). Bir wizard başka bir wizard'ın ürettiği menüye/ListForm'a dayanıyorsa, bağımlı olanın
damgası **daha büyük** olmalıdır. Alt form olarak kullanılacak menüsüz ekranı her zaman önce
damgala.

### 0.3 Yazmadan önce zorunlu keşif

Uydurma. Şu üçünü mutlaka kontrol et:

1. **Tablo/kolon adları** — `sql/object/` altındaki dosyalar ya da mevcut wizard dosyalarındaki
   `SelectCommand`. Kolon adını tahmin etme; yoksa tabloyu da sen üret.
2. **Var olan menü kökü ve izin grubu** — aynı modül için ikinci bir kök menü açma. Mevcut
   wizard dosyalarındaki `MenuParentCode` / `PermissionGroupName` değerlerini tara.
3. **Dil anahtarı çakışması** — `LanguagesData.json` ve diğer wizard dosyaları. Var olan bir
   anahtarın metnini seed **ezmez**; yanlış metinle karşılaşırsan anahtarı değiştir.

### 0.4 Üretim sonrası

- Değişikliklerin devreye girmesi için **DB Migrate** (SQL Query Manager / Wizard Manager
  üzerindeki buton, yetki `App.Setup.Migrate`) ya da migrator konteyneri (`SEED=true`) çalışmalı.
- Seeder **idempotenttir**: ekran zaten varsa dosya atlanır (§4.5). Var olan bir ekranı
  değiştirmek için dosyayı düzenlemek yetmez — kayıtları silip yeniden seed etmek ya da
  ekranı Wizard'dan `EditFileName` ile yeniden çalıştırmak gerekir.
- Ürettiğin dosyaları kullanıcıya **tek tek listele**: hangi dosya, ne üretiyor, hangi menüde
  görünecek, hangi yetkiyi ister.

### 0.5 Dosya biçimi kuralları

| Kural | Değer |
| --- | --- |
| Kodlama | UTF-8 (BOM'suz) |
| JSON alan adları | **PascalCase** (`Wizard`, `ListFormCode`, `Groups`) — seeder `PropertyNameCaseInsensitive` okur ama dosyalar PascalCase üretilir |
| Custom component dosyası | Kök alanlar PascalCase; `Props` **içindeki** designer dokümanı camelCase (`visualDesigner`, `nodes`, `sourceMode`) |
| Enum'lar | Sayı olarak yazılır (§3) |
| `GeneratedAt` | ISO-8601 UTC (`2026-08-26T10:15:00Z`) — yalnızca bilgi amaçlı. **Yalnızca `crud/` ve `data/` dosyalarında vardır**; wizard seed dosyasında karşılığı `Wizard.SeededAt` alanıdır |
| İç içe JSON | `EditorOptions`, `EditorScript`, `LookupQuery` → JSON **string** olarak kaçışlanır |
| Satır sonu | LF |

---

### 0.6 Zorunlu keşif turu — sormadan üretme

**Kullanıcı bir ekran/komponent istediğinde ilk cevabın dosya değil, sorudur.** Talep ne kadar
kısa gelirse gelsin ("stok listesi olsun", "şöyle bir sayfa istiyorum", bir ekran görüntüsü),
üretimden önce keşif turunu işlet. Tek satırlık bir talepten üretilen ekran çalışır ama
kullanılabilir olmaz; eksik olan şey kodda değil, tarifte olur.

Bu, dosyanın geri kalanındaki "varsayımını yaz ve devam et" tavrının **istisnasıdır** ve yalnızca
yeni ekran/komponent üretimi için geçerlidir. Var olan bir ekranı düzeltme, alan ekleme, hata
ayıklama, açıklama isteği gibi taleplerde soru turu yoktur — doğrudan yap.

**Turun kuralları**

1. **Soruları toplu sor.** Tek tek değil, `AskUserQuestion` ile turda **en fazla 4 soru**;
   her sorunun 2–4 seçeneği ve **önerilen bir varsayılanı** olsun (`(Önerilen)`). Kullanıcı
   okumadan onaylayabilmelidir.
2. **En fazla üç tur.** Tur 1 iskeleti kurar (§0.6.2), Tur 2 seçilen yolun ayrıntısını alır
   (§0.6.3 / §0.6.4), Tur 3 yalnızca ilk iki turda ortaya çıkan **açık uçları** kapatır.
   Üçüncü turdan sonra kalan boşluk varsayımla doldurulur ve tarifte belirtilir.
3. **Cevabı zaten bilinen şeyi sorma** (§0.6.5). Depoda okunabilen (tablo/kolon adları, mevcut
   menü kökleri, yetki grupları) her şey **önce aranır**; soru ancak arama sonuçsuz kalırsa
   ya da iki makul seçenek varsa sorulur.
4. **Her soru bir üretim kararını değiştirmelidir.** Cevabı ne olursa olsun aynı dosyayı
   üreteceksen o soruyu sorma.
5. **Kaçış yolu her zaman açık:** kullanıcı "sen bilirsin / varsayılanlarla üret / hepsini sen
   seç" derse turu bitir, varsayımlarla üret ve sonunda listele. Kullanıcı baştan "soru sorma"
   dediyse hiç başlatma.
6. **Sonunda tarifi onaylat** (§0.6.6). Onay gelmeden `configs/seeds/` altına dosya yazma.

**Turun çıktısı** kapsamı belli bir ekran tarifidir; tarifin doldurulacak katmanları
`lowcode-reference.instructions.md` §0'daki 25 satırlık yetenek envanteridir. Turu o listeyi
tarayarak kur: her katman için ya cevabı al, ya varsayılanı uygula, ya da "bu ekranda yok" de.

#### 0.6.1 Hangi araç? — yol seçimi

Tur 1'in birinci sorusunun karşılığı budur; kullanıcı türü net söylemediyse tarife bakıp
**öner**, tek başına karar verme:

| Tarifte varsa | Yol |
| --- | --- |
| Kayıt listesi + ekle/düzenle/sil + filtre/arama | **SQL Query Manager + Wizard** (`ComponentKind: 0`) |
| Aynı verinin birden çok görünümü (pano, takvim, ağaç, grafik) | **Wizard** — tek dosya, birden çok layout (§9.8) |
| Ana kayıt + detay sekmeleri | **Wizard** + `SubForms` |
| Onay süreci | **Wizard** + `WorkflowDto` |
| Üstte KPI kartları | **Wizard** + `Widgets` |
| Serbest yerleşim: yan yana kartlar, özel bölümler, sihirbaz adımları, karışık bileşenler | **Custom Component** (`ComponentKind: 1`) |
| Var olan ekranların bir sayfada toplanması (dashboard) | **Custom Component** + `platform` düğümleri (`listFormCode`) |
| Tek kayıt üzerinde çalışan özel form (liste yok) | **Custom Component** + `Form` düğümü |

Şüphede kalırsan **Wizard'ı seç.** Grid'e benzeyen her şey Wizard'la daha ucuz, daha yetkin ve
daha bakımlıdır; Custom Component'e yalnızca yerleşim gerçekten grid/form kalıbına sığmıyorsa geç.

İki yol birlikte de kullanılır: veriyi Wizard ile ekran yap, sonra Custom Component içine
`platform` düğümü olarak göm.

---

#### 0.6.2 Tur 1 — her talepte sorulacak dört şey

Bu dört soru, talebin türünden bağımsız olarak sorulur; dördü de üretilecek dosya kümesini
doğrudan değiştirir.

| # | Soru | Neden belirleyici | Seçenekler |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | **Ekran türü** | Üretilecek artefaktı seçer | Liste ekranı (Wizard) · Serbest yerleşimli sayfa (Custom Component) · Tek kayıtlık form · Karma (Wizard + Custom) |
| 2 | **Veri kaynağı** | Tablo yoksa `sql/object/` de üretilecek | Var olan tablo/view (adı?) · Yeni tablo üretilsin · Birden çok tablo → view üretilsin · Var olan bir API/endpoint |
| 3 | **Kim kullanacak / hangi modül** | Menü kökü, yetki grubu ve isimlendirme buradan türer | Mevcut modüllerden biri (listele) · Yeni modül |
| 4 | **Kapsam** | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit` ve tablo ön eki | Kiracı geneli (varsayılan) · Şube bazlı · Birim ağacına göre · Host (tüm kiracılar ortak) |

1. sorunun cevabı **yolu belirler**; belirsizse §0.6.1'deki yol tablosuna bak ve
   şüphede **Wizard'ı öner**. 2. sorunun cevabı "var olan tablo" ise adını sormadan önce
   `sql/object/` ve mevcut wizard dosyalarını tara — bulursan sorma, doğrulat.

#### 0.6.3 Tur 2 — List (Wizard) yolu soru seti

Sırayla tara; ekranın gerçekten ihtiyaç duyduğu satırları sor, gerisini varsayılanla geç.
Sütun listesi **en kritik olanıdır** — onsuz üretilen ekran her zaman yeniden yazılır.

| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
| --- | --- | --- |
| **Sütunlar** | Hangi alanlar görünecek, başlıkları ne? Tablo varsa "şu kolonların hepsi mi, bir kısmı mı?" | Tablodaki tüm kolonlar, audit kolonları gizli |
| **Alan tipleri** | Her alan için editör: metin / sayı / tarih / onay kutusu / açılır liste / çoklu seçim / zengin metin / görsel (§0.7.3, §4.3.2) | Kolon `DbType`'ından türetilir |
| **Zorunluluk ve doğrulama** | Hangileri zorunlu? Aralık/desen/uzunluk kuralı olan var mı? | `NOT NULL` kolonlar zorunlu, başka kural yok |
| **Lookup'lar** | Açılır listeler nereden beslenecek: sabit liste mi, başka tablo mu, var olan tanım tablosu mu (ülke/para birimi/departman…)? Bağlı liste (il→ilçe) var mı? | Sabit liste; FK varsa hedef tabloya `Query` |
| **Anahtar** | Anahtar kolon ve tipi | `Id` / `UNIQUEIDENTIFIER` (`KeyFieldDbSourceType: 9`) |
| **Görünümler** | Izgara dışında hangi görünüm açılsın: kart, pivot, grafik, ağaç, gantt, takvim, kanban? Varsayılan hangisi? | Yalnız `Grid` |
| **Görünüm eşlemeleri** | Açılan her görünümün zorunlu alanları: ağaçta `ParentId`, takvimde başlangıç/bitiş, kanbanda durum kolonu (§9.8) | Görünüm açılmaz |
| **Form düzeni** | Alanlar hangi gruplara ayrılsın, grup başına kaç kolon? Popup mu satır içi mi? | Tek grup, 2 kolon, popup |
| **Otomatik dolan alanlar** | Kullanıcı/tarih/tenant dışında otomatik dolacak alan var mı? Belge numarası gerekiyor mu (§9.9)? | Audit alanları + tenant |
| **Hesap ve koşul** | Alanlar arası hesap (miktar×fiyat), koşullu kilit, seçimle dolan alan var mı (§5)? | Yok |
| **Filtre/arama** | Filtre satırı, arama kutusu, ekran üstü sabit filtre (tarih aralığı/şube/durum)? | Filtre satırı + arama açık |
| **Özet** | Altta toplam/adet satırı gerekiyor mu, hangi kolonlarda? | Yok |
| **Aksiyonlar** | Ekle/düzenle/sil dışında buton: onaya gönder, çıktı al, dış sisteme aktar, başka ekran aç? (§4.9) | Yalnız CRUD |
| **Alt ekranlar** | Kaydın altında sekme (kalemler, ekler, geçmiş) olacak mı? İlişki alanı ne? | Yok |
| **KPI kartları** | Üstte sayaç/kart şeridi olacak mı, hangi sayılar? | Yok |
| **Onay süreci** | Kayıt onaya düşecek mi? Kim onaylayacak (rol/kullanıcı), kaç adım? | Yok — **onaycı asla varsayılmaz, sorulur** |
| **Koşullu renklendirme** | Duruma göre renklenecek satır/hücre var mı? | Yok |
| **Yetki** | Ayrı rol kırılımı gerekiyor mu, yoksa tek yetki ailesi yeterli mi? | `{MenuCode}` + standart son ekler |
| **Menü** | Hangi kök menünün altına, hangi sıraya, hangi ikonla? | Modülün kök menüsü, `max(Order)+1` |
| **Dil** | Menü/başlık/alan metinlerinin TR ve EN karşılıkları | Türkçeden çevrilir |

#### 0.6.4 Tur 2 — Custom Component yolu soru seti

Serbest yerleşimde tarif, **sayfanın bölgeleri** üzerinden çıkarılır. Ekran görüntüsü varsa
önce §0.7 ile oku, sonra buradaki boşlukları sor.

| Konu | Sorulacak | Varsayılan (sorulmazsa) |
| --- | --- | --- |
| **Sayfa iskeleti** | Kaç bölge var, nasıl dizilmiş? (üst şerit / tek kolon / iki kolon + kenar panel / sekmeli) | Tek kolon `PageContainer` |
| **Bölge içerikleri** | Her bölgede ne var: kart, form, liste, grafik, pano, metin, buton grubu? | — (sorulmadan geçilemez) |
| **Hazır ekran gömme** | Bölgelerden biri var olan bir ListForm ekranı mı? (öyleyse `platform` düğümü + `listFormCode`, primitiflerden kurma) | Sorulur |
| **Form bölgesi** | Tek kayıt üzerinde çalışan bir form var mı? Hangi alanlar, hangi uçlar (select/insert/update/delete), anahtar nereden gelir (query/route)? | `Form` yok |
| **Veri kaynakları** | Her bölge veriyi nereden alır: CRUD endpoint mi, Custom Endpoint mi, var olan bir API mi? | CRUD endpoint üretilir |
| **Filtreler** | Bölge verisi neye göre süzülür: sabit değer, URL parametresi, başka bölgedeki seçili kayıt? (§10.4 · reference) | Süzme yok |
| **Etkileşim** | Tıklama/seçim/kaydetme sonrası ne olsun: başka bölge yenilensin, sayfa açılsın, uyarı çıksın? (§7.8) | Yok |
| **Durum ve boşluk** | Veri yokken, yüklenirken, hata alındığında ne görünsün? | Standart boş/yükleniyor durumu |
| **Yetki** | Bölge bazlı gizleme gerekiyor mu? Hangi bölge hangi yetkiyle? | Sayfa yetkisi |
| **Route ve menü** | Sayfanın adresi ne olsun, menüde nerede dursun? | `/admin/{kebab-ad}`, modül kök menüsü |
| **Bağımlılık** | Sayfa başka bir custom component'i kullanacak mı? | Yok |
| **Mod** | Tasarımcıda düzenlenebilir kalsın mı (Visual), yoksa yerleşim tasarımcıya sığmıyor mu (Code)? (§7.1.1) | Visual |

> **Yeniden kullanım sorusu her Custom talebinde sorulur:** istenen bölgelerden biri
> Wizard'la daha ucuza çözülüyorsa bunu söyle ve karma yolu öner (veriyi Wizard ile ekran yap,
> Custom Component içine `platform` düğümü olarak göm). Custom Component'i, yerleşim gerçekten
> grid/form kalıbına sığmadığı için seç — "daha esnek olur" diye değil.

#### 0.6.5 Sormadan geçilecekler

Soru turu bir anket değildir. Aşağıdakiler **sorulmaz**, uygulanır ve tarifte tek satırla
bildirilir:

| Konu | Neden sorulmaz |
| --- | --- |
| Tenant + audit kolonları (`Id`, `TenantId`, `CreationTime`, `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted`, `DeletionTime`, `DeleterId`) | Yeni tabloda varsayılan; kullanıcı "audit yok" demedikçe eklenir |
| Metinlerin EN + TR olması, dil anahtarı üzerinden verilmesi | Platform sözleşmesi |
| İsimlendirme (`ListFormCode`, menü kodu, yetki adları, dosya adları) | §2'den türer |
| Seed dosyası yazılıp yazılmayacağı | Her artefakt seed'lenir (§0.2) |
| Route kaydı açılıp açılmayacağı | List statik route kullanır, Custom `RoutePath`'ten türer (§9.7) |
| Parametreli SQL kullanımı, yetki kontrolü, tenant izolasyonu | Tartışmaya açık değil |
| Depoda okunabilen tablo/kolon/menü/yetki adları | Önce ara, bulduğunu **doğrulat**, sıfırdan sorma |
| Var olan bir tanım tablosunun (ülke, para birimi, departman, ünvan, birim) yeniden üretilip üretilmeyeceği | Üretilmez; mevcut tabloya lookup bağlanır (reference §12.5) |

Buna karşılık **her zaman sorulacak** üç şey vardır, çünkü yanlış varsayım geri dönülmez sonuç
üretir: **hangi tabloya yazılacağı**, **kimin onaylayacağı** (onay süreci varsa) ve
**hesap/iş kuralının formülü**.

#### 0.6.6 Ekran tarifi ve onay

Turlar bitince tarifi **tek blok hâlinde** göster ve onay iste. Kullanıcının cevapladığı satırlar
olduğu gibi, varsayılanla doldurulanlar `(varsayılan)` işaretiyle yazılır — böylece kullanıcı
neyi onayladığını görür.

```
Amaç          : Ne işi görüyor, kim kullanıyor
Yol           : Wizard (ComponentKind 0) | Custom Component (ComponentKind 1) | karma
Veri kaynağı  : Tablo/view adı · yoksa "üretilecek" + hangi kolonlarla
Anahtar       : Kolon + tip (DbType numarası)
Sütunlar      : Alan → editör tipi → zorunlu mu → lookup kaynağı        (List yolu)
Bölgeler      : Bölge → bileşen → veri kaynağı → filtre                 (Custom yolu)
Layout(lar)   : Grid / Card / Pivot / Chart / Tree / Gantt / Scheduler / Todo + varsayılan
Form düzeni   : Gruplar ve kolon sayısı, düzenleme modu
Otomatikler   : Varsayılan değerler, numaratör, hesaplar (EditorScript)
Doğrulama     : Alan kuralları + sunucu tarafı kontrol
Aksiyonlar    : Toolbar ve satır butonları, ne yapıyorlar
Alt ekranlar  : Ana-detay sekmeleri + ilişki alanları
Widget'lar    : Üstteki KPI kartları ve sorguları
Akış          : Onay adımları ve onaycılar
Otomasyon     : Zamanlanmış iş / bildirim / mail gerekiyor mu
Menü          : Üst menü, sıra, ikon
Yetki         : Grup adı + kimde hangi yetki
Eklemeler     : Hangi ui bileşenine hangi olay/prop/küçük yetenek eklenecek (§7.3) — yeni bileşen yok
Kapsam        : IsTenant / IsBranch / IsOrganizationUnit
Dil           : EN + TR metinler
Üretilecek    : Dosya listesi (§0.1 klasörlerine göre)
```

Onaydan sonra §0.2'deki sırayla üret. Üretim bittiğinde dosyaları tek tek listele: hangi dosya,
ne üretiyor, hangi menüde görünecek, hangi yetkiyi ister — ve tarifte `(varsayılan)` kalan
satırları "şunları ben seçtim, değiştirmek ister misin?" diye ayrıca hatırlat.

### 0.7 Görselden üretim (ekran görüntüsü / mockup)

Kullanıcı tarif yerine **bir fotoğraf, ekran görüntüsü ya da mockup** gönderdiğinde keşif turu
iptal olmaz, kısalır: görsel, Tur 2 sorularının çoğunu cevaplar. Önce görseli oku ve tarifi
doldur; sonra §0.6 turunu yalnızca görselden okunamayan boşluklar (§0.7.4) için işlet. Görseli
tahmine değil, gördüğün öğelere dayandır.

#### 0.7.1 Görseli okuma sırası

1. **Sayfa iskeleti** — kaç bölge var? Üstte KPI şeridi, ortada liste, sağda panel, altta sekme?
2. **Ana bölge ne?** Tablo mu, kart ızgarası mı, pano mu, takvim mi, form mu?
3. **Araç çubuğu** — hangi butonlar var, ne yazıyorlar, ikonları ne?
4. **Sütunlar** — başlıklar, hizalama, biçim (para, tarih, yüzde), rozet/renkli durum hücreleri.
5. **Filtre/arama** — başlık altı filtre satırı, arama kutusu, tarih aralığı seçicileri.
6. **Form alanları** — kontrol tipleri ve kolon düzeni (kaç kolon, hangi alan kaç sütun kaplıyor).
7. **Satır aksiyonları** — satır sonundaki ikonlar.
8. **Durum göstergeleri** — onay adımları, ilerleme çubukları, etiketler.

#### 0.7.2 Görsel öğe → artefakt eşlemesi

| Görselde gördüğün | Karşılığı |
| --- | --- |
| Başlık satırı + veri satırları olan tablo | Grid layout |
| Kart ızgarası | Card layout |
| Dikey kolonlar + sürüklenebilir kartlar | Todo (Kanban) layout · `TodoOptionDto.StatusExpr` |
| Ay/hafta takvimi, saat çizelgesi | Scheduler layout |
| Yatay zaman çubukları, bağımlılık okları | Gantt layout |
| Girintili ağaç, açılır düğümler | Tree layout |
| Satır/sütun kesişimli özet tablo, ara toplamlar | Pivot layout |
| Çubuk/çizgi/pasta grafik | Chart layout · `SeriesJson` |
| Üstte sayı gösteren küçük kutular | `Widgets` (`WidgetEditDto`) |
| Kaydın altında sekmeler (Kalemler, Ekler, Geçmiş) | `SubForms` |
| Araç çubuğundaki özel buton | `CommandColumnJson` · `ButtonPosition: 1` |
| Satır sonundaki ikon | `CommandColumnJson` · `ButtonPosition: 0` |
| Başlık altındaki filtre satırı | `FilterRowJson` |
| Sağ üstteki arama kutusu | `SearchPanelJson` |
| "Sürükleyip gruplayın" şeridi | `GroupPanelJson` |
| Üstte ek filtre çubuğu (tarih aralığı, şube seçimi) | `ExtraFilterJson` |
| Sayfalama şeridi | `PagerOptionJson` |
| Renkli durum rozeti | `ColumnStylingJson` / `ColumnCssClass` |
| Onayla / Reddet butonları | `WorkflowJson` (otomatik gelir, elle tanımlama) |
| Yan yana bağımsız bölümler, karışık yerleşim | Custom Component · `FlexRow` + düğümler |

#### 0.7.3 Görseldeki kontrol → `EditorType`

| Görselde | `EditorType` | Ek |
| --- | --- | --- |
| Tek satır metin kutusu | `dxTextBox` | |
| Çok satırlı kutu | `dxTextArea` | `autoResizeEnabled` |
| Sağında ok olan açılır liste | `dxSelectBox` | lookup zorunlu |
| İçinde etiket/çip olan açılır liste | `dxTagBox` | lookup zorunlu |
| Büyüteçli seçim + tablo açılıyor | `dxGridBox` / `dxLookup` | `columns` |
| Onay kutusu | `dxCheckBox` | |
| Aç/kapa anahtarı | `dxSwitch` | `switchedOnText` |
| Yan yana yuvarlak seçenekler | `dxRadioGroup` | `layout: horizontal` |
| Takvim ikonlu alan | `dxDateBox` | |
| İki tarihli aralık alanı | `dxDateRangeBox` | |
| Artı/eksi oklu sayı | `dxNumberBox` | `format.precision` |
| `₺ 1.250,00` biçimli alan | `dxNumberBox` | `format.type: currency` |
| `%` biçimli alan | `dxNumberBox` | `format.type: percent` |
| Renk kutucuğu | `dxColorBox` | |
| Kalın/italik araç çubuklu alan | `dxHtmlEditor` | `toolbar.items` |
| Kaydırıcı | `dxSlider` / `dxRangeSlider` | `min`, `max` |
| Görsel küçük resmi / yükleme alanı | `dxImageViewer` / `dxImageUpload` | `accept`, `maxFileSize` |
| Gri, tıklanamaz alan | ilgili editör + `EditorOptions: {"readOnly": true}` | |
| Kırmızı yıldızlı etiket | `IsRequired: true` | |

#### 0.7.4 Görselden okunamayacak şeyler

Bunlar bir ekran görüntüsünde **görünmez**; varsayımını yaz ve bildir:

| Bilgi | Varsayılan davranış |
| --- | --- |
| Tablo/kolon adları | Görünen başlıklardan PascalCase kolon adı türet, tabloyu `sql/object/` altında sen üret |
| Anahtar alan ve tipi | `Id` / `UNIQUEIDENTIFIER` (`KeyFieldDbSourceType: 9`) |
| Lookup'ların kaynağı | Az sayıda sabit seçenek görünüyorsa `StaticData`, kod/isim çifti gerektiren yerlerde `Query` |
| Tenant/şube kırılımı | `IsTenant: true` (§CLAUDE varsayılanı) |
| Yetki grubu ve menü kökü | Ekranın ait olduğu modülden türet, kullanıcıya sor değil bildir |
| Dil metinleri | Görseldeki dilde yaz, diğer dile çevir; ikisi de doldurulur |
| Onaycılar | Yer tutucu bırak (`<roleOrUserId>`) ve kullanıcıya sor — **bu, sorulması gereken bir şeydir** |
| İş kuralları (hesap, koşul) | Görselde formül görünmüyorsa `EditorScript` yazma; sor |

#### 0.7.5 Görsel için de aynı protokol

Görselden çıkardığın tarifi §0.6.1'deki yol tablosuna sok, görselden okunamayan boşlukları
§0.7.4 + §0.6 turuyla sor, tarifi §0.6.6 ile onaylat, sonra §0.2'deki sırayla dosyaları üret.
Görsel bir "tasarım sözleşmesi" değildir: platformun kendi bileşenleriyle **en yakın** karşılığı
üretilir, piksel taklidi yapılmaz. Görseldeki bir öğenin platformda karşılığı yoksa bunu üretim
sonunda açıkça yaz.

---

### 0.8 Çerçeve sınırı — uygulama kendini geliştirir, dışına çıkmaz

Platform kendi mekanizmalarıyla büyür; **çerçevenin dışına çıkan her talep üretimden önce
kullanıcıya sorulur ve yalnızca onayla yapılır.** "Yapılamaz" cevabı yoktur, "sormadan
çerçeve dışına çık" da yoktur.

**Çerçeve içi — sormadan yapılır** (keşif turu tarifinde gösterilir, onay tarifle gelir):

| Alan | Örnek |
| --- | --- |
| Seed artefaktları | Wizard, custom component (visual/code modu), `crud/`, SQL nesneleri (tablo/view/SP/fonksiyon), Custom Endpoint, Dynamic Service, BackgroundWorker, bildirim türü/kuralı, dil anahtarı, yetki kaydı |
| Mevcut bileşeni genişletme | Kullanılan bir `ui` bileşenine **eksik olay / prop / küçük yetenek** ekleme (§7.3 notu) — komponentin %70'i hazır araçlarla kuruluyorsa kalanı bu eklemelerle tamamlanır; `componentProps.json` girdisini tamamlama |
| Mevcut sözlüğü genişletme | Yeni EditorScript tarifi (`scriptRecipes.ts` ↔ `Domain.Shared/Editors` birlikte), yeni `EditorOptions` anahtarı, yeni `DefaultValue` token'ı — **geriye dönük uyumlu** olmak şartıyla |
| Tasarımcı sözleşmesi | Var olan düğüme prop/varsayılan ekleme, yeni Script Builder tarifi |

**Çerçeve dışı — önce sor, onay olmadan dokunma:**

| Alan | Örnek |
| --- | --- |
| Yeni React bileşeni / sayfası | Yeni `ui` bileşeni, yeni toolbox ailesi, `EXCLUDED_COMPONENTS` değişikliği, `views/` altına elle sayfa, Developer Kit menüsüne yeni ekran, var olan bileşeni yeniden yazmak ya da mevcut davranışını değiştirmek |
| Çekirdek motor | ListForm runtime, seeder'lar, `codeGenerator.ts`, yetki/kimlik altyapısı, `DataSourceManager`, dispatcher/derleyici (`CustomEndpointAppService`, `DynamicServiceCompiler`) |
| Backend şeması | Yeni ABP modülü/entity/migration, platform tablolarında (`{Önek}_{H\|T\|B}_{Ad}` — reference §12.1) kolon değişikliği, `TableNameEnum`/`TableNameResolver` değişikliği, DTO/JSON kolon sözleşmesini **bozan** değişiklik |
| Bağımlılık | Yeni NuGet/npm paketi, sürüm yükseltme |
| Sabit yapılar | `MenusData.json` → `Routes`, `PlatformConsts` içindeki mevcut değerlerin değişmesi |
| Dış dünya | Yeni harici entegrasyon, yeni bağlantı tipi, üçüncü taraf servis |

**Sorma biçimi:** çerçeve içinde yapılabilen her şeyi **önce bitir**, sonra tek soruda
`AskUserQuestion` ile sor — neden konfigürasyon/seed yolu yetmiyor (bir iki cümle), en küçük
hangi değişiklik yeter, hangi dosyalara dokunacak, geri alma nasıl olacak. Seçenekler arasında
daima "çerçeve içinde daraltılmış çözüm" alternatifi de bulunsun. Onay gelmeden `api/` ya da
`ui/` altında çerçeve dışı bir satır yazılmaz; onay bir talebe özeldir, sonraki talebe taşınmaz.

## 1. Hangi istek → hangi artefakt

| İstek | Üretilecek artefakt | Bölüm |
| --- | --- | --- |
| "X tablosunun listesi/ekranı olsun" | Wizard seed dosyası (`ComponentKind: 0`) | 4 |
| "Şu alanı otomatik hesaplasın / şarta göre kilitlensin" | `EditorScript` (Script Builder tarifi) | 5 |
| "Alan şu formatta / maskeyle görünsün" | `EditorOptions` (Options Builder) | 6 |
| "Ekran bir tablodan değil, birleştirilmiş veriden beslensin" | SQL View Designer → `View` + Wizard | 8 |
| "Serbest yerleşimli bir sayfa / dashboard / özel form" | Custom Component + Wizard (`ComponentKind: 1`) | 7 |
| "Bir tabloya REST API açalım" | CRUD Endpoint | 9 |
| "Elle yazdığım bir SQL'i API olarak açalım" | Custom Endpoint | 9.2 |
| "API'de iş mantığı/hesap/entegrasyon lazım" | Dynamic Service | 9.3 |
| "Onay süreci olsun" | `WorkflowDto` + workflow kriterleri | 4.7 |
| "Ana-detay ekranı" | `SubForms` | 4.6 |
| "Üstte KPI kartları" | `Widgets` | 4.6 |
| "Alan otomatik dolsun (kullanıcı, tarih, tenant, sorgu sonucu)" | `*FieldsDefaultValueJson` | 4.3.5 |
| "Belge/sipariş numarası otomatik üretilsin" | `Sequence` kaydı + varsayılan değer | 9.9 · 4.3.5 |
| "Bağlı açılır listeler (il → ilçe)" | `LookupJson` cascade alanları | 4.3.4 |
| "Şu koşuldaki satır renkli olsun" | `ColumnStylingJson` | 4.3.7 |
| "Ekranın üstünde tarih/şube/durum filtresi" | `ExtraFilterJson` | 4.3.8 |
| "Kayıt kurallara uymadan kaydedilmesin" | `ValidationRuleJson` (+ sunucu tarafı SQL kontrolü) | 4.3.6 |
| "Kaydederken/silerken ek SQL çalışsın (stok, log, durum)" | `*BeforeCommand` / `*AfterCommand` | 4.8 |
| "Şu iş her gece / her 5 dakikada çalışsın" | `BackgroundWorker` kaydı + stored procedure | 9.10 |
| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Type + Rule | 9.11 |
| "Fatura/teklif/iş emri çıktısı" | Rapor şablonu (ya da hazır `DynamicGrid`) | 9.12 |
| "Ayar ekranından açılıp kapansın" | Setting Definition | 9.14 |
| Hiçbiri yetmiyorsa | Dynamic Service → en son çare kod | `ai.instructions.md` §4 |

---

## 2. İsimlendirme sözleşmesi

Tutarlılık zorunludur; menü, route, yetki ve dil anahtarı aynı kökten türer.

> **Kapsam:** Buradaki isimlendirme ve dosyanın genelindeki kod standartları (parametreli SQL,
> yetki sözleşmesi, EN+TR dil anahtarı, seed zorunluluğu, tenant izolasyonu) **artefakt türünden
> bağımsızdır** — Menu, Route, Wizard, ListForm, ListFormField, Custom Component, CRUD/Custom
> Endpoint, Dynamic Service, SQL nesnesi, Sequence, BackgroundWorker, Notification… hangisini
> üretirsen üret aynı kurallar geçerlidir. "Bu küçük bir yardımcı kayıt" diye standart dışına
> çıkma.

| Şey | Kalıp | Örnek |
| --- | --- | --- |
| Tablo | `{Modul}_T_{Entity}` | `Mrp_T_Order` |
| View | `{Modul}_V_{Ad}` | `Mrp_V_OrderSummary` |
| `ListFormCode` | `App.{Modul}.{Liste}` | `App.Mrp.Orders` |
| `MenuCode` | `ListFormCode` ile aynı | `App.Mrp.Orders` |
| Üst menü kodu | `App.{Modul}` | `App.Mrp` |
| Yetki grubu | `App.{Modul}` | `App.Mrp` |
| Yetkiler | `{MenuCode}` + `.Create/.Update/.Delete/.Export/.Import/.Note` | `App.Mrp.Orders.Create` |
| Dil anahtarı (menü/başlık) | `{MenuCode}` | `App.Mrp.Orders` |
| Dil anahtarı (alan) | `App.Listform.ListformField.{Alan}` | `App.Listform.ListformField.OrderNo` |
| Route (List) | `/admin/list/{ListFormCode}` — statik `:listFormCode` route'u karşılar, DB'ye kayıt yazılmaz | `/admin/list/App.Mrp.Orders` |
| Route (Custom) | Bileşenin `RoutePath` değeri; route doğrudan bundan üretilir | `/admin/order-board` |
| Wizard seed dosyası | `{WizardName}.json` | `Orders.json` |
| Custom component seed | `{Name}.json` | `OrderBoard.json` |
| CRUD endpoint seed | `{EntityName}.json` | `Mrp_T_Order.json` |

Kapsam klasörü: host bağlamında `configs/seeds/host/…`, tenant bağlamında
`configs/seeds/tenants/{tenantId}/…`. Çözüm her zaman `SeedPathResolver` üzerinden yapılır;
yol elle kurulmaz.

---

## 3. Ortak enum değerleri (seed dosyalarına **sayı** olarak yazılır)

**`ComponentKind`** (`WizardComponentKindEnum`) — `0` List · `1` Custom

**`SelectCommandType`** — `1` Table · `2` View · `3` TableValuedFunction · `4` Query ·
`5` StoredProcedure

**`LookupDataSourceType`** — `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService

**`CustomValueType`** (`FieldCustomValueTypeEnum`) — `1` Value · `2` CustomKey · `3` DbQuery ·
`4` QueryParams · `5` Sequence (§4.3.5)

**`SortMode`** (`UiGridSortModeEnum`) — `1` Single · `2` Multiple · `3` None

**`ButtonPosition`** (`UiCommandButtonPositionTypeEnum`) — `0` CommandColumn (satır sonu) ·
`1` Toolbar (§4.9)

**`ValidationRule.Type`** (`UiColumnValidationRuleTypeEnum`) — seed'e **metin** olarak yazılır:
`required` `numeric` `range` `stringLength` `custom` `compare` `pattern` `email` `async` (§4.3.6)

**`WorkerType`** (`WorkerTypeEnum`) — `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker ·
`3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker (§9.10)

**`ResetPeriod`** (`SequenceResetPeriod`) — `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily ·
`4` Hourly · `5` Minutely (§9.9)

**`DataSourceType`** (`DataSourceTypeEnum`) — `1` Mssql · `2` Postgresql

**`AuthorizationType`** (`AuthorizationTypeEnum`) — `0` Deny · `1` Read · `2` Create ·
`3` Update · `4` Delete · `5` Export · `6` Import

**`ListFormCustomizationType`** (`ListFormCustomizationTypeEnum`) — `1` UserUiFilter ·
`2` GridState · `3` ServerJoin · `4` ServerWhere. Kullanıcının kaydettiği filtre ve grid
tercihinin nerede durduğunu belirler; seed dosyasına yazılmaz.

**Metin sabiti olan "enum"lar** — bunlar `enum` değil `const string`'tir, seed'e **metin**
yazılır:

| Sabit | Değerler |
| --- | --- |
| `ListFormType` (`ListFormTypeEnum`) | `List` · `Form` · `Chart` |
| `SubForms[].TabType` (`ListFormTabTypeEnum`) | `List` · `Card` · `Tree` · `Gantt` · `Scheduler` · `Todo` · `Form` · `Chart` · `Pivot` |
| `DefaultLayout` | `grid` · `card` · `pivot` · `chart` · `tree` · `gantt` · `scheduler` · `todo` (küçük harf) |

**`DbSourceType` / `KeyFieldDbSourceType`** (`System.Data.DbType`):

| # | Ad | SQL karşılığı |
| --- | --- | --- |
| 1 | Binary | `binary`, `varbinary`, `image` |
| 2 | Byte | `tinyint` |
| 3 | Boolean | `bit` |
| 5 | Date | `date` |
| 6 | DateTime | `datetime`, `datetime2`, `smalldatetime` |
| 7 | Decimal | `decimal`, `numeric`, `money` |
| 8 | Double | `float`, `real` |
| 9 | Guid | `uniqueidentifier` |
| 10 | Int16 | `smallint` |
| 11 | Int32 | `int` |
| 12 | Int64 | `bigint` |
| 16 | String | `nvarchar`, `varchar`, `nchar`, `char`, `text` |
| 17 | Time | `time` |
| 25 | Xml | `xml` |
| 27 | DateTimeOffset | `datetimeoffset` |

**Editör tipleri (`EditorType2`)** — 21 tip, alana **metin** olarak yazılır. DevExtreme'den
gelenler: `dxAutocomplete`, `dxCalendar`, `dxCheckBox`, `dxColorBox`, `dxDateBox`,
`dxDateRangeBox`, `dxDropDownBox`, `dxHtmlEditor`, `dxLookup`, `dxNumberBox`, `dxRadioGroup`,
`dxRangeSlider`, `dxSelectBox`, `dxSlider`, `dxSwitch`, `dxTagBox`, `dxTextArea`, `dxTextBox`.
Platformun kendi editörleri (`PlatformEditorTypes`): `dxGridBox`, `dxImageViewer`,
`dxImageUpload` (+ `dxTagBox` platform tarafında da özel işlenir).

> **Tuzak:** `PlatformConsts.EditorTypes.dxLookup` sabiti bozuk bir metin taşır
> (`"dxHtmlEdidxLookuptor"`). Hiçbir yerde kullanılmadığı için etkisi yoktur, ama C# seeder
> yazarken bu sabiti kullanma; `EditorType2 = "dxLookup"` diye düz metin yaz. Diğer 20 sabit
> doğrudur.

Tip seçimi kuralı: `Boolean → dxCheckBox`/`dxSwitch`, tarih → `dxDateBox`, sayı → `dxNumberBox`,
FK/lookup → `dxSelectBox` (az kayıt) veya `dxGridBox`/`dxLookup` (çok kayıt/çok kolon),
çok değerli FK → `dxTagBox`, uzun metin → `dxTextArea`, HTML → `dxHtmlEditor`.
Her editörün kendine özgü seçenekleri için §4.3.2.

---

## 4. Artefakt A — ListForm ekranı (Wizard seed dosyası)

Konum: `configs/seeds/{kapsam}/wizard/{WizardName}.json` (dosya adında tarih yoktur)
Okuyan: `WizardDataSeeder` · Yazan: `ListFormWizardAppService` ve `WizardSeedSynchronizer`

### 4.1 Dosya iskeleti

```jsonc
{
  "Wizard": {                  // yalnızca ekrandan üretilemeyen bilgiler — 4.2
    "ComponentKind": 0, "WizardName": "Tags", "SeededAt": "2026-09-01T09:03:00",
    "WizardCode": "App.Prj.Tags", "CustomComponentName": "",
    "PermissionGroupName": "App.Prj", "DataSourceConnectionString": "", "ModuleId": "Prj",
    "Menu":     { "MenuCode": "…", "MenuOrder": 2, "MenuUrl": "…", "MenuIcon": "…",
                  "MenuParentCode": "…", "MenuParentIcon": "…" },   // "CreateMenu": false ise eklenir
    "Language": { "MenuEn": "…", /* Menu/Title/Desc/MenuParent/PermissionGroup · EN + TR */ },
    "Groups":   [ { "Items": [ { "FieldName": "…", "CaptionName": "…",
                                 "En": "…", "Tr": "…" } ] } ]
  },
  "ListForm": { /* GridOptionsEditDto — ekranın kendisi, ListForm detayıyla aynı sözleşme */ },
  "Fields": [ /* ColumnFormatEditDto — alanlar, alan detayıyla aynı sözleşme */ ],
  "IsDeletedField": true,      // tabloda IsDeleted var mı (soft delete)
  "IsCreatedField": true,      // tabloda CreatorId var mı (audit)
  "InsertedRecords": {         // bu çalıştırmanın GERÇEKTEN yarattığı kayıtlar
    "LanguageKeys": [], "PermissionGroupNames": [], "PermissionNames": [],
    "MenuCodes": [], "DataSourceCodes": []
  }
}
```

`Wizard` bölümü yalnızca ekrandan üretilemeyen bilgileri taşır (menü, yetki, dil metinleri,
bileşen yolu, alan başlıklarının dil karşılıkları); `ListForm`/`Fields` içinde karşılığı olan
hiçbir alan orada tekrar edilmez (§4.2).

**`ListForm` + `Fields` ekranın tek gerçeğidir.** Seeder ekranı bu iki bölümden kurar; `Wizard`
bölümünden yalnızca menü, yetki, dil anahtarları ve veri kaynağı üretilir. Ekran **ListForm
detayından** (liste ayarları, alan ayarları, JSON satır editörleri) düzenlendiğinde sunucu aynı
dosyanın `ListForm`/`Fields` bölümlerini ve `Wizard` bölümündeki karşılıklarını geri yazar
(`WizardSeedSynchronizer`); böylece wizard yeniden deploy edildiğinde tasarımcıdaki iş kaybolmaz.
Elle bu dosyayı yazarken `ListForm`/`Fields` bölümlerini uydurma — wizard'ı deploy et, dosyayı
sunucu üretsin.

`InsertedRecords` **silme sözleşmesidir**: wizard silindiğinde yalnızca burada listelenen
kayıtlar silinir, paylaşılan kayıtlara (var olan izin grubu, var olan üst menü) dokunulmaz.
Elle dosya yazarken buraya var olan bir kaydı koyma — silme onu da götürür.

### 4.2 `Wizard` bloğu — alan alan

`Wizard` bloğu **yalnızca ekranın sözleşmesinden üretilemeyen** bilgileri taşır: menü, yetki,
dil metinleri, bileşen yolu ve alan başlıklarının iki dilli karşılıkları. Ekrana ait olan her
şey (veri kaynağı, select komutu, anahtar alan, kırılım bayrakları, düzen/görünüm bayrakları,
düzenleme izinleri, görünüm option blokları, alt formlar, widget'lar, iş akışı, alan tanımları)
`ListForm`/`Fields` bölümlerindedir ve dosyaya **ikinci kez yazılmaz**.

Dosyada wizard alanları üç başlık altında toplanır — `Menu` (menü kaydı), `Language` (dil
metinleri), `Groups` (alan başlıklarının dil karşılıkları); geri kalanı kök seviyededir.
Gruplama ile `ListFormCode → WizardCode` ve `MenuParentModuleId → ModuleId` adlandırmaları
yalnızca **dosya biçimidir**; C#
sözleşmesi (`ListFormWizardDto`) düzdür ve dosya okunurken düzleştirilir
(`WizardSeedFileDto.FromSeedJson` ↔ `ToSeedJson`). Aşağıdaki tablolar C# alan adlarını kullanır.

Aşağıdaki tablolarda `[ListForm]` işaretli alanlar **istek girdisidir**: sihirbaz bunları POST
eder, sunucu ekranı bunlardan üretir, ama seed dosyasında `ListForm` bölümündeki karşılıkları
saklanır. Dosya okunurken bu alanlar `ListForm`/`Fields` üzerinden geri doldurulur
(`WizardSeedFileDto.FromSeedJson`), dolayısıyla wizard'ı okuyan kod tam nesneyi görür.

**Kimlik ve yol**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `ComponentKind` | `0` List (varsayılan) · `1` Custom. Dosyadaki ilk alan olmalı. |
| `WizardName` | Dosya adının (`{WizardName}.json`) ve export zip adının kaynağı. |
| `SeededAt` | İlk deploy anı; seeder dosyaları bu damgaya göre sıralar. Sunucu üretir, düzenlemede korunur. |
| `ListFormCode` | Ekranın kodu; route, yetki adları ve dil anahtarları bu koddan türer. Dosyada `WizardCode` adıyla, üçüncü sırada yazılır. |
| `MenuCode` | Menü kaydının kodu; yetki adlarının kökü de budur. |
| `MenuUrl` | List'te `/admin/list/{MenuCode}` hesaplanır; Custom'da bileşenin `RoutePath`'i yazılır. |
| `CustomComponentName` | Yalnızca Custom yolunda; bağlanacak bileşenin adı. |
| `EditFileName` | Yalnızca **istek girdisi**: doluysa güncellemedir, sunucu önce eski dosyayı ve ürettiği kayıtları siler. Seed dosyasına yazılmaz. |

**Menü**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
> Dosyada bu bloğun tamamı `Menu` başlığı altındadır; `MenuParentModuleId` ise kök seviyede
> `ModuleId` adıyla yazılır. Menüsüz wizard'da da blok korunur: `MenuCode` yetkilerin kökü,
> Custom yolunda `MenuUrl` rotanın kaynağıdır.

| `CreateMenu` | `false` ise menü ve üst menü kaydı **hiç üretilmez**; ListForm, yetki ve dil anahtarları yine üretilir. SubGrid/parça olarak kullanılacak ekranlar için. Varsayılan `true` olduğu için dosyaya **yalnızca `false` iken** yazılır. |
| `MenuParentCode` / `MenuParentModuleId` / `MenuParentIcon` | Üst menü; yoksa oluşturulur. |
| `MenuIcon` | React-icons adı (`FcBiohazard`, `FaBox`…). |
| `MenuOrder` | Kardeşler arası sıra. |

**Yetki ve dil**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
> Dil metinlerinin tamamı dosyada `Language` başlığı altındadır; başlık zaten bölümü işaretlediği
> için anahtarlar ortak `LanguageText` öneki olmadan yazılır (C# sözleşmesinde önek durur).
> `ListForm` yalnızca dil **anahtarını** taşır (`Title = "{ListFormCode}.Title"`), metinlerin tek
> kaynağı burasıdır.

| `PermissionGroupName` | Var olan grup ya da yeni grup adı. |
| `Language.PermissionGroupEn` / `Tr` | Grup adıyla aynı dil anahtarına yazılır. Var olan grup seçilip boş bırakılırsa sunucu veritabanındaki değeri geri yazar. |
| `Language.MenuEn` / `Tr` | Menü etiketi. |
| `Language.TitleEn` / `Tr` | Ekran başlığı (yalnızca List yolunda üretilir). |
| `Language.DescEn` / `Tr` | Ekran açıklaması (yalnızca List yolunda). |
| `Language.MenuParentEn` / `Tr` | Üst menü etiketi. |

Üretilen yetkiler: `{MenuCode}` (okuma, kök) + List yolunda `.Create .Update .Delete .Export
.Import .Note`, Custom yolunda yalnızca `.Create .Update .Delete`. Hepsi admin rolüne grant
edilir.

**Veri**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `DataSourceCode` | `[ListForm]` Bağlantı kodu; varsayılan `"Default"`. |
| `DataSourceConnectionString` | Yalnızca **yeni** bir bağlantı tanımlanıyorsa doldurulur; boşsa dosyaya hiç yazılmaz. **Asla gerçek kimlik bilgisi yazma.** |
| `SelectCommandType` | `[ListForm]` Bkz. §3. |
| `SelectCommand` | `[ListForm]` Tablo/view adı, fonksiyon çağrısı ya da sorgu metni. |
| `KeyFieldName` / `KeyFieldDbSourceType` | `[ListForm]` Birincil anahtar ve tipi. |

**Davranış**

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `IsTenant` / `IsBranch` / `IsOrganizationUnit` | `[ListForm]` Otomatik kırılım filtresi. Tabloda `TenantId` varsa `IsTenant: true` **olmalı**. |
| `AllowAdding` / `AllowUpdating` / `AllowDeleting` / `ConfirmDelete` | `[ListForm]` Toolbar ve satır aksiyonları (`EditingOptionDto`). |
| `AllowDetail` | `[ListForm]` Satırda **Detay** düğmesi çıkar; `/admin/form/{ListFormCode}/{anahtar}` adresini yeni sekmede açar — aynı ekranın tek kayıtlık form görünümüdür. `KeyFieldName` boşsa çalışmaz. |
| `DefaultLayout` | `[ListForm]` `"grid"`, `"card"`, `"pivot"`, `"chart"`, `"tree"`, `"gantt"`, `"scheduler"`, `"todo"`. |
| `Grid` `Card` `Pivot` `Chart` `Tree` `Gantt` `Scheduler` `Todo` | `[ListForm]` Hangi görünümlerin açık olduğu (`LayoutDto`). Açtığın her görünümün option bloğunu da doldur. |

**Görünüm option blokları** — `[ListForm]`; yalnızca ilgili bayrak `true` ise anlamlıdır:

| Blok | Zorunlu alanlar |
| --- | --- |
| `TreeOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`; opsiyonel `HasItemsExpr`, `RootValue`, `AutoExpandAll`, `RecursiveSelection` |
| `GanttOptionDto` | `KeyExpr`, `ParentIdExpr`, `TitleExpr`, `StartExpr`, `EndExpr`; `ProgressExpr`, `ScaleType` (`auto`/`minutes`/`hours`/`sixHours`/`days`/`weeks`/`months`/`quarters`/`years`, varsayılan `weeks`), `Allow*` bayrakları |
| `SchedulerOptionDto` | `TextExpr`, `StartDateExpr`, `EndDateExpr`; `AllDayExpr`, `RecurrenceRuleExpr`, `RecurrenceExceptionExpr`, `StartDayHour`, `EndDayHour`, `DefaultView` (`day`/`week`/`workWeek`/`month`/`timelineDay`/`timelineWeek`/`timelineMonth`/`agenda`, varsayılan `week`), `CellDuration`, `FirstDayOfWeek`, `Allow*` |
| `TodoOptionDto` | `TitleExpr`, `StatusExpr`; `DescriptionExpr`, `DueDateExpr`, `TagExpr`, `AssigneeExpr`, `PriorityExpr`, `CompletedExpr`, `OrderExpr`, `StatusOrder` (virgülle ayrılmış kolon sırası), `AllowDragging` |

### 4.3 `Groups` — alanlar ve düzenleme formu

`Groups`, hem grid sütunlarını hem düzenleme formunun düzenini tanımlar. Buradaki her `Items`
öğesi bire bir bir **`ListFormField` kaydına** dönüşür (§4.8); ekranda görünen sütunların tek
kaynağı odur. Grup yapısı yalnızca düzenleme formunun yerleşimini belirler — grid sütun sırası
`Items` sırasından gelir.

```jsonc
"Groups": [
  {
    "Caption": "Genel",
    "ColCount": 2,
    "Items": [ /* WizardColumnItemInputDto */ ]
  }
]
```

Seed dosyasında `Groups` **kırpılmış** hâlde durur: grup başlığı/kolon sayısı ve alanların
editör bilgileri `ListForm.EditingFormDto` ve `Fields` içinde olduğu için tekrarlanmaz; dosyada
her öğe yalnızca `FieldName`, `CaptionName` ve `En`/`Tr` taşır — çünkü
alan başlıklarının dil metinlerinin başka kaynağı yoktur. Okurken tümü geri doldurulur.

Her `Items` öğesi:

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `FieldName` | Veri kolonunun adı (SQL'deki adıyla birebir). |
| `CaptionName` | Dil anahtarı ya da düz başlık. |
| `En` / `Tr` | Alan başlığının dil metinleri; ikisi de doldurulur. |
| `EditorType` | `[Fields]` Bkz. §3. |
| `EditorOptions` | `[Fields]` DevExtreme editör JSON'u — §6. |
| `EditorScript` | `[Fields]` Alan davranış script'i — §5. |
| `DbSourceType` | `[Fields]` Bkz. §3. |
| `IsRequired` | `[Fields]` Zorunluluk (`ValidationRuleDto`). |
| `IncludeInEditingForm` | `[Fields]` `false` ise yalnızca grid sütunu olur, forma girmez (`EditGroupOrderNo`). |
| `ColSpan` | `[Fields]` Formda kaç kolon kaplar (grubun `ColCount` değeri içinde). |
| `LookupDataSourceType` | `[Fields]` `1/2/3` — bkz. §3. `0` = lookup yok. |
| `LookupQuery` | `[Fields]` `Query` tipinde SQL; `StaticData` tipinde JSON dizisi; `WebService` tipinde URL. |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | `[Fields]` Lookup'ın değer ve etiket kolonları. |

### 4.3.1 Sütunlar nasıl otomatik üretilir

Gösterilecek **tüm sütunlar `ListFormField` kayıtlarında** durur. Wizard bu kayıtları veritabanı
kolon metadata'sından (`GetTableColumnsAsync`) otomatik üretir; sen yalnızca farklı olmasını
istediğin şeyi belirtirsin.

Bir kolon `Groups[].Items[]` içine eklendiğinde varsayılanlar şöyle türetilir:

| Alan | Nereden gelir |
| --- | --- |
| `EditorType` | SQL tipinden çıkarılır (aşağıdaki tablo) |
| `DbSourceType` | SQL tipinden `System.Data.DbType` karşılığına eşlenir (§3) |
| `IsRequired` | Kolon `NOT NULL` ise `true` |
| Anahtar alan | `KeyFieldName` ilk grubun ilk alanı olarak `IncludeInEditingForm: false` ile eklenir (`DbSourceType` = `KeyFieldDbSourceType`); listede gizli sütun olur, forma girmez |
| `En` / `Tr` | Kolon adı PascalCase'ten kelimelere ayrılır: `OrderNo` → `Order No` |
| `CaptionName` | `App.Listform.ListformField.{KolonAdı}` |
| `ColSpan` | `1` |
| `IncludeInEditingForm` | `true` |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | `Key` / `Name` (lookup tanımlanırsa değiştirilir) |
| `EditorOptions` / `EditorScript` | Boş — ihtiyaç varsa sen yazarsın |

**SQL tipi → `EditorType` çıkarımı** (`inferEditorType`):

| SQL tipi | Üretilen editör |
| --- | --- |
| `bit` | `dxCheckBox` |
| `int`, `bigint`, `smallint`, `tinyint`, `decimal`, `numeric`, `float`, `real`, `money`, `smallmoney` | `dxNumberBox` |
| `date`, `datetime`, `datetime2`, `smalldatetime`, `datetimeoffset` | `dxDateBox` |
| diğer hepsi | `dxTextBox` |

Çıkarım kasıtlı olarak dardır. **Foreign key kolonları `dxNumberBox`/`dxTextBox` olarak gelir** —
bunları `dxSelectBox` / `dxGridBox` / `dxTagBox` yapmak ve lookup tanımlamak senin işindir.
Uzun metin (`nvarchar(max)`) için `dxTextArea`, HTML içerik için `dxHtmlEditor`, durum kolonları
için `dxRadioGroup`/`dxSwitch` seçilmelidir; otomatik çıkarım bunları bilemez.

### 4.3.2 Editör tipine göre özellikler

Her editör kendi `EditorOptions` sözlüğüne sahiptir. Aşağıdaki tablo, o editöre **özgü** olan
anahtarları listeler; ortak anahtarlar (§4.3.3) her editörde geçerlidir.

| `EditorType` | Ne için | Uygun `DbSourceType` | Kendine özgü `EditorOptions` |
| --- | --- | --- | --- |
| `dxTextBox` | Kısa metin | String (16) | — (ortak: `maxLength`, `mask`, `placeholder`) |
| `dxTextArea` | Uzun metin | String (16) | `autoResizeEnabled`, `minHeight` |
| `dxNumberBox` | Sayı | Int32/Int64/Decimal/Double (7,8,10,11,12) | `format.type` (`fixedPoint`/`currency`/`percent`), `format.precision`, `format.currency`, `useMaskBehavior`, `useLargeSpinButtons`, `invalidValueMessage` |
| `dxDateBox` | Tarih / tarih-saat | Date/DateTime (5,6,26,27) | `useMaskBehavior` (+ ortak: `type`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `pickerType`, `interval`, `calendarOptions.*`, `invalidDateMessage`) |
| `dxDateRangeBox` | Tarih aralığı | Date/DateTime | ortak tarih anahtarları |
| `dxCalendar` | Gömülü takvim | Date/DateTime | `calendarOptions.zoomLevel`, `calendarOptions.firstDayOfWeek` |
| `dxCheckBox` | Evet/hayır | Boolean (3) | `text` (kutunun yanındaki etiket) |
| `dxSwitch` | Evet/hayır (anahtar) | Boolean (3) | `switchedOnText`, `switchedOffText` |
| `dxRadioGroup` | Az sayıda seçenek | String/Int32 | `layout` (`horizontal`/`vertical`) + **lookup zorunlu** |
| `dxSelectBox` | Tek seçim (az kayıt) | FK tipi | `acceptCustomValue`, `searchEnabled`, `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchMode`, `searchTimeout`, `noDataText`, `showDataBeforeSearch` + **lookup zorunlu** |
| `dxLookup` | Tek seçim (çok kayıt, mobil dostu) | FK tipi | `dropDownOptions.*`, `searchEnabled`, `applyValueMode` + **lookup zorunlu** |
| `dxDropDownBox` | Özel içerikli açılır kutu | FK tipi | `dropDownOptions.width/height/hideOnOutsideClick`, `deferRendering`, `openOnFieldClick` |
| `dxGridBox` | Çok kolonlu seçim ızgarası | FK tipi | `columns`\*, `filterRowVisible`\*, `selectionMode`\*, `acceptCustomValue`\* + **lookup zorunlu** |
| `dxTagBox` | Çok değerli seçim | String (`\|` ile ayrılmış — §4.3.2.1) | `showSelectionControls`\*, `maxDisplayedTags`\*, `showMultiTagOnly`\*, `applyValueMode`\*, `searchEnabled`\*, `acceptCustomValue`\*, `hideSelectedItems`, `multiline` + **lookup zorunlu** |
| `dxAutocomplete` | Serbest metin + öneri | String (16) | `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchTimeout` |
| `dxColorBox` | Renk | String (16) | `editAlphaChannel`, `keyStep` |
| `dxSlider` | Tek değerli kaydırıcı | Sayı | `min`, `max`, `tooltip.showMode` |
| `dxRangeSlider` | Aralık kaydırıcı | Sayı | `min`, `max`, `showRange` |
| `dxHtmlEditor` | Zengin metin | String (16) | `toolbar.items`, `toolbar.multiline`, `valueType` (`html`/`markdown`), `mediaResizing.enabled`, `imageUpload.uploadUrl`, `imageUpload.fileUploadMode` |
| `dxImageUpload` | Görsel yükleme (platform) | String (16) | `uploadUrl`\*, `accept`\*, `multiple`\*, `maxFileSize`\*, `width`\*, `height`\* |
| `dxImageViewer` | Görsel gösterimi (platform) | String (16) | `width`, `height` |

`\*` ile işaretli anahtarlar backend'de **tipli DTO'ya** çözülür:
`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`, `ImageUploadOptionsDto`. Yanlış tipte yazılan bir değer
hata vermez, **sessizce yok sayılır** — bu yüzden `columns` bir dizi, `maxDisplayedTags` bir
sayı, `multiple` bir boolean olmalıdır.

**Lookup zorunlu** yazan editörlerde `LookupDataSourceType` + `LookupQuery` + `ValueExpr` +
`DisplayExpr` dolu olmalıdır; aksi hâlde alan boş bir liste gösterir:

```jsonc
{
  "FieldName": "StatusId", "EditorType": "dxSelectBox", "DbSourceType": 11,
  "LookupDataSourceType": 1,
  "LookupQuery": "[{\"Key\":1,\"Name\":\"Taslak\"},{\"Key\":2,\"Name\":\"Onayda\"},{\"Key\":3,\"Name\":\"Onaylandı\"}]",
  "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name"
}
```

`LookupDataSourceType` `1` (StaticData) ise `LookupQuery` bir JSON dizisi, `2` (Query) ise SQL,
`3` (WebService) ise noktalı virgülle ayrılmış bir çağrı tarifidir. Tam sözleşme ve cascade
(ebeveyn–çocuk) kurulumu için §4.3.4.

### 4.3.2.1 Çok değerli alanların depolama sözleşmesi

`dxTagBox` (ve `selectionMode: "multiple"` verilmiş `dxGridBox`) tek bir **metin kolonunda**,
değerleri `|` ile ayırarak saklar (`PlatformConsts.MultiValueDelimiter`). İlişki tablosu
açmaya gerek yoktur; kolon `NVARCHAR(n)` olarak tanımlanır ve `DbSourceType: 16` verilir.

Zincirin iki yönü **farklı yerlerde** kapanır — yeni ekran üretirken üçünü birden kontrol et:

| Yön | Nerede olur | Not |
| --- | --- | --- |
| Okuma (`"A\|B"` → `["A","B"]`) | UI, `useListFormCustomDataSource` | Alanın `EditorType2` değeri `dxTagBox` ise kolon `extras.multiValue` alır; ayrıştırma buna bakar |
| Yazma, **SQL yolu** (`["A","B"]` → `"A\|B"`) | Backend, `QueryHelper.GetFormattedValue` | Yalnızca alanın `DbSourceType`'ı String (16) ise birleştirir — sayısal tip verirsen dizi sessizce bozulur |
| Yazma, **tipli DTO yolu** | Yok — elle kurulur | Aşağıya bak |

**Tuzak:** ekranın `*ServiceAddress` alanı varsayılan `list-form-data/*` yerine tipli bir DTO
alan bir uca (`list-form-dynamic-api/...`, Custom Endpoint, Dynamic Service) bakıyorsa
`QueryHelper` devreye girmez; gelen dizi `string` property'ye bağlanamaz ve istek
`400 Bad Request` + `"The JSON value could not be converted to System.String"` ile düşer.
Bu durumda DTO'daki alana `[JsonConverter(typeof(MultiValueStringJsonConverter))]` eklenir
(`Application.Contracts/ListForms/DynamicApi/`); converter hem diziyi hem düz metni kabul eder
ve `|` ile birleştirilmiş tek string üretir. Salt okuma DTO'larına eklenmez.

### 4.3.3 Her editörde geçerli ortak seçenekler

Aşağıda en sık kullanılanlar özetlenir; **tam sözlük ve grup grup liste §6.3'tedir** —
ikisi çeliştiğinde `optionSpecs.ts` esastır.

| Grup | Anahtarlar |
| --- | --- |
| Genel | `disabled`, `readOnly`, `visible`, `hint`, `tabIndex`, `showClearButton`, `valueChangeEvent`, `validationMessageMode`, `validationMessagePosition` |
| Görünüm | `width`, `height`, `stylingMode`, `label`, `labelMode`, `elementAttr.class`, `inputAttr.style`, `inputAttr.aria-label`, `buttons` |
| Metin | `placeholder`, `maxLength`, `spellcheck`, `mode`, `mask`, `maskChar`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `showMaskMode`, `useMaskedValue`, `encodeHtml` |
| Sayı | `min`, `max`, `format`, `showSpinButtons` |
| Tarih | `type`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `pickerType`, `interval`, `invalidDateMessage` |
| Açılır liste | `noDataText`, `searchEnabled`, `minSearchLength`, `searchExpr`, `searchMode`, `searchTimeout`, `showDataBeforeSearch`, `openOnFieldClick`, `deferRendering`, `wrapItemText`, `dropDownOptions.*` |

Elle JSON yazmak yerine C# tarafında `EditorOptions` akıcı yapısını kullan (§6); hazır
başlangıçlar bu anahtarların doğru bileşimlerini üretir.

### 4.3.4 Lookup ve cascade (`LookupJson`)

Wizard'daki `LookupDataSourceType` + `LookupQuery` + `ValueExpr` + `DisplayExpr` alanları alanın
`LookupJson` kolonuna dönüşür. Tam sözleşme:

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `DataSourceType` | `1` StaticData · `2` Query · `3` WebService |
| `ValueExpr` / `DisplayExpr` | Varsayılan `Key` / `Name` |
| `LookupQuery` | Kaynağın kendisi (tipe göre biçim değişir, aşağıda) |
| `CascadeParentFields` | **Ebeveyn alanda** doldurulur; bu alan değişince listesi yenilenecek çocuk alan(lar), virgülle |
| `CascadeRelationField` | **Çocuk alanda** doldurulur; ebeveynin değeriyle karşılaştırılacak alan |
| `CascadeFilterOperator` | Cascade filtresinin operatörü; varsayılan `=` |
| `CascadeEmptyFields` | Ebeveyn değişince içeriği boşaltılacak alanlar, virgülle |

**`LookupQuery` biçimleri:**

| Tip | Biçim | Not |
| --- | --- | --- |
| `1` StaticData | `[{"key":1,"name":"Taslak"},{"key":2,"name":"Onayda"}]` | Kolon **sayı** tipindeyse `key` sayı, **metin** tipindeyse `key` metin olmalıdır; aksi hâlde seçim eşleşmez. Cascade gerekiyorsa her öğeye `group` eklenir. |
| `2` Query | `SELECT Id AS [Key], Name FROM ... WHERE IsDeleted = 0` | Cascade için ayrıca ebeveyn değerini taşıyan bir `group` kolonu döndürülmelidir. |
| `3` WebService | `METHOD;url;bodyJson;keySelector;nameSelector;groupSelector` | Noktalı virgülle **altı parça**. Selector'lar her satır `a` üzerinde çalışan JS ifadeleridir (`a.id`, `a.name`, `null`). Gövdedeki `@param0`, `@param1`… cascade filtre değerleriyle doldurulur. Örnek: `GET;notification-rule/notification-types;{};a.id;a.name;null` |

Cascade örneği — İl → İlçe (aşağıdaki nesneler `LookupJson` kolonuna **tek satır, kaçışlanmış
JSON string** olarak yazılır):

```jsonc
// İl alanı (ebeveyn)
{
  "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name FROM Def_T_City",
  "CascadeParentFields": "DistrictId",
  "CascadeEmptyFields": "DistrictId"
}

// İlçe alanı (çocuk)
{
  "DataSourceType": 2, "ValueExpr": "Key", "DisplayExpr": "Name",
  "LookupQuery": "SELECT Id AS [Key], Name, CityId AS [group] FROM Def_T_District",
  "CascadeRelationField": "CityId",
  "CascadeFilterOperator": "="
}
```

> Lookup verisi önbelleklenir; aynı sorgu aynı filtrelerle bir kez yüklenir.

### 4.3.5 Varsayılan değerler — `*FieldsDefaultValueJson`

Kullanıcının doldurmayacağı alanlar (audit, tenant, durum, **belge numarası**) script ile değil,
bu JSON'larla doldurulur. Dört ayrı liste vardır ve hepsi aynı öğe şeklini taşır:

| Kolon | Ne zaman çalışır |
| --- | --- |
| `InsertFieldsDefaultValueJson` | Insert ve Duplicate |
| `UpdateFieldsDefaultValueJson` | Update |
| `DeleteFieldsDefaultValueJson` | Delete (soft delete alanları) |
| `FormFieldsDefaultValueJson` | Form açılışı (Select) — ekrana gelen varsayılanlar |

```jsonc
[
  { "FieldName": "Id",           "FieldDbType": 9,  "Value": "@NEWID",  "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "CreationTime", "FieldDbType": 6,  "Value": "@NOW",    "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "CreatorId",    "FieldDbType": 9,  "Value": "@USERID", "CustomValueType": 2 },
  { "FieldName": "IsDeleted",    "FieldDbType": 3,  "Value": "false",   "CustomValueType": 1 },
  { "FieldName": "OrderNo",      "FieldDbType": 16, "Value": "SiparisNo","CustomValueType": 5 },
  { "FieldName": "ExchangeRate", "FieldDbType": 7,  "Value": "",        "CustomValueType": 3,
    "SqlQuery": "SELECT TOP 1 Rate FROM Fin_T_ExchangeRate ORDER BY Date DESC" }
]
```

**`CustomValueType` (`FieldCustomValueTypeEnum`)**

| # | Tip | `Value` ne demek |
| --- | --- | --- |
| 1 | `Value` | Sabit değer (`false`, `3`, `Taslak`, `GETDATE()`) |
| 2 | `CustomKey` | Aşağıdaki token'lardan biri |
| 3 | `DbQuery` | Değer `SqlQuery` alanındaki **tek hücre** döndüren sorgudan gelir (ekranın `DataSourceCode`/tenant bağlamında çalışır) |
| 4 | `QueryParams` | Değer, adresteki query string parametresinden okunur; `Value` parametre adıdır |
| 5 | `Sequence` | `Value` bir **Sequence adıdır** (§9.9); yazma anında sıradaki numara alınır, form açılışında (Select) yalnızca ad döner ve UI numarayı ayrıca ister |

**`CustomKey` token'ları** (`PlatformConsts.DefaultValues`) — `DefaultValueManager`'ın tanıdığı
tam küme:

| Token | Değer |
| --- | --- |
| `@USERID` · `@USERNAME` · `@ROLES` | Oturumdaki kullanıcının id'si, adı, rol listesi (dizi) |
| `@DATE` · `@NOW` | Bugünün tarihi (saat 00:00) · tarih + saat |
| `@YEAR` · `@MONTH` · `@DAY` | Sayı olarak yıl/ay/gün |
| `@NEWID` | Yeni `Guid` |
| `@ID` | Kaydın anahtarı; **Delete'te seçili anahtarların tamamı** |
| `@SELECTED_IDS` | Seçili anahtarların tamamı (her operasyonda) |
| `@TENANTID` | Aktif kiracı |

Listedeki tokenlar dışında bir `CustomKey` değeri **`null` üretir** ve o alan yazılmaz. Bu
yüzden `@AUTONUMBER`, `CustomKey` değil **`CustomValueType: 1` (Value)** ile yazılır:

```jsonc
{ "FieldName": "SiraNo", "FieldDbType": 11, "Value": "@AUTONUMBER", "CustomValueType": 1 }
```

`FormFieldsDefaultValueJson`'a böyle yazılan alan istemciye `column.defaultValue` olarak iner ve
yeni satır **tarayıcıda** artan bir numara alır — geçici, oturum içi bir numaradır; kalıcı belge
numarası için `Sequence` (`CustomValueType: 5`, §9.9) kullan.

> **`DefaultValue` / `DefaultValueType` bir `ListFormField` kolonu değildir.** İstemcinin
> gördüğü bu iki alan, `ListFormSelectAppService`'in her metadata isteğinde
> `FormFieldsDefaultValueJson`'ı çözerek ürettiği hesaplanmış değerlerdir. Yani "alanın
> varsayılanı" her zaman ekran seviyesindeki dört listenin birine yazılır.

> Boş/`null` üretilen değer yazılmaz. `FieldDbType` yanlış verilirse değer
> `QueryHelper.GetFormattedValue` tarafından sessizce yanlış biçimlenir — kolon tipiyle aynı
> `DbType` numarasını yaz (§3).

### 4.3.6 Doğrulama — `ValidationRuleJson`

Alan başına DevExtreme doğrulama kuralları dizisi. Wizard `IsRequired: true` alanlara `required`
kuralını kendi yazar; gerisi elle eklenir.

| `Type` | Kullanılan alanlar |
| --- | --- |
| `required` | `Message`, `Trim` |
| `numeric` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
| `range` | `Min`, `Max` (sayı ya da tarih), `Reevaluate` |
| `stringLength` | `Min`, `Max`, `Trim` |
| `pattern` | `Pattern` (regex) |
| `email` | `Message`, `IgnoreEmptyValue` |
| `compare` | `ComparisonType` (`==`, `===`, `!=`, `!==`, `<`, `<=`, `>`, `>=`) |
| `custom` | JS ile doğrulama; `Reevaluate` |
| `async` | Sunucuya sorarak doğrulama; `Reevaluate` |

```jsonc
"ValidationRuleJson": "[{\"Type\":\"required\",\"Message\":\"App.Validation.Required\"},
  {\"Type\":\"range\",\"Min\":0,\"Max\":1000000,\"Message\":\"App.Validation.Amount\"}]"
```

### 4.3.7 Koşullu biçimlendirme — `ColumnStylingJson`

"Gecikmiş satır kırmızı olsun", "onaylı kayıt yeşil rozetli olsun" istekleri buradan çözülür;
script gerekmez.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `RowType` | `data` (varsayılan) · `group` · `header` · `filter` · `detail` · `groupFooter` · `totalFooter` |
| `UseRow` | `true` ise stil hücreye değil **tüm satıra** uygulanır |
| `Condition` | `=`, `<>`, `<`, `<=`, `>`, `>=`, `contains`, `notcontains`, `startswith`, `endswith`, `isblank`, `isnotblank`, `between`, `anyof`, `noneof` |
| `ConditionValue` | Boş bırakılırsa koşul aranmaz, stil her zaman uygulanır |
| `CssStyles` | `anahtar:değer` çiftleri, aralarında `|`: `background-color:#fee | font-weight:bold` |
| `CssClassName` | Hazır bir CSS sınıfı kullanılacaksa |

Alan üzerindeki `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` kolonları da aynı işi koşulsuz yapar.

### 4.3.8 Ekran üstü ek filtre — `ExtraFilterJson`

Grid'in üstünde duran, kullanıcının seçtiği değere göre listeyi süzen filtre çubuğu
(tarih aralığı, şube, durum). Filtre satırından (`FilterRowJson`) farkı: her zaman görünür,
varsayılan değeri olur ve **yeni kayıtta o alanı otomatik doldurur**.

```jsonc
[
  { "FieldName": "Status", "Caption": "Durum", "Operator": "=", "ControlType": "Select",
    "DefaultValue": "1",
    "Items": [ { "Key": "1", "Value": "Taslak" }, { "Key": "2", "Value": "Onayda" } ] },
  { "FieldName": "OrderNo", "Caption": "Sipariş No", "Operator": "contains", "ControlType": "Text" }
]
```

- `ControlType`: `Select` · diğer her değer metin kutusudur (Enter ya da odak kaybında uygulanır).
- `Select` seçenekleri ya `Items` dizisinden gelir ya da `SqlQuery` alanına yazılan sorgudan;
  sorgu **`Key` ve `Value` adlı iki kolon** döndürmelidir ve ekranın veri kaynağında/tenant
  bağlamında çalışır.
- Seçilen değerler `[FieldName, Operator, Value]` üçlüsüne çevrilir, URL'deki `filter` parametresiyle
  `and` ile birleştirilir. Böylece filtreli ekran adresi paylaşılabilir.
- `DefaultValue` dolu ise seçim temizlenemez ve liste ilk açılışta o değerle gelir.
- Ek filtre ile yönetilen alan, yeni kayıt varsayılanlarında **atlanır** (§4.3.5) — değeri
  filtreden gelir.
### 4.4 Çalışan örnek — tablo üzerinden liste ekranı

```jsonc
{
  "Wizard": {
    "ComponentKind": 0,
    "WizardName": "Orders",
    "SeededAt": "2026-08-26T10:15:00",
    "ListFormCode": "App.Mrp.Orders",
    "MenuCode": "App.Mrp.Orders",
    "MenuOrder": 1,
    "CreateMenu": true,
    "MenuUrl": "/admin/list/App.Mrp.Orders",
    "IsTenant": true, "IsBranch": false, "IsOrganizationUnit": false,
    "AllowAdding": true, "AllowUpdating": true, "AllowDeleting": true,
    "AllowDetail": false, "ConfirmDelete": true,
    "DefaultLayout": "grid",
    "Grid": true, "Card": true, "Pivot": true, "Chart": true,
    "Tree": false, "Gantt": false, "Scheduler": false, "Todo": false,

    "MenuEn": "Orders",       "MenuTr": "Siparişler",
    "TitleEn": "Orders",      "TitleTr": "Siparişler",
    "DescEn": "Order list",   "DescTr": "Sipariş listesi",
    "MenuParentEn": "MRP",    "MenuParentTr": "MRP",

    "PermissionGroupName": "App.Mrp",
    "PermissionGroupEn": "MRP", "PermissionGroupTr": "MRP",
    "MenuParentCode": "App.Mrp", "MenuParentModuleId": "MRP", "MenuParentIcon": "FcFactory",
    "MenuIcon": "FcShipped",

    "DataSourceCode": "Default", "DataSourceConnectionString": "",
    "SelectCommandType": 1,
    "SelectCommand": "Mrp_T_Order",
    "KeyFieldName": "Id",
    "KeyFieldDbSourceType": 11,

    "Groups": [
      {
        "Caption": "Genel", "ColCount": 2,
        "Items": [
          {
            "FieldName": "Id", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Id",
            "Tr": "Kimlik", "En": "Id",
            "EditorType": "dxTextBox", "DbSourceType": 11,
            "IsRequired": false, "IncludeInEditingForm": false, "ColSpan": 1
          },
          {
            "FieldName": "OrderNo", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.OrderNo",
            "Tr": "Sipariş No", "En": "Order No",
            "EditorType": "dxTextBox", "DbSourceType": 16,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"showClearButton\":true,\"maxLength\":20}"
          },
          {
            "FieldName": "CustomerId", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Customer",
            "Tr": "Cari", "En": "Customer",
            "EditorType": "dxSelectBox", "DbSourceType": 11,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "LookupDataSourceType": 2,
            "LookupQuery": "SELECT Id, Name FROM Crm_T_Customer WHERE IsDeleted = 0",
            "ValueExpr": "Id", "DisplayExpr": "Name"
          },
          {
            "FieldName": "Quantity", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Quantity",
            "Tr": "Miktar", "En": "Quantity",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2},\"showSpinButtons\":true}"
          },
          {
            "FieldName": "UnitPrice", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.UnitPrice",
            "Tr": "Birim Fiyat", "En": "Unit Price",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": true, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 1,
            "EditorOptions": "{\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2}}"
          },
          {
            "FieldName": "Total", "CaptionName": "App.Listform.ListformField.Total",
            "Tr": "Tutar", "En": "Total",
            "EditorType": "dxNumberBox", "DbSourceType": 7,
            "IsRequired": false, "IncludeInEditingForm": true, "ColSpan": 2,
            "EditorOptions": "{\"readOnly\":true,\"format\":{\"type\":\"fixedPoint\",\"precision\":2}}",
            "EditorScript": "// @builder {\"v\":1,\"rules\":[{\"id\":\"r1\",\"recipe\":\"multiply\",\"condition\":{\"operator\":\"always\",\"source\":\"\",\"value\":\"\"},\"params\":{\"left\":\"Quantity\",\"right\":\"UnitPrice\",\"target\":\"Total\",\"digits\":\"2\"}}]}\nset('Total', round(num('Quantity') * num('UnitPrice'), 2))"
          }
        ]
      }
    ],
    "SubForms": [], "Widgets": [],
    "WorkflowDto": { "ApprovalUserFieldName": "", "ApprovalDateFieldName": "",
      "ApprovalStatusFieldName": "", "ApprovalDescriptionFieldName": "",
      "ApprovalIsFilterUserName": false, "ApprovalIsResetWorkflow": false, "Criteria": [] }
  },
  "IsDeletedField": true,
  "IsCreatedField": true,
  "InsertedRecords": {
    "LanguageKeys": ["App.Mrp.Orders", "App.Mrp"],
    "PermissionGroupNames": ["App.Mrp"],
    "PermissionNames": ["App.Mrp.Orders", "App.Mrp.Orders.Create", "App.Mrp.Orders.Update",
      "App.Mrp.Orders.Delete", "App.Mrp.Orders.Export", "App.Mrp.Orders.Import",
      "App.Mrp.Orders.Note"],
    "MenuCodes": ["App.Mrp", "App.Mrp.Orders"],
    "DataSourceCodes": []
  }
}
```

> `EditorScript` alanındaki `// @builder` başlığı ile onu izleyen kod satırı **birebir
> tutarlı** olmalıdır. Elle yazmak yerine C# tarafında `EditorScript.Build(...)` kullan ya da
> Script Builder'da üret; uyuşmazsa dialog script'i "elle düzenlenmiş" sayar.

### 4.4.1 Seeder'ın senin yerine ürettikleri — bunları dosyaya yazma

`WizardDataSeeder`, dosyadaki `Wizard` bloğundan yola çıkarak aşağıdakileri **kendisi** üretir.
Bunları seed dosyasında aramaya kalkma, orada yokturlar:

| Üretilen | Kural |
| --- | --- |
| Dil anahtarları | `{MenuCode}` (menü), `{ListFormCode}.Title`, `{ListFormCode}.Desc`, `{PermissionGroupName}` ve her alan için `CaptionName` |
| Yetkiler | `{MenuCode}` kökü + `.Create/.Update/.Delete` (+ List yolunda `.Export/.Import/.Note`) |
| Yetkilerin dil anahtarları | Ortak sabitler: `App.Platform.Create/Update/Delete/Export/Import/Note` |
| Üst menü | `MenuParentCode` yoksa yaratılır, `Order = max(kök Order) + 1` |
| Menü sırası | `MenuOrder` 0/boş ise `max(kardeş Order) + 1` |
| `DataSource` | `DataSourceCode` yoksa yaratılır; bağlantı metninde `Server` geçiyorsa `Mssql`, aksi hâlde `Postgresql` |
| `LayoutJson` | Görünüm bayrakları + `DefaultLayout` |
| `PermissionJson` / alan `PermissionJson` | `{MenuCode}` kökünden türetilir |
| `EditingFormJson` | `Groups` içinden; anahtar alan ve `IncludeInEditingForm: false` olanlar hariç |
| Form genişlik/yükseklik | Grup kolon sayısı ve satır sayısından hesaplanır (en fazla 3 kolon) |
| `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `SearchPanelJson`, `GroupPanelJson`, `ColumnOptionJson`, `PagerOptionJson`, `ExportJson` | Varsayılanlar |
| `DeleteCommand` | `IsDeletedField: true` ise soft delete `UPDATE` komutu; `false` ise `null` |
| `DefaultFilter` | `IsDeletedField: true` ise `"IsDeleted" = 'false'` |
| `InsertFieldsDefaultValueJson` | `IsCreatedField: true` ise `CreationTime=@NOW`, `CreatorId=@USERID`, `IsDeleted=false`, `Id=@NEWID`; değilse yalnızca `Id=@NEWID` |
| `DeleteFieldsDefaultValueJson` | `IsDeletedField: true` ise `DeleterId=@USERID`, `Id=@ID`; değilse yalnızca `Id=@ID` |
| `ValidationRuleJson` | `IsRequired: true` olan alanlara required kuralı |
| `LookupJson` | `LookupQuery` doluysa `LookupDataSourceType` + `DisplayExpr` + `ValueExpr` ile |
| `ShowNote` | Alt form veya iş akışı varsa açılır |
| `SelectionJson` | İş akışı varsa `single`, yoksa `none` |
| Görünüm option JSON'ları | İlgili bayrak açık **ve** zorunlu alanı dolu ise yazılır; eksikse görünüm sessizce kapanır |

**Dikkat edilecek tuzaklar:**

- `Tree`/`Gantt` için `ParentIdExpr`, `Scheduler` için `TextExpr`, `Todo` için `TitleExpr` **ve**
  `StatusExpr` boşsa o görünümün JSON'u hiç yazılmaz — bayrağı `true` yapmak yetmez.
- Anahtar alanı (`KeyFieldName`) `Groups` içine **her zaman** koyulur — ilk grubun ilk alanı
  olarak, `IncludeInEditingForm: false` ile. Seeder onu kendiliğinden eklemez; yoksa listede
  anahtar kolonun `ListFormField` kaydı hiç oluşmaz ve satır anahtarı okunamadığı için düzenleme,
  silme, detay ve alt form ilişkileri çalışmaz. Yazdığında sütun otomatik gizlenir (`Visible =
  false`) ve forma girmez; tip bilgisi de oradan okunur.
- `IsDeletedField: false` verirsen ekranda **kalıcı silme** olmaz (`DeleteCommand` null kalır);
  soft delete kolonları olmayan tabloda silme istiyorsan ListForm editöründen komut yazmalısın.
- Dil anahtarı zaten varsa metni **ezilmez**. Yanlış metin görüyorsan anahtar başka bir yerde
  tanımlanmıştır.

### 4.5 Güncelleme, idempotency ve silme semantiği

**Seeder idempotenttir — bir ekran zaten varsa dosya atlanır.** "Zaten var" ölçütü yola göre
değişir:

| Yol | Kontrol |
| --- | --- |
| `List` | `ListForm` kaydında bu `ListFormCode` var mı |
| `Custom` + menülü | Bu `MenuCode` ile menü var mı |
| `Custom` + menüsüz | Bu `MenuCode` adında yetki var mı |

Sonuç: **var olan bir ekranı seed dosyasını düzenleyerek değiştiremezsin.** Değiştirmenin üç
yolu vardır:

1. Wizard ekranından `EditFileName` ile yeniden çalıştır (önce eski dosya ve
   `InsertedRecords` kayıtları silinir, sonra yenisi üretilir) — **tercih edilen yol**.
2. ListForm editöründen ince ayar yap (seed dosyasına yansımaz, §9.6 uyarısı).
3. İlgili kayıtları elle sil, sonra seed'i yeniden çalıştır.

> `List` yolunda seeder ekranı uygularken `ListForm`, `ListFormField` ve `ListFormWorkflow`
> kayıtlarını **silip yeniden yazar**; idempotency kapısını geçen dosya için bu güvenlidir.

**Silme:** yalnızca `InsertedRecords` içindekiler silinir. Paylaşılan üst menü ve izin grubu
başka bir wizard tarafından yaratıldıysa kalır. Bu yüzden `InsertedRecords` listesine var olan
bir kaydı yazmak veri kaybettirir.

### 4.6 Alt formlar ve widget'lar

**`SubForms` (`SubFormDto`)** — ana kaydın altında sekme olarak açılan ekranlar:

```jsonc
"SubForms": [
  {
    "TabType": "List",              // List|Card|Tree|Gantt|Scheduler|Todo|Form|Chart|Pivot
    "TabTitle": "App.Mrp.OrderItems",   // dil anahtarı
    "Code": "App.Mrp.OrderItems",       // hedef ListFormCode
    "IsRefresh": true,                  // ana kayıt değişince yenilensin
    "Relation": [
      { "ParentFieldName": "Id", "ChildFieldName": "OrderId", "DbType": 11 }
    ]
  }
]
```

`Relation` bir dizidir — bileşik anahtarda birden fazla eşleme verilir.

**`Widgets` (`WidgetEditDto`)** — ekranın üstündeki KPI kartları. **`Title`, `SubTitle`,
`Value`, `Icon`, `Color`, `OnClick` sabit metin değil, `SqlQuery` sonucundaki kolon adlarıdır**;
widget, sorgunun döndürdüğü **her satır için bir kart** çizer:

```jsonc
"Widgets": [
  {
    "SqlQuery": "SELECT 'App.Mrp.Widget.OpenOrders' AS Baslik, COUNT(*) AS Deger, 'blue' AS Renk, 'FcClock' AS Ikon FROM Mrp_T_Order WHERE IsDeleted = 'false' AND Status = 1",
    "Title": "Baslik",              // sorgudaki kolon adı
    "Value": "Deger",               // sorgudaki kolon adı
    "Color": "Renk",
    "Icon": "Ikon",
    "SubTitle": "",                 // karşılığı olan kolon yoksa boş bırak
    "OnClick": "",                  // tıklanınca açılacak adresi taşıyan kolonun adı
    "ValueClassName": "text-3xl",
    "ColSpan": 1,
    "ColGap": 16,
    "ClassName": "",
    "IsActive": true
  }
]
```

- `SqlQuery` **boşsa widget hiç çizilmez**; `IsActive: false` olan da çalıştırılmaz.
- `Title`/`SubTitle` kolonunun döndürdüğü **değer dil anahtarıdır**; ekran `::` öneki ekleyip
  çevirir, karşılığı yoksa metni aynen basar. Sorguya düz metin değil anahtar yaz.
- Tek sorguyla birden çok kart üretmek için `UNION ALL` kullan — üç durum için üç widget kaydı
  açmana gerek yok.
- Widget sorgusu ekranın otomatik tenant/şube filtresine tabi değildir ve `@TENANTID`/`@USERID`
  gibi token'lar burada **çözülmez** (bağlanmamış parametre hatası verir). Kırılım gerekiyorsa
  kiracıya özel bir `DataSource` kullan ya da kırılımı view'ın içine göm.
  Ayrıntı: `lowcode-reference.instructions.md` §5.3.

Alt form olarak kullanılacak ekranı **menüsüz wizard** (`CreateMenu: false`) ile üret; menüde
görünmesin ama kendi yetkileri ve alan tanımları olsun. `Wizard.SeededAt` damgası ana
wizard'ınkinden **küçük** olmalıdır (§0.2).

### 4.7 İş akışı (onay süreci)

`WorkflowDto` onay alanlarını tabloda karşılığı olan kolonlara bağlar:

| Alan | Tabloda karşılığı |
| --- | --- |
| `ApprovalUserFieldName` | Onaylayan kullanıcı |
| `ApprovalDateFieldName` | Onay tarihi |
| `ApprovalStatusFieldName` | Durum |
| `ApprovalDescriptionFieldName` | Onay/ret açıklaması |
| `ApprovalIsFilterUserName` | Liste yalnızca kullanıcının onayına düşenleri göstersin |
| `ApprovalIsResetWorkflow` | Kayıt güncellenince akış başa dönsün |

`Criteria` düğüm grafiğidir. `Kind` değerleri: **`Start`**, **`Compare`**, **`Approval`**,
**`Inform`**, **`End`**.

```jsonc
"WorkflowDto": {
  "ApprovalUserFieldName": "ApproverId",
  "ApprovalDateFieldName": "ApprovalDate",
  "ApprovalStatusFieldName": "Status",
  "ApprovalDescriptionFieldName": "ApprovalNote",
  "ApprovalIsFilterUserName": true,
  "ApprovalIsResetWorkflow": true,
  "Criteria": [
    { "Id": "N1", "Kind": "Start",    "Title": "Başlangıç",
      "NextOnStart": "N2", "PositionX": 40,  "PositionY": 40 },

    { "Id": "N2", "Kind": "Compare",  "Title": "Tutar kontrolü",
      "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": ">", "CompareValue": 5000,
      "CompareOutcomes": [
        { "Label": "> 5000", "TargetId": "N3",
          "Conditions": [ { "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": ">", "CompareValue": 5000 } ] },
        { "Label": "<= 5000", "TargetId": "N4",
          "Conditions": [ { "CompareColumn": "Amount", "CompareOperator": "<=", "CompareValue": 5000 } ] }
      ],
      "PositionX": 40, "PositionY": 160 },

    { "Id": "N3", "Kind": "Approval", "Title": "Genel Müdür onayı",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnApprove": "N5", "NextOnReject": "N6",
      "PositionX": 300, "PositionY": 260 },

    { "Id": "N4", "Kind": "Approval", "Title": "Yönetici onayı",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnApprove": "N5", "NextOnReject": "N6",
      "PositionX": 40,  "PositionY": 260 },

    { "Id": "N5", "Kind": "Inform",   "Title": "Talep sahibine bilgi",
      "Approver": "<roleOrUserId>", "NextOnStart": "N7", "PositionX": 170, "PositionY": 380 },

    { "Id": "N6", "Kind": "End",      "Title": "Reddedildi", "PositionX": 340, "PositionY": 480 },
    { "Id": "N7", "Kind": "End",      "Title": "Onaylandı",  "PositionX": 170, "PositionY": 480 }
  ]
}
```

Kurallar:

- **Id sözleşmesi:** `N` ile başlayan kısa id'ler seeder tarafından `{ListFormCode}-{Id}` hâline
  getirilir; hedef alanlar (`NextOn*`, `CompareOutcomes[].TargetId`) da aynı normalizasyondan
  geçer. Bu yüzden dosyada `N1`, `N2` yazman yeterlidir ve **tekil olmaları şarttır**.
- `Compare` düğümünde çok dallı karar için `CompareOutcomes` kullanılır; iki dallı basit karar
  için `NextOnTrue` / `NextOnFalse` yeterlidir.
- `Approval` düğümü `NextOnApprove` / `NextOnReject`, `Start` ve `Inform` düğümleri
  `NextOnStart` alanını kullanır. `End` düğümünün çıkışı yoktur.
- **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden, `Approver` alanındaki kullanıcı/rol
  adreslerine, önceki adımların notlarıyla birlikte). Uygulama içi bildirim ya da SMS isteniyorsa
  ayrıca bir bildirim kuralı tanımlanır (§9.11).
- `CompareValue` **sayısaldır** (`decimal`); metin karşılaştırması bu düğümle yapılmaz.
- `Title` tekil olmalıdır; seeder tekrar eden başlıkları ayrıştırır ama okunabilirliği bozar.
- Akış varsa ListForm `SelectionMode = single` olur ve not paneli otomatik açılır.
- Görsel tasarım `/admin/listform/edit/{kod}` → Workflow sekmesindedir.

### 4.8 `ListForm` entity — List component'in tek kaynağı

Bir List component'in **bütün** davranışı `ListForm` (ekran) ve `ListFormField` (alan) kayıtlarında
durur. Wizard bunları üretir; `/admin/listform/edit/{kod}` düzenler. Prompt ile üretim yaparken
wizard dosyası yazılır, ama hangi ayarın hangi kolona düştüğünü bilmek gerekir — çünkü wizard'ın
kapsamadığı bir istek geldiğinde cevap "kod yazalım" değil, "şu JSON kolonunu şöyle ayarlayalım"
olmalıdır.

**Kimlik ve varyant**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `ListFormCode` | Ekranın kodu; kullanıcı/rol/dil özelleştirmeleri buna bağlanır |
| `CultureName` · `UserId` · `RoleId` | **Aynı ekranın varyantları.** Aynı `ListFormCode` ile ikinci bir kayıt açıp yalnızca bir rol ya da dil için farklı sütun/düzen verebilirsin |
| `ListFormType` | `List` · `Form` — ekranın türü |
| `IsSubForm` / `SubFormsListFormType` | Alt form olarak açıldığında davranış |

**Veri**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `DataSourceCode` | Bağlantı |
| `SelectCommandType` + `SelectCommand` | Kaynak türü ve kaynağın kendisi |
| `TableName` | Tablo adı/alias — yazma komutlarının hedefi |
| `KeyFieldName` + `KeyFieldDbSourceType` | Anahtar |
| `SelectFieldsDefaultValueJson` | Select'e geçirilen varsayılan parametreler |
| `DefaultFilter` | Her sorgunun sonuna eklenen WHERE (soft delete filtresi buradadır) |
| `IsTenant` · `IsBranch` · `IsOrganizationUnit` | Otomatik kırılım filtreleri |
| `DataSourceJson` · `CommonJson` | Kaynak ve ortak ayarlar |

**Yazma (CRUD)**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `InsertCommand` / `UpdateCommand` / `DeleteCommand` | Özel SQL komutları; boşsa platform üretir |
| `*BeforeCommand` / `*AfterCommand` | Komut öncesi/sonrası çalışan SQL kancaları — **stok düşme, log yazma, durum güncelleme gibi işleri kod yazmadan burada yaparsın** |
| `Insert/Update/DeleteFieldsDefaultValueJson` | Otomatik doldurulan alanlar (`@NOW`, `@USERID`, `@NEWID`, `@ID`) |
| `Insert/Update/DeleteServiceAddress` | Varsayılan `list-form-data/*`; özel endpoint ya da Dynamic Service'e yönlendirilebilir |
| `FormFieldsDefaultValueJson` | Form açılışındaki varsayılanlar |

**Görünüm ve düzen — 8 layout**

`LayoutJson` hangi layout'ların açık olduğunu ve varsayılanı taşır. Her layout'un kendi ayar
kolonu vardır:

| Layout | Ayar kolonu | Zorunlu alan |
| --- | --- | --- |
| **Grid** | `ColumnOptionJson`, `RowJson`, `PagerOptionJson`, `SelectionJson`, `StateStoringJson` | — |
| **Card** | `ColumnOptionJson` (kart alanları sütun tanımlarından türer) | — |
| **Pivot** | `PivotOptionJson` + alan bazında `PivotSettingsJson` | — |
| **Chart** | `SeriesJson`, `LegendJson`, `ArgumentAxisJson`, `ValueAxisJson`, `TooltipJson`, `PanesJson`, `AnnotationsJson`, `CrosshairJson`, `ScrollBarJson`, `ZoomAndPanJson`, `SizeJson`, `MarginJson`, `TitleJson`, `AnimationJson`, `Common*Json` | `SeriesJson` |
| **Tree** | `TreeOptionJson` | `KeyExpr` + `ParentIdExpr` |
| **Gantt** | `GanttOptionJson` | `ParentIdExpr` + `TitleExpr` + `StartExpr` + `EndExpr` |
| **Scheduler** | `SchedulerOptionJson` | `TextExpr` + `StartDateExpr` + `EndDateExpr` |
| **Todo (Kanban)** | `TodoOptionJson` | `TitleExpr` + `StatusExpr` |

Sekiz layout **aynı `SelectCommand` üzerinden** beslenir; ayrı sorgu, ayrı ekran, ayrı menü
gerekmez. Kullanıcı ekranın üstünden geçiş yapar, tercihi kullanıcı bazlı saklanır.

Bu, tek bir metadata kaydından DevExtreme'in `DataGrid`, `CardView`, `PivotGrid`, `Chart`,
`TreeList`, `Gantt` ve `Scheduler` bileşenlerinin tamamının sürülmesi demektir. **Todo layout
Kanban görünümüdür** ve diğerleriyle aynı veri hattından beslenir — kolonları `StatusExpr`
değerlerinden üretir, kart sürüklendiğinde ilgili kolonu günceller. Yani "aynı veriyi pano
olarak da görelim" isteği yeni bir ekran değil, `Todo: true` + `TodoOptionDto` demektir.

**Filtre, arama, düzenleme**

| Kolon | Ne yapar |
| --- | --- |
| `FilterRowJson` · `HeaderFilterJson` · `FilterPanelJson` · `SearchPanelJson` · `GroupPanelJson` | Filtreleme/arama/gruplama panelleri |
| `ExtraFilterJson` | Ekrana özel ek filtre araç çubuğu |
| `EditingOptionJson` | Düzenleme modu (row/cell/batch/form/popup), başlık, boyut, izinler |
| `EditingFormJson` | Düzenleme formunun grup/sekme düzeni |
| `CommandColumnJson` | Satır aksiyon sütunu |
| `PermissionJson` | Ekran yetkileri (create/read/update/delete/export/import/note) |
| `SubFormsJson` · `WidgetsJson` · `WorkflowJson` | Alt formlar, KPI kartları, onay akışı |
| `CustomJsSourcesJson` · `CustomStyleSourcesJson` | Sayfa yüklenince çalışan JS/CSS — **son çare** |
| `Width` · `Height` · `FullHeight` · `AdaptiveLayoutJson` | Boyut ve uyarlanabilir yerleşim |
| `ExportJson` | xlsx/csv/pdf dışa aktarma |

**`ListFormField` — alan başına ayarlar**

| Grup | Kolonlar |
| --- | --- |
| Bağlama | `FieldName`, `SourceDbType`, `JoinTableJson` (kolon başka tablodan geliyorsa) |
| Görünüm | `CaptionName`, `PlaceHolder`, `Visible`, `IsActive`, `Width`, `ListOrderNo`, `Alignment`, `Format`, `BandName` |
| Sıralama/filtre | `SortIndex`, `SortDirection`, `AllowSearch`, `ColumnFilterJson`, `ColumnHeaderJson`, `GroupingJson`, `ColumnCustomizationJson` |
| Özet | `TotalSummaryJson`, `GroupSummaryJson` |
| Düzenleme | `EditorType2`, `EditorOptions`, `EditorScript`, `EditOrderNo`, `EditGroupOrderNo`, `ColSpan`, `AllowEditing`, `AllowAdding`, `ValidationRuleJson` |
| Lookup | `LookupJson` |
| Biçimlendirme | `ColumnStylingJson`, `ColumnCssClass`, `ColumnCssValue` |
| Pivot | `PivotSettingsJson` |
| Yetki | `PermissionJson` — `Deny` (bool) + `C`/`R`/`U` (yetki **adları**) + `E`/`I` (bool). Ekran seviyesindeki yedi harfli sözleşmeyle karıştırma; `CanRead`/`CanCreate`/`CanUpdate`/`CanExport` istek başına hesaplanan `[NotMapped]` sonuçlardır (`lowcode-reference` §5.1) |
| Varyant | `UserId`, `RoleId`, `CultureName` |

> **Kural:** "Şunu da yapabilir miyiz?" sorusuna cevap ararken önce bu iki tabloya bak. Aradığın
> davranışın bir JSON kolonu varsa çözüm konfigürasyondur; `CustomJsSources` ve kod yazmak
> ondan sonra gelir. Bu kolonların **alan alan sözleşmesi**
> `lowcode-reference.instructions.md` içindedir: grid/pivot/chart blokları, düzenleme ve popup
> ayarları, SQL kancaları ve token'ları, sütun filtresi/özeti/join'i, yetki ve varyant kolonları.

### 4.9 Toolbar ve satır butonları — `CommandColumnJson`

Grid'in araç çubuğuna ve satır aksiyon sütununa **özel butonlar** eklenir. Süreç yönetiminin
(onaya gönder, iptal et, belge üret, dış sisteme aktar) kod yazmadan yapıldığı yer burasıdır.

`ListForm.CommandColumnJson` bir `CommandColumnDto[]` taşır:

```jsonc
[
  {
    "ButtonPosition": 1,                       // 0 = satır aksiyon sütunu · 1 = toolbar
    "AuthName": "App.Hr.AdvanceRequests.Update",   // yetki yoksa buton hiç çizilmez
    "Text": "App.Hr.AdvanceRequests.SendToApproval",   // dil anahtarı (başına :: eklenir)
    "Hint": "App.Hr.AdvanceRequests.SendToApprovalHint",
    "Icon": "check",
    "IsVisible": true,
    "VisibleExpression": "",
    "Url": "",
    "UrlTarget": "_blank",
    "DialogName": "",
    "DialogParameters": "",
    "OnClick": ""
  }
]
```

Bir butonun davranışı **üç moddan biridir** ve bu sırayla değerlendirilir:

| Mod | Dolu alan | Ne yapar |
| --- | --- | --- |
| **Adres** | `Url` (+ `UrlTarget`) | Adresi açar. `@FieldName` token'ları **seçili ilk satırın** kolon değerleriyle değiştirilir (`/admin/form/App.Hr.AdvanceRequests/@Id`). PWA modunda hedef `_self` olur. |
| **Diyalog** | `DialogName` + `DialogParameters` | Platformun **sabit diyalog listesinden** birini açar (aşağıya bak). `DialogParameters` bir JSON nesnesidir; `@Kolon` değerleri satırdan doldurulur (`{"requestId":"@Id","amount":"@Amount"}`). |
| **Script** | `OnClick` | Serbest JS (`eval`). Son çaredir; önce diğer iki mod denenir. Platform aksiyonları için §9.13. |

Kurallar:

- `AuthName` boş bırakılırsa buton **herkese görünür**. Süreç butonlarında bu alanı boş bırakma:
  yetki kontrolünden geçmeyen buton hiç çizilmez, gizlemenin tek doğru yolu budur.
- `Text` ve `Hint` dil anahtarıdır; çeviri `::` öneki eklenerek çözülür. Düz metin yazma.
- `Icon` bir **DevExtreme ikon adıdır** (`check`, `trash`, `doc`, `preferences` …); tema CSS'i
  `dx-icon-<ad>` sınıfıyla çizer. Komut diyalogundaki alan hazır ikon listesini önerir, listede
  olmayan bir ad da yazılabilir. Form ekranının araç çubuğu da aynı ikon adlarını kullanır.
- Toolbar butonu **seçili satırlarla** çalışır; `SelectionJson` uygun modda (`single`/`multiple`)
  olmalıdır. İş akışı varsa wizard bunu zaten `single` yapar.
- Satır bazlı aksiyon istiyorsan `ButtonPosition: 0` kullan; buton komut sütununda görünür.
- **`IsVisible` ve `VisibleExpression` yalnızca satır butonlarında (`ButtonPosition: 0`)
  çalışır**; toolbar butonu her zaman görünür (görünürlüğü `AuthName` belirler).
  `VisibleExpression` bir ok fonksiyonudur ve `eval` edilir:
  `"(e) => e.row.data.Status === 'Taslak'"`.
- URL token'ları: satır butonunda `@LISTFORMCODE` ve **grid sütunu olarak tanımlı** her alan için
  `@FieldName`; toolbar butonunda seçili ilk satırın tüm kolonları. Sütun listesinde olmayan bir
  alan adı satır butonunda değiştirilmez.
- **Diyalog modunda `@` parametreleri satır butonuna aittir**: değerleri satır verisinden okunur,
  toolbar'da satır bağlamı olmadığı için orada yalnızca sabit parametreler çalışır (yeni kayıt
  diyalogu için `{"id":""}` gibi). **`DialogParameters` boşsa diyalog hiç açılmaz** — bu yüzden
  parametresiz diyaloglarda da en az bir sabit anahtar yazılır. Her iki konumda da diyalog
  kapanınca grid otomatik yenilenir.
- `DialogName` **kayıtlı bir custom component adı değildir**; platformda tanımlı şu diyalogları
  açar: `RolesPermission`, `UsersPermission`, `TenantsConnectionString`,
  `CreateTenantFromOrderDialog`, `CreateNotification`, `AuditLogDetail`, `BranchSeed`,
  `DynamicServiceEditor`. Kayıt yeri `views/shared/DialogContext/DialogShowComponent.tsx`'tir;
  her diyalog `open` + `onDialogClose` prop'larını alır.
  Kendi ekranını açmak istiyorsan **Adres** modunu kullan (custom component route'u ya da
  `/admin/list/{ListFormCode}`).
- Onay akışının kendi butonları (Onayla/Reddet) `WorkflowJson` üzerinden **otomatik** gelir;
  onları `CommandColumnJson` ile tekrar tanımlama.

Tipik süreç kalıbı: `Url` modunda bir Custom Endpoint'i ya da Dynamic Service'i çağıran adres
verilir, dönüşte liste yenilenir. İş mantığı SQL/serviste kalır; ekranda yalnızca buton tanımı
durur.

**Kalıp — yazma tarafı ayrı bir sayfada olan liste.** Kayıt grid'in popup formuyla değil, var
olan bir React sayfasıyla (Monaco editörü, sihirbaz, tasarımcı) düzenleniyorsa liste yine bir
ListForm'dur; üç aksiyon şöyle bağlanır:

| Aksiyon | Nereye yazılır |
| --- | --- |
| Ekle | `EditingOptionJson`: `AllowAdding: true` + `AddDialogName` (+ sabit `AddDialogParameters`) — toolbar'ın **hazır Add butonu** grid popup'i yerine diyaloğu açar. Ayrı sayfaya gidilecekse `AddDialogName` yerine `AddPageUrl`. Her iki durumda da ayrı bir toolbar butonu **tanımlama**: hazır buton doğru konumda (ilk aksiyon) ve doğru görünümdedir, yetkisi `PermissionJson.C`'den gelir |
| Düzenle | Satır butonu (`ButtonPosition: 0`), `DialogName` + `{"id":"@Id"}`; ayrı sayfa yolunda `Url` modu (`/admin/list/{Kod}/edit/@Id`) |
| Sil | Kayıt yalnızca tablodan silinmiyorsa (assembly/dosya/dış kayıt da düşecekse) satır butonu + `OnClick` ile `UiEvalService` aksiyonu; düz tabloda `AllowDeleting` + `DeleteCommand` yeterlidir |

`AllowUpdating`/`AllowDeleting` `false` bırakılır, böylece grid içinde ikinci bir düzenleme yolu
açılmaz; `AllowAdding` yalnızca hazır Add butonunun çizilmesi için `true`'dur ve `AddDialogName`
olduğu sürece popup form açmaz. Diyalog kapanışı listeyi yenilediği için kaydettikten sonra ayrıca bir
yenileme çağrısı gerekmez. Canlı örnek: **Dynamic Services** (`App.DeveloperKit.DynamicServices`) —
liste, KPI şeridi ve Swagger butonu ListForm'da; kod yazma `DynamicServiceEditor` diyalogunda (§9.3).

> **Adres değişiminde veritabanı uyarısı:** `MenusData.json`'daki `Menus` ve `Routes` kayıtları
> **yalnızca yoksa** eklenir (`MenuDataSeeder`). Var olan bir menünün `Url`'ini ya da bir route'un
> `Path`'ini değiştirdiğinde kurulu veritabanları eski adreste kalır; düzeltme
> `{sql|postgres}/execute/` altında bir prosedürle (§8.3) ya da elle yapılır. Yeni kurulumda
> sorun çıkmadığı için bu adım kolayca atlanır.

### 4.10 Wizard adım haritası — ekrandaki her adımın seed karşılığı

`/admin/listform/wizard` sihirbazı (kaynak: `wizard/Wizard.tsx` + `WizardStep*.tsx`) aşağıdaki
adımlardan geçer. Seed dosyası yazarken de aynı sırayla düşün: **her adım `Wizard` bloğunun bir
bölümünü doldurur.** Keşif turu (§0.6) soruları da bu adımlarla bire bir eşleşir.

| # | Adım | Görünme koşulu | Doldurduğu seed alanları |
| --- | --- | --- | --- |
| 0 | Komponent Tipi | her zaman | `ComponentKind` (`0` List · `1` Custom) |
| 1 | Custom Component | yalnız Custom yolu | `CustomComponentName`, `MenuUrl` (bileşenin `RoutePath`'i) |
| 2 | Menü | her zaman | `WizardName`, `CreateMenu`, `MenuParentCode`, `MenuCode`, `Language.MenuEn/Tr`, `PermissionGroupName` (+ görünen adlar), `MenuIcon`, `MenuOrder` |
| 3 | Ayarlar | yalnız List yolu | `ListFormCode`, `DataSourceCode` (+`DataSourceConnectionString`), `SelectCommandType`, `SelectCommand`, `KeyFieldName`, `KeyFieldDbSourceType`, `IsTenant/IsBranch/IsOrganizationUnit`, `AllowAdding/Updating/Deleting`, `ConfirmDelete`, `AllowDetail`, `DefaultLayout` + 8 görünüm bayrağı, `Language.TitleEn/Tr`, `Language.DescEn/Tr` |
| 4 | Alanlar | yalnız List | `Groups[]` (aşağıda) |
| 5 | Alt Formlar | yalnız List | `SubForms[]` |
| 6 | Widget'lar | yalnız List | `Widgets[]` |
| 7 | İş Akışı | yalnız List | `WorkflowDto` |
| 8–11 | Todo / Tree / Gantt / Scheduler | List + ilgili bayrak açıksa | `TodoOptionDto` / `TreeOptionDto` / `GanttOptionDto` / `SchedulerOptionDto` |
| 12 | Deploy | her zaman | — (özet + üretim; dosyaya alan yazmaz) |

Custom yolunda 3–11 adımları **hiç görünmez**; menü + yetki + dil + bileşen bağlama üretilir.
Bir görünüm bayrağı sonradan kapatılırsa aktif adım listeden düşer, sihirbaz en yakın geçerli
adıma döner.

**Adım 2 — Menü.** `WizardName` her yolda zorunludur. `CreateMenu` anahtarı kapatılırsa menü
alanlarının tamamı gizlenir ve menü/üst menü kaydı üretilmez (alt form ekranı kalıbı, §4.6).
Açıkken zorunlular: üst menü (ağaçtan seçilir ya da yeni kök tanımlanır), `MenuCode`, EN+TR menü
etiketi, izin grubu (listeden seçilir ya da yeni ad; görünen adları EN+TR yazılır), `MenuIcon`
(react-icons adı) ve `MenuOrder ≥ 1`. Custom yolunda ayrıca `MenuUrl` gösterilir — bileşenin
`RoutePath`'inden gelir, elle route açılmaz.

**Adım 3 — Ayarlar.** `SelectCommand` üç yoldan doldurulur: var olan tablo/view seçimi, **SQL
Table Designer** diyaloğu (yeni tablo; §8.1 varsayılan kolonlarıyla) ya da serbest sorgu/SP
(`SelectCommandType`'a göre). Aynı adımda **CRUD Endpoints** diyaloğu açılabilir (yetki:
`App.SqlQueryManager.CrudEndpoints`) — Custom Component'in veri kaynağı olacak tabloysa
endpoint'leri burada üret. `AllowDetail` için `KeyFieldName` şarttır.

**Adım 4 — Alanlar.** Sütunlar `GetTableColumnsAsync` ile tablodan gelir; "tümünü ekle" ya da
tek tek sürükle-bırak. Her grup `Caption` + `ColCount`, her alan `WizardColumnItemInputDto`
taşır. Sihirbazın kendi otomatikleri — dosya yazarken aynısını uygula:

| Otomatik | Kural |
| --- | --- |
| `EditorType` çıkarımı | `bit → dxCheckBox` · sayısal tipler → `dxNumberBox` · tarih tipleri → `dxDateBox` · gerisi → `dxTextBox` |
| Başlık | Kolon adı CamelCase'ten kelimelere ayrılır (`OrderNo` → "Order No"); TR/EN başlangıç değeri budur, dil anahtarı `App.Listform.ListformField.{Alan}` |
| `IsRequired` | Kolon `NOT NULL` ise `true` |
| Lookup sorgusu üreticisi | Tablo + anahtar kolon + ad kolonu seçilir → `SELECT "K" AS "Key", "N" AS "Name" FROM "Tablo" [WHERE "IsDeleted" = 0] ORDER BY "N";` — tabloda `IsDeleted` varsa filtre kendiliğinden eklenir |
| `ValueExpr`/`DisplayExpr` | `Key` / `Name` |

Alan kartındaki **Seçenekler** düğmesi Editor Options Builder'ı (§6), **Script** düğmesi Script
Builder'ı (§5) açar — çıktıları `EditorOptions`/`EditorScript` string'leridir.

**Adım 7 — İş Akışı.** Zorunlu ikili: `ApprovalUserFieldName` + `ApprovalStatusFieldName`;
opsiyonel `ApprovalDateFieldName`, `ApprovalDescriptionFieldName`, `ApprovalIsFilterUserName`
(liste yalnız sıradaki onaycıya düşsün), `ApprovalIsResetWorkflow` (kayıt değişince akış başa
dönsün). Onay düğümleri (`Criteria`) görsel akış tasarımcısında kurulur ve `ListFormWorkflow`
kayıtlarına gider (§4.7).

**Adım 12 — Deploy.** Sol tarafta tüm adımların özeti, sağda üretim log'u. Üretim sırası —
seed dosyası uygulanırken `WizardDataSeeder`'ın izlediği sıranın aynısıdır:

1. Konfigürasyon doğrulama
2. Menü kaydı (`CreateMenu: false` ise atlanır)
3. Dil metinleri
4. İzin grubu + yetkiler
5. List yolunda: veri kaynağı → ListForm → alan grupları · Custom yolunda: bileşen bağlama
6. Deploy + tamamlandı

Başarıda sihirbaz `/admin/list/{ListFormCode}`'a yönlendirir ve seed dosyası
`configs/seeds/{kapsam}/wizard/` altına yazılmış olur. **Düzenleme modu** Wizard Manager'dan
`EditFileName` ile açılır: aynı adımlar dolu gelir, kaydetmede önce eski dosya ve
`InsertedRecords` kayıtları silinir (§4.5).

---

## 5. Artefakt B — `EditorScript` (alan davranışı)

Bir alanın **davranışı** (hesapla, doldur, kilitle, sor, çağır) `EditorScript`; **görünümü ve
editör özellikleri** (§6) `EditorOptions`'tır. İkisi de ListForm alan kaydının birer metin
kolonudur ve ikisi de aynı kutudan düzenlenir:

| Dialog | Nerede açılır | Ne düzenler | Lehçe/sözlük |
| --- | --- | --- | --- |
| **Script Builder** (`ScriptBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Seçenekler** sekmesi | `EditorScript` | `formScriptDialect.ts` + `scriptRecipes.ts` |
| **Editor Options Builder** (`EditorOptionsBuilderDialog`) | Wizard → Alanlar adımı · ListForm editörü → Alan → **Detay** sekmesi | `EditorOptions` | `optionSpecs.ts` + `presets.ts` |
| **Event Script Builder** (`DesignerScriptBuilderDialog`) | Visual Designer → JavaScript sekmesi | Custom component düğüm `events` script'i | `designerScriptDialect.ts` (§7.8) |

Script Builder'ın iki görünümü vardır ve **ikisi de aynı metni** üretir:

- **Kod** (varsayılan): Monaco editörü + lehçeye bağlı IntelliSense (alan adları yalnızca string
  literali içinde önerilir), sağda arama yapılabilen **Snippet** ve **Runtime API** paneli.
  TypeScript teşhisleri kapalıdır — script bir handler gövdesidir, tek başına `return`/`await`
  geçerli görünmez.
- **Sihirbaz**: kural kartları. Her kart = bir tetikleyici + koşullar + bir tarif (recipe). Kart
  altında o kuralın üreteceği satır canlı gösterilir; sağ panelde script'in tamamı.

### 5.1 Script metninin şekli ve gidiş-dönüş sözleşmesi

```
// @builder {"v":1,"rules":[ … ]}      ← ilk satır: kuralların JSON'u
// @runOnOpen                          ← yalnızca bir kural open/both ise
<her kural için tek satır runtime çağrısı>
```

Dialog script'i regex ile çözmez; başlıktaki kurallardan script'i **yeniden üretip** metinle
karakter karakter karşılaştırır:

| Durum | Sonuç |
| --- | --- |
| Metin, kurallardan üretilenle birebir aynı | Sihirbaz kuralları açar (`inSync`) |
| Tetikleyici kavramından önce yazılmış script (`trigger: change` ile yeniden üretim tutuyorsa) | Kurallar geçerli sayılır, yeni varsayılanlarla yükseltilir |
| Metin farklı (elle düzenlenmiş) | Sihirbaz kuralları **ezmez**; sarı "kod ayrıştı" bandı çıkar. Kullanıcı bir kurala dokunana kadar kod olduğu gibi kalır; **Yeniden üret** düğmesi kodu kurallardan tazeler |
| `// @builder` başlığı yok | Sihirbaz boş açılır; kural eklenirse **elle yazılmış kod tamamen değişir** |

Bunun pratik karşılığı: **başlık ile gövdeyi ayrı ayrı düzenleme.** Seeder ile basılan script'in
dialogda açılabilir kalması, C# tarafının (§5.9) TS tarifleriyle birebir aynı metni üretmesine
bağlıdır.

### 5.2 Bir kuralın anatomisi

```
[tetikleyici] + [koşul 1 (and|or) koşul 2 …] + [tarif + parametreleri]
```

- **Koşullar** `and` ya da `or` ile birleşir (tek bağlaç, kural genelinde). Her koşul
  `operatör + kaynak alan + değer` üçlüsüdür; birden fazlaysa parçalar parantezlenir.
- Koşul normalde `if (...)` sarmalayıcısına dönüşür. `readOnly` tarifinde ise
  `conditionIsArgument` işaretlidir: koşul `if` olmaz, doğrudan aksiyonun argümanı olur —
  koşul bozulduğunda alan yeniden açılabilsin diye (aksi halde bir kez kilitlenir, kalırdı).
- **Eksik kural üretilmez.** Zorunlu parametresi ya da koşul değeri boş kural script'e hiç
  girmez; kartta "Eksik" rozeti çıkar. Bu, C# tarafında da aynıdır.
- Kural sırası çıktı sırasıdır; kartlardaki ok düğmeleri sırayı değiştirir. Aynı alana yazan iki
  kural varsa **son kural kazanır**.

### 5.3 Tarifler (recipes) — üretilen satırın tamamı

| Grup | `recipe` | Parametreler | Ürettiği satır |
| --- | --- | --- | --- |
| calc | `multiply` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') * num('B'), 2))` |
| calc | `subtract` | left, right, target, digits? | `set('T', round(num('A') - num('B'), 2))` |
| calc | `percent` | amount, rate, target, digits?, mode? | `set('T', round(num('A') * num('R') / 100, 2))` · `mode=add` → `num('A') + …` · `mode=subtract` → `num('A') - …` |
| calc | `sum` | target, sources[], digits? | `set('T', round(sum('A', 'B'), 2))` |
| calc | `formula` | target, expression | `set('T', <ifade>)` — ifade ham JS'tir, runtime yardımcıları kullanılabilir |
| calc | `today` | target, offset? | `set('T', new Date().toISOString().slice(0, 10))` · offset varsa `new Date(Date.now() + n * 86400000)` |
| calc | `days` | start, end, target | `set('T', days('Bas', 'Bit'))` — bitiş günü **dahil** |
| calc | `hours` | start, end, target | `set('T', hours('Bas', 'Bit'))` — bitiş küçükse ertesi güne taşar |
| data | `copy` | source (seçili kayıttaki kolon/yol), target | `copy('unitPrice', 'UnitPrice')` |
| data | `setValue` | target, text | `set('T', tpl('{Musteri} - {value}'))` |
| data | `clear` | sources[] | `clear('Il', 'Ilce')` |
| view | `readOnly` | target, invert? | `readOnly('Alan', <koşul>)` · invert → `readOnly('Alan', !(<koşul>))` · koşulsuz → `readOnly('Alan', true)` |
| interaction | `notify` | message | `notify('Limit aşıldı')` — mesajda `{Alan}` şablonu geçerli |
| interaction | `ask` | message | `if (!ask('Emin misiniz?')) return` — vazgeçilirse alan eski değerine döner ve script durur |
| interaction | `openUrl` | url, target? | `openUrl('/report?id={Id}')` · `_self` verilirse ikinci argüman eklenir |
| integration | `apiToField` | target, url, path? | `set('T', await api('/api/x/{value}', 'data.name'))` |
| integration | `custom` | code | Satırın kendisi. Son çare; sondaki `;` atılır |

`sum` ve `clear` çoklu alan alır (`fields` listesi); diğerlerinde her parametre tek alandır.
Sayı bekleyen parametrelere sabit yazılabilir: `20` olduğu gibi, `KdvOrani` ise `num('KdvOrani')`
olarak geçer.

### 5.4 Koşul operatörleri

| Operatör | Kaynak | Değer | Üretilen ifade |
| --- | --- | --- | --- |
| `always` | — | — | (koşul yok) |
| `equals` | ✔ | ✔ | `str('A') === 'x'` |
| `notEquals` | ✔ | ✔ | `str('A') !== 'x'` |
| `contains` | ✔ | ✔ | `str('A').includes('x')` |
| `empty` | ✔ | — | `!get('A')` |
| `notEmpty` | ✔ | — | `!!get('A')` |
| `greaterThan` | ✔ | ✔ | `num('A') > 100` (değer alan adıysa tırnaklanır) |
| `lessThan` | ✔ | ✔ | `num('A') < 100` |
| `isTrue` | ✔ | — | `bool('A')` |
| `isFalse` | ✔ | — | `!bool('A')` |

Karşılaştırmalar **metin** üzerindendir (`equals`/`notEquals`/`contains`); sayısal karşılaştırma
istiyorsan `greaterThan`/`lessThan` kullan ya da `formula`/`custom` yaz.

### 5.5 Tetikleyiciler ve `isReady` guard'ları

| Tetikleyici | Ne zaman çalışır |
| --- | --- |
| `change` | Yalnızca alanın değeri değiştiğinde |
| `open` | Yalnızca form açılırken (varsayılan değer üretmek için) |
| `both` | İkisinde de |

Belirtilmezse **grup varsayılanı** geçerlidir: `calc`, `data`, `view` → `both`;
`interaction`, `integration` → `change`. Gerekçe: değer üreten kurallar form açılışında da
çalışmalıdır (türetilmiş alan boş kalmasın); uyarı gösteren ya da dış çağrı yapan kurallar
yalnızca değişimde çalışmalıdır (form her açıldığında uyarı çıkmasın, boşuna istek atılmasın).

Script'in **herhangi bir** kuralı açılışta çalışıyorsa metnin başına `// @runOnOpen` düşer ve
her satır kendi tetikleyicisine göre sarmalanır: `change` → `if (!isReady) …`,
`open` → `if (isReady) …`. Hiçbir kural açılışta çalışmıyorsa guard üretilmez, kod kısa kalır.

Açılışta çalışma güvenliği runtime tarafında korunur: değişmeyen değer yazılmaz
(`Object.is` kontrolü), yazmalar bir tick sonraya alınır ve aynı turda tekrar girilmez —
yoksa `contentReady` kendini besleyip sonsuz döngü olurdu.

### 5.6 Runtime API — script'in içinde ne varsa

Script `AsyncFunction` ile derlenir, aşağıdaki adlar parametre olarak enjekte edilir.
`await` serbesttir.

| İmza | Anlamı / davranışı |
| --- | --- |
| `value` · `field` | Değişen alanın değeri ve adı |
| `data` | Script'in üzerinde çalıştığı canlı form verisi (kopya) |
| `isReady` | `true` ise script form açılışında çalışıyor |
| `get('Alan')` | Form verisinden okur. **Nokta yolu** (`Musteri.Unvan`) ve **büyük/küçük harf duyarsız** eşleşme destekler (SQL kolon adları tutarsız gelebiliyor) |
| `num()` · `str()` · `bool()` | Tip dönüşümü. `bool` için `true`/`'true'`/`1`/`'1'` doğrudur |
| `dateOf('Alan')` | `Date` ya da `null` |
| `pick(nesne, 'a.b')` | Herhangi bir nesneden yol okuma |
| `set('Alan', deger)` · `set({A:1, B:2})` | Yazar. Değişmeyen değer yazılmaz; yazmalar biriktirilip **tek flush** ile forma ve düzenlenen grid hücresine uygulanır |
| `clear('A','B')` | Verilen alanları `null` yapar |
| `copy('kolon','Alan')` | Lookup/GridBox'ta **seçili kayıttan** taşır; hedef verilmezse yolun son parçası hedef olur |
| `selected('Yol')` · `snum()` · `sstr()` | Seçili kaydın tamamı / sayı / metin hâli |
| `readOnly('Alan', kosul)` | Formdaki **herhangi bir** editörü kilitler/açar (yalnızca script'in bağlı olduğu alanı değil) |
| `round(x, 2)` · `sum('A','B')` | Matematik |
| `days('Bas','Bit')` · `hours('Bas','Bit')` | Gün farkı (bitiş dahil) · saat farkı (negatifse +24) |
| `tpl('{Alan} - {value}')` | Şablon: `{Alan}`, `{value}`, `{selected.Yol}` |
| `notify('mesaj')` | `window.alert` (şablon çözülür) |
| `ask('mesaj')` | `window.confirm`; hayır denirse `revert()` çalışır ve `false` döner |
| `revert()` | Alanı değişiklik öncesi değerine döndürür (editöre de yazar) |
| `openUrl('/adres', '_blank')` | Yeni sekme/pencere |
| `await api(url, 'data.name', options?)` | Ham `fetch`. **Kimlik doğrulama başlığı eklemez**; korumalı bir uç için Custom Endpoint tarafında erişim açık olmalıdır |
| `$` | Tüm yardımcıların tek nesne hâli |

Eski (uzun) script'ler bozulmasın diye geriye dönük uyum vardır: script içinde yardımcı adlarıyla
çakışan bir tanım varsa (`const data = …` gibi) script yalnızca eski beş parametreyle
(`formData, e, editor, runtimeSetEditorReadOnly, setFormData`) derlenir ve **yardımcılar
tanımsız kalır**. Yardımcı adlarını yeniden tanımlama.

### 5.7 Yetenek sınırları — script ile yapılamayanlar

- **Alan gizleme yok.** Runtime'da `visible` yardımcısı yoktur; koşullu görünürlük yerine
  `readOnly` kullan, kalıcı gizleme `EditorOptions.visible` ya da `IncludeInEditingForm`'dur.
- **Lookup sorgusu değiştirilemez**; cascade davranışı ListForm lookup ayarlarından kurulur.
- **Sunucu tarafı doğrulama değildir.** `ask`/`notify` yalnızca tarayıcıdadır; iş kuralı
  zorunluysa SQL/endpoint tarafında da uygula.
- **Satırlar arası hesap yok**: script yalnızca düzenlenen kaydı ve seçili lookup kaydını görür.
- Script bir alana bağlıdır: `X` alanının script'i yalnızca `X` değiştiğinde (ve açılışta)
  çalışır. Üç alandan beslenen bir toplam için ya her birine kural yaz ya da toplamı üreten
  kuralı üç alanın script'ine de koy.
- Hata yönetimi: script hatası konsola yazılır, kullanıcıya gösterilmez ve form akışını kesmez.

### 5.8 Kod modunda çalışmak

Sihirbazın karşılamadığı bir şey için önce `formula`, sonra `custom` tarifini dene — bunlar
sihirbazı **korur**. Tamamen elle yazılan script sihirbazı kapatır. Yardım panelindeki hazır
kalıplar (koşullu yazma, açılış/değişim ayrımı, toplu `set`, seçili kayıttan doldurma, onay,
`try/catch`'li API çağrısı, alan kilitleme) doğrudan editöre eklenir.

```js
// Açılışta ve değişimde farklı davranış
if (isReady) {
  set('Durum', str('Durum') || 'Taslak')
} else if (!ask('Fiyatı değiştirmek istediğinize emin misiniz?')) {
  return
}
```

### 5.9 Seeder tarafı (C#) — tercih edilen yol

`api/src/Sozsoft.Platform.Domain.Shared/Editors/` — `scriptRecipes.ts` dosyasının portudur.

| Tarif | C# |
| --- | --- |
| multiply / subtract | `EditorScript.Multiply(left, right, target, digits)` · `Subtract(...)` |
| percent | `EditorScript.Percent(amount, rate, target, digits, EditorScriptPercentMode.Add\|Subtract\|Only)` |
| sum | `EditorScript.Sum(target, "A", "B")` |
| formula | `EditorScript.Formula(target, "num('Gross') * 0.18")` |
| today / days / hours | `Today(target, offsetDays)` · `Days(start, end, target)` · `Hours(start, end, target)` |
| copy / setValue / clear | `Copy(sourcePath, target)` · `SetValue(target, text)` · `Clear("Il", "Ilce")` |
| readOnly | `ReadOnly(target, invert)` |
| notify / ask / openUrl | `Notify(message)` · `Ask(message)` · `OpenUrl(url, target)` |
| apiToField / custom | `ApiToField(target, url, responsePath)` · `Custom(code)` |

Akıcı ekler: `.When(...)` (hepsi sağlanmalı), `.WhenAny(...)` (biri yeterli),
`.OnChange()` / `.OnOpen()` / `.OnOpenAndChange()` / `.WithTrigger(EditorScriptTrigger.X)`,
`.WithId("multiply_1")` (verilmezse tarif adı + sıra numarasından üretilir).

Koşullar: `EditorScriptCondition.Is / IsNot / Contains / IsEmpty / IsNotEmpty / GreaterThan /
LessThan / IsTrue / IsFalse / Always`.

```csharp
EditorScript = EditorScript.Build(
    EditorScript.Multiply("Quantity", "UnitPrice", "Total", digits: 2),
    EditorScript.Percent("Total", "VatRate", "VatAmount", 2, EditorScriptPercentMode.Add)
        .When(EditorScriptCondition.IsNotEmpty("VatRate")),
    EditorScript.ReadOnly("Total"),
    EditorScript.Today("OrderDate").OnOpen(),
    EditorScript.Copy("Customer.TaxNumber", "TaxNumber"),
    EditorScript.Ask("Fiyatı değiştirmek istediğinize emin misiniz?")
        .When(EditorScriptCondition.GreaterThan("UnitPrice", "1000")));
```

Tek kurallı script için `EditorScriptRule` doğrudan `string`'e dönüşür:

```csharp
EditorScript = EditorScript.Days("StartDate", "EndDate", "DayCount");
```

> **Eşleme kuralı:** `scriptRecipes.ts` ile bu sınıflar aynı çıktıyı üretmek zorundadır. Birinde
> bir tarif değişirse aynı görevde diğeri de değişir; aksi hâlde seeder ile basılan script
> dialogda "elle düzenlenmiş" sayılır ve kural editörü kapanır.

### 5.10 Senaryo → kural dizisi

| İstek | Kurallar (hangi alana) |
| --- | --- |
| "Miktar × fiyat toplamı, KDV dahil" | `Quantity`+`UnitPrice` → `multiply(Total)`; `Total` → `percent(mode=add)`; `Total` → `readOnly` |
| "Müşteri seçilince vergi no ve adres dolsun" | `CustomerId` → `copy('taxNumber','TaxNumber')`, `copy('address','Address')` |
| "İl değişince ilçe boşalsın" | `City` → `clear(District)` |
| "Kapalı kayıtta hiçbir şey düzenlenemesin" | Her alanda `readOnly` + koşul `Status equals Kapali` — ya da tek alanda birden çok `readOnly` kuralı |
| "Talep tarihi bugün gelsin, geçmiş tarih seçilemesin" | `RequestDate` → `today` (`OnOpen`) + `EditorOptions` `min` (§6) |
| "Tutar 1000'i geçerse onay istensin" | `Amount` → `ask` + koşul `greaterThan 1000` |
| "Vergi no girilince unvan servisten gelsin" | `TaxNumber` → `apiToField(target=Title, path=data.name)` + koşul `notEmpty` |
| "İzin gün sayısı otomatik" | `EndDate` → `days(StartDate, EndDate, DayCount)`; `DayCount` → `readOnly` |

---

## 6. Artefakt C — `EditorOptions`

DevExtreme editörüne (ve platformun kendi editörlerine) geçirilen JSON. UI sözlüğü
`optionSpecs.ts`, hazır kalıplar `presets.ts`, C# tarafı `EditorOptions` + `EditorOptionsBuilder`.

### 6.1 Dialog nasıl çalışır

- **Ayarlar** sekmesi tamamen `optionSpecs.ts` sözlüğünden üretilir; alanlar gruplara ayrılır,
  arama kutusu yol ve etiket üzerinde çalışır.
- Alanlar **kolonun `EditorType2` değerine göre süzülür**. "Tüm ayarlar" kutusu süzgeci kapatır;
  "Yalnızca dolu olanlar" yalnızca yazılmış ayarları gösterir. Zaten değer yazılmış bir ayar,
  editöre uymasa bile gizlenmez ("kaydettim ama göremiyorum" durumu oluşmasın diye).
- **Boolean alanlar üç durumludur**: tanımsız / `true` / `false`. Temizlemek anahtarı JSON'dan
  tamamen siler; geride kalan boş ara nesneler (`{"format":{}}`) de temizlenir.
- Bir ayar sözlükteki tipiyle uyuşmayan bir değer taşıyorsa alan **kilitlenir** ve uyarı gösterir;
  düzeltme Ham JSON sekmesinde yapılır.
- **Sözlük dışı ayarlar** bölümü: sözlükte olmayan her yol burada listelenir ve
  `path.to.option` + tip (`string` / `number` / `boolean` / `json`) + değer ile **yeni ayar
  eklenebilir**. Yani DevExtreme'in sözlükte olmayan herhangi bir seçeneği de buradan yazılır —
  sözlük bir sınır değil, bir kısayoldur.
- **Ham JSON** sekmesi metnin tamamını düzenler. JSON bozukken Ayarlar sekmesi ve Kaydet
  düğmesi kilitlidir; bozuk metin sessizce silinmez.
- Kaydedilen değer **tek satır** JSON'dur; hiç ayar yoksa boş metindir.

### 6.2 Yol yazımı ve tipler

| Tip | Girdi | JSON'a yazılan |
| --- | --- | --- |
| `boolean` | üç durumlu seçim | `true` / `false` / (yok) |
| `number` | sayı | `12` |
| `text` | metin | `"dd/MM/yyyy"` |
| `select` | listeden seçim (bilinmeyen mevcut değer korunur) | seçilen değer |
| `size` | sayı ya da CSS | `200` veya `"100%"` |
| `stringList` | virgülle ayrılmış | `["key","name"]` |
| `json` | ham JSON | nesne/dizi |

İç içe ayar noktayla yazılır: `format.precision` → `{"format":{"precision":2}}`.
Dizi elemanları yaprak sayılmaz; `toolbar.items` tek bir `json` alanıdır.

### 6.3 Ayar sözlüğü — gruplar

| Grup | Anahtarlar | Hangi editörlerde |
| --- | --- | --- |
| Genel | `readOnly`, `disabled`, `visible`, `hint`, `tabIndex`, `valueChangeEvent`, `validationMessageMode`, `validationMessagePosition`, `elementAttr.class`, `inputAttr.style`, `inputAttr.aria-label` | hepsi |
| Görünüm | `width`, `height`, `placeholder`, `label`, `labelMode`, `stylingMode`, `showClearButton` | hepsi (giriş kutusu olmayanlarda `placeholder`/`showClearButton` anlamsız) |
| Metin | `mode`, `maxLength`, `mask`, `maskChar`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `showMaskMode`, `useMaskedValue`, `spellcheck`, `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` | `dxTextBox`, `dxTextArea`, `dxAutocomplete` |
| Sayı | `min`, `max`, `step`, `showSpinButtons`, `useLargeSpinButtons`, `format.type`, `format.precision`, `format.currency`, `invalidValueMessage`, `useMaskBehavior` | `dxNumberBox` |
| Tarih | `type`, `pickerType`, `displayFormat`, `dateSerializationFormat`, `interval`, `min`, `max`, `openOnFieldClick`, `applyValueMode`, `invalidDateMessage`, `calendarOptions.firstDayOfWeek`, `calendarOptions.zoomLevel` | `dxDateBox`, `dxCalendar`, `dxDateRangeBox` |
| Açılır liste | `searchEnabled`\*, `searchMode`, `searchExpr`, `searchTimeout`, `minSearchLength`, `showDataBeforeSearch`, `acceptCustomValue`\*, `noDataText`, `deferRendering`, `wrapItemText`, `dropDownOptions.width/height/hideOnOutsideClick` | `dxSelectBox`, `dxLookup`, `dxTagBox`, `dxDropDownBox`, `dxGridBox`, `dxAutocomplete` |
| TagBox | `showSelectionControls`\*, `maxDisplayedTags`\*, `showMultiTagOnly`\*, `applyValueMode`\*, `multiline`, `hideSelectedItems` | `dxTagBox` |
| GridBox | `columns`\*, `selectionMode`\*, `filterRowVisible`\* | `dxGridBox` |
| Görsel | `uploadUrl`\*, `fileFieldName`, `accept`\*, `multiple`\*, `maxFileSize`\* | `dxImageUpload`, `dxImageViewer` |
| Seçim | `text` (`dxCheckBox`), `switchedOnText`/`switchedOffText` (`dxSwitch`), `layout` (`dxRadioGroup`), `editAlphaChannel`/`keyStep` (`dxColorBox`) | ilgili editör |
| Kaydırıcı | `min`, `max`, `step`, `tooltip.enabled`, `tooltip.showMode`, `showRange` | `dxSlider`, `dxRangeSlider` |
| HTML | `valueType`, `toolbar.multiline`, `toolbar.items`, `mediaResizing.enabled`, `imageUpload.fileUploadMode`, `imageUpload.uploadUrl` | `dxHtmlEditor` |
| Liste sütunu | `format` (metin hâli), `encodeHtml`, `buttons` | hepsi — bu üçü **grid sütununu** da etkiler |

`\*` işaretli anahtarlar backend'de tipli DTO'ya (`GridBoxOptionsDto`, `TagBoxOptionsDto`,
`ImageUploadOptionsDto`) çözülür; yanlış tipte yazılan değer hata vermez, **sessizce yok sayılır**.
`columns` dizi, `maxDisplayedTags` sayı, `multiple` boolean olmalıdır.

### 6.4 Hazır kalıplar (preset)

Preset mevcut JSON ile **birleşir**, diğer ayarları silmez; aynı anahtar varsa üzerine yazar.

| Preset | Ürettiği |
| --- | --- |
| Salt okunur / Pasif | `{"readOnly":true}` · `{"disabled":true}` |
| Sağa hizalı | `{"inputAttr":{"style":"text-align: right"}}` |
| 2 ondalık · Artırmalı sayı · Para | `format.fixedPoint(2)` · + `useMaskBehavior` + `showSpinButtons` · `format.currency TRY` |
| Tarih · Tarih-saat · Saat | `type`+`displayFormat`+`dateSerializationFormat` üçlüsü (saatte ayrıca `pickerType:list`, `interval`, `width:100%`) |
| Telefon maskesi | `mask`, `maskRules.X`, `maskInvalidMessage`, `placeholder` |
| Otomatik büyüyen metin | `autoResizeEnabled`, `minHeight`, `maxHeight` |
| Aranabilir liste | `searchEnabled`, `searchMode:contains`, `searchTimeout`, `showClearButton` |
| TagBox anında seçim | `showSelectionControls`, `applyValueMode:instantly`, `searchEnabled` |
| GridBox tek/çok seçim | `columns`, `selectionMode`, `filterRowVisible`, `height`, `width` |
| Çoklu görsel | `width`, `height`, `multiple`, `accept:image/*` |
| HTML tam araç çubuğu | `toolbar.items` (tam liste), `toolbar.multiline`, `mediaResizing`, `imageUpload` |
| Yükseklik 100 / 200 | `{"height":100}` · `{"height":200}` |

### 6.5 Seeder tarafı (C#)

| İhtiyaç | C# | Ürettiği JSON (özet) |
| --- | --- | --- |
| Pasif / salt okunur | `EditorOptions.Disabled()` · `ReadOnly()` | `{"disabled":true}` · `{"readOnly":true}` |
| Temizle düğmesi | `EditorOptions.ShowClearButton()` | `{"showClearButton":true}` |
| Çok satırlı | `EditorOptions.Multiline(80)` | `{"height":80}` |
| Sabit ondalık | `EditorOptions.Number(2)` | format + maske davranışı + spin |
| Yüzde | `EditorOptions.Percent()` | |
| Tarih / tarih-saat / saat | `EditorOptions.Date()` · `DateTime()` · `Time(15)` | |
| Telefon | `EditorOptions.Phone()` | global format + maske + örnek |
| Kaydırıcı | `EditorOptions.Slider()` | `{"tooltip":{"enabled":true}}` |
| Görsel yükleme | `EditorOptions.ImageUpload(multiple: true, 80, 80)` | |
| Zengin metin | `EditorOptions.Html(240)` | tam araç çubuğu + `encodeHtml` |

Akıcı ekler: `.Placeholder()`, `.MaxLength()`, `.Height(int\|string)`, `.Width(int\|string)`,
`.Format()`, `.FixedPointFormat(p)`, `.DisplayFormat()`, `.DateSerializationFormat()`,
`.Mask(mask, invalidMessage, useMaskedValue)`, `.ShowSpinButtons()`, `.UseMaskBehavior()`,
`.Disabled()`, `.ReadOnly()`, `.ShowClearButton()` ve tip bazlı genel yazıcılar:
`.Text(key, value)`, `.Number(key, value)`, `.Flag(key, value)`, `.Raw(key, json)`.

```csharp
EditorOptions = EditorOptions.Number(4).ShowClearButton(),
EditorOptions = EditorOptions.Multiline(60).Placeholder("Açıklama"),
EditorOptions = EditorOptions.New().Flag("acceptCustomValue", true),
EditorOptions = EditorOptions.New().Raw("columns", "[\"key\",\"name\"]").Text("selectionMode", "single"),
```

Kurallar:

- Aynı anahtar iki kez verilirse sonuncusu geçerlidir; anahtar sırası korunur.
- `.Raw` değeri **geçerli JSON** olmalıdır; doğrulanmaz.
- Hiç seçenek yoksa `Build()` boş metin döner — alan `null` kalır, `{}` yazılmaz.

### 6.6 `EditorScript` mi `EditorOptions` mı?

| İhtiyaç | Yer |
| --- | --- |
| Alan her koşulda kilitli / gizli | `EditorOptions`: `readOnly`, `visible` |
| Alan **koşula göre** kilitli | `EditorScript`: `readOnly` tarifi |
| Biçim, maske, ondalık, tarih formatı, arama, açılır liste davranışı | `EditorOptions` |
| Değer üretme, kopyalama, temizleme, uyarı, servis çağrısı | `EditorScript` |
| Alt/üst sınır (tarih/sayı) | `EditorOptions` `min`/`max` — script ile doğrulama yerine editörle engelle |

---

## 7. Artefakt D — Custom Component (Visual Designer)

ListForm ile ifade edilemeyen ekranın yolu **fiziksel React sayfası değil**, tasarımcıda
üretilen bir custom component'tir.

### 7.1 Seed dosyası

`configs/seeds/{kapsam}/data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json` — Custom Components
ekranının veri dosyası. Bileşenin **kendi dosyası yoktur**; her bileşen bu dosyada bir satırdır
ve dosya `data/{ListFormCode}.json` sözleşmesini (§0.1) izler.

```jsonc
{
  "ListFormCode": "App.DeveloperKit.CustomComponents",
  "KeyFieldName": "Id",
  "GeneratedAt": "2026-08-20T11:23:45Z",
  "Order": 0,
  "Rows": [
    {
      "Id": "8389ccbc-3e7b-738d-35aa-3a237eea9b9d",
      "Name": "OrderBoard",
      "RoutePath": "/admin/order-board",
      "Description": "",
      "IsActive": true,
      "Dependencies": ["OrderCard"],
      "Code": "/*__SOZSOFT_VISUAL_DESIGNER__<url-encoded designer doc>__*/\nconst OrderBoard = () => { … }\n\nexport default OrderBoard",
      "Props": "{\"visualDesigner\":{ … }}",
      "DataSources": [
        {
          "Name": "Mrp_T_Order — GetList",
          "Method": "GET",
          "Url": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",
          "ResponsePath": null,
          "EntityName": "Mrp_T_Order",
          "OperationType": "GetList",
          "SeedFile": "crud/Mrp_T_Order.json"
        }
      ]
    }
  ]
}
```

- `Id` satırın anahtarıdır (`KeyFieldName`). Yeni bir bileşen yazarken üret; import ve seed
  eşleşmesi bu değer üzerinden yapılır.
- Yeni bir bileşen dosyaya **satır olarak eklenir**; var olan satırlar korunur.
- `DataSources` elle yazılmaz: kaydetme sırasında `CustomComponentDataSourceResolver`
  tasarımcı dokümanındaki `dataSources` listesini `method + path` ile CRUD endpoint kataloğunda
  arayarak üretir. Eşleşenler `EntityName` + `SeedFile` taşır; elle yazılmış endpoint'ler listede
  kalır ama bu alanları boş gelir.
- `Dependencies`, kanvasa bırakılan diğer custom component'lerin adlarıdır.
- `OperationType` değerleri: `GetList`, `GetById`, `Create`, `Update`, `Delete` (§9.1 ile aynı küme).

### 7.1.1 İki mod: hangisini yazacaksın?

**Runtime `Code` alanını her zaman kullanmaz.** `getComponentRuntimeCode` şu kararı verir:

```
Props.visualDesigner varsa  &&  version === 1  &&  sourceMode === 'visual'  &&  nodes bir dizi ise
    → kod tasarımcı dokümanından YENİDEN ÜRETİLİR (generateDesignerCode), Code alanı yok sayılır
aksi hâlde
    → Code alanı olduğu gibi Babel ile derlenir
```

Bu, prompt ile üretim için belirleyicidir:

| Mod | Ne yazarsın | Ne zaman |
| --- | --- | --- |
| **Visual** (`sourceMode: "visual"`) | Yalnızca `Props.visualDesigner` dokümanı. `Code` alanı okunmaz; marker'lı bir yer tutucu bırakılır. | Ekran, tasarımcının bileşenleriyle ifade edilebiliyorsa. Kullanıcı sonradan kanvastan düzenleyebilir. **Varsayılan tercih.** |
| **Code** (`Props: null`) | Doğrudan JSX. Tasarımcı kanvası olmaz. | Tasarımcı sözlüğünün karşılamadığı yerleşim/etkileşim gerekiyorsa. |

Visual modda `Code` alanına şunu yaz — hem marker'ı taşır (tasarımcı dosyayı açabilsin) hem de
derlense bile zararsızdır:

```
/*__SOZSOFT_VISUAL_DESIGNER__<encodeURIComponent(JSON.stringify(document))>__*/
const {Name} = () => {
  return (
    <>
    </>
  )
}

export default {Name}
```

Marker'ın içi `Props.visualDesigner` ile **aynı dokümanın** URL-encode edilmiş hâlidir. Tutarsız
kalırsa tasarımcı `Props`'u esas alır; yine de ikisini eşit tut.

### 7.1.2 Code modunda çalışma ortamı

Derlenen kod paylaşılan bir fonksiyon kapsamında çalışır. **`import` satırları temizlenir** —
ihtiyacın olan her şey kapsamdan gelir:

| Kapsamdaki ad | Ne |
| --- | --- |
| `React` | React'in tamamı (`React.useState`, `React.useEffect`…) |
| `components/ui` dışa aktarımlarının **tamamı** | `Button`, `Input`, `Select`, `Dialog`, `Card`, `Notification`, `toast`, … (yeni bir UI bileşeni eklendiğinde otomatik gelir) |
| `UiKit` | Aynı kitin isim uzayı hâli |
| `PlatformViewHost` | Bir ListForm ekranını gömmek için |
| `apiService` | Kimlik doğrulamalı HTTP istemcisi — **tercih edilen yol** |
| `axios` | Ham HTTP (kimlik doğrulama eklemez) |
| `DOMPurify` | HTML temizleme |
| `translate(key)` | Dil anahtarı çözümü |
| `checkPermission(name)` | Yetki kontrolü |
| `getCulture()` | Aktif dil |

Kurallar:

- `export default {ComponentName}` zorunludur; ad dosya/kayıt adıyla birebir aynı olmalıdır.
- Kullanıcıya görünen metni gömme; `translate('App.…')` kullan ve dil anahtarını wizard
  dosyasında ya da `LanguagesData.json`'da tanımla.
- Veriye erişimde `apiService` kullan; taban adres, token ve tenant başlığı ondan gelir.
  Örneklerde gördüğün `axios.create({ baseURL: 'https://localhost:44344/' })` kalıbı **eski bir
  kayıttır, taklit etme**.
- Yetkiyle gizlenecek her blok `checkPermission('App.…')` ile sarılır. Custom component
  route'u `authority: []` ile üretilir (§7.6 uyarısı) — kontrol bileşenin içindedir.
- Başka bir custom component'i JSX olarak kullanabilirsin; adını `Dependencies` listesine ekle.

### 7.2 Tasarımcı dokümanı (`Props.visualDesigner`)

```ts
DesignerDocument = {
  version: 1
  sourceMode: 'visual' | 'code'   // 'code' tek yönlüdür, kanvasa dönülmez
  nodes: DesignerNode[]
  canvas: { width: 'responsive' | 'desktop' | 'tablet' | 'mobile' }
  lifecycle: { onMount: string }  // sayfa açılışında çalışan script (§7.8)
  dataSources: DesignerDataSource[]
  permissionCode?: string         // Wizard'ın bu bileşen için ürettiği okuma yetkisi
}

DesignerNode = {
  id: string            // 'cmp_…' — opak
  type: string          // 'Form', 'Grid', 'Input', 'ListView', 'FlexRow' …
  kind: 'html' | 'ui' | 'layout' | 'platform' | 'custom'
  slot?: string
  ref?: string          // 'btnSave' — script'ler birbirine bununla erişir
  props: Record<string, unknown>
  events: Record<string, string>          // olay adı → script (§7.8)
  bindings: Record<string, DesignerBinding>
  children: DesignerNode[]
}

DesignerBinding = {
  sourceId: string      // 'source_…' (data source) ya da 'cmp_…' (kapsayıcı Form kaydı)
  path: string          // okunacak kolon
  labelPath?: string
  valuePath?: string
  columns?: string[]    // ekranda görünmeyen ek kolonlar; refs.<ad>.getColumn('x') ile okunur
}

DesignerDataSource = {
  id: string
  name: string
  method: 'GET' | 'POST' | 'PUT' | 'DELETE'
  url: string
  responsePath: string  // yanıt içindeki liste yolu; boşsa yanıtın kendisi
  filters?: DesignerDataSourceFilter[]
}

DesignerDataSourceFilter = {
  id: string
  field: string
  operator: 'eq'|'ne'|'contains'|'startswith'|'endswith'|'gt'|'gte'|'lt'|'lte'|'in'|'isnull'|'notnull'
  source: 'static' | 'query' | 'route' | 'record'
  value: string         // static → değer · query/route → URL parametre adı · record → <formRef>.<kolon>
  previewValue?: string // yalnızca tasarımcı önizlemesi; üretilen koda girmez
  required?: boolean    // true ise değer yoksa istek hiç atılmaz
}
```

Filtre → query string sözleşmesi: `eq` çıplak parametredir (`?RoleId=5`), diğerleri adını son ek
olarak taşır (`?Name.contains=abc`). Bu, CrudEndpoint `GetList`'in okuduğu sözleşmedir.

> `required: true` varsayılandır ve bilinçlidir: değeri henüz gelmemiş bir filtre isteği
> **tutmalıdır**; filtresiz koleksiyonu yüklemek "filtre çalışmıyor" gibi okunur.

### 7.3 Toolbox

| Aile (`toolboxGroup`) | Bileşenler |
| --- | --- |
| `layout` | `PageContainer` (maxWidth, padding, gap, className), `FlexRow` (columns, firstColumnWidth, gap, wrap, align, className), `Table` |
| `data` | `Form` (dört CRUD endpoint'ini sahiplenen kapsayıcı) + veri bağlanabilen bileşenler: `Select`, `AutoComplete`, `Dropdown`, `Menu`, `Pagination`, `Radio.Group`, `Tabs`, `Grid` |
| `platform` | `ListView`, `DataGridView`, `TreeView`, `GanttView`, `TodoBoard`, `CardView`, `SchedulerView`, `PivotView`, `ChartView` — her biri `listFormCode` ile bir ListForm ekranını gömer |
| `html` | `div`, `p`, `span`, `h1`–`h5`, `img` — yalnız bu dokuz etiket (`input`/`button`/`textarea`/`select`/`checkbox` kutuda yok, `ui` karşılıkları kullanılır) |
| `ui` | `components/ui` bileşenleri (`Spacer` dâhil) — sözleşmeleri `componentProps.json` metadata'sından okunur |
| `custom` | Diğer custom component'ler |

**Önce yeniden kullan:** istenen şey zaten bir ListForm ekranının verdiği liste/ağaç/grafikse,
onu primitiflerden yeniden kurma — ilgili `platform` düğümünü `listFormCode` ile bırak.

> **Önemli — eksik olan eklenir, yeni bileşen yazılmaz.** İstenen komponent Developer Kit
> araçlarıyla (toolbox + konfigürasyon) büyük ölçüde — diyelim %70 — kuruluyorsa geri kalanı
> "yapılamaz" ya da sessizce atlanacak bir şey değildir; ama çözüm **yeni bir bileşen / aile /
> Developer Kit ekranı üretmek de değildir**. Kullanılan **var olan bileşene küçük eklemeler**
> yapılır ve komponent tamamlanır. Eklenebilecekler: eksik bir **olay** (`onBlur`, `onKeyDown`,
> `onDoubleClick`…), eksik bir **prop** (`maxLength`, `prefix`, `readOnly`, `variant` değeri,
> `size`…) ya da bileşenin var olan davranışını bozmadan eklenen **küçük bir yetenek**
> (ikon slotu, ek görünüm seçeneği, `ref` API'sine yeni metot). Geliştirme zinciri:
>
> | Durum | Yapılacak (hepsi mevcut dosyalarda, yeni bileşen dosyası yok) |
> | --- | --- |
> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u zaten taşıyor, panel göstermiyor | Olaysa: bileşen `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` kaydındaysa panel **yalnız o dizideki** olayları gösterir → `catalog.ts`'te diziye olay adını ekle (isteğe bağlı `DESIGNER_EVENT_SNIPPETS` başlangıç script'i). Prop'sa önce filtrelere bak: `HIDDEN_GENERATED_PROPERTIES` (`field`, `form`) ve `catalog.ts`'teki bileşene özel elemeler (`Select.items`, `Menu.variant`, `Table.columns/data`, `Checkbox.defaultChecked`); filtrede değilse `componentProps.json` girdisi eksiktir, tamamla |
> | `components/ui/{Name}` olayı/prop'u hiç taşımıyor | Aynı bileşene `on*` prop'unu ya da yeni prop'u ekle (varsayılanı mevcut davranışı koruyacak şekilde) → `generated/componentProps.json`'daki bileşen girdisine **elle** ekle (`type: "function"` olay için; dosya otomatik üretilmez, README) → olaysa adını `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS`'e; değer kümesi metadata'da tip adıyla geliyorsa `NAMED_UNION_OPTIONS` (anahtar **tsType**), tek bileşene özel varsayılan/seçenek gerekiyorsa `PROPERTY_OVERRIDES` (anahtar **bileşen → prop**). Kod üreticisi (`codeGenerator.ts`) prop'u JSX niteliği olarak basar, olay için `handle_{düğüm}_{olay}` handler'ını `node.events`'ten kendisi üretir |
> | Script Builder'da da kullanılacak | `designerScriptDialect.ts` / `designerScriptRecipes.ts`'te olay `cancelable` mı, hangi tarifler listelenecek — ekle; `ref` API'sine yeni metot eklediysen §7.8 tablosu |
> | Sonrasında | `npm run typecheck` + `npm run lint`; `lowcode-reference.instructions.md` §10.9 prop tablosu / §10.10 olay tablosu güncellenir |
>
> **Sınır — bunlar yapılmaz:** yeni `ui`/`data`/`layout` bileşeni, yeni toolbox ailesi,
> `EXCLUDED_COMPONENTS`'ten bileşen çıkarma, Developer Kit menüsüne yeni ekran/komponent,
> bileşenin mevcut davranışını/varsayılanını değiştiren ekleme (geriye dönük uyumluluk şart —
> var olan custom component'ler aynı çıktıyı vermeye devam etmeli). Ekleme "küçük" değilse
> (bileşeni yeniden yazmak, ikinci bir bileşen gibi davranmasını sağlamak) bu çerçeve dışıdır
> ve §0.8'e göre sorulur.
>
> İhtiyaç görsel davranış değil de veri/aksiyonsa Custom Endpoint (§9.2), iş mantığıysa
> Dynamic Service (§9.3, §10.6) her zaman açıktır.
>
> Keşif turu tarifinde (§0.6.6) hangi bileşene ne ekleneceği açıkça yazılır ve tarifle
> birlikte onaylatılır; bu **çerçeve içi** bir genişletmedir (§0.8).

### 7.3.1 Çalışan minimal doküman — bir Form + gömülü liste

Aşağıdaki `Props` değeri (JSON string olarak yazılır) tek başına çalışır: üstte bir CRUD formu,
altında var olan bir ListForm ekranı.

```jsonc
{
  "visualDesigner": {
    "version": 1,
    "sourceMode": "visual",
    "canvas": { "width": "responsive" },
    "lifecycle": { "onMount": "" },
    "permissionCode": "App.Hr.AdvanceRequest",
    "dataSources": [
      { "id": "source_list",   "name": "Hr_T_AdvanceRequest — GetList",
        "method": "GET",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest",      "responsePath": "" },
      { "id": "source_byid",   "name": "Hr_T_AdvanceRequest — GetById",
        "method": "GET",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" },
      { "id": "source_create", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Create",
        "method": "POST",   "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest",      "responsePath": "" },
      { "id": "source_update", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Update",
        "method": "PUT",    "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" },
      { "id": "source_delete", "name": "Hr_T_AdvanceRequest — Delete",
        "method": "DELETE", "url": "/api/app/crudendpoint/Hr_T_AdvanceRequest/{id}", "responsePath": "" }
    ],
    "nodes": [
      {
        "id": "cmp_page", "type": "PageContainer", "kind": "layout", "ref": "page",
        "props": { "maxWidth": "1280px", "padding": 24, "gap": 16 },
        "events": {}, "bindings": {},
        "children": [
          {
            "id": "cmp_form", "type": "Form", "kind": "layout", "ref": "form1",
            "props": {
              "title": "::App.Hr.AdvanceRequest.Title",
              "selectEndpoint": "source_byid",
              "insertEndpoint": "source_create",
              "updateEndpoint": "source_update",
              "deleteEndpoint": "source_delete",
              "keyFieldName": "Id",
              "collectionPath": "",
              "keySource": "route",
              "keyParamName": "id",
              "autoLoad": true,
              "showToolbar": true,
              "columnCount": 2,
              "gap": 16,
              "selectPermission": "",
              "insertPermission": "",
              "updatePermission": "",
              "deletePermission": ""
            },
            "events": {}, "bindings": {},
            "children": [
              {
                "id": "cmp_amount", "type": "Input", "kind": "ui", "ref": "inputAmount",
                "props": { "size": "md" },
                "events": {},
                "bindings": { "value": { "sourceId": "cmp_form", "path": "Amount" } },
                "children": []
              },
              {
                "id": "cmp_note", "type": "Input", "kind": "ui", "ref": "inputNote",
                "props": { "textArea": true, "rows": 3 },
                "events": {},
                "bindings": { "value": { "sourceId": "cmp_form", "path": "Description" } },
                "children": []
              }
            ]
          },
          {
            "id": "cmp_list", "type": "ListView", "kind": "platform", "ref": "listView1",
            "props": {
              "listFormCode": "App.Hr.AdvanceRequests",
              "height": "520px",
              "className": "mt-4",
              "designerPermission": "App.Hr.AdvanceRequests",
              "filters": [
                {
                  "id": "filter_1", "field": "EmployeeId", "operator": "eq",
                  "source": "record", "value": "form1.EmployeeId",
                  "previewValue": "", "required": true
                }
              ]
            },
            "events": {}, "bindings": {}, "children": []
          }
        ]
      }
    ]
  }
}
```

Doküman yazarken uyulacak kurallar:

- **`id` benzersiz ve kalıcıdır.** Bağlamalar (`bindings.sourceId`) bu id'lere işaret eder;
  değiştirirsen bağ kopar. `cmp_…` / `source_…` öneki bir sözleşmedir, zorunlu değildir ama koru.
- **`ref` script'lerin adres defteridir**; olay script'leri birbirine `refs.inputAmount…` ile
  erişir. Okunur ve tekil tut.
- Form içindeki bir alanın kaynağı **Form düğümünün `id`'sidir** (`sourceId: "cmp_form"`),
  data source değil. Data source'a bağlanan şeyler listeler/seçim bileşenleridir.
- Her düğümde `props`, `events`, `bindings`, `children` **var olmalıdır** (boş olsalar bile).
- `kind` değeri toolbox ailesiyle uyumlu olmalıdır; yanlış `kind` düğümü çizdirmez.
- **`::` öneki dil anahtarıdır.** Metin taşıyan bir prop `::` ile başlıyorsa üretilen kodda
  `translate('::…')` çağrısına dönüşür; başlamıyorsa düz metin olarak gömülür. Kullanıcıya
  görünen her metni `::App.…` biçiminde yaz (`"title": "::App.Hr.AdvanceRequest.Title"`).
- **`platform` düğümleri `filters` prop'u alır.** Gömülü ListForm ekranını ana kayda ya da URL'ye
  bağlamak için `DesignerDataSourceFilter` ile aynı şekli kullanır; `source: "record"` iken
  `value` `"{formRef}.{Kolon}"` biçimindedir (`"form1.EmployeeId"`). `required: true` ise ana
  kayıt gelmeden liste yüklenmez.
- Anahtar kolon adında **büyük/küçük harf endpoint'in döndürdüğüyle aynı olmalıdır**
  (`keyFieldName: "id"` ile `"Id"` farklı şeylerdir); CRUD endpoint'in yanıtına bak.

### 7.4 `Form` bileşeni

| Prop | Anlam |
| --- | --- |
| `selectEndpoint` / `insertEndpoint` / `updateEndpoint` / `deleteEndpoint` | **Data source `id`'si** (`"source_5w_5ibpv"`) — URL değil. Endpoint'in kendisi `dataSources` listesinde tanımlıdır. |
| `keyFieldName` | Anahtar kolon |
| `collectionPath` | Select yanıtında liste yolu |
| `keySource` + `keyParamName` | Anahtarın nereden geldiği (route/query/sabit) |
| `previewKeyValue` | Yalnızca tasarımcı önizlemesi |
| `autoLoad` | Açılışta Select çalışsın mı |
| `showToolbar` | Kaydet/Sil araç çubuğu |
| `columnCount` / `gap` | İç yerleşim |
| `title` | Dolu ise Card başlığı; boş ise başlık düşer |

İçine bırakılan her bileşen Select sonucunun bir kolonuna bağlanır (`bindings.value.sourceId` =
Form düğümünün `id`'si) ve Save/Delete üzerinden geri yazar. Olaylar: `onLoad`,
`onRecordChange`, `onFieldChange`, `onNewRecord`, `onModeChange`, `onBeforeSave`, `onAfterSave`,
`onBeforeDelete`, `onAfterDelete`, `onError`.

### 7.5 Yetki modeli (zorunlu)

İki katman:

1. **Düğüm görünürlüğü** — `props.designerPermission` dolu olan düğüm, yetki yoksa hiç
   render edilmez. Veriyi göremeyecek kullanıcıya boş bir Grid göstermek yerine bileşen çizilmez.
2. **Form komutları** — `selectPermission` / `insertPermission` / `updatePermission` /
   `deletePermission`.
   - `Otomatik` mod: temel, dokümandaki `permissionCode`'dur (Wizard'ın bu bileşen için ürettiği
     okuma yetkisi, menü kaydının korunduğu yetkinin aynısı). Komutlar sırasıyla `''`,
     `.Create`, `.Update`, `.Delete` son eklerini alır.
   - `Özel` mod: yetki adı elle yazılır.
   - Boş bırakılan komut serbesttir.

Liste ekranı yetkileri: `App.DeveloperKit.CustomComponents{,.Create,.Update,.Delete,.Export,.Import}`.

### 7.6 Bileşeni menüye bağlama

Bileşen tek başına bir ekran değildir; menü ve yetki Wizard'ın `Custom` yolundan gelir:

```jsonc
{
  "Wizard": {
    "ComponentKind": 1,
    "WizardName": "OrderBoard",
    "ListFormCode": "App.Mrp.OrderBoard",
    "MenuCode": "App.Mrp.OrderBoard",
    "CustomComponentName": "OrderBoard",
    "MenuUrl": "/admin/order-board",
    "CreateMenu": true,
    "MenuParentCode": "App.Mrp",
    "PermissionGroupName": "App.Mrp",
    "PermissionGroupEn": "MRP", "PermissionGroupTr": "MRP",
    "MenuEn": "Order Board", "MenuTr": "Sipariş Panosu",
    "MenuIcon": "FcKanban", "MenuOrder": 2
  },
  "IsDeletedField": false, "IsCreatedField": false,
  "InsertedRecords": {
    "LanguageKeys": ["App.Mrp.OrderBoard"],
    "PermissionGroupNames": [],
    "PermissionNames": ["App.Mrp.OrderBoard", "App.Mrp.OrderBoard.Create",
      "App.Mrp.OrderBoard.Update", "App.Mrp.OrderBoard.Delete"],
    "MenuCodes": ["App.Mrp.OrderBoard"], "DataSourceCodes": []
  }
}
```

Custom yolunda `ListForm` **üretilmez**; `Title`/`Desc` dil anahtarları da üretilmez.
`Export`/`Import`/`Note` yetkileri bu yolda yoktur.

> **Güvenlik — route yetkisiz üretilir.** Custom component route'ları `RoutePath` değerinden
> türetilir ve `authority: []` ile kaydedilir; `/admin/` ile başlayan yol `protected`, diğerleri
> `public` olur. Yani **URL'yi bilen her oturum açmış kullanıcı sayfayı açabilir**. Menü yetkisi
> yalnızca menüde görünmeyi engeller. Gerçek koruma bileşenin içindedir:
> `designerPermission` ile düğümleri gizle, Form komutlarını `*Permission` ile kapat, kod modunda
> `checkPermission()` ile sar. Yetkisiz kullanıcıya boş bir sayfa gösteren bir bileşen doğru
> sonuçtur; veri gösteren bileşen açıktır.
>
> `RoutePath` `/admin/` ile başlamıyorsa sayfa **herkese açıktır** — bilinçli değilse başlat.

### 7.6.1 Depodaki gerçek örnek — `RoleComponent` + `RoleList` wizard

Bu çift, custom component'in menüye nasıl bağlandığının çalışan örneğidir. İncelenecek dosyalar:

```
configs/seeds/host/data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json   ← RoleComponent satırı
configs/seeds/host/crud/AbpRoles.json · AbpUsers.json · AbpUserRoles.json
configs/seeds/host/wizard/RoleList.json
```

Nasıl bağlanıyorlar:

| Bağ | Değer |
| --- | --- |
| Wizard `ComponentKind` | `1` (Custom) |
| Wizard `CustomComponentName` | `RoleComponent` |
| Component `RoutePath` | `/admin/roles` |
| Wizard `MenuUrl` | `/admin/roles` — component'in `RoutePath` değeriyle **aynı** |
| Wizard `MenuCode` / `ListFormCode` | `App.Wizard.RoleList` |
| Component `Props.visualDesigner.permissionCode` | `App.Wizard.RoleList` — wizard'ın ürettiği okuma yetkisi |
| Wizard `InsertedRecords.PermissionNames` | `App.Wizard.RoleList` + `.Create` + `.Update` + `.Delete` |
| Wizard `InsertedRecords.LanguageKeys` | `App.Wizard.RoleList` |
| Component `DataSources[].SeedFile` | `crud/AbpRoles.json` vb. |

**Okunacak dersler:**

1. `permissionCode` **wizard'ın ürettiği yetkinin aynısıdır**. Form komutları `Otomatik` modda
   bu koda `.Create`/`.Update`/`.Delete` ekleyerek çözülür. Component'i yazarken bu değeri
   wizard'daki `MenuCode` ile aynı yap.
2. `RoutePath` ile wizard'ın `MenuUrl` değeri **birebir aynı** olmalıdır; farklıysa menü başka
   bir yere gider.
3. Component'in `DataSources` listesi `crud/*.json` dosyalarına `SeedFile` ile işaret eder —
   export zip'inin bu dosyaları da toplamasını sağlayan şey budur.
4. Wizard `Custom` yolunda olsa bile `ListFormCode`, `Grid/Card/Pivot/Chart` bayrakları gibi
   List alanlarını taşır; **bunlar kullanılmaz**, varsayılan değerleriyle dosyada kalır.
   Yeni dosya yazarken bunları temizlemeye çalışma, şablonu koru.
5. `platform` düğümündeki `listFormCode` (`AbpIdentity.Roles`) **var olan bir ListForm kodudur**;
   component ekranın kendisini yeniden kurmaz, gömer.

### 7.7 Taşıma

Bir ekranı başka ortama taşımak tek dosya kopyalamak değildir. Wizard File Manager'ın **Export**
butonu zip üretir:

```
wizard/{dosya}.json
data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json   (component + bağımlılıklarına süzülmüş kopya)
crud/{entity}.json               (component'lerin kullandığı endpoint'ler)
{sql|postgres}/{object|execute}/{nesne}.sql   (List yolunda SelectCommand'ın nesnesi)
```

Import üç adımlıdır: analiz (`New`/`Identical`/`Conflict`, çakışmalar diff editörde çözülür;
`data/*.json` satır bazlı karşılaştırılır — yalnızca zip'in taşıdığı anahtarlar, dolayısıyla
ilgisiz component'ler fark olarak görünmez) →
uygulama (dosya dosya yazım, önceki hâl yedeklenir, `RollbackImport` ile toplu geri alma) →
kapanış (`CompleteImport`: yazılan `data/*.json` dosyaları `ListFormSeedDataApplier` ile
veritabanına uygulanır — tabloda olmayan satır eklenir, var olan satır dosyadaki değerlerle
güncellenir, soft delete edilmiş satırın `IsDeleted`/`DeletionTime`/`DeleterId` izleri temizlenir. Bu adım rollback kapsamında değildir; `wizard`/`crud`/`sql` dosyaları seeder ya da
deploy bekler).
`data/*.json` dosyaları kapsamdaki tüm satırları taşıdığı için üzerine yazılmaz: satırlar anahtar
alan üzerinden birleştirilir (gelen satır varsa güncellenir, yoksa eklenir, hedefteki diğer satırlar
korunur). Sınırlar: yalnızca `wizard`, `crud`, `data`, `sql`, `postgres` kök klasörleri (SQL sağlayıcı
klasörlerinin altında yalnızca `object`/`execute`); 5 MB/dosya, 50 MB/arşiv, 500 girdi.
Yetkiler: `App.Listforms.Wizard.Export` / `.Import`.

### 7.8 Event Script — düğüm olay script'leri

`DesignerNode.events` ve `lifecycle.onMount` içindeki her metin bir olay script'idir ve
tasarımcının **JavaScript** sekmesinde aynı Script Builder ile düzenlenir (lehçe:
`designerScriptDialect.ts` + `designerScriptRecipes.ts`). §5'teki bütün mekanizma aynen geçerlidir:
`// @builder` başlığı, kuralı yeniden üretip metinle karşılaştırma, kod/sihirbaz geçişi, snippet
ve Runtime API paneli. Fark, başlıkta ayrıca **`sqlRef`** saklanmasıdır — kurallar hangi `Form`
ref'iyle üretildiyse geri okuma da onunla yapılır.

Script'ler `Props.visualDesigner` içinde saklanır ve kod üreticisi tarafından tek argümanlı
(`event`) handler gövdesine gömülür. Metin gömüldüğü için **her artefakt gibi seed dosyasına da
yazılır**; Custom Components ekranının seed verisi güncellenmeden bırakılan bir script veritabanı sıfırlandığında
geri gelmez.

#### Olaylar

| Olay | Ne zaman | `event` içeriği | İptal edilebilir |
| --- | --- | --- | --- |
| `onLoad` | Select cevabı forma yerleştiğinde | `rows`, `count`, `record`, `index` | — |
| `onRecordChange` | Aktif kayıt değiştiğinde | `record`, `index`, `rows`, `count` | — |
| `onFieldChange` | Kayda değer yazıldığında | `field`, `value`, `previous`, `record` | — |
| `onNewRecord` | Yeni kayıt açıldığında | `record` | — |
| `onModeChange` | Mod değiştiğinde | `mode` (`new`/`edit`), `record` | — |
| `onBeforeSave` | Kaydetmeden önce | `record`, `original`, `payload`, `mode`, `isNew` | **`return false` → kaydetmeyi durdurur** |
| `onAfterSave` | Kaydettikten sonra | `record`, `response`, `mode`, `isNew` | — |
| `onBeforeDelete` | Silmeden önce | `record`, `key` | **`return false` → silmeyi durdurur** |
| `onAfterDelete` | Sildikten sonra | `record` | — |
| `onError` | Hata oluştuğunda | `message`, `action` (`reload`/`save`/`delete`), `error`, `record` | — |

Bunlar `Form` düğümünün kayıt yaşam döngüsüdür. Diğer bileşenlerin kendi olayları vardır:
`Button.onClick`, `Input.onChange`, `Select.onChange`, `Checkbox.onChange`, `Tabs.onChange`,
`Menu.onSelect`, `Dropdown.onSelect`, `Pagination.onChange`, `AutoComplete.onInputChange/onSelect`.
Bu olaylarda `event` bileşenin kendi yükünü taşır (`Input` → DOM olayı, `Select` → seçilen option
nesnesi, `Menu`/`Dropdown` → seçilen değer).

> "İşlemi iptal et" tarifi yalnızca `cancelable` olaylarda listelenir; diğerlerinde üretilen
> `return false` sessizce hiçbir şey yapardı.

#### Koşul kaynakları

Form script'inden farklı olarak koşulun kaynağı dört türden biri olabilir:

| Tür | Okunan ifade |
| --- | --- |
| Kayıt kolonu | `refs.<sqlRef>.getField('Kolon')` |
| Komponent değeri | `refs.<ad>.getValue()` |
| Event verisi | `event?.a?.b` |
| Serbest ifade | Yazdığın kodun kendisi (`refs.form1.getMode()`) |

Operatörler §5.4 ile aynıdır; üretilen ifade `String((...) ?? "") === "x"`,
`Number((...) || 0) > 100` biçiminde null-güvenlidir.

#### Tarifler

| Grup | `recipe` | Ürettiği |
| --- | --- | --- |
| record | `setField` | `refs.form1.setField('Status', 'Taslak')` — değer modu: metin / sayı / boolean / **ifade** / null |
| record | `multiply` · `sumFields` · `formula` · `dayDiff` | kayıt kolonlarından hesaplayıp `setField` ile yazar |
| record | `copyFromEvent` | `refs.form1.setField('OldValue', event?.previous)` |
| record | `clearFields` | `refs.form1.clearFields('City', 'District')` |
| record | `save` · `remove` · `reload` · `newRecord` | `await refs.form1.save()` … |
| record | `goToRow` | `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` / `goToRow(n)` |
| record | `selectColumnToField` | `refs.form1.setField('UnitPrice', refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
| component | `selectColumnToRef` | `refs.input1.setValue(refs.select1.getColumn('unitPrice'))` |
| component | `refSetValue` · `refSetText` · `refSetProp` | `setValue` / `setText` / `setProp('placeholder', …)` |
| component | `refVisible` · `refEnabled` · `refReadOnly` | koşul argüman olur: `refs.card1.setVisible(<koşul>)` (`invert` ile tersi) |
| interaction | `notify` | `notify('Kayıt güncellendi', 'success')` — `info`/`success`/`warning`/`danger` |
| interaction | `confirm` | `if (!window.confirm('Emin misiniz?')) return` (ya da `return false`) |
| interaction | `openUrl` | `window.open('/report?id=1', '_blank')` |
| integration | `apiToField` | `refs.form1.setField('Title', (await api.get(url))?.name)` |
| integration | `apiPost` | `await api.post(url, refs.form1.getRecord())` — gövde: kayıt / event / yok |
| integration | `custom` | Serbest satır |
| flow | `cancel` · `stop` · `log` | `return false` · `return` · `console.log(...)` |

Kayıt tarifleri bir `Form` ref'i gerektirir; sayfada Form yoksa kart "eksik" kalır ve script'e
girmez.

#### Runtime — script'in kapsamındakiler

Her düğüm `ref` adıyla adreslenir; bir script başka bir bileşeni prop geçirmeden değiştirebilir.

| Herhangi bir `refs.<ad>` | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getValue()` / `setValue(x)` | Değeri okur/yazar (Form içindeyse kayda, değilse bileşenin kendi state'ine) |
| `show()` / `hide()` / `setVisible(b)` / `isVisible()` | Görünürlük |
| `setEnabled(b)` / `isEnabled()` / `setReadOnly(b)` | Etkinlik ve salt okunurluk |
| `getProps()` / `setProps(patch)` / `setProp(ad, deger)` / `setText(metin)` | Prop'ları çalışma zamanında ezer |
| `reset()` | Bu ref üzerindeki tüm ezmeleri kaldırır |

| Select/AutoComplete/Menu ref'i | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getSelectedOption()` / `getOptions()` / `getLabel()` | Seçili option nesnesi, tüm seçenekler, etiket |
| `getColumn('yol')` / `getColumnNames()` | Seçili satırın **ekranda görünmeyen** kolonlarını okur (binding'deki `columns`) |

| `Form` ref'i | Ne yapar |
| --- | --- |
| `getRecord()` / `setRecord(o)` / `getOriginal()` | Aktif kayıt ve yüklendiği hâli |
| `getField(yol)` / `setField(yol, x)` / `setFields({...})` / `clearFields(...)` | Kolon yazma — her yazma `onFieldChange` tetikler |
| `getChanges()` / `hasChanges()` | Değişen kolonlar (anahtar hariç) |
| `getKey()` / `getKeyField()` | Anahtar değeri / adı |
| `getRows()` / `getRowCount()` / `getIndex()` | Yüklenen satırlar ve konum |
| `goToRow(i)` / `nextRow()` / `prevRow()` / `firstRow()` / `lastRow()` | Gezinme |
| `getMode()` / `isNew()` / `isBusy()` / `getError()` / `setError(m)` | Durum |
| `await save()` / `remove()` / `reload()` / `newRecord()` | CRUD komutları (Form'un endpoint slotlarını kullanır) |

| Genel | Ne yapar |
| --- | --- |
| `event` | Olayın yükü |
| `await api.get/post/put/patch/delete/request` | `apiService` üzerinden **kimlik doğrulamalı** HTTP; `api.errorMessage(error)` kullanıcıya gösterilecek mesajı çıkarır |
| `notify(mesaj, tip)` | Toast (`info` varsayılan) |
| `React`, `components/ui` bileşenleri, `apiService`, `translate`, `checkPermission` | §7.1.2'deki kapsam burada da geçerlidir |

Sınırlar: script'ler tasarımcı dokümanına gömülüdür, aralarında paylaşılan modül yoktur —
tekrar eden mantık ya bir Custom Endpoint'e ya da Dynamic Service'e taşınır. Kullanıcıya görünen
metin `translate('App.…')` ile verilir; yetki ile gizlenecek bir davranış `checkPermission` ile
sarılır.

---

## 8. Artefakt E — SQL nesneleri

### 8.1 Tablo tasarımcısı (`SqlTableDesignerDialog`) — çalışma mantığı

Diyalog altı adımlı bir mini sihirbazdır: **Kolonlar → Ayarlar → Index'ler → İlişkiler →
CRUD** (yalnız `App.SqlQueryManager.CrudEndpoints` yetkisi varsa) **→ SQL önizleme**.
Prompt ile tablo üretirken bu adımların çıktısını sen yazarsın; kurallar aynıdır.

**Kolonlar adımı.** Her kolon: ad, tip, uzunluk, null izin, varsayılan değer, açıklama.
Tip listesi (SQL Server): `nvarchar`, `nvarchar(MAX)`, `int`, `bigint`, `decimal (18,4)`,
`float`, `bit`, `datetime`, `datetime2`, `date`, `uniqueidentifier`, `money`.

Sağ üstteki **kolon şablonları** hazır kolon setlerini ekler (var olan adla çakışan atlanır) —
seed dosyası yazarken aynı setleri kullan:

| Şablon | Eklediği kolonlar |
| --- | --- |
| Multi-Tenant | `TenantId` (`uniqueidentifier`, null) |
| Full Audited | `Id` (`uniqueidentifier`, PK, `NEWID()`), `CreationTime` (`datetime2`, `GETUTCDATE()`), `CreatorId`, `LastModificationTime`, `LastModifierId`, `IsDeleted` (`bit`, `0`), `DeletionTime`, `DeleterId` |
| Workflow | `UserName` (`nvarchar(256)`), `Status` (`nvarchar(50)`), `Date` (`datetime`), `Description` (`nvarchar(200)`) — `WorkflowDto`'nun dört alan adının karşılığı |
| Todo | `Title` (`nvarchar(300)`), `Status` (`nvarchar(50)`, `N'Backlog'`), açıklama/öncelik/sıra kolonları — Kanban ekranının veri tabanı |
| Gantt | `Start` / `End` / `Progress` kolonları |
| Scheduler | Randevu başlangıç/bitiş/tekrar kolonları |

Yani "onaylı talep formu" ya da "kanban panosu" isteğinde tablo kolonlarını uydurma: ilgili
şablon setini Full Audited + Multi-Tenant ile birleştir.

**Ayarlar adımı.** Modül (menü ağacından seçilir) + entity adı girilir; tablo adı otomatik
üretilir: `{ModülÖnEki}_{T|D}_{EntityName}` — **`T`** tabloda `TenantId` kolonu varsa, yoksa
**`D`**. (Platformun kendi `H`/`B` harfleri `TableNameResolver`'a aittir; tasarımcı proje
tabloları için yalnız `T`/`D` üretir.)

**Index'ler:** `PrimaryKey` / `UniqueKey` / `Index`, clustered seçimi, çok kolonlu (ASC/DESC).
**İlişkiler** (`SqlTableRelation`): `OneToOne`/`OneToMany`, FK kolonu → hedef tablo.kolon,
`ON DELETE`/`ON UPDATE` davranışı (`NoAction`/`Cascade`/`SetNull`/`Restrict`), zorunluluk.

**Deploy zinciri** — sırayla:

1. Üretilen SQL hedef veri kaynağında çalıştırılır (yeni tabloda `CREATE`, düzenleme modunda
   **`ALTER` diff'i**).
2. Seed dosyası kaydedilir: her zaman **tam `CREATE TABLE` script'i** (diff değil),
   `save-table-script` ucu ile `configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/object/{TabloAdı}.sql`
   altına (`SeedPathResolver`). Dosya kaydı başarısız olsa deploy geri alınmaz — log'a düşer.
3. CRUD adımında işaretlendiyse endpoint'ler üretilir (`crud/{Entity}.json`); onay kutusu
   **varsayılan kapalıdır**, Custom Component'in kullanacağı tabloda açılır.

Kullanıcı açıkça "tenant yok / audit yok" demedikçe Multi-Tenant + Full Audited setleri dahil
edilir; her seferinde sorma.

### 8.2 View tasarımcısı (`SqlViewDesignerDialog`) — çalışma mantığı

Bir ekran birden fazla tablodan besleniyorsa, `SelectCommandType: 4` (Query) yerine **tasarlanmış
bir view** (`SelectCommandType: 2`) tercih edilir: yeniden kullanılabilir, seed'lenir ve
tasarımcıda görsel olarak düzenlenebilir kalır.

Diyalog SSMS'in view designer'ının karşılığıdır: üstte **diagram paneli**, altta **criteria
grid**, sağda üretilen T-SQL önizlemesi. Model (`viewModel.ts`):

| Parça | Alanlar |
| --- | --- |
| Kaynak (`ViewSource`) | şema + nesne adı + takma ad; `JoinKind` (`INNER`/`LEFT`/`RIGHT`/`FULL`/`CROSS`); join koşulları (`sol.kolon <op> sağ.kolon`, op: `=` `<>` `>` `>=` `<` `<=`); **türetilmiş alt sorgu** (`derivedSql`) ve `CROSS`/`OUTER APPLY` |
| Criteria satırı (`CriteriaRow`) | kolon **ya da serbest ifade** (`expression` — alias zorunlu), `Alias`, `Output` (SELECT'e girsin mi), `GroupMode`, `SortType` + `SortOrder`, `filters[]` (index = **OR grubu**; hücre serbest yüklem: `> 100`, `LIKE '%abc%'`, `IN (1,2)`, `IS NULL`) |
| Ayarlar (`ViewSettings`) | şema + view adı, `DISTINCT`, Group By anahtarı (sigma), `TOP n` / `TOP n PERCENT` |

`GroupMode` değerleri: `GroupBy`, `Where` (satır çıktıya girmez, yalnızca filtre taşır),
`SUM`, `COUNT`, `COUNT_DISTINCT`, `AVG`, `MIN`, `MAX`. Sigma kapalıyken Group By sütunu ve
`GROUP BY` üretimi yoktur.

**Deploy**, üretilen `CREATE OR ALTER VIEW`'ı hedef veri kaynağında çalıştırır — **seed
dosyası yazmaz** (aşağıdaki kalıcılık uyarısı). Var olan bir view açılırken tanım
`parseViewSql` ile geri okunmaya çalışılır; kanonik şekle uymayan tanımda diyalog **ham SQL
moduna** düşer ve tasarımcı devre dışı kalır — tasarlanmış bir view'ı elle düzenlemek
tasarımcıyı kaybettirir.

> **Kalıcılık — kritik ayrım:** diske otomatik seed yazan tek tasarımcı **tablo
> tasarımcısıdır**. View Designer'ın deploy'u, sorgu editöründen çalıştırılan
> `CREATE PROCEDURE`/`CREATE FUNCTION` ve her türlü elle DDL **yalnızca veritabanına** gider.
> Bu nesnelerin `configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/object/{Ad}.sql` dosyasını **sen
> yazarsın** — prompt ile üretimde zaten dosyayı doğrudan yazdığın için bu senin doğal yolun;
> uygulama içinden üretim yapıldıysa dosyaya alınmamış nesne veritabanı sıfırlanınca kaybolur.

Klasör sözleşmesi: `object` = yeniden oluşturulabilir nesne (tablo/view/fonksiyon/prosedür),
`execute` = bir kez çalıştırılacak script (§8.4).

### 8.2.1 SP / Function üretimi — ne zaman, nasıl

List ve Custom komponent üretirken SQL nesnesi ihtiyacı dört kalıpta çıkar:

| İhtiyaç | Nesne | Nereye bağlanır |
| --- | --- | --- |
| Çok tablolu okuma | **View** | `SelectCommandType: 2`, `SelectCommand: "{Modul}_V_{Ad}"` |
| Parametreli okuma (kullanıcıya/duruma göre değişen küme) | **Table-Valued Function** | `SelectCommandType: 3`, `SelectCommand: "dbo.Fn(@USERID)"` — parametre token'ları çözülür |
| Yazma sonrası iş mantığı (stok, log, durum, kuyruk) | **Stored Procedure** | `*BeforeCommand`/`*AfterCommand` → `EXEC {Modul}_S_{Ad} @ID, @USERID` (§4.8) |
| Zamanlanmış iş gövdesi | **Stored Procedure** | `BackgroundWorker.BeforeSp` (§9.10) |
| Veri dolumu / migration sonrası düzeltme | **Prosedür olarak `execute/` dosyası** | `AfterAllMigrationsSqlExecutor` dosya adındaki prosedürü çağırır (§8.4) |

Sorgu editörünün hazır şablonları (`select`, `insert`, `update`, `delete`, `create-view`,
`create-procedure`, `create-scalar-function`, `create-table-function`) her iki diyalektte de
vardır; seed dosyası yazarken aynı iskeleti kullan ve §8.3'ün idempotency kuralına çevir
(`CREATE OR ALTER` / `CREATE OR REPLACE`). Nesne editörde açıldığında baştaki
`CREATE`/`ALTER` her zaman `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir — dosyada da böyle yaz.

### 8.3 SQL seed dosyası yazım kuralları

| Kural | Açıklama |
| --- | --- |
| Dosya adı | Nesne adıyla **birebir aynı**: `Hr_T_AdvanceRequest.sql` |
| Klasör | `object` = idempotent nesne tanımı · `execute` = nesne olarak da oluşturulur, ayrıca tüm migration'lar bittikten sonra çalıştırılır |
| Sağlayıcı | Hedef SQL Server ise `sql/`, PostgreSQL ise `postgres/`. **İkisini birden destekliyorsan iki dosya da yazılır**; içerikler aynı nesnenin iki diyalektidir. |
| İdempotency | SQL Server: `CREATE OR ALTER VIEW/PROCEDURE/FUNCTION`, tablolar için `IF NOT EXISTS` koruması. PostgreSQL: `CREATE OR REPLACE VIEW/FUNCTION`, `CREATE TABLE IF NOT EXISTS`. |
| Şema | `dbo` kullanılır; PostgreSQL tarafında tanımlayıcılar çift tırnaklıdır (`dbo."Hr_T_AdvanceRequest"`) çünkü kolon adları PascalCase'tir. |
| Toplu ayraç | SQL Server'da prosedür sonunda `GO` kullanılabilir; PostgreSQL'de kullanılmaz. |
| Yorum | Dosyanın ilk satırında ne ürettiğini yaz (`-- Create View`). |

Tablo yazarken §8.1'deki varsayılan kolonlar dahil edilir. Örnek iskelet (SQL Server):

```sql
-- Create Table
IF OBJECT_ID(N'[dbo].[Hr_T_AdvanceRequest]', N'U') IS NULL
BEGIN
    CREATE TABLE [dbo].[Hr_T_AdvanceRequest] (
        [Id]                   UNIQUEIDENTIFIER NOT NULL CONSTRAINT [PK_Hr_T_AdvanceRequest] PRIMARY KEY,
        [TenantId]             UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        -- iş kolonları buraya
        [CreationTime]         DATETIME2        NOT NULL,
        [CreatorId]            UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        [LastModificationTime] DATETIME2        NULL,
        [LastModifierId]       UNIQUEIDENTIFIER NULL,
        [IsDeleted]            BIT              NOT NULL CONSTRAINT [DF_Hr_T_AdvanceRequest_IsDeleted] DEFAULT (0),
        [DeletionTime]         DATETIME2        NULL,
        [DeleterId]            UNIQUEIDENTIFIER NULL
    );
END
```

> `Id` tipini ne seçtiysen wizard dosyasındaki `KeyFieldDbSourceType` ile aynı olmalıdır
> (`UNIQUEIDENTIFIER` → `9`, `INT IDENTITY` → `11`). Uyumsuzluk sessiz veri hatası üretir.

### 8.4 Seeder bu dosyaları nasıl çalıştırır

Yeni bir entity/tablo `sql/object/` altına yazılır ve veritabanı `SqlDataSeeder` tarafından bu
dosyalardan kurulur. Mekanik:

1. **Yalnızca aktif sağlayıcının klasörü çalışır.** `DefaultDatabaseProvider` SQL Server ise
   `{kapsam}/sql/`, PostgreSQL ise `{kapsam}/postgres/`. İki dosya da yazmak taşınabilirlik
   içindir; aynı anda ikisi birden çalışmaz.
2. Sıra: `object/` → `execute/`, her klasörün içinde **dosya adına göre alfabetik**. Bir tablo
   başka bir tabloya FK ile bağlıysa dosya adları o sırayı vermelidir (ör. `Hr_T_Employee.sql`
   `Hr_T_EmployeeAdvance.sql`'den önce gelir).
3. Dosya içeriği `GO` satırlarından batch'lere bölünür ve sırayla çalıştırılır. PostgreSQL'de
   `GO` kullanılmaz.
4. **Hata seed'i durdurur.** Bir batch patlarsa istisna yukarı fırlatılır ve o kapsamın seed'i
   yarım kalır. Bu yüzden her script tekrar tekrar çalıştırılabilir (idempotent) olmalıdır:
   `CREATE OR ALTER` / `CREATE OR REPLACE` / `IF NOT EXISTS`.
5. SQL nesneleri bittikten hemen sonra **aynı kapsam için `CrudDataSeeder`** çalışır; böylece
   CRUD endpoint'leri dayandıkları tablolardan sonra oluşur. Tablo dosyasını yazmadan
   `crud/{Entity}.json` yazmak anlamsızdır.
6. Klasör kökünde kalmış `.sql` dosyaları geriye dönük uyumluluk için (ve `object/` klasöründen
   **önce**) çalıştırılır ama **uyarı loglar**; yeni dosyayı her zaman `object/` ya da `execute/`
   altına koy.

**`execute/` klasörünün özel sözleşmesi:** buradaki dosyalar iki aşamalıdır.

- 1. aşama: `SqlDataSeeder` dosyayı çalıştırır → nesne oluşur/güncellenir.
- 2. aşama: tüm migration ve seed işlemleri bittikten sonra `AfterAllMigrationsSqlExecutor`
  **dosya adından türettiği stored procedure'ü çağırır**.

Yani `execute/` altındaki bir dosya, **adı prosedür adıyla aynı olan bir stored procedure
tanımlamalıdır** (`Hr_T_AdvanceRequest_Backfill.sql` → `Hr_T_AdvanceRequest_Backfill`
prosedürü). `schema.Procedure.sql` biçimi de desteklenir. Prosedür adı güvenli tanımlayıcı
deseninden geçer (harf/alt çizgi ile başlar, en fazla 127 karakter). Sadece bir DDL çalıştırmak
istiyorsan dosya `object/` altına aittir; `execute/` veri dolumu ve migration sonrası düzeltme
içindir.

### 8.5 Yeni entity/tablo eklerken izlenecek yol

1. `sql/object/{Modul}_T_{Entity}.sql` — tabloyu §8.3 iskeletiyle yaz (tenant + audit kolonları
   varsayılan). PostgreSQL hedefi de destekleniyorsa `postgres/object/` altına diyalekt eşini yaz.
2. İndeks ve FK'leri **aynı dosyada**, varlık kontrolüyle ekle (`IF NOT EXISTS`); ayrı dosya
   sıralamayı kırılgan hâle getirir.
3. Ekran bu tabloyu doğrudan kullanacaksa CRUD endpoint gerekmez — ListForm `SelectCommandType: 1`
   ile tabloya bağlanır. Custom Component kullanacaksa `crud/{Entity}.json` de yaz (§9).
4. Wizard dosyasında `SelectCommand` = tablo adı, `KeyFieldName` = `Id`,
   `KeyFieldDbSourceType` = tablodaki `Id` tipinin sayısı, `IsTenant` = tabloda `TenantId` varsa
   `true`, `IsDeletedField`/`IsCreatedField` = ilgili kolonlar varsa `true`. Anahtar alanı
   `Groups[0].Items[0]` olarak `IncludeInEditingForm: false` ile de yaz (§4.4.1).
5. DB Migrate çalıştır; log'da `Executing: CREATE TABLE …` satırını gör.

---

## 9. Artefakt F — CRUD Endpoint ve Developer Kit

Bu bölüm CRUD Endpoint (9.1), elle yazılmış SQL'i API'ye çeviren Custom Endpoint (9.2), runtime
derlenen Dynamic Service (9.3), Developer Kit ekranları (9.4–9.8) ve platformun hazır gelen
konfigürasyon ekranlarını (9.9–9.14) kapsar.

### 9.1 CRUD Endpoint seed dosyası

Konum: `configs/seeds/{kapsam}/crud/{EntityName}.json` · Okuyan: `CrudDataSeeder`

```jsonc
{
  "EntityName": "Mrp_T_Order",
  "GeneratedAt": "2026-08-20T06:13:28Z",
  "Endpoints": [
    { "Method": "GET",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",      "OperationType": "GetList", "IsActive": true },
    { "Method": "GET",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "GetById", "IsActive": true },
    { "Method": "POST",   "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order",      "OperationType": "Create",  "IsActive": true },
    { "Method": "PUT",    "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "Update",  "IsActive": true },
    { "Method": "DELETE", "Path": "/api/app/crudendpoint/Mrp_T_Order/{id}", "OperationType": "Delete",  "IsActive": true }
  ]
}
```

Üretilen C# kodu dosyada tutulmaz; entity adı ve operasyondan yeniden türetilir.

- Üretim/aktivasyon yeri: SQL Query Manager nesne gezgininde tablo satırının **CRUD Endpoints**
  aksiyonu, toolbar'daki toplu üretim, tablo tasarımcısının deploy öncesi adımı ve Wizard'ın
  veri ayarları adımı — hepsi aynı `CrudEndpointDialog`.
- Yetki: `App.SqlQueryManager.CrudEndpoints`. İzin yoksa butonlar görünmez ve
  `crud-endpoint-generate` uçlarının tamamı reddedilir.
- Dispatcher üzerinden çağrı kapıları: `App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove`;
  endpoint bazlı User/Role/Global kuralları bunun üstünde denetlenir.
- `GetList` filtre sözleşmesi §7.2'deki ile aynıdır.

---

### 9.2 Custom Endpoint — elle yazılmış SQL'i API olarak açmak

Ekran: `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomEndpoints` (bir ListForm ekranıdır).
Entity: `CustomEndpoint` (`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant` — kayıtlar **kiracı bazlıdır**).

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` / `Description` | Tanımlayıcı |
| `Url` | Yayınlanacak yol — dispatcher önekinin **arkasına** eklenir (aşağıya bak) |
| `Method` | `GET` / `POST` / `PUT` / `DELETE` |
| `DataSourceCode` | Hangi bağlantıdan okunacağı. **`"!Tenant"`** özel değeridir: isteği yapan kullanıcının kendi tenant veritabanı kullanılır; başka her değer `Sas_H_DataSource` kaydına gider |
| `Sql` | Parametreli sorgu — `@paramAdi` yer tutucuları `ParametersJson`'daki adlarla eşleşir. String birleştirme yasak |
| `ParametersJson` | `CustomEndpointParameter[]` |
| `PermissionsJson` | `CustomEndpointPermission[]` |

#### 9.2.1 Dispatcher — istek nasıl çözülür

Dört sabit uç tüm custom endpoint trafiğini karşılar (`CustomEndpointAppService`):

```
GET|POST|PUT|DELETE  /api/app/custom-endpoint/{**path}
```

Çözüm sırası:

1. **Verb kapısı:** `App.DeveloperKit.CustomEndpoints.Get/.Post/.Put/.Remove` — kullanıcıda bu
   yetki yoksa istek endpoint'e hiç ulaşmaz.
2. **Eşleme:** istek yolu URL-decode edilir, `/api/app/custom-endpoint` öneki atılır, başına ve
   sonuna `/` garanti edilir; kayıt `path.StartsWith(Url) && Method == verb` ile bulunur.
   Bu bir **önek eşlemesidir** — `Url: "/orders"` hem `/orders/` hem `/orders/123/` isteklerini
   yakalar; ilk eşleşen kayıt kazanır. Çakışmayan, ayırt edici yollar seç.
3. **Endpoint yetkisi:** `PermissionsJson` kurallarından **en az biri** tutmalıdır:

   | `ResourceType` | `ResourceId` | Kim geçer |
   | --- | --- | --- |
   | `Global` | — | Verb kapısını geçen herkes |
   | `Role` | rol **adı** | O roldeki kullanıcılar |
   | `User` | kullanıcı **adı** (`UserName`, id değil) | O kullanıcı |

   > **Boş `PermissionsJson` = kimse çağıramaz (401).** Endpoint'i açmak bilinçli bir karardır;
   > en azından bir `Role` kuralı yaz, herkese açıksa `Global` yaz.

4. **Parametre çözümü** (sırayla; hepsi tek `param` sözlüğünde toplanır ve SQL'e **adıyla**
   bağlanır):

   | `Type` | Değer nereden | Kurallar |
   | --- | --- | --- |
   | `Static` | `DefaultValue` | Token'lar çözülür (aşağıda) |
   | `Query` | `?name=…` | Yoksa: `IsRequired` → hata; değilse `DefaultValue` (token'lı) |
   | `Path` | URL segmenti | `Path` alanı bir **desen**dir: `/orders/:id/` — `:name` hangi segmentteyse gerçek yoldan aynı sıradaki segment okunur |
   | `Body` | JSON gövde ya da form (yalnız POST/PUT) | Yalnızca **kök seviye** özellikler okunur, ad eşleşmesi büyük/küçük harf duyarsızdır. `Path` alanı Body'de **kullanılmaz** — iç içe yol çözülmez, gövdeyi düz tut |

   `Static`/varsayılan değerlerde çözülen token'lar (`DefaultValueHelper`): `@USERID`,
   `@USERNAME`, `@ROLES`, `@DATE`, `@NOW`, `@DAY`, `@MONTH`, `@YEAR`, `@TENANTID`
   (host bağlamında `= '@TENANTID'` deseni `IS NULL`'a çevrilir).

5. **Çalıştırma:** sorgu seçilen bağlantıda `QueryAsync(Sql, conn, param)` ile koşar; sonuç
   satır dizisi olarak JSON döner. Hata → 500 + `{ Message, CorrelationId }` (iç hata mesajı
   kullanıcıya sızdırılmaz). Sorgu, dönüşsüz bir `UPDATE`/`EXEC` de olabilir — `Method`'u
   anlamına uygun seç.

```jsonc
// ParametersJson
[
  { "Type": "Query", "Name": "customerId", "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": true },
  { "Type": "Path",  "Name": "id",         "DefaultValue": "", "Path": "/orders/:id/", "IsRequired": true },
  { "Type": "Body",  "Name": "note",       "DefaultValue": "", "Path": "", "IsRequired": false },
  { "Type": "Static","Name": "userId",     "DefaultValue": "@USERID", "Path": "", "IsRequired": true }
]

// PermissionsJson
[ { "ResourceType": "Role", "ResourceId": "SalesManager" },
  { "ResourceType": "User", "ResourceId": "ali.akman" } ]
```

Endpoint **tanımlarını** düzenleme yetkileri ListForm ekranının
`App.DeveloperKit.CustomEndpoints{,.Create,.Update,.Delete}` yetkileridir — çağırma
yetkilerinden (`.Get/.Post/.Put/.Remove` + `PermissionsJson`) ayrıdır.

**Seed:** platform varsayılanları `configs/seeds/{kapsam}/data/App.DeveloperKit.CustomEndpoints.json`
dosyasından gelir; ekranın `SeedSyncInsert/Update/Delete` bayrakları **kapalıdır**, yani ekrandan
girilen kayıt dosyaya yansımaz ve yalnızca veritabanında yaşar. Proje teslimi için kaydı ya bu
dosyaya elle ekle ya da `sql/execute/{Ad}.sql` upsert prosedürüyle geri getirilebilir yap
(§9.14 uyarısı).

**Ne zaman CRUD, ne zaman Custom Endpoint?** Tek tabloya standart CRUD gerekiyorsa CRUD Endpoint
(otomatik üretilir, `crud/{Entity}.json` ile seed'lenir, filtre sözleşmesi hazırdır).
Birleştirilmiş/şekillendirilmiş sorgu, rapor, farklı kaynaktan okuma ya da tek atımlık yazma
gerekiyorsa Custom Endpoint. `EditorScript`'in `api()` çağrısı ve Visual Designer data
source'ları için de tercih edilen hedef budur.

### 9.3 Dynamic Service — çalışma zamanında derlenen C# servisi

Ekran: liste `/admin/list/App.DeveloperKit.DynamicServices` (ListForm); kod editörü aynı listenin
toolbar/satır butonlarından açılan `DynamicServiceEditor` diyalogu (Monaco). Entity: `DynamicService`
(`FullAuditedEntity` + `IMultiTenant`). Karar sırasının **3. adımıdır**: konfigürasyon ve SQL
yetmediğinde gelir, çekirdek kod değişikliğinden önce denenir.

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Benzersiz servis adı (`DynamicCustomerAppService`) |
| `DisplayName` / `Description` | Kullanıcı dostu başlık ve açıklama |
| `Code` | Tam C# kaynak dosyası — `using`'ler ve `namespace` dahil |
| `ControllerName` | Swagger'da görünen ad (sınıf adından türetilir) |
| `PrimaryEntityType` | Kullandığı ana entity (bilgi amaçlı) |
| `IsActive` | Pasifse route'lanmaz; açılışta da yüklenmez |
| `CompilationStatus` | `0` Pending · `1` Success · `2` Failed · `3` InProgress |
| `LastCompilationError` / `LastSuccessfulCompilation` | Son derleme sonucu |
| `Version` / `CodeHash` | Kod her değiştiğinde `Version` artar, SHA-256 hash yenilenir, durum `Pending`'e döner |

#### 9.3.1 Kod sözleşmesi

Editörün başlangıç şablonu geçerli asgari iskelettir:

```csharp
using System;
using System.Collections.Generic;
using System.Threading.Tasks;
using Volo.Abp.Application.Services;
using Volo.Abp.Domain.Repositories;
using Microsoft.AspNetCore.Authorization;

namespace DynamicServices
{
    [Authorize]
    public class DynamicCustomerAppService : ApplicationService
    {
        public virtual async Task<string> GetHelloWorldAsync()
            => await Task.FromResult("Hello World from Dynamic AppService!");
    }
}
```

- Sınıf **`AppService` ya da `ApplicationService` ile bitmeli** ve `ApplicationService`
  tabanından türemelidir; aksi hâlde derlense bile controller olarak keşfedilmez.
- Bağımlılıklar **constructor injection** ile gelir (`DynamicControllerActivator` çözer):
  `IRepository<TEntity, TKey>`, `ICurrentTenant`, `ICurrentUser`, platform servisleri —
  derleme referansları yüklü tüm `Volo.Abp`, `Sozsoft.Platform` ve `Microsoft.AspNetCore`
  assembly'leridir, yani platform entity ve servislerinin tamamı görünürdür.
- **Route türetimi** (ABP konvansiyonu): sınıf adından `AppService` eki atılır → kebab-case;
  metot adından `Async` eki atılır → kebab-case. `DynamicCustomerAppService.GetCustomersAsync`
  → `GET /api/app/dynamic-customer/get-customers`.
- **HTTP verb sezgisi:** `Get/Find/List*` → GET · `Create/Insert/Add*` → POST ·
  `Update/Edit*` → PUT · `Delete/Remove*` → DELETE · diğerleri: parametresiz/basit
  parametreli → GET, karmaşık parametreli → POST. Metodu buna göre adlandır.

**Güvenlik sınırları** — derleme öncesi **metin taraması** yapılır ve şunlar reddedilir:
`System.IO`, `System.Diagnostics`, `System.Environment`, `System.Net.Sockets`,
`System.Reflection.Emit`, `System.Runtime.InteropServices`, `Microsoft.Win32`,
`System.Security.Cryptography`, `System.Net.NetworkInformation` namespace'leri; `Process`,
`File`, `Directory`, `FileStream`, `StreamWriter/Reader`, `Socket`, `TcpClient`, `UdpClient`,
`HttpWebRequest`, `WebClient`, `Assembly.Load`, `ThreadStart` tipleri; `unsafe` kod.
Tarama düz `Contains` ile çalışır — yasaklı bir ad **yorum satırında ya da başka bir
tanımlayıcının içinde geçse bile** (`Profile` içindeki `File` gibi) derleme reddedilir;
adlandırmanı buna göre seç. Dosya işi gerekiyorsa platformun dosya altyapısını, HTTP çağrısı
gerekiyorsa ABP'nin `IHttpClientFactory` soyutlamalarını kullan.

#### 9.3.2 Yaşam döngüsü

```
TestCompile ──► Publish ──► kuyruğa kayıt ──► assembly tenant bağlamıyla yüklenir
   (Roslyn,        (önce yine derler;          (DynamicAssemblyRegistrationService,
    hata satır/     başarısızsa yayınlamaz)     arka plan servisi)
    kolonuyla                                        │
    UI'a döner)                              ActionDescriptorChangeProvider
                                             MVC route tablosunu tazeler —
                                             ► uygulama YENİDEN BAŞLATILMAZ
```

- Uygulama açılışında `IsActive && CompilationStatus == Success` olan tüm servisler yeniden
  derlenip yüklenir — kod veritabanında yaşar, assembly diske yazılmaz.
- Assembly'ler **tenant başına** izlenir; bir kiracının servisi diğerinde route'lanmaz.
  Yeniden publish eski assembly kaydını düşürür, yenisini yükler.
- Derleme `Debug` seviyesinde, `allowUnsafe: false` ile yapılır; hatalar satır/kolon
  bilgisiyle `LastCompilationError`'a ve UI'a düşer.

Yönetim yetkileri:
`App.DeveloperKit.DynamicServices{,.Create,.Edit,.Delete,.Manage,.TestCompile,.Publish,.ViewCode}` —
`Manage` aktif/pasif ve toplu işlemler, `ViewCode` kaynak görüntüleme kapısıdır. Servisin
**kendi uçlarının** yetkisi ise koddaki `[Authorize(...)]` özniteliğidir; sınıfı yetkisiz
bırakma, gerekiyorsa `PermissionsData.json`'a yeni yetki tanımla (CLAUDE.md kesişen değişiklik
kuralı).

**Seed:** `DynamicService` kayıtları yalnızca veritabanında yaşar; hiçbir seed dosyası okunmaz.
Veritabanı sıfırlanınca geri gelmesi gereken bir servis için `sql/execute/{Ad}.sql` upsert
prosedürü yaz (§9.14) — `Code` alanını string literal olarak taşır.

Yazarken `dotnet.instructions.md` §5 geçerlidir: tenant bağlamını `ICurrentTenant` üzerinden
kullan, SQL'i parametreli çalıştır, kullanıcıya görünen metni dil anahtarından ver,
sabit/secret gömme.

### 9.3.3 Ortak altyapı — Data Source çözümü (host + tenant bağlantıları)

ListForm'un `DataSourceCode`'u, Custom Endpoint'in `"!Tenant"`'ı, worker'ların `DataSourceCode`'u
ve widget sorguları — hepsi aynı kayıt kümesinden beslenir: **`Sas_H_DataSource`**
(ekran: `/admin/list/App.DataSource`). Kayıt üç alandır: `Code`, `DataSourceType`
(`1` Mssql · `2` Postgresql), `ConnectionString`.

Tabloda **iki tür kayıt yan yana durur**:

| Tür | `Code` | Nereden gelir |
| --- | --- | --- |
| Host / harici bağlantı | Elle verilen ad (`"Default"`, `"ErpReadOnly"`…) | Ekrandan ya da wizard'ın `DataSourceConnectionString` alanından |
| **Tenant bağlantısı** | **Kiracının adı** | Otomatik: Tenants ekranından bir kiracıya bağlantı dizesi tanımlanınca `TenantConnectionStringEventHandler` `Code = tenant adı` olan kaydı **ekler/günceller/siler**. Elle dokunma |

Çözüm kuralı (`DataSourceManager.GetDataSourceAsync(isTenant, code)`):

```
isTenant && CurrentTenant.Name != null  →  önce Code == {tenant adı} aranır
bulunamazsa / isTenant değilse          →  Code == {dataSourceCode} aranır
```

Pratik sonuçları:

- `IsTenant: true` bir ekran, kiracının **kendi** veritabanı kaydı varsa oradan okur; yoksa
  ekranın `DataSourceCode`'una (çoğunlukla `"Default"`) düşer. Yani kiracıya özel veritabanına
  geçiş, ekran tanımına dokunmadan Tenants ekranından yapılır.
- Custom Endpoint'te `DataSourceCode: "!Tenant"` aynı mekanizmanın kısa yoludur: çağıran
  kullanıcının tenant bağlantısı kullanılır.
- `DataSourceType`, bağlantı metninde `Server` geçiyorsa `Mssql`, aksi hâlde `Postgresql`
  olarak türetilir (wizard ve tenant event handler aynı kuralı kullanır).
- **Bağlantı dizesi hiçbir seed dosyasına, koda ya da örneğe yazılmaz** — yalnızca bu tabloda
  ve kiracı kaydında durur; dokümana/örneğe yer tutucu yaz.

---

### 9.4 Developer Kit menüsü — tam kapsam

Menü: `App.DeveloperKit` (üst) → aşağıdaki alt ekranlar. Her satır bu dokümandaki bölümüne
bağlıdır; hiçbiri "kod yaz" adımının yerine geçmez, hepsi ondan öncedir.

| Ekran | Route | Yetki | Ne üretir | Bölüm |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **SQL Query Manager** | `/admin/sqlQueryManager` | `App.SqlQueryManager` | SQL nesneleri, CRUD endpoint'ler | 9.5 |
| **Custom Endpoints** | `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomEndpoints` | `App.DeveloperKit.CustomEndpoints` | Elle yazılmış SQL'den REST endpoint | 9.2 |
| **Dynamic Services** | `/admin/list/App.DeveloperKit.DynamicServices` | `App.DeveloperKit.DynamicServices` | Runtime derlenen C# AppService | 9.3 |
| **Components** | `/admin/list/App.DeveloperKit.CustomComponents` | `App.DeveloperKit.CustomComponents` | Custom Component + Visual Designer | 7 |
| **ListForm** | `/admin/list/App.Listforms.Listform` | `App.Listforms.Listform` | Var olan ekranların ham tanımı | 9.6 |
| **Wizard Manager** | `/admin/listform/wizardManager` | `App.Listforms.Wizard` | Wizard seed dosyalarının yönetimi, export/import | 4, 7.7 |

### 9.5 SQL Query Manager — bileşen bileşen

Tek ekranda toplanmış araç seti (`SqlQueryManager.tsx`):

| Panel / araç | Dosya | Yapabildikleri |
| --- | --- | --- |
| **Veri kaynağı seçici** | — | `DataSource` kayıtları arasında geçiş; SQL Server ve PostgreSQL |
| **Nesne gezgini** | `SqlObjectExplorer.tsx` | Tablolar, view'lar, stored procedure'ler, fonksiyonlar ve hazır şablonlar (`SqlObjectExplorerDto`); arama, nesne tanımını açma, kopyalama, silme, satır bazında **CRUD Endpoints** aksiyonu, çoklu seçimle toplu endpoint üretimi |
| **Sorgu editörü** | `SqlEditor.tsx` | Monaco tabanlı; çalıştırma (`ExecuteQueryAsync`), çoklu sekme, nesne tanımını editöre yükleme (`GetNativeObjectDefinitionAsync`), tablo create script'i üretme (`GetTableCreateScriptAsync`) |
| **Sonuç grid'i** | `SqlResultsGrid.tsx` | Sonuç kümesi görüntüleme ve dışa aktarma |
| **Tablo tasarımcısı** | `SqlTableDesignerDialog.tsx` | 6 adımlı diyalog: kolonlar (+ hazır şablon setleri) → ayarlar (ad üretimi) → index'ler → FK ilişkileri → CRUD seçimi → SQL önizleme; deploy'da seed dosyasını da yazar — **tam mekanik §8.1** |
| **View tasarımcısı** | `SqlViewDesignerDialog.tsx` + `sqlViewDesigner/` | Diagram + criteria grid + T-SQL önizleme; tek yönlü parse, ham SQL moduna düşme — **tam mekanik §8.2** |
| **CRUD endpoint diyaloğu** | `CrudEndpointDialog.tsx` | Endpoint üretme, aktif/pasif etme, test, silme; aynı diyalog Wizard'ın veri adımında da açılır | 9 |
| **DB Migrate** | `DbMigrateButton` | Migration + seed tetikleme (`App.Setup.Migrate`) |
| **File Manager kısayolu** | `/admin/files` | `configs/seeds` altındaki seed dosyalarının yönetimi |
| **Kolon bilgisi** | `GetTableColumnsAsync` | Wizard alan adımının ve tasarımcıların kolon kaynağı |

Servis yüzeyi (`SqlObjectManagerAppService`): `GetAllObjectsAsync`, `ExecuteQueryAsync`,
`GetNativeObjectDefinitionAsync`, `GetTableColumnsAsync`, `GetTableCreateScriptAsync`,
`SaveTableScriptAsync` (tablo seed'i), `DeleteSqlDataFilesAsync` (nesne silinince seed dosyası
da silinir).

Editör davranışları:

- Nesne gezgininden bir tanım editöre yüklendiğinde baştaki `CREATE`/`ALTER` **her zaman
  `CREATE OR ALTER`'a normalize edilir** — aynı metin tekrar tekrar çalıştırılabilir kalsın diye.
- Hazır şablonlar: `select` / `insert` / `update` / `delete` / `create-view` /
  `create-procedure` / `create-scalar-function` / `create-table-function`; aktif veri
  kaynağının diyalektine göre (SQL Server / PostgreSQL) gelir.
- Sorgu, seçili **DataSource** üzerinde çalışır — tenant bağlamı otomatik değildir; yazdığın
  DDL/DML hangi kaynağı seçtiysen oraya gider.

Kalıcılık kuralı (§8.2'deki uyarının özeti): **seed dosyasını otomatik yazan tek akış tablo
tasarımcısının deploy'udur.** View Designer deploy'u ve editörden çalıştırılan her DDL
(view/SP/function) yalnızca veritabanına gider; kalıcı olması için
`configs/seeds/{kapsam}/{sql|postgres}/{object|execute}/{ad}.sql` dosyası ayrıca yazılır.
Prompt ile üretimde bu ayrım seni etkilemez — dosyayı zaten sen yazarsın (§0.2 sırası) —
ama "uygulamadan ürettim, seed'i var mı?" sorusunun cevabı budur.

### 9.6 ListForm editörü — tam sekme envanteri

Wizard bir ekranı **üretir**; ince ayar `/admin/listform/edit/{listFormCode}` üzerinden yapılır
(kaynak: `edit/FormEdit.tsx` + `FormTab*.tsx`). Görünen sekmeler ekranın `ListFormType`'ına
bağlıdır (`tabVisibilityConfig`): **`Form` tipinde yalnızca** Detay, Veritabanı, Yetkiler,
Komutlar, Düzenleme, Alanlar, Form, Widget ve Alt Form sekmeleri açılır; `List` tipinde tamamı.

Her sekmenin düzenlediği kolonlar — alan alan sözleşmeleri `lowcode-reference` §1–§9'dadır:

| Sekme | Düzenlediği | Sözleşme |
| --- | --- | --- |
| **Detay** | `CultureName`, `ListFormType`, `Title`, `Name`, `Description`, `ShowNote`, `Width`/`Height`/`FullHeight`, `IsSubForm`, `SubFormsListFormType`, `LayoutJson` (varsayılan + bayraklar) | ref §5.4 · §5.6 |
| **Veritabanı** | beş alt sekme, aşağıda | ref §1 · §4 |
| **Yetkiler** | `PermissionJson` — C/R/U/D/E/I/N yetki adları | ref §5.1 |
| **Komutlar** | `CommandColumnJson` satır ekle/düzenle diyaloğu | §4.9 |
| **Sütunlar** | `ColumnOptionJson` (grid genel görünümü: kenarlık, satır rengi, kolon seçici, sabitleme, RTL…) | ref §2.1 |
| **Düzenleme** | `EditingOptionJson` + `Popup` alt nesnesi | ref §3.1 |
| **Sıralama** | `SortMode` (Single/Multiple/None) | §3 |
| **Filtreleme** | `FilterRowJson`, `HeaderFilterJson`, `FilterPanelJson` | ref §2.6 |
| **Satır** | `RowJson` (yükseklik, metin kaydırma) | ref §2.2 |
| **Arama** | `SearchPanelJson` | ref §2.6 |
| **Gruplama** | `GroupPanelJson` | ref §2.6 |
| **Seçim** | `SelectionJson` | ref §2.4 |
| **Sayfalama** | `PagerOptionJson` | ref §2.3 |
| **Durum** | `StateStoringJson` | ref §2.5 |
| **Ek Filtre** | `ExtraFilterJson` satır diyaloğu | §4.3.8 |
| **Form** | `EditingFormJson` — düzenleme formunun grup satırları | ref §3.2 |
| **Alanlar** | `ListFormField` kayıtları — alan başına 15 alt sekme, aşağıda | ref §9 |
| **Kişiselleştirme** | `ListFormCustomization` kayıtları: tür (`UserUiFilter`/`GridState`/`ServerJoin`/`ServerWhere`), ad, rol/kullanıcı, veri | ref §2.5 |
| **Pivot / Tree / Gantt / Scheduler / Todo** | `PivotOptionJson` / `TreeOptionJson` / `GanttOptionJson` / `SchedulerOptionJson` / `TodoOptionJson` | ref §6–§7 |
| **Alt Form** | `SubFormsJson` | ref §5.2 |
| **Widget** | `WidgetsJson` | ref §5.3 |
| **Workflow** | `WorkflowJson` + `ListFormWorkflow` düğümleri | §4.7 |
| **Grafik sekmeleri** (Ortak, Eksen, Bölme, Seri, Animasyon, Açıklama, Zoom, Legend, Crosshair, Export) | 22 grafik JSON kolonu | ref §8 |

**Veritabanı alt sekmeleri:**

| Alt sekme | Alanlar |
| --- | --- |
| Veri Kaynağı | `IsTenant`/`IsBranch`/`IsOrganizationUnit`, `DataSourceCode`, `SelectCommandType` + `SelectCommand`, `TableName` (alias), `KeyFieldName` + tipi |
| Select | `DefaultFilter`, `SelectFieldsDefaultValueJson` satır diyaloğu |
| Insert / Update / Delete | ilgili `*ServiceAddress`, `*Command`, `*BeforeCommand`, `*AfterCommand`, `*FieldsDefaultValueJson` |

**Alan editörü** (Alanlar sekmesinde bir satır açılınca; `form-fields/FormFieldEdit.tsx`) —
15 alt sekme; her biri `ListFormField`'ın bir kolonunu düzenler:

| Alt sekme | Kolon | Sözleşme |
| --- | --- | --- |
| Detay | `FieldName`, `CaptionName`, `PlaceHolder`, `BandName`, `AllowSearch`, `IsActive`, `Visible`, `SourceDbType`, `Alignment`, `Format`, `EditorOptions` (ham) | ref §9.7 |
| Seçenekler | `ListOrderNo`, `Width`, `SortIndex`/`SortDirection`, `AllowEditing`/`AllowAdding`, `EditorType2`, `EditOrderNo`/`EditGroupOrderNo`/`ColSpan` + **Script Builder** (`EditorScript`, §5) ve **Options Builder** (`EditorOptions`, §6) | ref §9.7 |
| Yetkiler | `PermissionJson` (Deny + C/R/U + E/I) | ref §5.1 |
| Lookup | `LookupJson` (tip, cascade, sorgu) | §4.3.4 |
| Kişiselleştirme | `ColumnCustomizationJson` (sabitleme) | ref §9.4 |
| Filtreleme | `ColumnFilterJson` | ref §9.1 |
| Başlık Filtresi | `ColumnHeaderJson` | ref §9.2 |
| Gruplama | `GroupingJson` | ref §9.3 |
| Grup Özeti / Toplam | `GroupSummaryJson` / `TotalSummaryJson` | ref §9.5 |
| Join | `JoinTableJson` | ref §9.6 |
| CSS | `ColumnCssClass` / `ColumnCssValue` | ref §9.7 |
| Doğrulama | `ValidationRuleJson` | §4.3.6 |
| Koşullu Biçim | `ColumnStylingJson` | §4.3.7 |
| Pivot | `PivotSettingsJson` | ref §6.2 |

Ayrıca `CustomJsSourcesJson` / `CustomStyleSourcesJson` ekran yüklendiğinde çalışacak JS/CSS
taşır — son çaredir, önce `EditorScript`/`EditorOptions` denenmelidir.

Editörün üstündeki dil/rol/kullanıcı seçicileri **varyant** düzenler (ref §5.7): seçim yapınca
aynı ekranın o bağlama özgü kopyası üzerinde çalışırsın.

> **Uyarı:** Bu ekrandan yapılan değişiklikler doğrudan veritabanına yazılır ve wizard seed
> dosyasına **yansımaz**. Kalıcı olması gereken bir değişikliği ya wizard'ı `EditFileName` ile
> yeniden çalıştırarak ya da seed dosyasını güncelleyerek yap. Prompt ile üretimde bu editör
> senin "hangi anahtar nerede" haritandır: kullanıcı "ekranda şunu değiştir" dediğinde önce bu
> tablodan hangi JSON kolonuna dokunacağını bul, sonra seed dosyasında o kolonu güncelle.

---

### 9.7 Menü Yönetimi ekranları

Menü: `App.Menus` (üst) → dört ekran. **Wizard bunların çoğunu senin yerine yapar**; bu ekranlar
elle düzeltme ve wizard'ın kapsamadığı düzenlemeler içindir.

| Ekran | Route | Yetki | Ne yapar |
| --- | --- | --- | --- |
| **Routes** | `/admin/list/App.Menus.Routes` | `App.Menus.Routes` | Fiziksel React sayfalarının route kayıtları (`Key`, `Path`, `ComponentType`, `ComponentPath`, `RouteType`, `Authority[]`) |
| **Modules** | `/admin/list/App.Menus.Module` | `App.Menus.Module` | Modül adları (`Sas`, `Adm` gibi üst kümeler); kök menü `ModuleId` ile buraya bağlanır |
| **Menu List** | `/admin/list/App.Menus.Menu` | `App.Menus.Menu` | Menü kayıtlarının ham listesi |
| **Menu Manager** | `/admin/menuManager` | `App.Menus.Manager` | Sürükle-bırak menü ağacı; sıra ve hiyerarşi düzenleme |

**`Menu` kaydının alanları** (wizard bunları üretir; elle eklemen gerekirse):

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Code` | Benzersiz kod; yetki adının kökü |
| `DisplayName` | **Dil anahtarı** (düz metin değil) |
| `ParentCode` | Üst menü; boş ise kök menü |
| `Url` | Açılacak adres |
| `Icon` | react-icons adı |
| `Order` | Kardeşler arası sıra |
| `ModuleId` | Kısa rozet (`HR`, `MRP`) — kök menülerde kullanılır |
| `RequiredPermissionName` | Görünürlük yetkisi |
| `Target` / `CssClass` / `ElementId` / `IsDisabled` | Bağlantı davranışı ve görünüm |
| `UserId` / `RoleId` / `CultureName` | Kullanıcı, rol ve dil bazlı menü varyantı |

**Kurallar — prompt ile üretim yaparken:**

1. **Menüyü elle ekleme.** Yeni bir ekranın menüsü wizard seed dosyasından gelir; `MenusData.json`
   yalnızca platformun kendi ekranları içindir ve orada da `Routes` bölümüne dokunulmaz.
2. **Route kaydı üretme.** Dinamik liste ekranları statik `/admin/list/:listFormCode` route'unu
   kullanır; custom component'lerin route'u `RoutePath` alanından türetilir. `Route` tablosu
   yalnızca fiziksel React sayfaları içindir ve prompt ile ekran üretirken böyle bir sayfa
   yazılmaz.
3. **Menü sırası** için wizard'ın `MenuOrder` alanını kullan; Menu Manager'da elle taşımak seed
   dosyasına yansımaz ve veritabanı sıfırlandığında kaybolur.
4. **Rol/dil bazlı menü varyantı** gerekiyorsa Menu List ekranından ikinci bir kayıt açılır —
   aynı `Url`, farklı `RoleId`/`CultureName`. Wizard bunu üretmez.

---

### 9.8 Wizard Manager — layout matrisi

Wizard Manager platformun en yetenekli üretim ekranıdır: tek bir tanımdan **hem Custom Component
sayfası hem de yedi farklı görünümü olan List ekranı** üretir. Bir `List` wizard'ında birden fazla
görünüm aynı anda açık olabilir; kullanıcı ekranın üstünden geçiş yapar, tercihi kullanıcı bazlı
saklanır.

| Görünüm | Bayrak | `DefaultLayout` | Zorunlu option alanı | Ne zaman aç |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Grid | `Grid` | `"grid"` | — | Neredeyse her zaman; varsayılan |
| Card | `Card` | `"card"` | — | Görsel/özet kayıtlar, mobil kullanım |
| Pivot | `Pivot` | `"pivot"` | — | Sayısal kırılım/analiz ihtiyacı |
| Chart | `Chart` | `"chart"` | — (grafik ayarları ListForm editöründe) | Trend/dağılım |
| Tree | `Tree` | `"tree"` | `TreeOptionDto.KeyExpr` + `ParentIdExpr` | Kendine referanslı hiyerarşi |
| Gantt | `Gantt` | `"gantt"` | `GanttOptionDto.ParentIdExpr` + `TitleExpr` + `StartExpr` + `EndExpr` | Zaman çizelgesi, bağımlılıklı görevler |
| Scheduler | `Scheduler` | `"scheduler"` | `SchedulerOptionDto.TextExpr` + `StartDateExpr` + `EndDateExpr` | Takvim/randevu |
| TodoBoard (Kanban) | `Todo` | `"todo"` | `TodoOptionDto.TitleExpr` + `StatusExpr` | Durum akışı olan işler |

Kurallar:

- Zorunlu option alanı boşsa seeder o görünümün JSON'unu **yazmaz**; bayrak açık kalsa bile
  görünüm çalışmaz. Açtığın her görünümün option bloğunu doldur.
- `DefaultLayout`, bayrağı `true` olan bir görünüm olmalıdır.
- Aynı veri birden fazla görünümde aynı `SelectCommand` üzerinden sunulur; ayrı sorgu yazılmaz.
- Bir ekranın hem liste hem pano hem takvim olarak istenmesi **tek wizard dosyasıdır** — ikinci
  bir ekran açma.

Wizard Manager'ın kendi aksiyonları: liste/kart görünümü, arama, düzenleme (`EditFileName`),
silme, DB Migrate, Export (zip), Import (diff + rollback). Yetkiler
`App.Listforms.Wizard{,.Create,.Update,.Delete,.Export,.Import}`.

### 9.9 Numaratör — `Sequence` (`App.Definitions.Sequence`)

"Sipariş numarası otomatik gelsin", "talep numarası her yıl 1'den başlasın" istekleri için kod
yazılmaz; bir `Sequence` kaydı açılır ve alanın varsayılan değeri `CustomValueType: 5` ile o
kayda bağlanır (§4.3.5).

Ekran: `/admin/list/App.Definitions.Sequence` · Yetki: `App.Definitions.Sequence{,.Create,.Update,.Delete}`

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Varsayılan değerde referans verilen ad (`SiparisNo`) |
| `Prefix` / `Suffix` | Sabit ön/son ek |
| `PaddingSize` | Sayının soldan sıfırla doldurulacağı basamak (varsayılan `5`) |
| `StartNumber` / `NextNumber` / `IncrementStep` | Başlangıç, sıradaki değer, artış adımı |
| `ResetPeriod` | `0` None · `1` Yearly · `2` Monthly · `3` Daily · `4` Hourly · `5` Minutely |
| `LastPeriodKey` | Sıfırlamanın hangi dönemde yapıldığını tutar (`2026`, `202608`…). **Platform yönetir, elle yazma** |
| `FormatTemplate` | Varsayılan `{Prefix}{Number}{Suffix}` |
| `IsActive` | Pasif kayıt numara üretmez (istek hata verir) |

`FormatTemplate` token'ları — tarih token'ları .NET biçim harfleridir, **`M` ay / `m` dakikadır**:

| Token | Karşılığı |
| --- | --- |
| `{Prefix}` · `{Suffix}` | Sabit ön/son ek |
| `{Number}` | `PaddingSize` kadar soldan sıfırlanmış sıra numarası |
| `{yyyy}` · `{yy}` | Yıl (4/2 hane) |
| `{MM}` · `{M}` | **Ay** (2 hane / sıfırsız) |
| `{dd}` · `{d}` | Gün |
| `{HH}` · `{H}` | Saat |
| `{mm}` · `{m}` | **Dakika** |
| `{ss}` · `{s}` | Saniye |

Şablonda geçmeyen token yok sayılır; `{Number}` yazmayı unutursan numaratör sabit bir metin
üretir ve bunu kimse fark etmez — şablonu her zaman `{Number}` ile yaz.

Örnek — `SIP-2026-00042`: `Prefix = "SIP-"`, `PaddingSize = 5`, `ResetPeriod = 1` (Yearly),
`FormatTemplate = "{Prefix}{yyyy}-{Number}"`.

Numara **yazma anında** (Insert) alınır ve `NextNumber` ilerler; form açılışında yalnızca
önizleme istenir. Bu yüzden iptal edilen bir kayıt numarayı tüketebilir — boşluksuz numara
gerekiyorsa numarayı `InsertAfterCommand` ile SQL tarafında üret.

### 9.10 Zamanlanmış işler — `BackgroundWorker` (`App.BackgroundWorkers.RecurringJobs`)

"Her gece şu prosedür çalışsın", "her 5 dakikada bildirim kuyruğu boşalsın" istekleri.
Ekranlar: `App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` (tanımlar) ve `App.BackgroundWorkers.Jobs`
(Hangfire çalıştırma kayıtları).

| Alan | Anlam |
| --- | --- |
| `Name` | Benzersiz ad; dağıtık kilit (`DistributedLock`) bu adla alınır — aynı iş iki sunucuda aynı anda çalışmaz |
| `Cron` | Cron ifadesi (`*/5 * * * *`, `0 3 * * *`) |
| `WorkerType` | `1` MailQueueWorker · `2` SqlWorker · `3` NotificationWorker · `4` SessionCleanupWorker · `5` BackupWorker |
| `DataSourceCode` | `BeforeSp` / `AfterSp` hangi bağlantıda çalışacak |
| `BeforeSp` / `AfterSp` | İş gövdesinden **önce ve sonra** çağrılan stored procedure adları |
| `Options` | Tipe özel JSON (MailQueueWorker için kuyruk ayarları) |
| `IsActive` | Pasifse zamanlanmaz |

**Hangfire mekaniği** (`BackgroundWorkerInitializer` + `PlatformBackgroundWorker`) — tanımlar
Hangfire'a şöyle çevrilir:

- Aktif her kayıt bir **recurring job** olur: id `{WorkerType}:{Name}`, kuyruk `platform`,
  zaman dilimi **Europe/Istanbul** — cron ifadeleri Türkiye saatine göre yazılır.
- Yükleme sırasında `platform` kuyruğunda kalan ama artık bir kayda denk gelmeyen job'lar
  **silinir**; yani iş listesinin tek kaynağı bu tablodur, Hangfire panelinden elle job açma.
- `MailQueueWorker` tanımı yüklenirken `Options.MailTemplate` Razor şablonu worker adıyla
  şablon deposuna da kaydedilir.

Her tetiklemede çalışma sırası:

1. `Name` ile **dağıtık kilit** alınır — alınamazsa (başka instance çalışıyor) sessizce çıkılır.
2. `BeforeSp` doluysa `DataSourceCode` bağlantısında çağrılır.
3. Tipe göre gövde: `MailQueueWorker` → kuyruğu gönderir (§11 · reference) ·
   `SqlWorker`/`BackupWorker` → SQL gövdesi (backup hedefi `App:BackupPath` ayarı) ·
   `NotificationWorker` → bildirim kuyruğunu kanallara dağıtır ·
   `SessionCleanupWorker` → süresi geçen oturumları düşürür.
4. `AfterSp` doluysa çağrılır.
5. Hata `IExceptionNotifier`'a bildirilir ve loglanır — iş sessizce yutulmaz; çalıştırma
   geçmişi `App.BackgroundWorkers.Jobs` ekranındadır (`ExecutionDate`, `Duration`, `Status`,
   `FailureReason`, `ExceptionDetails`).

**Önemli:** `SqlWorker` ve `BackupWorker` tiplerinde asıl iş `BeforeSp`/`AfterSp`
prosedürlerindedir. Yani "her gece stok kapanışı" demek = `WorkerType: 2` +
`BeforeSp: "Wms_S_NightlyClose"`. Prosedürü `sql/object/` altına yazmayı unutma.

Tanımlar değiştikten sonra zamanlayıcıya yansıması için **"Zamanlanmış işleri yeniden üret"**
çalıştırılır: toolbar butonu `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` (§9.13).

**Otomasyon reçetesi** — "belirli zamanda şu iş yapılsın" taleplerinin tamamı bu üçlüyle
kurulur, kod yazılmaz:

| Talep | Kurulum |
| --- | --- |
| Zamanlanmış SQL işi (kapanış, özet tablo, temizlik) | `WorkerType: 2` + `BeforeSp` + `sql/object/` prosedürü |
| Zamanlanmış e-posta (rapor maili, hatırlatma) | `WorkerType: 1` + `Options` (Mail şablonu + `TableName`) + kuyruğa satır yazan `BeforeSp` |
| Olay bazlı bildirimlerin dağıtımı | `WorkerType: 3` (kuyruğu boşaltır) + Notification Type/Rule kayıtları (§9.11) |
| Oturum temizliği / yedekleme | `WorkerType: 4` / `5` (+ `App:BackupPath`) |

**Zamanlanmış e-posta (`MailQueueWorker`)** — "her sabah geciken siparişler listesi şu kişilere
mail atılsın" isteğinin yolu budur. Worker'ın `Options` alanı bir `MailQueueWorkerOptions`
JSON'udur:

```jsonc
{ "MailType": "OrderDelay", "MailSubject": "Geciken Siparişler",
  "MailTemplate": "<h3>Geciken siparişler</h3>@Model.Tables[0]",
  "TableName": "{0:MT3_GECIKEN_SIPARIS:IN:Order Delay Notification:0:}" }
```

- `MailTemplate` Razor ile render edilir (`EmailLayout` düzeni içinde).
- `TableName` maildeki tabloları tanımlar; `IN` gövdeye gömülür, `PDF`/`XLS`/`TXT` ek dosya olur.
- Gönderilecek satırlar `BackgroundWorker_MailQueue` kuyruk tablosuna yazılır
  (`To`, `MailParameter`, `TableName`, `TableParameter`, `Attachment`, `RelatedRecordId`);
  kuyruğa yazma işi genellikle `BeforeSp` prosedüründe yapılır. Ayrıntılı biçim
  `api/modules/Sozsoft.MailQueue` modülündedir.

### 9.11 Bildirimler (`App.Notifications.*`)

Üç ekran: **Notification Types** (bildirim türü tanımı), **Notification Rules** (kim, hangi
türde, hangi kanaldan alacak), **Notifications** (üretilmiş bildirimler / geçmiş).

| `NotificationRule` alanı | Anlam |
| --- | --- |
| `NotificationTypeId` | Hangi tür olay (`YeniSiparis`, `SiparisOnaylandi`…) |
| `RecipientType` + `RecipientId` | `User` / `Role` / `OrganizationUnit` + kullanıcı adı, rol adı ya da birim kodu |
| `Channel` | `Mail`, `Sms`, `WhatsApp`, `Rocket`, `Desktop`, `UiToast`, `UiActivity` |
| `IsActive` | Kural açık mı |
| `IsFixed` | Kullanıcı profilinden kapatılamaz (zorunlu bildirim) |
| `IsCustomized` | Kullanıcı kendi tercihini yazmış |

Bildirim üretme yolu: bir `Notification` kaydı oluşur (tür, kural, alıcı, mesaj) ve
`NotificationWorker` (§9.10) kuyruğu kanala göre gönderir. Kayıt SQL tarafından
(`InsertAfterCommand`, prosedür) ya da Dynamic Service'ten yazılabilir.

Onay akışındaki **`Inform` düğümü e-posta gönderir** (MailQueue üzerinden); UI bildirimi
istiyorsan ayrıca bir bildirim kuralı gerekir.

### 9.12 Raporlar (`App.Reports.*`)

Raporlama DevExpress XtraReports tabanlıdır ve iki katmanı vardır:

| Katman | Ne |
| --- | --- |
| **Hazır (predefined) raporlar** | `DynamicGrid`, `DynamicTree`, `DynamicForm` — o anki ekranın sütunlarını, filtrelerini ve verisini alıp yazdırılabilir çıktı üretir |
| **Rapor şablonları** | `App.Reports.ReportTemplates` + `App.Reports.Categories` ekranlarındaki kayıtlar; tasarımcıda çizilir, adıyla açılır |

Route'lar: görüntüleyici `/admin/reports/{report}/view/{id?}/{listFormCode?}`, tasarımcı
`/admin/reports/{report}/design/{id?}/{listFormCode?}`.

- Her List ekranının araç çubuğundaki rapor aksiyonu `DynamicGrid` (TreeList'te `DynamicTree`)
  raporunu **o anki filtrelerle** açar; bunun için hiçbir tanım yapılmaz.
- Kendi düzeni istenen çıktı (fatura, teklif, iş emri) için `ReportTemplate` kaydı açılır ve
  tasarımcıdan çizilir; ekrana `CommandColumnJson` butonu ile bağlanır
  (`Url: "/admin/reports/{ReportAdi}/view/@Id"`).
- Rapor şablonları veritabanı kaydıdır; `configs/seeds/` altına düşmez (§9.14).

### 9.13 `UiEvalService` — buton ve script'ten çağrılabilen platform aksiyonları

`CommandColumnJson.OnClick` ve `EditorScript`'in `custom` tarifi `eval` ile çalıştığı için
platformun hazır aksiyonları buradan çağrılır. Uydurma metot yazma; kullanılabilir olanlar:

| Çağrı | Ne yapar | Sunucu yetkisi |
| --- | --- | --- |
| `UiEvalService.ApiGenerateBackgroundWorkers()` | Zamanlanmış iş tanımlarını yeniden üretir | — |
| `UiEvalService.ApiClearRedisCache()` | Dağıtık önbelleği temizler | — |
| `UiEvalService.ApiKickUser(userId, gridRef)` | Kullanıcının oturumunu düşürür, grid'i yeniler | — |
| `UiEvalService.ApiDeleteDynamicService(id, gridRef)` | Dynamic Service kaydını onay alarak siler (yüklü assembly de düşer), grid'i yeniler | `App.DeveloperKit.DynamicServices.Delete` |
| `UiEvalService.ApiDbMigrate()` | Migration + seed akışını başlatır, log panelini açar | `App.Setup.Migrate` |

### 9.14 Platformun hazır gelen diğer konfigürasyon ekranları

Bir istek geldiğinde **önce bu listeye bak**: karşılığı olan bir ekran varsa yeni artefakt
üretilmez, var olan ekrandan kayıt girilir. Aşağıdaki tablo sık kullanılanların özetidir; Saas ve
Administration menülerindeki **ekranların tamamı, tabloları, kapsamı ve hangi talepte
kullanılacağı** `lowcode-reference.instructions.md` §12'dedir.

| İstek | Ekran / kayıt | Route |
| --- | --- | --- |
| "Belge numarası otomatik olsun" | Sequence (§9.9) | `/admin/list/App.Definitions.Sequence` |
| "Şu iş her gece çalışsın" | Recurring Jobs (§9.10) | `/admin/list/App.BackgroundWorkers.RecurringJobs` |
| "Şu olayda bildirim gitsin" | Notification Types + Rules (§9.11) | `/admin/list/App.Notifications.NotificationRules` |
| "Fatura/teklif çıktısı" | Report Templates (§9.12) | `/admin/list/App.Reports.ReportTemplates` |
| "Yeni bir veritabanı bağlantısı" | Data Source | `/admin/list/App.DataSource` |
| "Uygulama ayarı (e-posta, limit, açık/kapalı)" | Setting Definitions + Ayarlar ekranı | `/admin/list/App.SettingDefinitions` · `/admin/settings` |
| "Metin/çeviri değişsin" | Languages + Language Texts | `/admin/list/App.Languages.LanguageText` |
| "Yetki/rol/kullanıcı düzenlemesi" | Roles · Users · Permissions · Organization Units | `/admin/list/AbpIdentity.Roles` · `/admin/ous` |
| "Şube kırılımı" | Branches | `/admin/list/App.Branches` |
| "Kimin ne yaptığını görelim" | Audit Logs · Sessions · Activity Log | `/admin/list/App.IdentityManagement.AuditLogs` |
| "Belirli saatlerde/IP'lerden girilsin" | Work Hours · IP Restrictions | `/admin/list/App.Restrictions.WorkHour` |
| "Dosya yükleme/yönetme" | File Manager | `/admin/files` |
| "Global aramada çıksın" | Global Search kayıtları (`System`, `Group`, `Term`, `Weight`, `Url`) | `/admin/list/App.Definitions.GlobalSearch` |
| "Duyuru, anket, sosyal akış, etkinlik" | Intranet ekranları | `/admin/list/App.Intranet.*` |
| "Para birimi, ülke/il/ilçe, departman, ünvan, birim…" | Definitions ekranları | `/admin/list/App.Definitions.*` |
| "Menü düzeni" | Menu Manager (§9.7) | `/admin/menuManager` |
| "Genel siteye sayfa" | Public sayfa tasarımcıları | `/admin/public/{home\|about\|services\|contact}/designer` |
| "Yapay zekâ asistanı" | AI Bot tanımları | `/admin/list/App.Definitions.AiBot` |

> **Seed uyarısı — bu kayıtlar `configs/seeds/` altına düşmez.** Wizard, custom component, CRUD
> endpoint ve SQL nesneleri seed dosyası üretir; Sequence, BackgroundWorker, NotificationRule,
> ReportTemplate, GlobalSearch gibi kayıtlar **yalnızca veritabanında** yaşar. Veritabanı sıfırlanınca
> geri gelmesi gerekiyorsa iki yol vardır:
>
> 1. `sql/execute/{Ad}.sql` altında, kaydı **varsa güncelleyen/yoksa ekleyen** bir prosedür yaz
>    (§8.4 sözleşmesi) — proje kapsamındaki doğru yol budur.
> 2. Platformun kendi varsayılanıysa `api/src/Sozsoft.Platform.DbMigrator/Migrations/HostData.json`
>    (`AiBots`, `Settings`, `NotificationTypes`, `NotificationRules`, `BackgroundWorkers`,
>    `Currencies`, `ContactTitles`) — bu dosya çekirdek koda aittir, proje talebi için tercih edilmez.
>
> "Ekranı ürettim ama numaratörü/zamanlanmış işi de kurdum" diyorsan, o kayıtların seed karşılığını
> da yazmadıysan teslim eksiktir.

---

## 9.1. Artefakt G — Liste verisi seed dosyası (`data/{ListFormCode}.json`)

Ekrandan girilen kayıtların (widget tanımı, parametre tablosu, sabit liste) veritabanı
sıfırlandığında geri gelmesi için kullanılır. Bağlantı ListForm kaydındaki `SeedFilePath`
alanıdır; boşsa ne geri yükleme ne de senkronizasyon yapılır. Ekrandaki hangi işlemin dosyaya
yansıyacağını `SeedSyncInsert`, `SeedSyncUpdate` ve `SeedSyncDelete` bayrakları belirler — üçü de
kapalıyken dosya yalnızca seed sırasında okunur, hiç yazılmaz.

```jsonc
{
  "ListFormCode": "App.DeveloperKit.IntranetWidgets",
  "KeyFieldName": "Id",
  "GeneratedAt": "2026-09-04T00:00:00Z",
  "Rows": [
    { "Id": "542e0ab0-…", "Code": "documents", "Column": 0, "Order": 20, "IsActive": true }
  ]
}
```

| Alan | Sözleşme |
| --- | --- |
| `ListFormCode` | Verinin ait olduğu ekran; dosya adıyla aynı olmalı. Boşsa dosya adı kullanılır |
| `KeyFieldName` | Satırların eşleştiği anahtar alan; boşsa `ListForm.KeyFieldName` |
| `Order` | Uygulama sırası; küçük olan önce uygulanır (yabancı anahtarlı tablolarda önce tanım dosyası). Yoksa `0`, eşitlikte dosya adına göre sıralanır |
| `Rows` | Ekranın select alanlarından oluşan satırlar. Enum'lar **sayı** olarak yazılır (SQL kolonu ne ise o); dil anahtarları `::` öneki olmadan yazılır |

Kurallar:

- **Anahtar dosyada durur.** Insert varsayılanları anahtarı `@NEWID` ile üretir; `ListFormSeedDataApplier`
  dosyadaki anahtarı geri yazar, böylece aynı dosya birden çok kez uygulandığında kopya kayıt oluşmaz.
  Elle dosya yazarken anahtarı deterministik üret (ör. koddan türeyen GUID).
- **Identity anahtarlı tablolarda satır anahtarsız yazılır.** `Id` alanı dosyada yoksa anahtar
  veritabanına bırakılır; satırın var olup olmadığı dosyadaki **tüm alan değerlerinin**
  (tenant kapsamı dahil) eşleşmesine bakılarak belirlenir.
- **Dosyadaki değer varsayılanı ezer.** `InsertFieldsDefaultValueJson` yalnızca dosyada bulunmayan
  alanları doldurur (audit kolonları, kapsam, anahtar); ekrandan kayıtta ise varsayılan girilen değeri ezer.
- **`@USER:kullanıcıAdı`** değeri seed sırasında o kullanıcının anahtarına çözülür; kullanıcı anahtarları
  her kurulumda yeniden üretildiği için dosyaya GUID yazılmaz. Kullanıcı bulunamazsa alan boş kalır.
- **Uygulama yalnızca ekler:** anahtarı veritabanında bulunmayan satırlar `INSERT` edilir; var olan
  kayıt güncellenmez (her migrate'te ekrandaki güncel değerler dosyadaki eskisiyle ezilmesin diye)
  ve dosyada olmayan satır silinmez.
- **Yazma yönü bayrağa bağlıdır:** `list-form-data/*` ve `list-form-dynamic-api/*` uçlarında
  insert → `SeedSyncInsert`, update → `SeedSyncUpdate`, delete → `SeedSyncDelete`; ImportManager
  toplu yüklemesi `SeedSyncInsert` bayrağına bakar ve dosyayı listenin tamamıyla yeniden yazar.
- Audit/tenant kolonları dosyaya yazılmaz; `InsertFieldsDefaultValueJson` + kapsam üretir.

## 10. Uçtan uca reçeteler

### 10.1 "Var olan bir tablo için ekran aç"

1. Tablo yoksa SQL Table Designer ile oluştur (varsayılan kolonlarla).
2. Ekran birden çok tablodan besleniyorsa View Designer ile view üret.
3. Wizard: menü/kimlik → veri ayarları (`SelectCommandType` + `SelectCommand` + anahtar) →
   alanlar → (gerekiyorsa) alt form/widget/workflow → yayınla.
4. Hesaplanan alanlara `EditorScript`, biçimli alanlara `EditorOptions` ver.
5. Doğrula: menü görünüyor mu, yetkiler roldeki kullanıcı için doğru mu, tenant filtresi
   çalışıyor mu, seed dosyası oluştu mu.

### 10.2 "Ana-detay ekranı"

1. Detay ekranını **menüsüz wizard** ile üret (`CreateMenu: false`).
2. Ana ekranın `SubForms` listesine `ParentFieldName` → `ChildFieldName` eşlemesini ve `DbType`
   ekle.
3. İki ekranın yetkileri ayrıdır; detayın yetkisi verilmemişse sekme görünmez.

### 10.3 "Serbest yerleşimli sayfa / dashboard"

1. Gerekli endpoint'ler yoksa CRUD Endpoint üret.
2. Custom Components ekranı → yeni satır → **Design** → Visual Designer:
   `PageContainer` → `FlexRow` → içine `platform` düğümleri (`listFormCode` ile) ve/veya `Form`.
3. Veri kaynaklarını Data sekmesinden bağla; filtreleri `route`/`query`/`record` kaynaklarıyla
   kur, `required` bayrağını bilinçli seç.
4. Görünürlük ve komut yetkilerini ver (`designerPermission`, `*Permission`).
5. Wizard `ComponentKind: 1` ile menüye bağla.
6. Doğrula: `data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json` içindeki satır ve ilgili `crud/*.json` dosyaları oluştu mu.

### 10.4 "Kanban panosu"

1. Tabloda durum kolonu olsun (`Status`).
2. Wizard'da `Todo: true`, `DefaultLayout: "todo"`, `TodoOptionDto` içinde `TitleExpr`,
   `StatusExpr`, `StatusOrder` (kolon sırası), `AssigneeExpr`, `DueDateExpr` doldur.
3. Kolonlar `statusExpr` değerlerinden üretilir; kartlar sürüklenerek durum değiştirir, panodan
   yeni kolon eklenebilir.

---

### 10.5 "Rapor sorgusunu API olarak aç"

1. Sorguyu SQL Query Manager'da yaz ve çalıştır, sonucu doğrula.
2. Tekrar kullanılacaksa view olarak deploy et (`sql/object/…`), tek seferlikse Custom Endpoint
   içinde bırak.
3. Custom Endpoints ekranından kaydı oluştur: `Url`, `Method`, `DataSourceCode` (kullanıcının
   kendi tenant veritabanı isteniyorsa `"!Tenant"`), `Sql`, `ParametersJson`, `PermissionsJson`.
4. Parametreleri `Query`/`Path`/`Body` olarak tanımla; hiçbirini SQL'e string birleştirme ile
   koyma.
5. Erişimi `PermissionsJson` ile daralt; dispatcher kapısının (`…CustomEndpoints.Get` vb.)
   ilgili rolde açık olduğunu doğrula.

### 10.6 "Konfigürasyonla çözülemeyen iş mantığı"

Eksik olan bir **bileşen olayı/prop'u/küçük yeteneğiyse** bu reçete değil §7.3'teki not
geçerlidir: var olan bileşene eklenir, yeni bileşen ya da Developer Kit ekranı üretilmez.

1. Önce gerçekten çözülemediğini göster: ListForm + SQL + Custom Endpoint neden yetmiyor,
   bir iki cümleyle yaz.
2. Dynamic Service oluştur; `PlatformAppService` türet, `[Authorize(...)]` ile koru.
3. **TestCompile** → hatasız → **Publish**. `CompilationStatus` `Success` olmadan yayınlama.
4. Swagger'da `ControllerName` altında göründüğünü doğrula.
5. Ekran tarafında bu servisi ya ListForm'un `*ServiceAddress` alanından ya da Custom
   Component'in bir data source'undan tüket.

### 10.7 Şablon senaryo — "onaylı talep formu" (avans, izin, masraf, satın alma…)

Bu tür isteklerin tamamı aynı iskeleti kullanır. Kullanıcı "avans talep formu istiyorum" dediğinde
üretilecek dosya seti:

```
configs/seeds/host/
├── sql/object/Hr_T_AdvanceRequest.sql              ← tablo (+ PostgreSQL hedefse postgres/object/…)
├── crud/Hr_T_AdvanceRequest.json                   ← yalnızca Custom Component yolunda gerekir
├── data/App.DeveloperKit.CustomComponents.json     ← yalnızca serbest yerleşim isteniyorsa
├── wizard/AdvanceRequestApprovals.json             ← (varsa) menüsüz alt ekran, küçük SeededAt
└── wizard/AdvanceRequests.json                     ← ana ekran + menü + yetki + dil + onay akışı
```

**Karar:** Talep formu **standart bir kayıt listesi + düzenleme formu + onay akışı** ise
`ComponentKind: 0` (List) yeter ve component seed verisi + `crud/` dosyalarına hiç gerek yoktur. Custom
Component yoluna yalnızca serbest yerleşim (özet kartlar, çok adımlı sihirbaz, gömülü panolar)
isteniyorsa geçilir.

**Adım adım:**

1. **Tablo** — iş kolonları + §8.1 varsayılanları. Onay akışı için dört kolon şarttır:
   durum (`Status`), onaylayan (`ApproverId`), onay tarihi (`ApprovalDate`), açıklama
   (`ApprovalNote`). Talep sahibi için de bir kolon (`EmployeeId`) bulunmalıdır.
2. **Wizard dosyası** — §4.4'teki iskelet:
   - `IsTenant: true` (tabloda `TenantId` var), `IsDeletedField: true`, `IsCreatedField: true`
   - `MenuParentCode` = modül kökü (`App.Hr`); yoksa wizard yaratır, `Order = max + 1`
   - `PermissionGroupName` = `App.Hr`, EN + TR görünen adlarıyla
   - Görünümler: `Grid` + `Card` açık; durum akışı görsel isteniyorsa `Todo: true` +
     `TodoOptionDto` (§9.8)
3. **Alanlar** — `Groups` içinde iki grup mantıklıdır: "Talep" (tutar, tarih, açıklama) ve
   "Onay" (durum, onaylayan, onay tarihi, onay notu). Onay grubundaki alanlar
   `EditorOptions: "{\"readOnly\":true}"` ile kilitlenir; kullanıcı doldurmaz, akış doldurur.
4. **Hesap ve varsayılanlar** — `EditorScript` ile:
   - Talep tarihi form açılışında bugün: `today` tarifi, tetikleyici `open`
   - Tutar × oran gibi hesaplar: `multiply` / `percent`
   - Eşik üstü tutarda uyarı: `notify` ya da `ask`, koşulu `greaterThan`
5. **Onay akışı** — §4.7'deki `WorkflowDto`. Tipik grafik:
   `Start → Compare (tutar eşiği) → Approval (yönetici) / Approval (üst yönetici) → Inform → End`.
   `ApprovalIsFilterUserName: true` ile herkes yalnızca kendi onayına düşenleri görür,
   `ApprovalIsResetWorkflow: true` ile kayıt güncellenince akış başa döner.
6. **Yetki** — wizard `App.Hr.AdvanceRequests` kökünü ve `.Create/.Update/.Delete/.Export/
   .Import/.Note` alt yetkilerini üretir. Onaylayanların rolüne kök + `.Update` verilir;
   talep sahiplerine kök + `.Create` yeter.
7. **Dil** — menü/başlık/açıklama metinleri wizard dosyasındaki `Language` bölümünden,
   alan başlıkları her `Items` öğesinin `En`/`Tr` alanlarından üretilir.
   Ayrıca `LanguagesData.json`'a dokunmaya gerek yoktur.
8. **Teslim** — dosyaları listele, DB Migrate gerektiğini söyle, §11 kontrol listesini geç.

**Bu iskeletin türevleri:** izin talebi (tutar yerine gün sayısı, `days` tarifi), masraf talebi
(alt form olarak masraf kalemleri → menüsüz wizard + `SubForms`), satın alma talebi (kalemler +
tedarikçi lookup'ı + iki kademeli onay).

---

## 11. Teslim öncesi kontrol listesi

- [ ] Menü, route ve ekran sözleşmesi birbirini gösteriyor.
- [ ] Kök yetki + aksiyon yetkileri var; menü `RequiredPermissionName` ile bağlı.
- [ ] Yetki grubunun EN + TR görünen adı var.
- [ ] Kullanıcıya görünen her metnin EN + TR dil anahtarı var; anahtar tekrar edilmemiş.
- [ ] `IsTenant` (ve gerekiyorsa `IsBranch`/`IsOrganizationUnit`) doğru; sorgular tenant güvenli.
- [ ] Tüm SQL parametreli; string birleştirme yok.
- [ ] `DeleteCommand = DefaultDeleteCommand("{Tablo}")`.
- [ ] Seed dosyası oluştu; `InsertedRecords` yalnızca gerçekten yaratılan kayıtları içeriyor.
- [ ] Bağımlılıklar (custom component, crud endpoint, sql nesnesi) da seed'li.
- [ ] Yalnızca veritabanında yaşayan konfigürasyon (Sequence, zamanlanmış iş, bildirim kuralı,
      rapor şablonu) üretildiyse `sql/execute/` altında geri getirici script'i de yazıldı (§9.14).
- [ ] Export zip'i başka bir ortamda açıldığında ekran ayağa kalkıyor.
- [ ] Geri alma yolu yazılı: wizard dosyasını sil → `InsertedRecords` temizlenir.

Prompt ile üretim yaptıysan ek olarak:

- [ ] Dosyalar doğru kapsam klasöründe (`host/` ya da `tenants/{tenantId}/`).
- [ ] Üretim sırası doğru (§0.2) ve bağımlı wizard'ın `SeededAt` damgası daha büyük.
- [ ] Tablo/kolon adları uydurulmadı; ya var olan nesneden okundu ya da `sql/object/` altında
      üretildi.
- [ ] `KeyFieldDbSourceType`, tablodaki `Id` tipiyle uyumlu.
- [ ] Açılan her görünümün zorunlu option alanı dolu (§9.8).
- [ ] Custom component'te route yetkisiz üretildiği için koruma bileşenin içinde
      (`designerPermission` / `*Permission` / `checkPermission`).
- [ ] Custom component visual modda ise `Props.visualDesigner` ile `Code` marker'ı aynı dokümanı
      taşıyor.
- [ ] Menü ve route elle eklenmedi; wizard dosyasından geliyor.
- [ ] Kullanıcıya hangi dosyaların üretildiği ve DB Migrate gerektiği söylendi.
- [ ] Keşif turu işletildi (§0.6): Tur 1 soruları soruldu, yol için gerekçe verildi ve tarif
      üretimden **önce** onaylatıldı — kullanıcı "sorma / sen seç" demedikçe.
- [ ] Tarifte varsayılanla doldurulan satırlar `(varsayılan)` olarak işaretlendi ve üretim
      sonunda ayrıca hatırlatıldı (§0.6.6).
- [ ] Hangi tabloya yazılacağı, onaycılar ve hesap/iş kuralı formülleri varsayılmadı, soruldu
      (§0.6.5).
- [ ] Görselden üretildiyse: platformda karşılığı olmayan öğeler ve yapılan varsayımlar
      (tablo/kolon adları, anahtar tipi, lookup kaynakları) açıkça bildirildi (§0.7.4).
- [ ] Talebin hazır araçlarla karşılanamayan kısmı için **yeni bileşen üretilmedi**; var olan
      bileşene eklenen olay/prop/küçük yetenek tarifte yazıldı ve onaylandı (§7.3).
- [ ] Bileşene ekleme yapıldıysa geriye dönük uyumlu: mevcut varsayılan/davranış değişmedi,
      `componentProps.json` + (olaysa) `DESIGNER_PRIMARY_EVENTS` + reference §10.9/§10.10
      güncellendi; `npm run typecheck` ve `npm run lint` temiz.
- [ ] Çerçeve dışına çıkan hiçbir değişiklik onaysız yapılmadı (§0.8); çerçeve içinde
      yapılabilen her şey sorudan önce bitirildi.